Forwarded from گفتوشنود
خلافت کوردوبا
رواداری مذهبی یا یک سراب تاریخی؟
▪️مقدمه و پرسش تاریخی
خلافت کوردوبا در قرن دهم میلادی در اندلس به عنوان نمونهای درخشان از شکوفایی فرهنگی و همزیستی مذهبی شهرت یافته است. در دوران عبدالرحمان سوم و الحکم دوم، مسلمانان، مسیحیان و یهودیان در جامعهای با دستاوردهای فکری و رویکردهای کثرتگرایانه در کنار هم زیستند. با این حال، تاریخنگاران ضمن استفاده از اصطلاح «کانویونسیا» (همزیستی)، هشدار میدهند که این دوره یک آرمانشهر بینقص نبوده و بررسی دقیق بنیانهای سیاسی و اجتماعی آن برای درک واقعیت این رواداری ضروری است.
▪️ریشههای حاکمیت اسلامی
در سال ۷۱۱ میلادی، با غلبه نیروهای مسلمان بر ویزیگوتها، حاکمیت اسلامی در شبهجزیره ایبری آغاز شد. فاتحان مسلمان اقلیتی کوچک بودند که باید بر جمعیتی عمدتاً مسیحی و اقلیتی یهودی حکومت میکردند. این تغییر قدرت، جامعهای متنوع را زیر فرمانروایی امویان شکل داد. از آنجا که طبقه حاکم عربتبار نمیتوانست فرهنگ خود را با زور بر اکثریت جمعیت تحمیل کند، رویکردهای عملگرایانهای را برای مدیریت کثرت مذهبی منطقه در پیش گرفتند.
▪️نظام اهل ذمّه
در نظام حکومتی جدید، مسیحیان و یهودیان به عنوان «اهل ذمّه» شناخته شدند. طبق قانون اسلامی، آنان اجازه داشتند با پرداخت مالیات ویژه (جزیه) و پذیرش سلطه سیاسی مسلمانان، به آیین خود ادامه دهند. این سازماندهی سلسلهمراتبی، بر مبنای تعالیم اسلامی درباره رفتار منصفانه با اهل کتاب استوار بود. با وجود محدودیتهای اجتماعی و حقوقی مشخص، این وضعیت نسبت به سرکوبهای سختگیرانه دوره ویزیگوتها، بهبود چشمگیری در زندگی اقلیتهای دینی ایجاد کرد.
▪️شکلگیری جامعه مستعرب
پس از ورود عبدالرحمان اول به کوردوبا در سال ۷۵۶ و تأسیس امارت مستقل اموی، فرایند عربیسازی و اسلامیکردن جامعه بهتدریج گسترش یافت. این روند به پیدایش «مُستعرِبها» انجامید؛ مسیحیان بومی ایبری که با حفظ ایمان خود، زبان و عناصر فرهنگی عربی را پذیرفته بودند. جامعه یهودی نیز که حدود پنج درصد جمعیت بود، در زندگی شهری و فعالیتهای بازرگانی و علمی ادغام شد و بدینسان، بافت جامعهای متنوع در اندلس شکل گرفت.
▪️کثرتگرایی از روی ضرورت
تنوع اندلس بستر نوعی «آمیختگی» میان عناصر عرب-اسلامی، بربری و ایبریایی بود. این کثرتگرایی عمدتا از روی ضرورتِ سیاسی برآمده بود؛ چرا که طبقه حاکم راهی جز همزیستی با اکثریت جمعیت محلی نداشت. این ضرورت، فضایی خاص از تساهل فرهنگی پدید آورد که در آن جوامع دینی اقلیت، به طور کلی، از تعامل سازنده بهرهمند بودند، اگرچه این همزیستی همواره با نمونههایی از تنشهای دینی نیز همراه بود.
▪️تحکیم قدرت و خلافت
تا اواخر قرن نهم، امارت اموی با شورشهای داخلی و چالشهای جنگسالاران روبرو بود. عبدالرحمان سوم با آغاز حکومت در سال ۹۲۱، وحدت را بازیابی کرد و با درایت نظامی و سیاسی، مخالفان را مطیع ساخت. او در سال ۹۲۹ خود را «خلیفه» اعلام کرد که چالشی مستقیم برای خلافتهای عباسی و فاطمی بود. با این اقدام، اندلس به «خلافت کوردوبا» بدل شد و عصر طلایی آن با تکیه بر ثبات سیاسی و شکوفایی اقتصادی آغاز گشت.
