مجمع دیوانگان
13.6K subscribers
753 photos
140 videos
36 files
1.05K links
وبلاگ «مجمع دیوانگان» از سال ۱۳۸۶ آغاز به کار کرد و نسخه تلگرامی آن با سه نویسنده مدیریت می‌شود. اینجا به مسایل روز، سیاست، جامعه و هنر می‌پردازیم.
.

ارتباط با ادمین کانال:
@DivaneSaraAdmin
.

اینستاگرام:
instagram.com/divanesara_
Download Telegram
دفاع از انسان «اما» ندارد

#V 093

نویسنده میهمان: مهرداد محمدی @mehrdad89 - بعد از اعدام غیرانسانی و حتی با معیارهای نظام قضایی جمهوری اسلامی، غیر قانونی روح‌الله زم، اعتراض‌هایی ابراز شد که مصداق «در همه کارها ناتمام بودن» به حساب می‌آمد. روند گروه‌های سیاسی البته مطابق گذشته، این‌گونه بود که اعدام زم را محکوم می‌کردند و بعد «اما» یی می‌آوردند تا حرف خود را بزنند و به رویکرد زم اعتراض و راه خود را از او جدا کنند. البته هنگام دستگیری او، روزنامه‌‌نگاران و فعالان سیاسی، چه داخلی و نزدیک به اصلاح‌طلبان و چه خارجی و نزدیک به فرشگرد، یا روزنامه‌نگار بودن او را زیر سوال بردند یا او را متهم به تروریسم کردند یا بر ارتباط او با نهادهای امنیتی داخلی و خارجی اصرار کردند و یا او را «آدم خودشان» جا زدند. نتیجه اینکه به نوعی هم زمینه‌های اجتماعی اعدام را فراهم کردند و هم هزینه دفاع از او، بعد از اعدام شدنش را، بالا بردند. در این میان تنها کسی که از نیروهای سیاسی داخل کشور، بدون اما و اگر و لکنت این اصل موضوع و روند غلط و اعدام غیر انسانی او اعتراض کرد، زهرا رهنورد بود. (متن پیام ایشان را از اینجا بخوانید)

در سال گذشته هم که اعتراضات آبان شروع شد، گروه‌های سیاسی داخلی عمدتاً در ابتدا سکوت کردند، بعدتر این روند را مشکوک دانستند و سرانجام در بهترین حالت، بیانیه‌ای منتشر کردند و مردم و حاکمان را از خشونت برحذر داشتند! از سوی دیگر، این گروه‌ها عمدتاً مخالفتی راجع به اصل موضوع افزایش قیمت بنزین نداشتند و آن را اقدامی ضروری و درست می‌دانستند. جالب‌تر این بود که کسانی که خود را راه سوم (در کدام دوگانه؟) معرفی کرده‌ بودند پیش از بیانیه مهندس موسوی، اینجا هم به دنبال راه سومی میان مردم معترض و حکومت بودند. خشونت‌های حکومت را محکوم کردند اما جریان معترض را هم ارتجاعی دانستند و به نمونه‌هایی مانند حمله به فروشگاه‌ها، نقدی جدی و اصولی داشتند! فضا بدین گونه بیانیه میرحسین موسوی از راه رسید. بیانیه‌ای که بدون اما و اگر و تبصره، ابتدا تصمیم دولت برای افزایش قیمت را باطل و عامل اصلی دانست و بعد با لحنی صریح حاکمیت را خطاب قرار داد و تماماً در کنار معترضان ایستاد و از ایده و کنش محوری آن‌ها هم دفاع کرد. البته افراد زیادی از گروه‌های مورد اشاره، بعد از بیانیه مهندس موسوی تغییر موضع دادند، که بررسی این تحول یک ساعته، زمان دیگری را می‌طلبد.

این روند معطوف به این سال‌ها و حتی ماجراهای بعد از سال ۸۸ نبود. در زمانی هم که دولت و مجلس را نیروهای داعیه‌دار حقوق بشر اما با «اما و اگر»، در اختیار داشتند کوچکترین اقدامی به عنوان مثال، برای رفع تبعیض از شهروندان بهایی ایرانی انجام ندادند و آن از اولویت‌های خود خارج کردند. اما کسانی مانند مرحوم منتظری از همان ابتدا بر حقوق شهروندی بهایی‎ها تاکید داشت و میرحسین موسوی در زمان نخست‌وزیری خود (که صد البته می‌توان انتقادهای مهمی را درباره آن دوران از او داشت) وقتی فرماندار کرج مانع از دفن یک شهروند بهایی شد، با دستور مستقیم مساله را حل کرد. در تمام سال‌های بعد از ۶۸ و کناره‌گیری از مدیریت و قدرت، دغدغه این مساله را داشت و این روند بعد از حصر هم ادامه یافت. در زمان مجلس دهم، وقتی برای پیگیری اخراج یک شهروند بهایی گروهی موضوع را با چند نماینده مجلس مطرح کردند، نمایندگان حتی اجازه ندادند کلام منعقد شود و موضوع را در نطفه، خفه کردند.

«حقوق بشر»، «حق شهروندی» و «ایران برای همه ایرانیان»، تا زمانی می‌تواند شعار باشد که واقعا بشر، شهروند و ایرانی، با تمام تکثر و بدون هیچ استثنایی، مد نظر ما باشند وگرنه به این ورطه خواهیم افتاد که در زمان اعدام زم طرح از کج سلیقگی در زمان اعدام بزنیم، یا بنویسیم کاش دختران انقلاب با رعایت حجاب اعتراض می‌کردند، یا چرا معترضان آبان وضعیت ایران در منطقه را لحاظ نکردند؟ البته ما از یاد نمی‌بریم که هر وقت حاکمیت از ناحیه‌ای آسیب می‌بیند، همین افراد، از دفاع بدون اما و اگر از ایران می‌گویند!

