📘راهآهن و رضا شاه
✍🏻 #خسرو_معتضد
🍂 اولین بار در زمان امیرکبیر راهآهن در دنیا اختراع شده بود. در ۱۸۲۲ اولین راهآهن بین دو شهر انگلستان کشیده شد و تا اواخر قرن ۱۹، دنیا زیر شبکه‌ای از راهآهن قرار گرفت. در ایران از زمان امیر کبیر صحبت راهآهن بود و علاقه داشتند راهآهن بکشند. افراد مختلفی داوطلب شدند منتهی دو عامل مخالف بودند:
یکی دولت روسیه که می‌گفت اگر شما راهآهن بکشید ممکن است در مرز روسیه انگلیسی‌ها و ارتش هند که در اختیار انگلستان بود به روسیه حمله کند. زیرا روسیه در قرن ۱۹ در حال جنگ با آنها بود. در زمان نیکولای اول جنگ کلینه اتفاق افتاد و به‌خاطر عثمانی، روس‌ها می‌خواستند عثمانی را بگیرند و دولت انگلیس، روس‌ها را شکست داد. بعد هم که نیکلای اول به وضع عجیبی مُرد؛ یعنی همان کسی‌که قرارداد ترکمانچای را بر ما تحمیل کرد.
دوم انگلیسی‌ها که آنها هم مخالف بودند. می‌گفتند اگر راهآهن کشیده شود روس‌ها به خلیج‌فارس می‌رسند و نزدیک شدن آنها به هندوستان از راه دریایی محتمل است.
🍂 این دو دولت نمی‌گذاشتند ایران راهآهن بکشد. شخصی به‌نام مرتضی قلی‌خان ثمین‌الدوله هدایت، تحصیل‌کرده و مهندس آلمانی و از اولین مهندسان ایرانی، طرحی به‌نام "راه نجات" یا "کلید نجات" تهیه کرد و می‌گفت باید راهآهن از شرق به غرب کشیده شود؛ یعنی از عراق به هندوستان کشیده شود که اگر انجام شود، راهآهن سراسری بسیار خوبی می‌شد. شما مثلا از آلمان به استانبول می‌آمدید و از انجا به مرز ایران و ترکیه می‌آمدید و وارد ایران شده و از ایران به مرز هندوستان می‌رسیدید.
🍂 البته این احتمال هم بود که یک خط فرعی به خانقین برود و ایرانی‌ها بتوانند از آنجا به کربلا و نجف و شهرهای مذهبی بروند. طرح خوبی بود و این طرحی که زمان رضاشاه کشیده شد، غلط بود. این را یک سرهنگ مهندس روسی به‌نام آناتول ترسکینسکی -همان کسی‌که راهآهن جلفای تبریز را کشیده بود و بعد از انقلاب تابعه ایران شد و در ایران ماند- طرحی داد که دنباله همان طرح روسیه تزاری بود. با این طرح نیروهای روسیه تزاری با راهآهن می‌توانستند به خلیج‌فارس برسند.
دلایل بی‌فایده بودن راهآهن شمال به جنوب
🍂 در آن زمان مهندسان ورزیده‌ای نداشتیم و رضاشاه هم سوادی نداشت. به او گفتند ما دریای خزر را به خلیج‌فارس وصل می‌کنیم به شرطی که ارزش داشته باشد؛ چون راهآهن خرج دارد و گران تمام می‌شود. فرض کنید از بندر شاه خلیج‌فارس (بندر امام‌خمینی) به بندر ترکمن (بندر شاه) می‌رسید. به محض اینکه روس‌ها فهمیدند از شمال به جنوب می‌آید، کشتی‌های خود را منع کردند و حتی یک کشتی به بندر شاه نیامد. الان هم متروکه است.
🍂 ما راه‌آهنی بی‌فایده درست کردیم از ناکجاآباد به ناکجا آباد و هیچ‌کس جرأت نکرد بگوید این راه‌آهنی که با این هزینه سنگین درست می‌کنید، به کجا می‌رود؟ دریای شمال، دریای بسته‌ای است که مال روسیه بود و تنها طرف معامله تجاری روس‌ها بودند.