▪️شخصیت و رویکرد خلیفه
عبدالرحمان سوم به دلیل پیوندهای خانوادگی با خاندانهای مسیحی باسکی، رویکردی عملگرایانه داشت. او به جای حذف فیزیکی مخالفان، با جذب آنان و تشویق رشد فرهنگی در دربار، جامعه را به ثبات رساند. این سیاست فراگیر که «مدینهالزهراء» نماد آن بود، به کثرتگرایی اجتماعی نیز تسری یافت. به استثنای بردگان یا شورشیان، رفتار او با اتباع غیرمسلمان بهنسبت مداراجویانه بود، که این رویکرد به تقویت سیاستهای رواداری در منطقه کمک شایانی کرد.
▪️شکوفایی و میراث اندلس
ثبات دوران خلافت، زمینهساز شکوفایی کشاورزی، صنعت و بازرگانی شد و کوردوبا را به یکی از پرجمعیتترین و پیشرفتهترین شهرهای اروپا بدل کرد. این میراث از همزیستی مذهبی، پرسشهای مهمی را درباره ماهیت واقعی برابری در آن زمان پیش میکشد. برای درک درست میراث کوردوبا، باید علاوه بر شکوه فرهنگی، نقاط نقض بردباری و عوامل افول نهایی این الگو را نیز بازبینی کرد تا فهمید که آیا این تجربهای پایدار از رواداری دینی بوده یا خیر.
▪️نسخه کامل مطالعه موردی «خلافت کوردوبا
رواداری مذهبی یا یک سراب تاریخی؟»
را در وبسایت گفتوشنود بخوانید:
https://dialog.tavaana.org/cordoba-caliphate/
#رواداری #چندفرهنگی #جزیه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
رواداری مذهبی یا یک سراب تاریخی؟
▪️مقدمه و پرسش تاریخی
خلافت کوردوبا در قرن دهم میلادی در اندلس به عنوان نمونهای درخشان از شکوفایی فرهنگی و همزیستی مذهبی شهرت یافته است. در دوران عبدالرحمان سوم و الحکم دوم، مسلمانان، مسیحیان و یهودیان در جامعهای با دستاوردهای فکری و رویکردهای کثرتگرایانه در کنار هم زیستند. با این حال، تاریخنگاران ضمن استفاده از اصطلاح «کانویونسیا» (همزیستی)، هشدار میدهند که این دوره یک آرمانشهر بینقص نبوده و بررسی دقیق بنیانهای سیاسی و اجتماعی آن برای درک واقعیت این رواداری ضروری است.
▪️ریشههای حاکمیت اسلامی
در سال ۷۱۱ میلادی، با غلبه نیروهای مسلمان بر ویزیگوتها، حاکمیت اسلامی در شبهجزیره ایبری آغاز شد. فاتحان مسلمان اقلیتی کوچک بودند که باید بر جمعیتی عمدتاً مسیحی و اقلیتی یهودی حکومت میکردند. این تغییر قدرت، جامعهای متنوع را زیر فرمانروایی امویان شکل داد. از آنجا که طبقه حاکم عربتبار نمیتوانست فرهنگ خود را با زور بر اکثریت جمعیت تحمیل کند، رویکردهای عملگرایانهای را برای مدیریت کثرت مذهبی منطقه در پیش گرفتند.
▪️نظام اهل ذمّه
در نظام حکومتی جدید، مسیحیان و یهودیان به عنوان «اهل ذمّه» شناخته شدند. طبق قانون اسلامی، آنان اجازه داشتند با پرداخت مالیات ویژه (جزیه) و پذیرش سلطه سیاسی مسلمانان، به آیین خود ادامه دهند. این سازماندهی سلسلهمراتبی، بر مبنای تعالیم اسلامی درباره رفتار منصفانه با اهل کتاب استوار بود. با وجود محدودیتهای اجتماعی و حقوقی مشخص، این وضعیت نسبت به سرکوبهای سختگیرانه دوره ویزیگوتها، بهبود چشمگیری در زندگی اقلیتهای دینی ایجاد کرد.
▪️شکلگیری جامعه مستعرب
پس از ورود عبدالرحمان اول به کوردوبا در سال ۷۵۶ و تأسیس امارت مستقل اموی، فرایند عربیسازی و اسلامیکردن جامعه بهتدریج گسترش یافت. این روند به پیدایش «مُستعرِبها» انجامید؛ مسیحیان بومی ایبری که با حفظ ایمان خود، زبان و عناصر فرهنگی عربی را پذیرفته بودند. جامعه یهودی نیز که حدود پنج درصد جمعیت بود، در زندگی شهری و فعالیتهای بازرگانی و علمی ادغام شد و بدینسان، بافت جامعهای متنوع در اندلس شکل گرفت.