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی سی و یکم
موسیقی: شهرزاد بهشتیان - بر یاد

#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
ArmanAmiri.pdf
607.1 KB
متن کامل مقاله:
تحلیل الگوی روابط ایران و افغانستان
پیشنهاداتی برای تقویت منافع ملی در حوزه‌های امنیت، اقتصاد و قدرت نرم

در پیوند با یادداشت: «هزینه منافع ملی به پای نظامی‌گری حکومت»

#A 301

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
هزینه از منافع ملی به پای نظامی‌گری حکومت


#A 301

آرمان امیری @ArmanParian - سه سال پیش مقاله‌ای برای تحلیل الگوی مناسب روابط بین ایران با افغانستان نوشتم. در این مقاله، تهدیدها و فرصت‌های مواجهه در روابط دو کشور را در سه زمینه کلان «امنیت»، «اقتصاد» و «قدرت نرم» مورد بررسی قرار دادم و در نهایت نشان دادم که به طرز جالبی، در رابطه با کشور افغانستان، کسب بیشترین منافع ملی در هر سه این زمینه‌ها به یک جواب واحد می‌رسد که «ضرورت تقویت دولت مرکزی افغانستان» است. متن کامل مقاله را به پیوست منتشر می‌کنم. نکته جالب و شاید دردآورد مساله، در نسخه پیشنهاد نهایی است؛ جایی که من پیشاپیش هشدار دادم اگر نتوانیم چنین رویه‌ای را در پیش بگیریم، کشور افغانستان و در نتیجه کشور خودمان از طرح بزرگ جاده ابریشم جدید محروم خواهیم شد. (به بخش پایانی مقاله پیوست مراجعه کنید)

متاسفانه امروز شاهد تحقق آن پیش‌بینی هستیم. دقیقا اتفاقی که نباید رخ می‌داد افتاد و اگر کسی امروز به عواقب آن اشراف نداشته باشد، در سال‌های آینده قطعا اثرات‌ش را خواهد دید. به اختصار باید گفت، نه تنها کشور ما از یک فرصت استثنایی با میلیاردها دلار درآمد اقتصادی محروم شد، بلکه یکی از عوامل بسیار مهم در تامین امنیت‌مان را نیز از دست دادیم. متاسفانه، ذهنیت نظامی حاکم بر دستگاه حکومتی ما، مدت‌هاست که مساله «امنیت ملی» را در اندوختن زرادخانه‌های موشکی و یا دخالت‌های تهاجمی در کشورهای همسایه جستجو می‌کند. این در حالی است که هیچ عاملی، بهتر و بالاتر از «درهم تنیدگی اقتصادی» نمی‌تواند امنیت یک کشور را تامین کند. اگر ایران، به یکی از حلقه‌های اصلی در پروژه بزرگ «راه ابریشم جدید» بدل شود، ثبات و امنیت کشور ما، به منافع مستقیم ده‌ها کشور دیگر (از چین گرفته تا اروپا) پیوند می‌خورد؛ اما رویکردهای نظامی حاکم بر کشور، ما را هرچه بیشتر به سمت پروژه وحشتناک «جزیره سازی» پیش می‌برد که نه تنها اقتصاد ما را نابود خواهد کرد، بلکه قطعا ایران را در وضعیتی بسیار آسیب‌پذیر قرار خواهد داد که احتمالا فرجام کار آن تفاوتی با فرجام کار صدام نخواهد داشت. (در مورد خطر جزیره‌سازی اینجا هم نوشته بودم)

خلاصه‌ای از استدلال مقاله پیوست:

روابط بین ایران و افغانستان را از چند منظر می‌توان مورد توجه قرار داد. نخستین و احتمالا بزرگترین دغدغه ما در مواجهه با همسایه شرقی، مساله امنیت است. در این مورد، ویژگی افغانستان به گونه‌ای است که تقویت دولت مرکزی این کشور برای ما خطر امنیتی ندارد. (مثلا بر عکس صدام حسین، که هرقدر قدرتمندتر می‌شد تهدید امنیتی او برای ایران بیشتر می‌شد) در مورد افغانستان، خطر امنیتی، بیشتر از جانب ناتوانی دولت مرکزی و در نتیجه مهاجرت گسترده، ناامنی مرزی، قاچاق مواد مخدر و البته قتل و غارت و دزدی‌های پراکنده است. (مساله مهاجرت بی‌ضابطه، با توجه به احتمال شیوع بیماری‌های ناشناخته قطعا در بحث امنیت جایگاه مهمی دارد) در تمامی این موارد، تقویت دولت مرکزی افغانستان و کاهش ناامنی، تروریسم و جنگ داخلی در افغانستان، بلافاصله معادل افزایش امنیت در ایران به حساب می‌آید.

در بعد اقتصادی، در سال ۹۵، حجم مبادلات اقتصادی بین ایران و افغانستان بالغ بر ۲.۵ میلیارد دلار بود که چیزی حدود ۳۰درصد کل واردات کشور افغانستان را تشکیل می‌داد. مقایسه کنید با سهم ۷۵۰ میلیون دلاری ایران از بازار ۴۵میلیارد دلاری پاکستان که نشان می‌دهد نفوذ و رابطه اقتصادی ما با پاکستان چقدر ناچیز است. متاسفانه اقتصاد افغانستان بسیار کوچک است اما سهم بزرگ ایران در این میان نشان می‌دهد که توسعه افغانستان و افزایش درآمدهای این کشور، بلافاصله می‌تواند به افزایش صادرات ایران و رونق تولیدکنندگان ایرانی بدل شود.

برای عینی شدن و دقیق‌تر شدن پیشنهاد، من چهار توصیه اصلی مطرح کردم:

۱- پرهیز از دامن زدن به جدال‌های قومی و مذهبی افغانستان
۲- حمایت از تصمیمات مستقل دولت افغانستان
۳- حمایت از جایگاه افغانستان در دل معادلات جهانی
۴- حمایت از حضور افغانستان در مسیر جاده ابریشم

متاسفانه، سیاستی که حکومت ما در مورد افغانستان در پیش گرفت، کاملا وارونه بود. ذهنیت نظامیان حاکم، بدون هیچ گونه توجهی به جایگاه کشور و منافع ملی، در یک جدال مالیخولیایی با تنها دشمن مورد تصور خود یعنی آمریکا، ترجیح دادند به جای تقویت دولت‌های مرکزی منطقه (از افغانستان گرفته تا عراق) به سراغ شبه‌نظامیان و نیروهای تروریستی نظیر طالبان بروند تا به زعم خود منطقه را برای آمریکایی‌ها ناامن کنند. از دست رفتن فرصت حضور در جاده ابریشم جدید، کمترین هزینه‌ای است که بابت این رویکرد نظامی حکومت پرداخت کرده‌ایم که احتمالا در برابر هزینه‌های بسیار گزاف‌تری که در آینده خواهیم پرداخت چندان به چشم نمی‌آید.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 302

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
سهم‌خواهی سیاسی در ریشه‌شناسی ارکان هویت ایرانی


#A 302

آرمان امیری @ArmanParian - یادداشت پیوست را دو سال پیش و در پرونده‌ای برای بزرگداشت «فرهنگ رجایی» نوشتم که در مجله «دربند» منتشر شد. در این یادداشت به صورت خلاصه تلاش کرده‌ام نشان دهم که هرگونه گرایش برای «تعریف ارکان هویت ایرانی» بیش از آنکه بتواند رویکردی علمی و پژوهشی باشد، برآمده از نوعی سهم‌خواهی سیاسی است.