🍂 ای کاش این راهآهن را از خانقین وارد می‌کردید و به مرز هندوستان می‌رسید؛ کما اینکه هنوز هم نرسیده است. شما فکر کنید راهآهن تهران تا رشت چقدر ارزش داشت؟ رشت جایی است که هزار جور کالا از قبیل چوب و ماهی و... می‌توانست به تهران صادر کند؛ الان ۱۳۴سال است که رشتی‌ها منتظر راهآهن هستند.
🍂 راهآهن شمال به جنوب، راهآهن نظامی و ارتشی بود؛ انگلیسی‌ها هم آن را مسخره می‌کردند. این راهآهن، یک راهآهن نظامی و ارتشی بود؛ نه این که رضاشاه بخواهد کاری کند که ایران را بگیرند. چون تعقل نمی‌کرد و دیکتاتور بود، حرف یک سرهنگ روسی را گوش داد و راه‌آهنی بی‌فایده کشیده شد. خود انگلیسی‌ها هم این راهآهن را مسخره می‌کردند. ساتن نویسنده انگلیسی در کتابی به‌نام «رضاشاه یا ایران مدرن» نوشته که این راهآهن بیشتر به درد سربازگیری می‌خورد و اگر یک موقع جنگی در لرستان شود با این راهآهن می‌توان سرباز فرستاد یا مشمولین نظام‌وظیفه را از مازندران به تهران آورد.
🍂 آن راه‌آهنی که با آن هزینه گزاف کشیده شد هیچ فایده‌ای برای ایران نداشت. خود محمدرضا شاه به صراحت گفته بود که این یک اسباب‌بازی خنده‌آوری است. خبرنگاری با شاه مصاحبه کرده و نظر او را درباره راهآهن پرسیده بود و او گفته بود که این اسباب‌بازی پدرم بود.
🌐 مطالعۀ ادامه و متن کامل
⏰ زمان تقریبی مطالعه: ۹ دقیقه
🔖 ۱۸۳۶ واژه
#آینه_تاریخ
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
✍🏻 #خسرو_معتضد
🍂 اولین بار در زمان امیرکبیر راهآهن در دنیا اختراع شده بود. در ۱۸۲۲ اولین راهآهن بین دو شهر انگلستان کشیده شد و تا اواخر قرن ۱۹، دنیا زیر شبکه‌ای از راهآهن قرار گرفت. در ایران از زمان امیر کبیر صحبت راهآهن بود و علاقه داشتند راهآهن بکشند. افراد مختلفی داوطلب شدند منتهی دو عامل مخالف بودند:
یکی دولت روسیه که می‌گفت اگر شما راهآهن بکشید ممکن است در مرز روسیه انگلیسی‌ها و ارتش هند که در اختیار انگلستان بود به روسیه حمله کند. زیرا روسیه در قرن ۱۹ در حال جنگ با آنها بود. در زمان نیکولای اول جنگ کلینه اتفاق افتاد و به‌خاطر عثمانی، روس‌ها می‌خواستند عثمانی را بگیرند و دولت انگلیس، روس‌ها را شکست داد. بعد هم که نیکلای اول به وضع عجیبی مُرد؛ یعنی همان کسی‌که قرارداد ترکمانچای را بر ما تحمیل کرد.
دوم انگلیسی‌ها که آنها هم مخالف بودند. می‌گفتند اگر راهآهن کشیده شود روس‌ها به خلیج‌فارس می‌رسند و نزدیک شدن آنها به هندوستان از راه دریایی محتمل است.
🍂 این دو دولت نمی‌گذاشتند ایران راهآهن بکشد. شخصی به‌نام مرتضی قلی‌خان ثمین‌الدوله هدایت، تحصیل‌کرده و مهندس آلمانی و از اولین مهندسان ایرانی، طرحی به‌نام "راه نجات" یا "کلید نجات" تهیه کرد و می‌گفت باید راهآهن از شرق به غرب کشیده شود؛ یعنی از عراق به هندوستان کشیده شود که اگر انجام شود، راهآهن سراسری بسیار خوبی می‌شد. شما مثلا از آلمان به استانبول می‌آمدید و از انجا به مرز ایران و ترکیه می‌آمدید و وارد ایران شده و از ایران به مرز هندوستان می‌رسیدید.
