”اون نگاه گرم تو جام شرابه“
برخی مسافران پرواز داخلی معمولاً در فكرند مبادا فقط بيست و چند دﻗﻴﻘﮥ ديگر از عمرشان باقی مانده باشد. بعضی شاكی‌‌اند كيك بسيار شيرين و آب ميوﮤ مصنوعی و چای آب‌زيپو جای باقلاپلو را نمی‌گيرد، و بليت را گران می‌كنند اما سر مردم را شيره می‌مالند.
دامت افاضاته ورای اين حرفهاست. شكايت ايشان اين است كه ”مهماندارها وضعيت بسيار بدي دارند” و ”بد“ را اين گونه توضيح می‌دهد كه ”انگار قصد شرکت در مراسم عقد و عروسي“ داشته باشند، و ادامه می‌دهد ”من صداي اعتراضم بلند شد اما برخوردي از سوي هيچ نهادي مشاهده نمي‌شود.“
در مؤدبانه‌ترين تعبير، در عرف جامعه به ”صداي اعتراض“ نسبت به سر و وضع مهماندار هواپيما می‌گويند نقّ بيخودی. شركتی بزرگ، زير نظر سازمانی تحت امر وزارتخانه‌ای، برنامه‌ای مدوّن دارد و پس از نشستها و صورت‌جلسه‌ها و بخشنامه‌ها، طرحی تصويب كرده‌اند برای پوشش مهماندارها كه به نظر قاﻃﺒﮥ خلايق، با پوشش همكارانشان در جاهای ديگر دنيا فرق دارد.
مشكل حاج‌آقا چيست كه برخلاف ميليونها مسافر در اين مملكت و سراسر دنيا به خودش اجازه می‌دهد توی اين سوراخ هم سرك بكشد؟ و چرا نظرش را روی سربرگ اداری به اطلاع دوايری كه طرح پوشش را تصويب و اجرا كرده‌اند نمی‌رساند؟
زيرا در آن اداره هم چند نفر عين ايشان نشسته‌اند كه پس از سالها حرف و حديث و اعتراض و شكايت و مكاتبات و مراسلات، روی طرح پوشش و آرايش مهماندارها به توافق رسيده‌اند و دقيقاً اجرا كرده‌اند، و حالا ناﻣﮥ حاوی آن كلمات را نه تنها به حساب امر به معروف نمی‌گذارند، بلكه خـُلقشان تنگ می‌شود و می‌گردند ببينند قضيه از كجا آب می‌خورد و كی می‌خواهد به اين بهانه زيرآب كی را بزند و دست پسرخاﻟﮥ خودش را آن‌جا بند كند.
اساساً چرا ”مرد خداشناس كه تقوا طلب كند“ سرش به كار خودش نيست و توی نخ مهماندار هواپيما می‌رود كه رئيس و سرپرست و مربّی دارد و ده رقم مافوق و مأمور موعظه و حراست و غيره چهارچشمی بالای سر اوست؟
در وجه اجتماعی، بقايای روﺣﻴﮥ فاتحان است كه قرنها پيش فرمان دادند عجم حق ندارد سوار اسب شود يا جلوتر از عرب راه برود. حالا كار به جايی كشيده كه عجم، آن هم از طاﻳﻔﮥ اُناث، مهماندار طيارّه می‌شود و راست‌قامت پذيرايی می‌كند و، گرچه مؤدبانه، حتی به افراد ذكور دستور می‌دهد. پس از اين همه سال، انگار نه انگار.
در وجه روانشناختی، بقايای خام‌طبعی ِ نوجوانانه، بخصوص نوجوان تازه‌وارد روستايی در شهر بزرگ است كه انجام وﻇﻴﻔﮥ منشی مطب و خانم فروشنده و مهماندار هواپيما را موضوعی كاملاً شخصی و مستقيماً مربوط به خويش می‌بيند: اگر خوشگل است و لبخند می‌زند و مهربان است خطاب به شخص من است، در تحسين من است و برای من است. ساﻳﮥ شوم وساوس شيطانی و گناه.