بخش قابل توجهی از یادداشت به رد پای تاثیر فرهنگ هندی در تاریخچه فرهنگ و هویت ایرانیان پرداخته، در حالی که امروز هیچ یک از نظریات رایج برای هویت ایرانیان به چنین آبشخوری اشاره نمی‌کنند. چرا؟ از نگاه من، دلیل آن ساده است: فرهنگ هندی، هیچ نماینده سیاسی در وضعیت کنونی ایران ندارد که بخواهد برای سهم‌خواهی سیاسی خود، یک المان هویتی به فرهنگ ایرانیان اضافه کند.

بدین ترتیب، من تمامی ارکان هویتی که اندیشمندان یا جناح‌های سیاسی به هویت ایرانیان نسبت می‌دهند، چه زبان فارسی، چه مذهب اسلام و چه حتی آبشخورهایی نظیر فرهنگ غربی را صرفا تلاش‌هایی سیاسی برای سهم‌خواهی قلمداد می‌کنم. البته در این یادداشت، من چندان به بحث «سنت ایرانی» نپرداخته‌ام؛ اما با تقریب خوبی، همین ادعا را می‌توان در مورد سنت ایرانی نیز به کار برد. در واقع، تعبیر بسیار رایجی است که فلان رفتار یا فلان فرهنگ با سنت ما در تضاد قرار دارد. به باور من، تمامی این دست ادعاها صرفا جدال‌های سیاسی است که افراد یا جریانات نظرات امروز خود را به تاریخ و سنت ایرانیان تحمیل می‌کنند تا برای خود پشتوانه و سپر مدافعی بیابند. من اصالت تمامی این داعیه‌ها را به کلی باطل و مردود می‌دانم، هرچند این بدان معنا نیست که به مفهوم سنت بی‌اعتنا باشم. تاکید من، صرفا از این بابت است که سنت ایرانی، بنابه تاریخ بسیار بلند مدت و پر فراز و نشیب‌اش، ابعاد بسیار گسترده‌ای دارد که نمی‌توان صرفا با انتخاب‌های گزینشی آن را تعریف کرد.

شاید بهانه انتشار این یادداشت، سخنان اخیر سیدمحمد خاتمی در گرامی‌داشت مرحوم، استاد داوود فیرحی باشد. (از اینجا ببینید) در بخشی از این سخنان، آقای خاتمی که بار دیگر در قامت یک اندیشمند ظاهر شده‌اند، به تاکید می‌گویند که ایرانیان «نه می‌خواهند و نه می‌توانند که به کلی غربی شوند».

این حرف به ظاهر بدیهی، چنان متواتر است که کمتر کسی در اصل آن تردید می‌کند. یعنی به نظر می‌رسد که «سنت ایرانیان» کاملا مشخص و محتوم است، تجدد غربی‌ها هم که تکلیف‌ش روشن است، حالا ما می‌خواهیم یک حرکتی از سنت خود به سمت تجدد غرب انجام دهیم که خلاقانه و نه تقلیدگرانه باشد. این چالش، البته چالش بیش از یک قرن اخیر ایرانیان است که چگونه میان این دو حوزه سنت ایرانی و تجدد غربی ارتباطی شایسته برقرار کنند. من اما، در این فرصت کوتاه، صرفا می‌خواهم تلنگری بسیار کوچک بزنم که: این تجدد غربی، که آقای خاتمی مصرانه تاکید دارد که ایرانیان نه می‌خواهند و نه می‌توانند بدان برسند دقیقا چیست؟

آیا منظور از تجدد غربی، سنت اندیشه و فلسفه خردگرا است؟ آیا منظور شیوه سیاسی دموکراسی است؟ آیا مفاهیمی نظیر حقوق بشر است؟ آیا سکولاریسم است؟ یا رفتارها و سبک زندگی متفاوتی نظیر آزادی در پوشش، آزادی در روابط جنسی و ای بسا گرایش به هم‌جنس‌خواهی است؟ دقیقا کدام شاخص یا ملاکی است که هرکسی (از جمله آقای خاتمی) بتواند روی آن دست بگذارد و بگوید این کاملا «غربی» است و به صورت متقابل دیگرانی نتوانند دقیقا رد پا و سابقه تاریخی همین رفتار و رویکرد را در پیشینه چند هزارساله ایرانیان جستجو و معرفی کنند؟

همان‌گونه که در بند پایانی یادداشت پیوست هم اشاره کردم، بار دیگر تاکید می‌کنم به باور من: «هیچ جریانی نمی‌تواند مدعی شود که تعاریفی از الگوی «هویت ایرانی» را پشتوانه‌ای نظری برای رویکردهای سیاسی خود قرار داده است؛ بلکه باید گفت این فرآیند همواره وارونه بوده و هست. در واقع، این گرایش‌های سیاسی هستند که متناسب با اهداف خود، یا برخی از المان‌های تاریخی و فرهنگی کشور را پررنگ و برجسته می‌سازند و یا به کلی دلخواست‌های خود را به تاریخ تحمیل می‌کنند».

برای مطالعه یادداشت اصلی «اینجا» کلیک یا از گزینه instant view استفاده کنید.


کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 303

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
ایرانی‌ها چقدر کتاب‌های دیجیتال می‌خوانند؟

#A 303

آرمان امیری @ArmanParian - شرکت فیدیبو، بزرگترین ناشر کتاب‌های الکترونیک در کشور، به تازگی جزییات بسیار جالبی از آمار فروش آذرماه خود را منتشر کرده است. (از اینجا ببینید) آماری که تا کنون کمتر منتشر شده و باعث شده تا اطلاعات ما از وضعیت فروش کتاب‌های الکترونیک و ابعاد این صنعت بسیار ناچیز باشد. ما پیشتر در مجموعه #پژوهش_کتاب گزارش‌هایی را در مورد وضعیت صنعت نشر چاپی منتشر کرده بودیم؛ اطلاعات جدید می‌تواند بسیاری از برآوردهای ما را اصلاح و یا تکمیل کند.

