تزهای #مارتین_لوتر و آغاز جنبش #اصلاح_دینی در #مسیحیت

این مقاله که به مناسبت پانصدمین سالگرد اصلاحات دینی در اروپا ترجمه شده، به سیر فکری مارتین لوتر، بافت اجتماعی-سیاسی اندیشه‌‌های او و تأثیر اصلاح دینی بر آلمان و اروپا می‌پردازد.
◄در آغاز سده‌ی شانزدهم میلادی، اروپای غربی، گستره‌ای فرهنگی‌ را می‌ساخت که زیر نفوذ سنت‌های الزام‌آور بود. این سنت‌ها بیش از هر چیز، زبان لاتین که در ارتباط فراکشوری و دانشگاهی آن زمان چیره بود، دین مسیحیت و به دنبال آن، قانون جاری کلیسا (ius canonicum) و همچنین وجود دانشگاه‌ها را دربرمی‌گرفت. بعضی کردارهای مذهبی نیز منحصراً در مسیحیت غربی-لاتین ریشه داشتند، مانند جنگ‌های صلیبی، تجرد اجباری کشیش‌ها، فرمانبری اجباری با الزام قانونی در برابر اسقف روم یا دستگاه کیفری کلیسا که جرم‌های خاصی را با دریافت غرامت‌هایی به‌دقت تعرفه‌بندی‌شده مجازات می‌کرد.
دریافت آمرزش‌نامه از کلیسا نیز همین ویژگی را داشت. کار این نهادِ بخشایش که از دوره‌ی اوج قرون وسطا گسترش یافته بود، کاهش یا حتا لغو کامل مجازات‌های زمانمند گناهان بود که اگر فرد گناهکار در دوران زندگی کیفر آن‌ها را تحمل نمی‌کرد، باید به باور کلیسا پیش از رستگاری از آن‌ها، در برزخ عذاب می‌کشید. آمرزش‌‌نامه‌های عمومی پرطرفداری را که قاعدتاً در ازای پرداخت کفاره‌، بخشش مطلق گناهان (plena remissio peccatorum) را تضمین می‌کردند، تنها شخص پاپ می‌توانست اعطا کند. برای آمرزش‌نامه‌ها، در کارزارهای بزرگ در سراسر اروپا و از زمان اختراع دستگاه چاپ کتاب در میانه‌ی قرن پانزدهم در حدی گسترده، یکپارچه تبلیغ می‌کردند. این رویه، همزمان آینه‌‌‌ی تمام‌نمای زمانه‌ی خود نیز بود که دین بر آن تأثیر فراوان داشت و مسائل عقیدتی در آن، زندگی روزمره را زیر نفوذ داشتند: ترسی همگانی از روز داوری حکمفرما بود. ایمانداران از سنجش حاصل عمر خود در پیشگاه خداوندی مجازاتگر وحشت داشتند. زندگی مردم را در چنین زمانه‌ای جستجوی پیوسته‌ای در پی واسطه‌های نجات، کارهای نیک و خدمت‌هایی -مانند پیوستن به صومعه- بود که شاید بخت کامیابی در آزمون الاهی را افزایش می‌داد، همچنین توسل به واسطه‌هایی میان نفس گناهکار و خداوند قضاوتگر برای بخشایش‌خواهی که قدیس یا کشیش بود.
هنگامی که مارتین لوتر، راهب مسلک آگوستینوس، در روز ۳۱ اکتبر سال ۱۵۱۷ با انتشار ۹۵ تِزش در شهر ویتنبرگ و فرستادن متن آن‌ها به آلبرشت براندنبورگ، بالاترین مقام‌ آلمانی کلیسا در امپراتوری مقدس روم و اسقف اعظم شهرهای ماینتس و ماگدبورگ، رویه‌ی اعطای آمرزش‌ در کلیسا را به پرسش کشید، به پرسش محوری از هویت انسان، از جانب و در پیشگاه خداوند رسید. لوتر به این باور رسیده بود که آمرزش کلیسا، توبه‌ی همیشگی و پیش روی هر مسیحی، یعنی بازگشت به گذران زندگی‌ای سازگار با فرمان‌های خداوند را بی‌معنی و تهی می‌سازد. به‌جای هدایت مسیحیان به راه بازمانده‌ی ناجی مصلوب آن‌ها، مسیح، آمرزش کلیسا تضمین‌های فریبکارانه و آرامش خاطر دروغین به آن‌ها می‌دهد. به باور او، اعطای بخشودگی به گناهکاران بی‌توجه به حال درونی آن‌ها، تنها به‌دلیل دریافت آمرزش‌نامه‌ای که رهایی از عذاب برزخی و ورود به ساحت رستگاری جاودانه را به گناهکار نسبت می‌دهد، انجیل را بی‌اعتبار می‌کند که رحمت نامشروط خداوند نسبت به گناهکاران مأیوس از سر دوری از پروردگار را مژده داده است.
اگرچه لوتر، راهب فقرگزیده‌ی آگوستینوسی، به هیچ وجه نخستین الاهی‌دانی نبود که به آمرزش کلیسا می‌تاخت، اما نقد او تأثیر بی‌مانندی را نوید می‌داد. چنین تأثیری، از یک سو به این دلیل بود که لوتر به روند آمرزش کلیسا اصطلاحاً «درونماندگار» حمله می‌کرد، یعنی از بطن فهم بنیادین ایمان مسیحی و موضع اخلاقی-مذهبی متناسب با آن در موضوع توبه. از سوی دیگر، دیدگاه‌ها و تِز‌های لوتر از راه چاپ کتاب، گسترش شتابانی یافتند که برای خود او نیز یکسره شگفت‌آور بود و همان اندیشه‌ها بسیار سریع، درون آلمان و همچنین سایر کشورهای اروپایی پذیرش می‌یافتند....
—------


https://t.me/iv?url=https://www.radiozamaneh.com/356408&rhash=eec6b76cb50965

لینک در سایت زمانه: https://www.radiozamaneh.com/356408

اینستاگرام زمانه: https://instagram.com/radiozamaneh
تلگرام زمانه: @radiozamaneh

🔴در انتهای این پست با لمس دکمه instant view در تلفن‌همراه و یا تبلت خود این مقاله را به صورت کامل مطالعه کنید🔴

منطق دین‌پیرایی (بحثی در باب اصلاح دینی در مسیحیت و اسلام)


🔗 https://t.me/iv?url=https://www.radiozamaneh.com/398789&rhash=eec6b76cb50965

از تریبون زمانه / #محمدرضا_نیکفر –یادداشتی که بخشی از آن را در قالب سخنرانی‌‌ای عرضه کردم در سمینار "#رفرماسیون در غرب و #اصلاح_دینی در ایران" (کلن اول و دوم ژوئن ۲۰۱۸). دیگر سخنرانان آقایان #عبدالکریم_سروش و #رضا_علیجانی بودند. آقای #محمدجواد_اکبرین گرداننده جلسه بود.


🌎 https://www.radiozamaneh.com/398789

🔴در انتهای این پست با لمس دکمه instant view در تلفن‌همراه و یا تبلت خود این مقاله را به صورت کامل مطالعه کنید🔴