ايران تنها مملكت دنياست كه مرد خداجوی به‌منصب‌رسيده، حالا ”وكيل‌الدوله“ يا هرچه، از جايگاه مقام خويش مبادرت به بحث علنی و اظهار نظر رسمی در باب هيئت و كسوت مهماندار هواپيما می‌كند. اين تمايز را نبايد به معنی امتياز گرفت. بيشتر نمايانگر تقابل اسلام‌ـا‌يران و روستاـ‌شهر است تا هر چيز ديگر.
3 آبان 89
برخی مسافران پرواز داخلی معمولاً در فكرند مبادا فقط بيست و چند دﻗﻴﻘﮥ ديگر از عمرشان باقی مانده باشد. بعضی شاكی‌‌اند كيك بسيار شيرين و آب ميوﮤ مصنوعی و چای آب‌زيپو جای باقلاپلو را نمی‌گيرد، و بليت را گران می‌كنند اما سر مردم را شيره می‌مالند.
دامت افاضاته ورای اين حرفهاست. شكايت ايشان اين است كه ”مهماندارها وضعيت بسيار بدي دارند” و ”بد“ را اين گونه توضيح می‌دهد كه ”انگار قصد شرکت در مراسم عقد و عروسي“ داشته باشند، و ادامه می‌دهد ”من صداي اعتراضم بلند شد اما برخوردي از سوي هيچ نهادي مشاهده نمي‌شود.“
در مؤدبانه‌ترين تعبير، در عرف جامعه به ”صداي اعتراض“ نسبت به سر و وضع مهماندار هواپيما می‌گويند نقّ بيخودی. شركتی بزرگ، زير نظر سازمانی تحت امر وزارتخانه‌ای، برنامه‌ای مدوّن دارد و پس از نشستها و صورت‌جلسه‌ها و بخشنامه‌ها، طرحی تصويب كرده‌اند برای پوشش مهماندارها كه به نظر قاﻃﺒﮥ خلايق، با پوشش همكارانشان در جاهای ديگر دنيا فرق دارد.
مشكل حاج‌آقا چيست كه برخلاف ميليونها مسافر در اين مملكت و سراسر دنيا به خودش اجازه می‌دهد توی اين سوراخ هم سرك بكشد؟ و چرا نظرش را روی سربرگ اداری به اطلاع دوايری كه طرح پوشش را تصويب و اجرا كرده‌اند نمی‌رساند؟
زيرا در آن اداره هم چند نفر عين ايشان نشسته‌اند كه پس از سالها حرف و حديث و اعتراض و شكايت و مكاتبات و مراسلات، روی طرح پوشش و آرايش مهماندارها به توافق رسيده‌اند و دقيقاً اجرا كرده‌اند، و حالا ناﻣﮥ حاوی آن كلمات را نه تنها به حساب امر به معروف نمی‌گذارند، بلكه خـُلقشان تنگ می‌شود و می‌گردند ببينند قضيه از كجا آب می‌خورد و كی می‌خواهد به اين بهانه زيرآب كی را بزند و دست پسرخاﻟﮥ خودش را آن‌جا بند كند.
اساساً چرا ”مرد خداشناس كه تقوا طلب كند“ سرش به كار خودش نيست و توی نخ مهماندار هواپيما می‌رود كه رئيس و سرپرست و مربّی دارد و ده رقم مافوق و مأمور موعظه و حراست و غيره چهارچشمی بالای سر اوست؟
در وجه اجتماعی، بقايای روﺣﻴﮥ فاتحان است كه قرنها پيش فرمان دادند عجم حق ندارد سوار اسب شود يا جلوتر از عرب راه برود. حالا كار به جايی كشيده كه عجم، آن هم از طاﻳﻔﮥ اُناث، مهماندار طيارّه می‌شود و راست‌قامت پذيرايی می‌كند و، گرچه مؤدبانه، حتی به افراد ذكور دستور می‌دهد. پس از اين همه سال، انگار نه انگار.