به گزارش صفحه اینستاگرامی فیدیبو، در ماه آذر امسال، نزدیک به ۹۹۸میلیون صفحه الکترونیک توسط مخاطبان فیدیبو مطالعه شده است. صفحه‌بندی کتاب‌های الکترونیک تا حدودی با کتاب‌های چاپی تفاوت دارد. برای مثال، نسخه چاپی رمان «هیس» نوشته محمدرضا کاتب ۲۸۶ صفحه است اما نسخه الکترونیک آن ۴۵۳ صفحه شده. همچنین رمان «محاکمه»، نوشته فرانتس کافکا از نشر ماهی در نسخه چاپی ۲۷۱ صفحه و در نسخه الکترونیک ۵۶۹ صفحه بوده است. برپایه داده‌های خانه کتاب، در سال ۱۳۹۸ می‌توانیم میانگین صفحات هر کتاب چاپی را حدودا ۲۳۸ صفحه در نظر بگیریم. از مقایسه این تعداد، با نسخه‌های مشابه در کتاب‌های الکترونیک، به نظرم تخمین ۵۰۰ صفحه برای هر کتاب الکترونیک می‌تواند قابل قبول باشد. بدین ترتیب، می‌توان آمار صفحات اعلام شده از فیدیبو را با نزدیک به ۲ میلیون نسخه کتاب جایگزین کرد.

اگر با تقریب دیگری تصور کنیم آمار فروش کتاب در تمامی ماه‌های امسال به اندازه آذرماه بوده است، انتظار می‌رود مجموع فروش فیدیبو در سال ۹۹ به چیزی حدود ۲۴ میلیون نسخه کتاب دیجیتال برسد. البته این فقط آمار فیدیبو است و رقبای دیگری همچون طاقچه یا کتابراه نیز به صورت مستقل کتاب‌های الکترونیک می‌فروشند. ما فعلا آماری از این شرکت‌ها نداریم اما می‌دانیم که از فیدیبو کوچکتر هستند. اگر با یک تخمین دیگر، مجموع کتاب‌های الکترونیک دیگر بازار را حدود ۶ میلیون نسخه برای امسال در نظر بگیریم، آن وقت کل فروش کتاب‌های الکترونیک سال ۹۹ می‌تواند بر ۳۰ میلیون نسخه بالغ شود.

از سوی دیگر، فیدیبو آمار فروش کتاب‌های صوتی خود در همین مدت را حدودا ۶۸.۷ میلیون دقیقه اعلام کرده است. ما این بار از تقریب ۷ ساعت برای هر کتاب صوتی به چیزی حدود ۱۶۰هزار کتاب در ماه آذر و حدودا ۲ میلیون نسخه کتاب برای سال ۹۹ رسیدیم. در زمینه فروش کتاب‌های صوتی، فیدیبو رقبای بسیار جدی‌تری دارد و آن مرجعیت و اختلافی که در فروش کتاب‌های دیجیتال دارد اینجا متزلزل می‌شود. به همین دلیل شاید تقریب ۵ میلیون نسخه کتاب صوتی برای کل فروشندگان در سال ۹۹ چندان بیراه نباشد.

در یادداشت‌های پیش نشان دادیم که مجموع شمارگان کتاب‌های چاپی کشور، از ۱۴۵میلیون نسخه در سال ۹۵ تا ۱۴۹ میلیون نسخه در سال ۹۸ افزایش یافته است و بدین ترتیب اگر تقریب ۱۵۰میلیون نسخه کتاب چاپی را برای امسال هم در نظر بگیریم، آنگاه درخواهیم یافت که ۳۰ میلیون نسخه کتاب دیجیتال و ۵ میلیون نسخه کتاب صوتی، چه درصد بسیار قابل توجهی از صنعت نشر کشور را تشکیل می‌دهند.

همچنین، بر پایه برخی گزارش‌ها (از اینجا ببینید) نشان دادیم که فروش نسخه‌های الکترونیک، احتمالا چیزی حدود ۱۸ درصد صنعت نشر آمریکا را تشکیل می‌دهد. جالب اینجاست که در این زمینه نیز ما به درصد بسیار مشابهی با کشور آمریکا رسیده‌ایم و ۳۵ میلیون نسخه کتاب‌های دیجیتال و صوتی، احتمالا چیزی حدود ۱۸درصد صنعت نشر کشور را تشکیل می‌دهند. این آمار نشان می‌دهد که دست‌کم اقشار اهل مطالعه ایرانی، در استفاده از فن‌آوری‌های نوین، هم‌پای پیشرفته‌ترین کشورهای جهان جلو رفته‌اند.

در نهایت، یادآوری می‌کنیم که در بخش بررسی فراز و فرود صنعت نشر، تذکر داده بودیم که دست‌کم بخشی از کاهش ظاهری آمار نشر کشور طی یک دهه گذشته را باید به پای شکل‌گیری و رشد نسخه‌های دیجیتال و صوتی گذاشت که آمارهای اخیر به خوبی این مساله را تایید می‌کنند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
کلیپ پیوست، گفتگوی «شبکه ۴ خبر» انگلستان است، با نخست وزیر وقت، دیوید کامرون، در اکتبر سال ۲۰۱۵. موضوع گفتگو، پرسش در باب عملکرد انگلستان در قبال سوریه و همچنین مواجهه با نقض حقوق بشر از جانب عربستان سعودی است.

این گفتگو از دو جهت قابل توجه به نظر می‌رسد:

نخست آنکه مساله امنیت، به هیچ وجه جعبه سیاهی نیست که از فهرست مطالبه‌گری اصحاب رسانه و ضرورت پاسخ‌گویی شفاف تصمیم‌گیران بیرون بماند. نمی‌توان با کوبیدن مهر «امنیت ملی» به هر موضوعی مسیر پرسش‌گری و شفافیت را مسدود کرد؛ تصمیم‌گیران باید در قبال تک تک تصمیمات امنیتی و نظامی درست به اندازه نرخ مالیات یا تعرفه واردات پاسخ‌گو باشند.

دوم، رابطه برابر و هم‌سطح خبرنگار با نخست‌وزیر است. بر خلاف رویه تملق‌آمیز و نگاه از پایین به بالایی که برخی به اسم «احترام» تجویز می‌کنند، خبرنگار باید با مقام مسوول صریح و حتی چالش‌گر مواجه شود، چرا که اگر نخست‌وزیر نماینده دولت و منتخب مردم است، خبرنگار نیز در شأن و جایگاه زبان گویای مردم قرار دارد و از جانب آنان و به نمایندگی آن‌هاست که اصحاب قدرت را به چالش می‌کشد.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 304

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
یک ملت بی کشور!
#A 304

آرمان امیری @ArmanParian - خبرنگار افغان از جواد ظریف می‌پرسد آیا رهبران طالبان در ایران زندگی می‌کنند؟ وزیر خارجه پاسخ می‌دهد من هم چیزهایی شنیده‌ام اما خبر ندارم. پاسخ خبرنگار بر منِ مخاطب که مثل پتک فرود می‌آید: «کشورتان است»!