🍂 البته این احتمال هم بود که یک خط فرعی به خانقین برود و ایرانی‌ها بتوانند از آنجا به کربلا و نجف و شهرهای مذهبی بروند. طرح خوبی بود و این طرحی که زمان رضاشاه کشیده شد، غلط بود. این را یک سرهنگ مهندس روسی به‌نام آناتول ترسکینسکی -همان کسی‌که راهآهن جلفای تبریز را کشیده بود و بعد از انقلاب تابعه ایران شد و در ایران ماند- طرحی داد که دنباله همان طرح روسیه تزاری بود. با این طرح نیروهای روسیه تزاری با راهآهن می‌توانستند به خلیج‌فارس برسند.
دلایل بی‌فایده بودن راهآهن شمال به جنوب
🍂 در آن زمان مهندسان ورزیده‌ای نداشتیم و رضاشاه هم سوادی نداشت. به او گفتند ما دریای خزر را به خلیج‌فارس وصل می‌کنیم به شرطی که ارزش داشته باشد؛ چون راهآهن خرج دارد و گران تمام می‌شود. فرض کنید از بندر شاه خلیج‌فارس (بندر امام‌خمینی) به بندر ترکمن (بندر شاه) می‌رسید. به محض اینکه روس‌ها فهمیدند از شمال به جنوب می‌آید، کشتی‌های خود را منع کردند و حتی یک کشتی به بندر شاه نیامد. الان هم متروکه است.
🍂 ما راه‌آهنی بی‌فایده درست کردیم از ناکجاآباد به ناکجا آباد و هیچ‌کس جرأت نکرد بگوید این راه‌آهنی که با این هزینه سنگین درست می‌کنید، به کجا می‌رود؟ دریای شمال، دریای بسته‌ای است که مال روسیه بود و تنها طرف معامله تجاری روس‌ها بودند.
🍂 ای کاش این راهآهن را از خانقین وارد می‌کردید و به مرز هندوستان می‌رسید؛ کما اینکه هنوز هم نرسیده است. شما فکر کنید راهآهن تهران تا رشت چقدر ارزش داشت؟ رشت جایی است که هزار جور کالا از قبیل چوب و ماهی و... می‌توانست به تهران صادر کند؛ الان ۱۳۴سال است که رشتی‌ها منتظر راهآهن هستند.
🍂 راهآهن شمال به جنوب، راهآهن نظامی و ارتشی بود؛ انگلیسی‌ها هم آن را مسخره می‌کردند. این راهآهن، یک راهآهن نظامی و ارتشی بود؛ نه این که رضاشاه بخواهد کاری کند که ایران را بگیرند. چون تعقل نمی‌کرد و دیکتاتور بود، حرف یک سرهنگ روسی را گوش داد و راه‌آهنی بی‌فایده کشیده شد. خود انگلیسی‌ها هم این راهآهن را مسخره می‌کردند. ساتن نویسنده انگلیسی در کتابی به‌نام «رضاشاه یا ایران مدرن» نوشته که این راهآهن بیشتر به درد سربازگیری می‌خورد و اگر یک موقع جنگی در لرستان شود با این راهآهن می‌توان سرباز فرستاد یا مشمولین نظام‌وظیفه را از مازندران به تهران آورد.
🍂 آن راه‌آهنی که با آن هزینه گزاف کشیده شد هیچ فایده‌ای برای ایران نداشت. خود محمدرضا شاه به صراحت گفته بود که این یک اسباب‌بازی خنده‌آوری است. خبرنگاری با شاه مصاحبه کرده و نظر او را درباره راهآهن پرسیده بود و او گفته بود که این اسباب‌بازی پدرم بود.
🌐 مطالعۀ ادامه و متن کامل
⏰ زمان تقریبی مطالعه: ۹ دقیقه
🔖 ۱۸۳۶ واژه
#آینه_تاریخ
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
Telegraph
راهآهن و رضا شاه
✍️ خسرو معتضد اولین بار در زمان امیرکبیر راهآهن در دنیا اختراع شده بود. در ۱۸۲۲ اولین راهآهن بین دو شهر انگلستان کشیده شد و تا اواخر قرن ۱۹، دنیا زیر شبکه‌ای از راهآهن قرار گرفت. در ایران از زمان امیر کبیر صحبت راهآهن بود و علاقه داشتند راهآهن بکشند.…