در وجه روانشناختی، بقايای خام‌طبعی ِ نوجوانانه، بخصوص نوجوان تازه‌وارد روستايی در شهر بزرگ است كه انجام وﻇﻴﻔﮥ منشی مطب و خانم فروشنده و مهماندار هواپيما را موضوعی كاملاً شخصی و مستقيماً مربوط به خويش می‌بيند: اگر خوشگل است و لبخند می‌زند و مهربان است خطاب به شخص من است، در تحسين من است و برای من است. ساﻳﮥ شوم وساوس شيطانی و گناه.
ايران تنها مملكت دنياست كه مرد خداجوی به‌منصب‌رسيده، حالا ”وكيل‌الدوله“ يا هرچه، از جايگاه مقام خويش مبادرت به بحث علنی و اظهار نظر رسمی در باب هيئت و كسوت مهماندار هواپيما می‌كند. اين تمايز را نبايد به معنی امتياز گرفت. بيشتر نمايانگر تقابل اسلام‌ـا‌يران و روستاـ‌شهر است تا هر چيز ديگر.
3 آبان 89
👍1
، عادت به مطالعه مربوط است به این انگیزه كه فرد لازم ببیند دركی نظری و تعقلی از جهان و جامعه داشته باشد و این درك را بالا ببرد. وقتی به‌اصطلاح اطلاعات خرده‌ريزی كه فرد به طور شفاهی و رایگان از پیرامونش دریافت می‌كند برای توضیح امور كافی به نظر برسد، ضرورتی ندارد سراغ نوشته برود و برای آن پول بدهد. قضیۀ بازار كتاب معمای دیگری است كه من هم از آن سر در نمی‌آورم زیرا اطلاعات اساسی و واقعی در مورد جنبۀ اقتصادی‌اش، مثل سایر جنبه‌های این مملكت، مفقود است و همه فقط می‌نالند و همدیگر را نصیحت می‌كنند. درهرحال، كتاب و مطبوعات به دبیرستان و دانشگاه‌رفته‌ها مربوط می‌شود و از حیطۀ بحث نوسوادها و برنامۀ سوادآموزی بیرون است.
اگر منظور این است كه چرا سواد به رفتار باسوادانه منجر نشده، باید گفت سواد هم مهارتی است مثل راندن اتومبیل. وقتی می‌بینیم مردم ایران وحشیانه رانندگی می‌كنند، مشكل را باید در طرز فكر و شخصیت آشفتۀ آنها و در نداشتن مربی و سرمشق برای جامعه جستجو كرد، نه در اینكه آیا روش استفادۀ صحیح از كلاچ و ترمز را بلدند یا نه (در ایران هم با تستهای استاندارد بین‌المللی گواهینامه می دهند؛ طرز رانندگی ایرانی ارتباط چندانی به سواد و تحصیلات و طبقۀ اجتماعی و جنسيت ندارد و همه شبيه همند).
وقتی اقلیتی به جمعيت شهرنشين باسوادتر از خودش غلبه می‌كند و سرشاخه‌های جامعه را می‌زند، اهداف و شیوه‌های سوادآموزی را نباید مقصر دانست. این موقعيتی است اجتماعی، نه موضوعی صرفاً فنی.
اگر منظور این است كه چرا سواد به رفتار باسوادانه منجر نشده، باید گفت سواد هم مهارتی است مثل راندن اتومبیل. وقتی می‌بینیم مردم ایران وحشیانه رانندگی می‌كنند، مشكل را باید در طرز فكر و شخصیت آشفتۀ آنها و در نداشتن مربی و سرمشق برای جامعه جستجو كرد، نه در اینكه آیا روش استفادۀ صحیح از كلاچ و ترمز را بلدند یا نه (در ایران هم با تستهای استاندارد بین‌المللی گواهینامه می دهند؛ طرز رانندگی ایرانی ارتباط چندانی به سواد و تحصیلات و طبقۀ اجتماعی و جنسيت ندارد و همه شبيه همند).
وقتی اقلیتی به جمعيت شهرنشين باسوادتر از خودش غلبه می‌كند و سرشاخه‌های جامعه را می‌زند، اهداف و شیوه‌های سوادآموزی را نباید مقصر دانست. این موقعيتی است اجتماعی، نه موضوعی صرفاً فنی.