* * *

جهش ناگهانی قیمت بنزین کشور را به لرزه می‌اندازد. تا ظهر نکشیده خیابان‌های پایتخت قفل می‌شوند و اعتراضات به سرعت تمامی کشور را در بر می‌گیرد. پاسخ مشخص و از پیش آماده است: سرکوب! بعد از یک هفته که کشور از خاموشی و سکوت مطلق خبری بیرون می‌آید، هیچ کس نمی‌تواند ابعاد فاجعه را حدس بزند. آمارهای جسته و گریخته از صدها و ای بسا هزاران کشته و چندین هزار زندانی خبر می‌دهند. بالاخره رییس جمهور کشور در رسانه‌ها حاضر می‌شود و می‌گوید: «من هم مثل شما صبح جمعه فهمیدم که بنزین گران شده»!

هیچ کس نبود که به آقای رییس‌جمهور بگوید: کشورتان است!

* * *

پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین، با ١۷۶ مسافر و خدمه از فرودگاه بلند می‌شود. دقایقی بعد، پدافند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دست‌کم با شلیک دو موشک هواپیما را منهدم و سرنگون می‌کند. از همان دقایق نخست، فیلم‌ها و تصاویر جسته و گریخته افکار عمومی را به تردید می‌اندازند اما سخنگوی دولت بیانیه پشت بیانیه صادر می‌کند که دلیل سقوط هواپیما فقط نقص فنی بوده؛ تا اینکه پرده‌ها می‌افتد. این‌بار نوبت سخنگوی دولت است که مدعی شود: من بی‌خبر بودم!

متاسفانه خیل روزنامه‌نگاران دولتی و شبه‌دولتی (احتمالا همان‌ها که بعدها مدعی شدند روح‌الله زم خبرنگار نبوده) در تمام آن چند روز به جای پرسش‌گری دوش به دوش جناب ماشین تبلیغات حکومتی شمشیر می‌زدند تا هر شائبه‌ای را به تمسخر بگیرند. طبیعتاً وقتی حقیقت فاش شد، دیگر کسی باقی نمانده بود که به آقای سخنگو بگوید: کشورتان است!

* * *

مهرماه ۱۳۸۲، صادق زیباکلام گفتگویی با هاشمی رفسنجانی انجام می‌دهد که بعدها در کتاب «هاشمی بدون روتوش» منتشر می‌شود. بخشی از گفتگو به مساله قتل‌های زنجیره‌ای می‌پردازد. به اعتراف خود وزارتخانه، برای حدود یک دهه عوامل وزارت اطلاعات شهروندان کشور، از فعالین سیاسی گرفته تا هنرمندان و نویسندگان را سلاخی می‌کرده‌اند. در خود گفتگو به اعدادی چون ۶۰ تا ۷۰ نفر اشاره می‌شود. هاشمی اصرار دارد که نه تنها خودش به عنوان رییس جمهور وقت، بلکه حتی وزیر اطلاعات هم از قتل‌ها بی‌خبر بوده‌اند. کاش دکتر زیباکلام آن بخش از مصاحبه را تنها با همان پاسخ به پایان می‌برد که: کشورتان است!

* * *

در جریان آنچه بعدها به «اعدام‌های سال ۶۷» مشهور شد، شمار قابل توجهی از زندانیان سیاسی کشور در سکوت خبری به جوخه‌های اعدام سپرده شده و در گورهای مخفی یا جمعی دفن شدند. پنهان‌کاری در آن ماجرا به حدی بود که ما امروز حتی از تعداد قربانیان آن نیز بی‌اطلاع هستیم. منابعی به نقل از هاشمی رفسنجانی از ۱۷۰۰ اعدامی خبر داده‌اند و منابع دیگر تا بیش از ۴۰۰۰ نفر را ذکر کرده‌اند. از میان تمامی مقامات مسوول، تا آنجا که ما می‌دانیم، تنها این حسینعلی منتظری بود که در همان زمان نسبت به این اعدام‌ها اعتراض و به اندازه خودش برای توقف آن‌ها تلاش کرد. از مقاماتی که هنوز از آن تصمیم با افتخار دفاع می‌کنند که توقعی نیست؛ اما از میان آنان که حداقل بعدها به صف مخالفین و منتقدین پیوستند، میرحسین موسوی، نخست‌وزیر وقت در توضیحاتی مختصر گفت که هم خودش و هم رییس‌جمهور وقت (رهبر کنونی) از آن تصمیم و آن اتفاق کاملا بی‌اطلاع بوده‌اند. من، بی‌شک از کسانی هستم که ذره‌ای تردید در صداقت و سلامت میرحسین موسوی ندارم، اما بار سنگین این پرسش را همواره با خود به دوش خواهم کشید که: مهندس، میر عزیز، نخست وزیر شایسته سال‌های سخت جنگ و مرد مقاوم و انقلابی امروز، کشورتان بود!

* * *

در علوم سیاسی، آنچه ما «کشور» می‌خوانیم، با مفهوم State توصیف می‌شود که چهار مولفه اصلی دارد: جغرافیا، جمعیت، حکومت و حاکمیت. وقتی کسی به ما می‌گوید «کشورتان است»، احتمالا منظورش اشاره به همین واحد سیاسی است که با چیزی فراتر از یک مشت جمعیت رها شده در یک محدوده جغرافیایی تعریف می‌شود. در داخل اما اوضاع به گونه دیگری است! اینجا حتی ارشدترین مقامات رسمی، درست همان زمانی که بر بالاترین جایگاه‌های حقوقی تکیه زده‌اند گمان می‌کنند که «خبر نداشتم» هنوز برایشان یک گزینه است!

ما هنوز اینجا هستیم، جمعیتی داریم که خود را ایرانی می‌دانند. جغرافیایی داریم که به قدمت تاریخ ایران‌زمین خوانده شده، اما گویا همه توافق داریم که سال‌هاست فاقد آن حکمرانی مورد نظر برای تعیّن بخشی به معنای یک دولت مسوول هستیم. بدین ترتیب، به یک ملت بی‌دولت، یا همان ملت بی‌کشور بدل شده‌ایم!

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
#A 305

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
مرهم زخم‌ش کمی آزادی است

#A 305

آرمان امیری @ArmanParian - سال‌ها پیش، خلیل ملکی در نامه‌ای برای رهبران جامعه سوسیالیست‌های ایرانی نوشته بود: «ایراد من به شماها این است که شماها به طور نهایی به عقل سالم بشری پشت پا زده‌اید. ملاک تعیین قضاوت شما عقل سالم انسانی نیست. ملاک و معیار شما همواره این است که چینی‌ها و ناراضی‌ها چه می‌گویند و چگونه باید آن‌ها را جلب کرد و تا حالا نیز کسی را جلب نکرده‌اید. خودتان استراتژی و تاکتیک محکم پابرجا ندارید. دیروز ما می‌بایست به ساز استالینیون برقصیم. امروز طبق نئواستالینی‌ها و فردا اگر در آنگولا و موزامبیک فیدل کاستروی تازه‌ای پیدا شد، از من و امثال من انتظار خواهید داشت که طبق الهام فیدل کاستروی آنگولا و موزامبیک برقصیم».

