🔸ایران نمونه‌ کم‌نظیری از جامعه‌ای است که سکولاریزاسیون از پایین به بالا را تجربه می‌کند؛ روندی که برخلاف مسیر تاریخی غرب، نه به‌واسطه اصلاح دینی یا تصمیم نخبگان، بلکه در واکنش به اقتدار تئوکراتیک و حضور اجباری دین در تمامی سطوح زندگی عمومی شکل گرفته است. در این نوع سکولاریزاسیون، دولت دینی ناخواسته تبدیل به موتور سکولارشدن جامعه می‌شود؛ زیرا هرچه حکومت ایدئولوژیک‌تر، یکپارچه‌تر و مداخله‌گرتر باشد، فاصله مردم با دین رسمی سریع‌تر و عمیق‌تر می‌شود. تجربه چهار دهه حکومتی که دین را ابزار کنترل، قانون‌گذاری، تنبیه و هویت ملی قرار داده، زمینه‌ای فراهم کرده که مردم به‌صورت رادیکال اما خودجوش، رابطه‌شان با دین را بازتعریف کنند و به‌سوی استقلال فردی، معنویت‌گرایی غیرمذهبی و سکولاریسم حقوقی حرکت کنند.

🔸گزارش موسسه گمان سال ۲۰۲۰ تصویر دقیقی از همین روند ریشه‌ای ارائه می‌دهد. این مطالعه با بیش از ۳۹٬۹۸۱ پاسخ‌دهنده داخل کشور و روش وزن‌دهی علمی، نگرش جمعیت باسواد بالای ۱۹ سال ایران را بازنمایی می‌کند. یافته‌ها از یک دگرگونی عمیق حکایت دارند: تنها ۳۲ درصد خود را شیعه معرفی می‌کنند و در مقابل، ۹ درصد بی‌خدا، ۸ درصد زرتشتی، ۷ درصد معنویت‌گرا، ۶ درصد ندانم‌گرا و ۲۲ درصد هیچ‌کدام هستند. مهم‌تر از هویت کنونی، ۴۷ درصد گفته‌اند که از دیندار به بی‌دین تغییر کرده‌اند؛ تنها ۶ درصد جهت معکوس داشته‌اند. مناسک دینی نیز فروپاشیده است؛ ۶۰ درصد نماز نمی‌خوانند.

🔸در حوزه سیاست، خواست جامعه کاملاً سکولار است: ۶۸ درصد مخالف دخالت احکام دینی در قانون‌گذاری‌اند و ۷۱ درصد معتقدند نهادهای دینی باید هزینه‌های خود را تأمین کنند. ۷۲ درصد با حجاب اجباری مخالف‌اند و بیش از نیمی اساساً به حجاب اعتقادی ندارند. مخالفت با آموزش رسمی دینی و پذیرش آموزش تنوع ادیان نیز غالب است.

🔸این داده‌ها نشان می‌دهد ایران در حال تجربه یکی از سریع‌ترین و رادیکال‌ترین فرایندهای سکولاریزاسیون اجتماعی در میان جوامع تئوکراتیک معاصر است.

✍🏻 #بردیا_فرهمند
@bardiafrh

.


#حکومت_اسلامی #آمار #جامعه

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

نوجوان بودم که با مجتهدی غیرمعمم سر چنین موضوعی بحث کردم. حکم الهیاتی عامی داد که نقیضش را از غیرمسلمانها مثال آوردم. گفت: حساب کفار سواست!

وقتی یک دین، عاری از الهیات فلسفی باشد، و نتوانسته باشد "علم‌کلام" مستحکمی هم بسازد، عرصه یاوه‌سرایی‌های لجام‌گسیخته‌ای می‌شود که این‌روزها درباب خشکسالی شاهدیم.

اسلام برخلاف مسیحیت با شمشیر پیش رفت. با شمشیر "ایمان" به دست نمی‌آید، بقول قرآن "اسلام" حاصل می‌شود، یعنی "تسلیم‌شدن". برای "ایمان"، اقناع لازم است که منطق می‌خواهد. اما اسلام تنها اسکات می‌خواهد، یعنی ساکت‌کردن از ترس جان! همان‌ شیوه که جمهوری‌اسلامی از اول روز کرد، نوبرش را هم نیاورد، الگوی هزاروپانصدساله تاریخ‌اسلام را تکرار کرد. باری، حاصل انصراف از اقناع و بسنده‌کردن به اسکات، دینی فقیر از عقلانیت می‌شود که در او هر یاوه‌سرایی توان کرد.

چنین دینی، از بیرون هم به‌جای "دین"، "سیاست" دیده می‌شود. ازین رو بود که تا قرن‌نوزدهم اروپایی‌ها "محمدیسم" می‌گفتند که تاکید بر سیاست‌ بودنِ "اسلام" داشت؛ سخنی که از درونِ اسلام هم "وهن" شمرده نشد؛ مراجع مسلمانی شاهد بودند که چنین است!

@sahebolhavashi

➖➖➖

🌾 @Naqdagin