سينيور ف. اومانيته
1.
بخشى از جامعۀ فرهنگى ايران هم رفته رفته مىپذيرد متنى جديد مربوط به تاريخ قديم كه در برابر داريم در واقع تا حد زيادى حسب حال امروز ماست. بـِنـِدِتـّو كروچه گفت تاريخ ”يكسره تاريخ معاصر است.“ شايد بد نباشد قدرى تخفيف بدهيم و بگوييم بازتاب طرز فكر ماست در وقايع روزگار پيش، يا انعكاس آن وقايع است در چشم ناظر معاصر.
ادامه در سایت
http://www.mghaed.com/essays/farewell/signor_f_humanite.1.htm
1.
بخشى از جامعۀ فرهنگى ايران هم رفته رفته مىپذيرد متنى جديد مربوط به تاريخ قديم كه در برابر داريم در واقع تا حد زيادى حسب حال امروز ماست. بـِنـِدِتـّو كروچه گفت تاريخ ”يكسره تاريخ معاصر است.“ شايد بد نباشد قدرى تخفيف بدهيم و بگوييم بازتاب طرز فكر ماست در وقايع روزگار پيش، يا انعكاس آن وقايع است در چشم ناظر معاصر.
ادامه در سایت
http://www.mghaed.com/essays/farewell/signor_f_humanite.1.htm
Mghaed
سينيور ف. اومانيته - 1
دربارۀ فريدون آدميت و آثارش
.
فكر سياسى در جامعۀ ايران كلاً به سه شاخۀ چپ، ملى و دينى تقسيم مىشود. دينداران به سه نـِحلۀ نوانديش، نيم‌دارانديش و درمانناپذير تقسيم مىشوند و هر يك را شعبهها و خردهشعباتى است. همين طور چپ سنتى و سوسياليست ولرم و ضدتودهاى و چپ محفلى و چپ تكرو و چپِ بريده و ميهن‌دوست و ملىگراى پلاسيده و مشروطهخواه و سلطنتطلب باستانگرا و ناراضى قومگرا و ياغى و جدايیطلب و بىتفاوت و مرام‌گريز و مخالف مزمن.به هفتاد و دو شايد نرسد اما به هفتاد سر مىزند.
در حالى كه با وجود اين همه خبر و نظر و مقاله و كتاب و مصاحبه و منبع، دربارۀ آنچه هماكنون مىگذرد توافقى وجود ندارد، نوشتن متنى دربارۀ مثلاً ميرزا آقاخان كرمانى كه اين همه خط و خطوط را راضى كند محال است. آن چنان متنى خدا هم نافريد. همه انتظار دارند كسى كه صد و دوازده سال پيش كشته شد دقيقاً حرف امروز آنها را زده باشد. اينكه زند‌ه‌ها از جانب مردگان حرف بزنند يك داستان است و حرف زند‌گان را در دهن مرده‌ها گذاشتن داستانی ديگر.
هر گرايشى در ايران به دليلى از موجودى چموش به نام تاريخ ناراضى است چون همه خيال مىكنند از جايى به بيراهه رفت، و در نوبت بعد با شناخت كافى از مفاهيم و موقعيتها مىتوان مانع بيراهه رفتن تاريخ شد، همچنان كه برخى پدر و مادرها فكر مىكنند اگر اشتباهات والدين خودشان را تكرار نكنند بچه هاى بهترى بزرگ خواهند كرد.
حلواى نذرى ِ مدرنيته و دموكراسى خير مىكردند اما تاريخ لاكردار بازى در آورد، اين ملت را قال گذاشت و سهمى درخور به ما نرسيد، و آن بابانوئلِ بىمروّت براى رساندن هداياى كريسمس به خانۀ ما سر نزد. و مثل محصلهايی كه ادعا می‌كنند بيست و پنج صدم نمره كم آوردند وگرنه قبول ِ قبول بودند، به ما هم اگر در نمرۀ مدرنيته (نه مدرنيزاسيون قلابی) ارفاق شده بود حالا مثل خارجه بوديم، مشخصاً يعنی همپای آلمان كه پسرعموی‌مان است و از كرمان به ژرمان رفت و آدم شد.