سال‌ها بعد «فیدل کاسترو آنگولایی» که ملکی پیش‌بینی کرده بود، با شکل و شمایل دیگری به اسم «نئولیبرالیسم» ظهور کرد؛ پدیده‌ای محصول افراط نظام‌های غربی در کوچک‌سازی دولت که بی‌شک منتقدان جهانی خودش را هم دارد. با این حال، نسل جدید رفقای «روشنفکران و فعالان مدنی» با این پدیده همان معامله‌ای را کردند که ملکی پیش‌بینی‌اش کرده بود. (متن بیانیه‌شان را از اینجا+ بخوانید)

حکومتی را تصور کنید که کارش از تصویب دستوری تمامی قیمت‌های اجناس گذشته و دایره مداخله‌گری‌اش چنان تا رختخواب خلایق پیش می‌رود که کاندوم هم در رده تسلیحات نظامی علیه امنیت ملی شمرده می‌شود. وقتی خود حکومت می‌خواهد از خودش تمجید کند، مستندهایی سفارشی می‌سازد که نشان می‌دهد رهبر مملکت، تا جزییاتی در سطح انیمیشن تبلیغاتی نیروی انتظامی هم راساً و شخصا دخالت دارد. بنابر آنچه خلیل ملکی «عقل سلیم انسانی» می‌خواند احتمالا باید چنین حکومتی را توتالیتر یا دولت حداکثری بخوانیم، اما گروه رفقا همچنان نسبت به وقوع «دولت حداقلی» هشدار می‌دهند!

مرحوم شریعتی هم در دهه ۴۰ خورشیدی، همزمان که باقی روشنفکران را به غرب‌زدگی متهم می‌کرد و خودش را روشنفکر بومی می‌خواند، نسبت به گسترش مصرف‌گرایی در جامعه ایرانی هشدار می‌داد. متاسفانه کسی پیدا نشد به استاد بزرگوار بگوید: جامعه فلک زده ایران دهه ۴۰، اگر از سوء تغذیه رنج نبرد، بعید است کارش به مصرف‌گرایی برسد. برای حفظ آن نگاه بومی مورد ادعا، بهتر است فریاد بزنید که آبگوشت این ملت مفلوک چرا دنبه ندارد!

تاریخ اما همچنان در حال تکرار است و رفقای ما هم در راستای تحقق پیش‌بینی حضرت مارکس به شدت مراقب هستند که نسخه دوم حتما به شکل یک کمدی از تراژدی اول محقق شود. کشور چهار اسبه به سوی قبضه شدن در دستان نظامیان پیش می‌رود و رفقا نگران بدل شدن به اروپا و آمریکا هستند! البته دغدغه و نگرانی نسبت به سرنوشت مردمان مظلوم اروپا و آمریکا و شرق آسیا واقعا جای تقدیر دارد؛ اما ایجاد «این‌همانی» میان وضعیت جامعه ایرانی با مشکلات کشورهایی چون فرانسه یا ایالات متحده، بیشتر شبیه سرنوشت آن عزیز بزرگواری است که آویزان بر شانه‌های داریوش و ابی اصرار داشت که: «ما سه نفر را کجا می‌برید»!

من نمی‌دانم خیز جدید سپاه برای الغای مصوبات واگذاری و تجمعات نیروهای خودجوش بسیجی در مقابل سازمان خصوصی‌سازی چقدر در انتشار بیانیه حاضر موثر بوده است. به هر حال، بیانیه‌ای که با تمجید از شاهکار تاریخی سال ۵۷ آغاز می‌شود، قطعا در باقی وجوه خود هم با تدبیر طراحی شده است. با این حال، در این زمینه جای گلایه نیست. وقتی مدعیان لیبرالیسم وطنی، نسخه «بناپارتیسم» و «نوصفویه‌گری» می‌پیچند، انصافاٌ عملکرد رفقای چپ‌گرا چندان هم از مرحله پرت نیست. همه چیزمان باید به همه چیزمان بیاید!

این انتقادات، البته نباید به معنای توجیه سیاست‌های «خصوصی‌سازی» قلمداد شود. از ابتدا هم معلوم بود که هرگونه جراحی اقتصادی در غیاب یک وضعیت شفاف، دموکراتیک و آزاد، فقط به یک کانون مفسده جدید بدل می‌شود؛ اما بحث انتقاد از مفاسد خصوصی‌سازی و ظلمی که بر کارگران رفته یک مساله است و دادن آدرس وارونه یک مساله دیگر.

به پیوست این یادداشت، جدول کوچکی منتشر می‌شود از وضعیت چهار شاخص اساسی اقتصاد که می‌تواند وضعیت کشور ما را با چند کشور نمونه مقایسه کند. (منبع+) آمارها نشان می‌دهد سیطره دولت ایران بر اقتصاد حتی میراث رفیق فیدل را هم روسفید کرده است. شاید بهتر باشد رفقا هم هشدار خود نسبت به سیاست‌های نولیبرالی را به آدرس سفارت فخیمه کوبا ارسال کنند.

در مورد وضعیت ایران هم، به باورم آنچه گرفتارش شده‌ایم، نه جای خالی دولت، بلکه سیطره و دخالت روزافزون این هیولای هفت سر در تمامی وجوه سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و البته اقتصادی مملکت است. نسخه‌ای هم اگر برای این بیمار محتضر لازم باشد به اختصار می‌توان گفت: «مرهم زخم‌ش کمی آزادی است».

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی سی و دوم
موسیقی: مرجان فرساد - لالایی برای خرگوش‌ها

#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
👍1
#A 306

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍1
افسانه دولت ضعیف / دولت کوچک

#A 306

آرمان امیری @ArmanParian - محمدعلی همایون کاتوزیان، طی نیم قرن تلاش نظریه‌ای را در باب تاریخ ایران تدوین کرد که بیشتر با عنوان «جامعه کوتاه مدت» شناخته می‌شود. نظریه او را می‌توان به این صورت خلاصه کرد: تاریخ ایران، جدال مداوم یک جامعه ضعیف، در برابر تهاجمات دولت‌های قوی و مستقل از جامعه است.

