نگاهی بر شرایط عمومی قصاص و ظرفیت های ارتکاب #قتل_ناموسی
یکی از مسائلی که در برخی مناطق کشور ما شیوع دارد وقوع پدیده #قتل_ناموسی است که غالبا توسط پدر و با کمک برادران انجام می شود.
همانطور که می دانیم دین مبین اسلام قصاص را برای اولیای دم یک حق می داند و خداوند در ایه 178 سوره بقره می فرماید: " يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنثَى بِالأُنثَى"
در این ایه از شرایط عمومی قصاص برابری در حریت، و برابری در جنسیت عنوان شده است و قید دیگری در این آیه دیده نمی شود
قانون گذار جمهوری اسلامی به تبعیت از فقه امامیه در ماده 301 قانون مجازات اسلامی به بیان شرایط عمومی قصاص پرداخته و چنین اشعار می دارد : "قصاص در صورتی ثابت می شود که مرتکب، پدر یا از اجداد پدری مجنیٌ علیه نباشد و مجنیٌ علیه، عاقل و در دین با مرتکب مساوی باشد."
و مستند عدم قصاص پدر و جد پدری را برخی روایات از امام صادق و امام باقر عنوان می کنند
و دلایل عدم قصاص را به طور کلی در موارد زیر خلاصه می کنند:
1. عدم بازدارندگی قصاص برای پدر یا جد پدری
2. حیات بخشی فرزند به واسطه پدر و حرمت پدر
3. عدم تسلی اولیای دم بواسطه قصاص پدر
4. عدم عبرت پذیری
5. عدم اصلاح اجتماعی
6. عدم احقاق حق
7. عدم پیشگیری
و امثال آن است و معتقدند اولا پدر حیات بخش به فرزند است پس فرزند نباید موجب سلب حیات پدر شود.
ثانیا از آنجا که محبت پدر به فرزند بی نهایت است و خود نقش بازدارندگی قوی دارد پس پدری که با چنین عاملی از قتل بازداشته نشده ، پس قصاص هم نمی تواند موجب بازدارندگی شود .
ثالثا این جرم بسیار کم اتفاق می افتد و نادر است پس قصاص پدر باعث پیشگیری و عبرت آموزی و اصلاح اجتماعی نمی شود.
رابعا اگر علاوه بر فرزند مقتول ، پدر هم کشته شود 2 رنج به خانواده داده می شود و تسلی خاطر ایجاد نمی کند
و در نهایت پدر خود ولی دم است و صرفا با قتل مانع ارث بری خود از مقتول می شود.
من در این نوشته قصد ندارم درست یا غلط بودن این ماده قانونی و نظر فقها را بیان کنم، صرفا چند سوال مطرح می کنم و امید دارم که صاحب نظران حقوقی ( در دفاع از قانونی که تصویب کرده اند) و صاحب نظران فقهی ( در دفاع از مستندات فقهی ) به این سوالات پاسخ دهند و انوار عموم روشن گردد .
1. آیا در دنیایی که علم ثابت کرده نقش پدر و مادر در تولید فرزند مساوی است آیا تنها پدر حیات بخش است؟ چرا اگر مادر مرتکب قتل شود قصاص می شود ؟
2. در جهانی که مهر مادری در بین تمام اقشار پذیرفته شده است و در دینی که بهشت را زیر پای مادران می داند و محبت مادرانه را خالصانه ترین محبت می داند و در کشوری که نقش مادری در آن از چنان جایگاهی برخوردار است که مادر نمادی از محبت بی حدو حصر الهی تصویر میشود ، چگونه است که فقط پدر محبت بازدارنده دارد و مادر با آن روح لطیفش از چنین بازدارندگی برخوردار نمی باشد و اگر مرتکب قتل فرزند شود ، این محبت او را نجات نمی دهد و مستحق قصاص است اما پدر از این امتیاز برخوردار است ؟
3. قتل فرزند توسط مادران هم بسیار نادر هست و شاید هر چند سال یک بار اتفاق بیفتند و این در حالی است که اگر آمار مقتولان ناموسی و یا جنایات پدر در قبال فرزند را با قتل توسط مادران مقایسه کنیم ، به احتمال زیاد آمار قتلهای توسط مادران آنها کمتر خواهد بود . پس چرا آنجا نمی گوییم چون این امر نادر است پس قصاص باعث عبرت آموزی نمی شود ؟
4. به این سوال پاسخ دهید که چگونه است که قصاص پدر قاتل در کنار فرزند 2 رنج را ایجاد می کند ، اما اضطراب دائمی سایر فرزندان و مادر از تکرار جرم پدر و مشاهده قاتل در خانواده و اجبار به پذیرش مجدد او توسط مادر و فرزندان هیچ رنجی را در پی ندارد ؟ ایا این ترس و اضراب و ناراحتی مردن هر روزه نیست ؟
5. و در نهایت اینکه چگونه در خانواده ای که پدر قاتل است ، سایر اولیای دم جرات اخذ دیه یا درخواست مجازات تعزیری را داشته باشند و چه تضمینی بر جان و مال و حیات این خانواده وجود دارد ؟
اینها تنها گوشه ای از ابهامات فقهی ، قانونی #قتل_ناموسی است که با توجه به بن بست های قانونی هر سال رو به فزونی است و امروز نیز خبری ناگوار از قتل دختری 14 ساله توسط پدر را شنیدیم .
و چه راحت با سانسور رسانه ای که در تلاش است بخشی از این رنج ها را به تصویر بکشد این حقیقت را در نطفه خفه می کنیم
#میخواهم_زنده_بمانم،
#مغزهای_کوچک_زنگ_زده،
#خانه_پدری.