قائل به حقيقتى تاريخى وراى وقايعيم اما قائل به تشخيص حق از امتياز نيستيم. امروز اگر ايران از جهاتی به برخى كشورهاى آمريكاى جنوبى بيشتر شبيه است تا به عموزاده‌های ديوار به ديوارش در افغانستان و عراق، عمدتاً نتيجه تأثير فرهنگ غرب و درآمد نفت است وگرنه همچنان حتی نمی‌فهميديم در چه شرايطی هستيم زيرا فكر به شكل جامعه و جامعه به شكل سرزمين در می‌آيد.
فكر سياسى در جامعۀ ايران كلاً به سه شاخۀ چپ، ملى و دينى تقسيم مىشود. دينداران به سه نـِحلۀ نوانديش، نيم‌دارانديش و درمانناپذير تقسيم مىشوند و هر يك را شعبهها و خردهشعباتى است. همين طور چپ سنتى و سوسياليست ولرم و ضدتودهاى و چپ محفلى و چپ تكرو و چپِ بريده و ميهن‌دوست و ملىگراى پلاسيده و مشروطهخواه و سلطنتطلب باستانگرا و ناراضى قومگرا و ياغى و جدايیطلب و بىتفاوت و مرام‌گريز و مخالف مزمن.به هفتاد و دو شايد نرسد اما به هفتاد سر مىزند.
در حالى كه با وجود اين همه خبر و نظر و مقاله و كتاب و مصاحبه و منبع، دربارۀ آنچه هماكنون مىگذرد توافقى وجود ندارد، نوشتن متنى دربارۀ مثلاً ميرزا آقاخان كرمانى كه اين همه خط و خطوط را راضى كند محال است. آن چنان متنى خدا هم نافريد. همه انتظار دارند كسى كه صد و دوازده سال پيش كشته شد دقيقاً حرف امروز آنها را زده باشد. اينكه زند‌ه‌ها از جانب مردگان حرف بزنند يك داستان است و حرف زند‌گان را در دهن مرده‌ها گذاشتن داستانی ديگر.
هر گرايشى در ايران به دليلى از موجودى چموش به نام تاريخ ناراضى است چون همه خيال مىكنند از جايى به بيراهه رفت، و در نوبت بعد با شناخت كافى از مفاهيم و موقعيتها مىتوان مانع بيراهه رفتن تاريخ شد، همچنان كه برخى پدر و مادرها فكر مىكنند اگر اشتباهات والدين خودشان را تكرار نكنند بچه هاى بهترى بزرگ خواهند كرد.
حلواى نذرى ِ مدرنيته و دموكراسى خير مىكردند اما تاريخ لاكردار بازى در آورد، اين ملت را قال گذاشت و سهمى درخور به ما نرسيد، و آن بابانوئلِ بىمروّت براى رساندن هداياى كريسمس به خانۀ ما سر نزد. و مثل محصلهايی كه ادعا می‌كنند بيست و پنج صدم نمره كم آوردند وگرنه قبول ِ قبول بودند، به ما هم اگر در نمرۀ مدرنيته (نه مدرنيزاسيون قلابی) ارفاق شده بود حالا مثل خارجه بوديم، مشخصاً يعنی همپای آلمان كه پسرعموی‌مان است و از كرمان به ژرمان رفت و آدم شد.
قائل به حقيقتى تاريخى وراى وقايعيم اما قائل به تشخيص حق از امتياز نيستيم. امروز اگر ايران از جهاتی به برخى كشورهاى آمريكاى جنوبى بيشتر شبيه است تا به عموزاده‌های ديوار به ديوارش در افغانستان و عراق، عمدتاً نتيجه تأثير فرهنگ غرب و درآمد نفت است وگرنه همچنان حتی نمی‌فهميديم در چه شرايطی هستيم زيرا فكر به شكل جامعه و جامعه به شكل سرزمين در می‌آيد.