با چنین خوانشی، تقریبا تکلیف دو پرسش مشخص می‌شود:

۱- مقصر اصلی وضعیت نابسامان کشور کیست؟ طبیعتاً، هر آنکس که قدرت بیشتری دارد: دولت.
۲- راهکار عبور از این بحران تاریخی چیست؟ تقویت جامعه، شهروندان و نهادهای مدنی در برابر دولت.

البته انتقادات بسیار زیاد و غالبا درستی به نظریه کاتوزیان وارد شده است اما به باورم، بزرگترین نقطه قوت نظریه کاتوزیان، سنگ بنایی است که می‌تواند برای جریان دموکراسی‌خواهی فراهم کند. منتقدان کاتوزیان اما، دقیقا بر خلاف او، تاریخ ایران را به صورت «دولت ضعیف در برابر جامعه قوی» توصیف کرده‌اند. این گروه تمامی شواهد در مخالفت با نظریه کاتوزیان را گردآوری کرده‌اند تا از آن به شکل یک آنتی‌تز استفاده کنند. در چهارچوب نظری جدید:

۱- مقصر وضعیت نابسامان کشور کیست؟ طبیعتاً جامعه که در برابر دولت قوی و نفوذناپذیر بوده!
۲- راهکار عبور از بحران تاریخی چیست؟ تقویت دولت یا همان پروژه دولت مطلقه مدرن.

واقعیت این است که هرقدر انتقادات مطرح شده به نظریه کاتوزیان درست باشد، به همان میزان به مجموعه گزاره‌های جدید هم انتقادات فراوانی مطرح است. پس در وزنه تاریخی و علمی، ابدا رویکرد جدید برتری قابل ذکری به نظرات کاتوزیان ندارد. در وضعیت سیاسی اما، این جدال بسیار مهم‌تر و حتی تعیین‌کننده‌تر می‌شود.

پروژه حذف کاتوزیان و برکشیدن نظریاتی همچون پروژه ایرانشهری یا ادعاهای نوصفویه‌گری، بیش از آنکه پشتوانه علمی و دانشگاهی کافی داشته باشند، مرهون تبلیغات فراگیر رسانه‌ای هستند. پروژه‌ای که اتفاقا با حمایت بخش‌های بسیار مهمی از داخل حاکمیت و حتی دولت فعلی و البته اصلاح‌طلبان تقویت شد تا امروز به یک ابرگفتمان در فضای ذهنی و رسانه‌ای بدل شود.

ابدا اتفاقی و بدون پشتوانه نیست که گروهی به ناگاه از لباس اصلاح‌طلبی و پشت نقاب «لیبرالیسم» بیرون می‌آیند و دم از ضرورت تشکیل دولت نظامیان می‌زنند. این‌ها سال‌هاست که اندیشه‌های شبه‌فاشیستی و راست‌گرایی اقتدارگرا را در دل یک پروژه روشنفکر ستیزی به جای لیبرالیسم به خورد جامعه داده‌اند و با برکشیدن امثال جواد طباطبایی در قامت یک فیلسوف خودخوانده، تمامی ارکان اقتدارگرایی حکومت را تئوریزه کرده‌اند.

در سوی دیگر هم، جریان چپ قرار دارد که متاسفانه طبق معمول هیچ نظریه تاریخی برای ایران ندارد و در نتیجه با تکرار کور شعارهای ضد «نئولیبرالیسم» خواسته یا ناخواسته در جناحی قرار می‌گیرد که مدعی است: «مشکل مملکت ما، دولت حداقلی، یا دولت ضعیف است و در نتیجه راه حل عبور از بحران، تقویت و بزرگ کردن دولت»!

«جاده صاف‌کن‌های فاشیسم»، صرفا شیفتگان نظم اقتدارگرای آلمانی یا ذوب شدگان در شهوت موشکی و جنگ‌های پیش‌دستانه نیستند. گاهی با تکرار کورکورانه یک انتقاد نامربوط، می‌توان به آتش همان تنوری دمید که برای ذوب کردن آزادی و دموکراسی افروخته شده است.

مساله این نیست که چپ‌ها نتایج فاجعه‌بار سیاست‌های خصوصی‌سازی یا گسترش تجاری‌سازی آموزش و بهداشت را به اشتباه تشخیص داده‌اند. نخیر. اتفاقا تمام این انتقادات به درستی مطرح می‌شود. مشکل اینجاست که چپ ایرانی، در غیاب یک نگاه بومی، قادر به تشخیص مرزها و تعاریف «دولت» در ایران نیست و «دولت» را با «قوه مجریه» اشتباه گرفته است.

دولت ایران، همان هیولای هزار سری است که به اسم «حاکمیت» می‌شناسیم و از طریق نهادهایی همچون بنیاد مستضعفان، کمیته اجرایی فرمان امام، آستان قدس، کمیته امداد و ... بزرگترین بخش ثروت کشور را تصاحب کرده، رسانه‌ها را به انحصار درآورده و از کانال سپاه اسلحه و قدرت نظامی را هم قبضه کرده است. یعنی بزرگ‌ترین دولتی که رژیم‌های توتالیتر شوروی و آلمان نازی هم به خواب ندیده‌اند. جامعه ایرانی هم طبق همان روایت تاریخی کاتوزیان به کلی در برابر این هیولای حکومتی بی‌دفاع مانده است. سیاست‌های خصوصی‌سازی هم صرفا پروژه‌های چپاولی است که از این جیب دولت به آن جیب واریز می‌شود، نه آنکه این هیولای عظیم را کوچک و ضعیف کند.

به باور من، تا زمانی که جامعه ایرانی نتوانسته روی پای خودش بایستد و نهادهای مدنی خودش را بنا کند و در مقاومتی موثر حکومت/دولت را وادار به شفافیت و پاسخ‌گویی کند، هرگونه گام برداشتن در راستای تقویت دولت فقط به معنای تقویت هیولایی است که تا همینجا نیز جامعه ایرانی را له کرده و به احتمال زیاد به زودی در جنگی خانمان‌سوز تمام ایران را به نابودی می‌کشاند.


کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍1
Audio
شعر «دق که ندانی که چیست» از رضا براهنی، با اجرای «محسن نامجو».

این اجرا، بماند اینجا، در پیوند با یادداشتی که اگر بغض امان دهد، شاید امروز منتشر کنیم. شاید هم فردا. شاید هم اصلا منتشر نکنیم. بنشینیم و دق کنیم، دق، که ندانی که چیست.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
از مجموعه #یادآر - ویدیوی سی و سوم
موسیقی: دریا دادور - لالایی

#remember_them

کاری از هما سمیعی @homaSamiei و نیلوفر نوربخش @nilou_nour

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
طارق الهاشمی، معاون سابق رییس‌جمهور عراق ضمن تعریف خاطره‌ای از گفتگو با قاسم سلیمانی، به دخالت‌های ایران در ناآرامی‌های عراق اشاره می‌کند.