#سمیه_اصغرزاده
دانشجوی دکتری مطالعات زنان
@EveDaughters
@femailinsociety
یکی از مسائلی که در برخی مناطق کشور ما شیوع دارد وقوع پدیده #قتل_ناموسی است که غالبا توسط پدر و با کمک برادران انجام می شود.
همانطور که می دانیم دین مبین اسلام قصاص را برای اولیای دم یک حق می داند و خداوند در ایه 178 سوره بقره می فرماید: " يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنثَى بِالأُنثَى"
در این ایه از شرایط عمومی قصاص برابری در حریت، و برابری در جنسیت عنوان شده است و قید دیگری در این آیه دیده نمی شود
قانون گذار جمهوری اسلامی به تبعیت از فقه امامیه در ماده 301 قانون مجازات اسلامی به بیان شرایط عمومی قصاص پرداخته و چنین اشعار می دارد : "قصاص در صورتی ثابت می شود که مرتکب، پدر یا از اجداد پدری مجنیٌ علیه نباشد و مجنیٌ علیه، عاقل و در دین با مرتکب مساوی باشد."
و مستند عدم قصاص پدر و جد پدری را برخی روایات از امام صادق و امام باقر عنوان می کنند
و دلایل عدم قصاص را به طور کلی در موارد زیر خلاصه می کنند:
1. عدم بازدارندگی قصاص برای پدر یا جد پدری
2. حیات بخشی فرزند به واسطه پدر و حرمت پدر
3. عدم تسلی اولیای دم بواسطه قصاص پدر
4. عدم عبرت پذیری
5. عدم اصلاح اجتماعی
6. عدم احقاق حق
7. عدم پیشگیری
و امثال آن است و معتقدند اولا پدر حیات بخش به فرزند است پس فرزند نباید موجب سلب حیات پدر شود.
ثانیا از آنجا که محبت پدر به فرزند بی نهایت است و خود نقش بازدارندگی قوی دارد پس پدری که با چنین عاملی از قتل بازداشته نشده ، پس قصاص هم نمی تواند موجب بازدارندگی شود .
ثالثا این جرم بسیار کم اتفاق می افتد و نادر است پس قصاص پدر باعث پیشگیری و عبرت آموزی و اصلاح اجتماعی نمی شود.
رابعا اگر علاوه بر فرزند مقتول ، پدر هم کشته شود 2 رنج به خانواده داده می شود و تسلی خاطر ایجاد نمی کند
و در نهایت پدر خود ولی دم است و صرفا با قتل مانع ارث بری خود از مقتول می شود.
من در این نوشته قصد ندارم درست یا غلط بودن این ماده قانونی و نظر فقها را بیان کنم، صرفا چند سوال مطرح می کنم و امید دارم که صاحب نظران حقوقی ( در دفاع از قانونی که تصویب کرده اند) و صاحب نظران فقهی ( در دفاع از مستندات فقهی ) به این سوالات پاسخ دهند و انوار عموم روشن گردد .
1. آیا در دنیایی که علم ثابت کرده نقش پدر و مادر در تولید فرزند مساوی است آیا تنها پدر حیات بخش است؟ چرا اگر مادر مرتکب قتل شود قصاص می شود ؟
2. در جهانی که مهر مادری در بین تمام اقشار پذیرفته شده است و در دینی که بهشت را زیر پای مادران می داند و محبت مادرانه را خالصانه ترین محبت می داند و در کشوری که نقش مادری در آن از چنان جایگاهی برخوردار است که مادر نمادی از محبت بی حدو حصر الهی تصویر میشود ، چگونه است که فقط پدر محبت بازدارنده دارد و مادر با آن روح لطیفش از چنین بازدارندگی برخوردار نمی باشد و اگر مرتکب قتل فرزند شود ، این محبت او را نجات نمی دهد و مستحق قصاص است اما پدر از این امتیاز برخوردار است ؟
3. قتل فرزند توسط مادران هم بسیار نادر هست و شاید هر چند سال یک بار اتفاق بیفتند و این در حالی است که اگر آمار مقتولان ناموسی و یا جنایات پدر در قبال فرزند را با قتل توسط مادران مقایسه کنیم ، به احتمال زیاد آمار قتلهای توسط مادران آنها کمتر خواهد بود . پس چرا آنجا نمی گوییم چون این امر نادر است پس قصاص باعث عبرت آموزی نمی شود ؟
4. به این سوال پاسخ دهید که چگونه است که قصاص پدر قاتل در کنار فرزند 2 رنج را ایجاد می کند ، اما اضطراب دائمی سایر فرزندان و مادر از تکرار جرم پدر و مشاهده قاتل در خانواده و اجبار به پذیرش مجدد او توسط مادر و فرزندان هیچ رنجی را در پی ندارد ؟ ایا این ترس و اضراب و ناراحتی مردن هر روزه نیست ؟
5. و در نهایت اینکه چگونه در خانواده ای که پدر قاتل است ، سایر اولیای دم جرات اخذ دیه یا درخواست مجازات تعزیری را داشته باشند و چه تضمینی بر جان و مال و حیات این خانواده وجود دارد ؟
اینها تنها گوشه ای از ابهامات فقهی ، قانونی #قتل_ناموسی است که با توجه به بن بست های قانونی هر سال رو به فزونی است و امروز نیز خبری ناگوار از قتل دختری 14 ساله توسط پدر را شنیدیم .
و چه راحت با سانسور رسانه ای که در تلاش است بخشی از این رنج ها را به تصویر بکشد این حقیقت را در نطفه خفه می کنیم
#میخواهم_زنده_بمانم،
#مغزهای_کوچک_زنگ_زده،
#خانه_پدری.
#سمیه_اصغرزاده
دانشجوی دکتری مطالعات زنان
@EveDaughters
@femailinsociety