👍2
شاملو عاشق نوشته و شعر و قلم بود و تصورش بسيار دشوار است كه وارد تجارت يا سياست يا صنعت شود. با آن ذهن و زبان شاعرانه، محكوم بود كه شاعر باشد. فراموش نكنيم كه پنجاه و چند سال مدام نوشت و چاپ كرد. چنين سابقهاى در هر رشتهاى جايگاهى به فرد مىدهد كه او خود را محق مىداند از آن دفاع كند، و نوع دفاع يك فرد جسور از سابقهاى پنجاه ساله ممكن است با دفاع آدمى ملايم از سابقهاى كوتاهتر متفاوت باشد. شخصيتى بود خستگىناپذير و پرجلوه و كمياب كه بسيار تلاش كرد و به نحوى درخشان موفق شد. نوشتن را انتخاب كرد و تا آخرين ساعاتى كه توان حركت داشت مىنوشت. درس مهمى كه مىتوان از زندگى او گرفت سختكوشى و ايمان به كارى است كه آدم انجام مىدهد، البته به اضافه اين هوش كه آدم جهت حركت زمانه را تشخيص بدهد و اين شانس كه جاى صحيح خودش را در آن حركت پيدا كند. شاملو در زمان صحيح در جاى صحيح قرار گرفت و مىتوان گفت، از نظر تاريخى، انسان بجا و صحيحى بود.
❤3👍1
خرگوش‌ها و آدمها
در تصوير كودكی‌ام از سفر تابستانی به تهران، شهر قم جايی است داغ با مگسهای بزرگ و آب تلخ و شور.
اما در تازه‌ترين عكسهای بهاری، قم نگو، رم بگو. عيناً شهرهای خارجه در فيلمهای خبری: ماشينها را سيل مثل قوطی كبريت روی هم ريخته است. دريچه‌های سد شهر را باز كرده‌اند تا سرريز نكند، لابد بی‌آنكه فرصت باشد اتومبيلهای پارك‌شده را از رودخانۀ ظاهراً خشك بيرون ببرند.
اهل شكار و طبيعت هم مانند زيست‌شناسان می‌دانند خزندگان و جوندگان در مكانی كه زمانی جريان آب گذر كرده باشد لانه حفر نمی‌كنند. اينكه چگونه تشخيص می‌دهند زمانی اين‌جا آب جاری شده، مثل حس جهت‌يابی پرندگان مهاجر موضوع تحقيق است.
برای هرچه بيشتر پول‌درْآوردن از زمين و زمان، از جمله، روی نيم‌وجب كانالهای گيشا و ميرداماد تهران هم پاساژ ساختند و دكانهای بنجل‌فروشی زدند. حتی سيل تابستانی تجريش، در سالهای قبل از آن، درس عبرت نشد كه هر جا ده هزار سال پيش آب جاری شده باشد ممكن است امشب هم جاری شود.
مسئولين وقتی در تلويزيون وطنی اعلام می‌كنند اينك سال صفر تاريخ است انگار خودشان هم باورشان شده كه طي مدت رياست آنها ديگر اين‌جا از آن خبرها نخواهد بود. تماشا كنيم و ببينيم با بساط پاركينگ در رودخانۀ خشك قم چه خواهند كرد. به احتمال قريب‌به‌يقين سر جايش می‌ماند چون در هر سانتيمتر مربع آن پولهاست.
بد نيست پيش از اقدام به آسفالت‌كردن مسيلها و زدن سازۀ فلزی روی آنها، چند خرگوش و موش صحرايی ول كنند تا ببينند آن موجودات هوشمند چه كارهايی نمی‌كنند.
آيا رؤسای مردمي پولكی می‌توانند از چنين صفتی عاری باشند؟
13 فروردين 88
در تصوير كودكی‌ام از سفر تابستانی به تهران، شهر قم جايی است داغ با مگسهای بزرگ و آب تلخ و شور.