این کلیپ، در پیوند است با یادداشت: «جنایت و مکافات».

#A 307

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.
👍1
جنایت و مکافات


#A 307

آرمان امیری @ArmanParian - در جریان جنبش ملی شدن صنعت نفت، دولت ایران میان رقابت‌های استعماری شوروی و انگلیس گرفتار شده بود. مساله فقط درآمدهای نفتی نبود. انگلستان با تزریق پول‌های کثیف در انتخاب نمایندگان و شوروی با ابزارهایی نظیر تحریک جنبش‌های قومی عملا استقلال ایران را تهدید می‌کرد. دموکراسی نیم‌بند و دولت ملی تازه تاسیس ایران هم نمی‌توانست به تنهایی در برابر دو قدرت جهانی مقاومت کند. در چنین شرایطی، رویکرد مصدق به سمت آمریکا، وابستگی و در افتادن در دام یک قدرت جدید از ترس دو قدرت قبلی نبود. مبادله پیشنهادی آن بود که آمریکا از استقلال دولت ملی ایران حمایت کند و در برابر، دوستی و هم‌دلی ابدی ملت ایران را دریافت کند. آمریکایی‌ها اما انتخاب دیگری کردند. آن‌ها طمع کردند که به جای یک دوست قدرتمند اما مستقل، از ایران یک کشور وابسته به شکل حیاط خلوت درست کند. کودتای ۲۸مرداد دولت ملی و مستقل را سرنگون کرد و برای ربع قرن دولت ایران را به یک وابسته آمریکایی بدل ساخت، اما در عین حال تخم کینه و نفرتی در دل ایرانیان کاشت که با انقلاب ۵۷ هم پایان نگرفت. چهار دهه دشمنی حکومت فعلی و هزینه‌های گزافی که به نیروهای آمریکایی در منطقه وارد شده، کمترین مکافات آن کودتا بوده است.

سال‌ها بعد، وقتی دولت صدام سرنگون شد، عراق در وضعیت مشابهی قرار گرفت. در ویرانه‌های بعد از جنگ، کار نیروهای دموکراتیک عراق برای تشکیل یک دولت مستقل بسیار دشوار بود. کینه‌های قدیمی، اختلافات قومی و مذهبی و البته دخالت‌های خارجی کار بازسازی کشور را به تاخیر می‌انداخت. در چنین شرایطی، دولت عراق به همان میزان که برای بازگشت به شرایط عادی به کمک همسایگان‌اش نیازمند بود، در برابر دخالت‌های آنان آسیب‌پذیر می‌نمود. بزرگترین این همسایگان بی‌شک دولت ایران بود.

ایرانی‌ها، به مدد مرزهای گسترده با عراق، نفوذ در بین گروه‌های شیعی و البته برخی روابط با اقلیم کردستان می‌توانستند بیشترین تاثیر را در مرحله گذار عراق داشته باشند. انتخاب با ایران بود: کمک به بازگشت ثبات و آرامش به عراق و ایجاد یک همسایه مستقل، قدرتمند و البته دوست؟ یا خیز برداشتن برای ایجاد یک سرزمین آشوب‌زده‌ی بی‌دولت و تشکیل یک حیاط خلوت اختصاصی؟

متاسفانه شواهد گسترده‌ای نشان می‌دهد که اگر نه انتخاب دولت‌های منتخب ایران، دست‌کم تصمیم نظامیان حاکم بر روابط منطقه‌ای گزینه دوم بود. آن‌ها ابتدا سعی کردند برای جنگ نیابتی با آمریکایی‌ها عراق را به یک «باتلاق» بدل کنند. اقدامی که معنای‌ش حمایت مستقیم و غیرمستقیم از بی‌شمار گروه مسلح و ستیزه‌جو در عراق بود. پس از آن، تلاش کردند تا از شیعیان عراقی برای خود نیروهای نیابتی و وابسته دیگری بسازند، نظیر آنچه از حزب‌الله در لبنان ساخته بودند. پیاده‌روی‌های میلیونی اربعین نیز بیش از آنکه پیام یک دلی میان دو ملت باشد، بیشتر شبیه مانور قدرت در حیاط خلوت اختصاصی بود تا کمربند «محور مقاومت» و «هلال شیعی» از عراق بگذرد و تا مرزهای اسرائیل ادامه پیدا کند. ملت عراق اما، هرقدر چند پاره و هرقدر پریشان و سرخورده، در نهایت هنوز اندکی غرور ملی در رگ‌هایشان باقی مانده بود.

نشانه‌های واکنش عراقی‌ها نسبت به مداخله‌گری ایران از سال‌ها پیش به چشم می‌آمد. از همان فریادهای «بغداد حرة حرة،‌ إیران برة برة» در دل اعتراضات عراق گرفته، تا خشم و عصبیتی که حتی در جدال‌های تیم ملی فوتبال ایران با عراق هم کاملا به چشم می‌آمد. بلوکه شدن پول‌های ایران در عراق هم اگر کافی نبود، خودداری دولت این کشور از دادن رای مخالف به قطعنامه تحریم ایران نشان داد که شکاف‌ها به مرحله بحرانی خود رسیده است.

ما سال‌هاست که از مداخلات استعماری دیگر کشورها در تاریخ خود گلایه داریم؛ اما تجربه‌های عراق، لبنان و حتی افغانستان و یمن نشان داده که نظامیان حاکم بر کشور ما، بجز تضعیف دولت منتخب خودمان، در تضعیف باقی دولت‌های منطقه نیز کوشا هستند. این ماجراجویی‌های فرامرزی و این خواب آشفته تشکیل امپراطوری چند ملیتی شیعه، پروژه‌ای نیست که هزینه‌هایش در همین سطح هزاران قربانی و میلیون‌ها آواره در کشورهای منطقه متوقف بماند. هزینه اصلی را، شاید تخم نفرت و کینه‌ای به بار آورد که با پرداخت چمدان چمدان دلار در دل ملت‌های منطقه کاشتیم.

این روزها بسیارند آنانکه تلاش می‌کنند با توسل به احساسات ناسیونالیستی هر جنایتی در ورای مرزها را توجیه کنند، اما ما تنها ملتی نیستیم که کشورش و استقلال‌اش را دوست دارد. تاریخ نشان داده که هیچ جنایتی بی‌مکافات نمی‌ماند و بدا به ملتی که شکست و روسیاهی تاریخی را همزمان با هم کسب کند.

کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara
اینستاگرام
@divanesara_
.