▪️کثرتگرایی از روی ضرورت
تنوع اندلس بستر نوعی «آمیختگی» میان عناصر عرب-اسلامی، بربری و ایبریایی بود. این کثرتگرایی عمدتا از روی ضرورتِ سیاسی برآمده بود؛ چرا که طبقه حاکم راهی جز همزیستی با اکثریت جمعیت محلی نداشت. این ضرورت، فضایی خاص از تساهل فرهنگی پدید آورد که در آن جوامع دینی اقلیت، به طور کلی، از تعامل سازنده بهرهمند بودند، اگرچه این همزیستی همواره با نمونههایی از تنشهای دینی نیز همراه بود.
▪️تحکیم قدرت و خلافت
تا اواخر قرن نهم، امارت اموی با شورشهای داخلی و چالشهای جنگسالاران روبرو بود. عبدالرحمان سوم با آغاز حکومت در سال ۹۲۱، وحدت را بازیابی کرد و با درایت نظامی و سیاسی، مخالفان را مطیع ساخت. او در سال ۹۲۹ خود را «خلیفه» اعلام کرد که چالشی مستقیم برای خلافتهای عباسی و فاطمی بود. با این اقدام، اندلس به «خلافت کوردوبا» بدل شد و عصر طلایی آن با تکیه بر ثبات سیاسی و شکوفایی اقتصادی آغاز گشت.
▪️شخصیت و رویکرد خلیفه
عبدالرحمان سوم به دلیل پیوندهای خانوادگی با خاندانهای مسیحی باسکی، رویکردی عملگرایانه داشت. او به جای حذف فیزیکی مخالفان، با جذب آنان و تشویق رشد فرهنگی در دربار، جامعه را به ثبات رساند. این سیاست فراگیر که «مدینهالزهراء» نماد آن بود، به کثرتگرایی اجتماعی نیز تسری یافت. به استثنای بردگان یا شورشیان، رفتار او با اتباع غیرمسلمان بهنسبت مداراجویانه بود، که این رویکرد به تقویت سیاستهای رواداری در منطقه کمک شایانی کرد.
▪️شکوفایی و میراث اندلس
ثبات دوران خلافت، زمینهساز شکوفایی کشاورزی، صنعت و بازرگانی شد و کوردوبا را به یکی از پرجمعیتترین و پیشرفتهترین شهرهای اروپا بدل کرد. این میراث از همزیستی مذهبی، پرسشهای مهمی را درباره ماهیت واقعی برابری در آن زمان پیش میکشد. برای درک درست میراث کوردوبا، باید علاوه بر شکوه فرهنگی، نقاط نقض بردباری و عوامل افول نهایی این الگو را نیز بازبینی کرد تا فهمید که آیا این تجربهای پایدار از رواداری دینی بوده یا خیر.
▪️نسخه کامل مطالعه موردی «خلافت کوردوبا
رواداری مذهبی یا یک سراب تاریخی؟»
را در وبسایت گفتوشنود بخوانید:
https://dialog.tavaana.org/cordoba-caliphate/
#رواداری #چندفرهنگی #جزیه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤6👍2👌1
Forwarded from گفتوشنود
عشق میان دو دنیا
وقتی ازدواج از مرزهای دین عبور میکند
تائو ویتنامی و بودایی است، مارتین انگلیسی و ندانمگرا؛ پنج سال است زیر یک سقف زندگی میکنند. کارن یهودی و مارتین دیگر مسیحی است؛ سیویک سال ازدواج کرده و دو پسر دارند. آماندا خداناباور است و همسرش جرج بهایی. سه زوج، سه دین متفاوت، یک پرسش مشترک: عشق چطور از شکاف باورها عبور میکند؟
ازدواج فرادینی چیست؟
ازدواج بیندینی یا فرادینی به پیوند افرادی با باورها یا پیشینههای مذهبی متفاوت گفته میشود؛ از جمله میان کسی که خود را در چارچوب دین خاصی تعریف نمیکند. با پیوستگی فزاینده جوامع و تغییر الگوهای همسرگزینی، این نوع ازدواج افزایش قابل توجهی داشته است؛ مواجهه بیشتر با تنوع مذهبی، پذیرش را عادیسازی کرده است.
ایران و گرایش به سکولاریسم
در ایران، سرخوردگی از نتایج اسلام سیاسی، مشکلات اقتصادی، سرکوب سیاسی و نارضایتی از روحانیت حاکم، بخشی از جامعه را به اندیشههای سکولار سوق داده است. دسترسی به رسانههای جهانی و اینترنت نیز تفکرات ارثی مذهبی را به چالش کشیده و علاقه به تصوف، عرفان یا فلسفههای جدید را در کنار مذهب سازمانیافته تقویت کرده است.
محدودیتهای واقعی
با این حال، ایران دستکم در کوتاهمدت یکسره عاری از دین نخواهد شد؛ بخش بزرگی از جامعه همچنان عمیقا مذهبی است. نهادهای مذهبی-سیاسی، دولت را انحصارا در دست دارند و دستگاههای قضایی تحت امر مراجع اسلامی، روی خوشی به ازدواج بیندینی نشان نمیدهند و ممکن است افراد را به خاطر آن پیگرد کنند.