اما در تازه‌ترين عكسهای بهاری، قم نگو، رم بگو. عيناً شهرهای خارجه در فيلمهای خبری: ماشينها را سيل مثل قوطی كبريت روی هم ريخته است. دريچه‌های سد شهر را باز كرده‌اند تا سرريز نكند، لابد بی‌آنكه فرصت باشد اتومبيلهای پارك‌شده را از رودخانۀ ظاهراً خشك بيرون ببرند.
اهل شكار و طبيعت هم مانند زيست‌شناسان می‌دانند خزندگان و جوندگان در مكانی كه زمانی جريان آب گذر كرده باشد لانه حفر نمی‌كنند. اينكه چگونه تشخيص می‌دهند زمانی اين‌جا آب جاری شده، مثل حس جهت‌يابی پرندگان مهاجر موضوع تحقيق است.
برای هرچه بيشتر پول‌درْآوردن از زمين و زمان، از جمله، روی نيم‌وجب كانالهای گيشا و ميرداماد تهران هم پاساژ ساختند و دكانهای بنجل‌فروشی زدند. حتی سيل تابستانی تجريش، در سالهای قبل از آن، درس عبرت نشد كه هر جا ده هزار سال پيش آب جاری شده باشد ممكن است امشب هم جاری شود.
مسئولين وقتی در تلويزيون وطنی اعلام می‌كنند اينك سال صفر تاريخ است انگار خودشان هم باورشان شده كه طي مدت رياست آنها ديگر اين‌جا از آن خبرها نخواهد بود. تماشا كنيم و ببينيم با بساط پاركينگ در رودخانۀ خشك قم چه خواهند كرد. به احتمال قريب‌به‌يقين سر جايش می‌ماند چون در هر سانتيمتر مربع آن پولهاست.
بد نيست پيش از اقدام به آسفالت‌كردن مسيلها و زدن سازۀ فلزی روی آنها، چند خرگوش و موش صحرايی ول كنند تا ببينند آن موجودات هوشمند چه كارهايی نمی‌كنند.
آيا رؤسای مردمي پولكی می‌توانند از چنين صفتی عاری باشند؟
13 فروردين 88
👍1
آه ويتامين، آه آبرو
http://www.mghaed.com/essays/snaps/88/aah.htm
http://www.mghaed.com/essays/snaps/88/aah.htm
دربارة نهضت مشروطيت و 28 مرداد
http://www.mghaed.com/essays/observation/august_blues.htm
http://www.mghaed.com/essays/observation/august_blues.htm
غم‌آوا و غمنامه‌های امردادی:
بازنگری، خونسردی
بازنگری، خونسردی
ماه مرداد برای روشنفكران ایران تبدیل به نوعی ماه سوگواری شده است. تـقیه طی قرنها بر طرز فكر غیرمؤمنان نیز اثر گذاشته است و مردم غالباً ناچارند بیش از یك عقیده داشته باشند تا از انواع مخمصه ها جان به در برند. و آئین سوگواری برای مردگان، تا حد پرستـش آنها، شكلهایی غیردینی نیز به خود گرفته است. به همین سان، روشنفكران ایرانی برای خودشان ماه غصّه‌خوردن ِ لائیك دارند. نیمۀ اول ماه نیمۀ تابستان وقف حسرتخواری برای نهضت جوانمرگ شدۀ مشروطیت است و نیمۀ دوم آن برای شهادت فجیع جوانی ناكام موسوم به 28 مرداد.