درس زوجها: گفتوگو
تجربه زوجها نشان میدهد مهارت گفتوگو کلید عبور از تفاوتهاست. تائو و مارتین بر گفتوگو برای غلبه بر موانع فرهنگی تاکید دارند؛ مارتین حتی محراب بودایی تائو را در خانه محترم میشمارد. کارن و مارتین درباره اختلاف اسرائیل و فلسطین «توافق دارند که توافق ندارند»؛ این رویکرد از سرایت تعارض بیرونی به خانواده جلوگیری میکند.
نقاط مشترک، نه اختلاف
جورج و آماندا در رویدادهای جوامع مذهبی مختلف شرکت میکنند و ارزشهای مشترک غیرمذهبی را کشف کردهاند؛ از دید آنها گفتوگو به معنای متقاعدکردن طرف مقابل نیست. آنها حتی میگویند تفاوت اسکاتلندی-انگلیسیبودنشان از تفاوت دینیشان بیشتر است! تاکید بر نقاط مشترک و جلوگیری از سرایت اختلافات بیرونی، درس مشترک همه این تجربههاست.
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
https://dialog.tavaana.org/different-religion-marriage/
#رواداری #تکثر #چندفرهنگی #ازدواج #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
وقتی ازدواج از مرزهای دین عبور میکند
تائو ویتنامی و بودایی است، مارتین انگلیسی و ندانمگرا؛ پنج سال است زیر یک سقف زندگی میکنند. کارن یهودی و مارتین دیگر مسیحی است؛ سیویک سال ازدواج کرده و دو پسر دارند. آماندا خداناباور است و همسرش جرج بهایی. سه زوج، سه دین متفاوت، یک پرسش مشترک: عشق چطور از شکاف باورها عبور میکند؟
ازدواج فرادینی چیست؟
ازدواج بیندینی یا فرادینی به پیوند افرادی با باورها یا پیشینههای مذهبی متفاوت گفته میشود؛ از جمله میان کسی که خود را در چارچوب دین خاصی تعریف نمیکند. با پیوستگی فزاینده جوامع و تغییر الگوهای همسرگزینی، این نوع ازدواج افزایش قابل توجهی داشته است؛ مواجهه بیشتر با تنوع مذهبی، پذیرش را عادیسازی کرده است.
ایران و گرایش به سکولاریسم
در ایران، سرخوردگی از نتایج اسلام سیاسی، مشکلات اقتصادی، سرکوب سیاسی و نارضایتی از روحانیت حاکم، بخشی از جامعه را به اندیشههای سکولار سوق داده است. دسترسی به رسانههای جهانی و اینترنت نیز تفکرات ارثی مذهبی را به چالش کشیده و علاقه به تصوف، عرفان یا فلسفههای جدید را در کنار مذهب سازمانیافته تقویت کرده است.
محدودیتهای واقعی
با این حال، ایران دستکم در کوتاهمدت یکسره عاری از دین نخواهد شد؛ بخش بزرگی از جامعه همچنان عمیقا مذهبی است. نهادهای مذهبی-سیاسی، دولت را انحصارا در دست دارند و دستگاههای قضایی تحت امر مراجع اسلامی، روی خوشی به ازدواج بیندینی نشان نمیدهند و ممکن است افراد را به خاطر آن پیگرد کنند.
درس زوجها: گفتوگو
تجربه زوجها نشان میدهد مهارت گفتوگو کلید عبور از تفاوتهاست. تائو و مارتین بر گفتوگو برای غلبه بر موانع فرهنگی تاکید دارند؛ مارتین حتی محراب بودایی تائو را در خانه محترم میشمارد. کارن و مارتین درباره اختلاف اسرائیل و فلسطین «توافق دارند که توافق ندارند»؛ این رویکرد از سرایت تعارض بیرونی به خانواده جلوگیری میکند.
نقاط مشترک، نه اختلاف
جورج و آماندا در رویدادهای جوامع مذهبی مختلف شرکت میکنند و ارزشهای مشترک غیرمذهبی را کشف کردهاند؛ از دید آنها گفتوگو به معنای متقاعدکردن طرف مقابل نیست. آنها حتی میگویند تفاوت اسکاتلندی-انگلیسیبودنشان از تفاوت دینیشان بیشتر است! تاکید بر نقاط مشترک و جلوگیری از سرایت اختلافات بیرونی، درس مشترک همه این تجربههاست.
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
https://dialog.tavaana.org/different-religion-marriage/
#رواداری #تکثر #چندفرهنگی #ازدواج #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤10👌3