ترجیع بند تمام بحثهاست كه نهضت مشروطیت ناكام ماند و به انحراف كشانده شد، و آنچه در 28 مرداد 1332 اتفاق افتاد حركتی راستین را قیچی كرد. اما كمتر كسی می كوشد روشن كند كامیابی واقعی مشروطیت و ادامۀ حركت پیش از 28 مرداد چه نتایجی می توانست داشته باشد و به كجاها برسد. می توان پنداشت تنها بر سر همین دونكته، یا در واقع یك نكته، اتفاق نظر وجود دارد و هر تلاشی برای ادامۀ داستان در خیال، به گونه ای كه به پایانی خوش از نوع یك بار برای همیشه بینجامد، مخالفت برانگیز خواهد بود. از این رو، امن ترین شیوه آن است كه معتقد باشیم «نشد» و «نبود». اینكه چه می شد و چه می بود البته تاریخ نیست، خیالپردازی است. اما آنچه در این سالها در ایران قلم و به قلم، و در واقع سینه به سینه، می چرخد تا چه اندازه تاریخ است؟
بـِنـِدِتــّو كروچه، اندیشمند ایتالیایی، با نظر روسو موافق بود كه تاریخ یك مشت دروغ است كه از لابه لای آنها ما باید آنچه را به حقیقت نزدیك تر به نظر می رسد برگزینیم. خود كروچه، به عنوان ایده آلیست، در گفتن این حرف مشكلی نداشت، اما ناظران كمتر آیده آلیست و بیشتر شكـَاك ممكن است بپرسند: ببخشید پروفسور، حقیقت را چگونه تعیین می كنید، «به نظر» چه كسی، و تازه اگر عقاید و روحیات شـُمای ناظر به مرور تغییر كند، این « به حقیقت نزدیك تر» هم دستخوش نوسان خواهد شد؟ درهرحال، با حرف دیگر كروچه می توان كمی بیشتر همراه بود كه تاریخْ یكسره تاریخ معاصر است. وضع موجود به درك ما از تاریخ شكل می دهد: «هركه نقش خویشتن بیند در آب.» تاریخ مانند كاتالوگ عقاید است. علایقتان را ــــ یا آنچه به علایقتان نزدیك تر است ــــ در وقایع پیشین بجویید، حتما پیدا می كنید.
یكی از عجیب‌ترین جنبه های سوگواری مردادماه، همنوایی اهل دیانت است كه البته همواره مشتاق عزاداری به هر بهانه‌ای اند. كسانی از این گروه حتی اصرار دارند بیش از صاحب عزا گریه كنند. اگر، آنچنان كه گفته می شود، در نهضت مشروطیت روشنفكران سبب شدند دین در رأس امور قرار نگیرد، و 28 مرداد كودتایی بود علیه پشت كنندگان به دیانت، پس چه جای تأسف، زیرا امروز حقیقت سرانجام پیروز گشته است. در فاصلۀ صبح ازل و شام ابد، و در عمر ملتها پنجاه و صد سال زمانی چندان دراز نیست. اگر این سرزمین ِ اهورایی جاودانه است و سنـّت ِ الهی تبدیل‌ناپذیر، و وقتی دربارۀ هزار و دو هزار سال پیش طوری صحبت می كنند كه انگار همین دیروز بود، قاعدتاً این چند صباح تأخیر را نباید چندان مهم انگاشت.
ظاهرا درد همه، چه روشنفكر و چه اهل دیانت، این است كه فرصتها از دست رفت. فرصت مورد نظر دستۀ اول باید معطوف به ترقی باشد؛ و نزد جناح دوم، فرصت ِ هرچه دینی‌تركردن جامعه. وقتی جملات صادر‌شده طی زمان را كنار هم بچینیم، می بینیم به رغم حالت پدرمرده‌واری كه هر دو دسته در عزای 14 و 28 مرداد به خود می‌گیرند، هر یك غمی كاملا متفاوت دارد: روشنفكران می‌گویند اگر مشروطیت به ثمر رسیده بود در ابتدای هزارۀ سوم همچنان گرفتار هزارۀ اول نبودیم. و اهل دیانت متأسفند كه اگر مشروعه به كرسی قدرت نشسته بود هرآینه افكاری شبهه‌انگیز كه امروز اسباب گمراهی خلق است مجال رشد نمی یافت.
گرچه تكرار تاریخ در عمل ناممكن است، دست كم می‌توان به گمانزنی پرداخت كه اگر یك واقعۀ معین همین امروز اتفاق می افتاد نتیجه تا چه اندازه ممكن بود به آنچه در تاریخ ثبت شده است شبیه باشد. در این جا بحث بر سر تاریخ نیست؛ در این باره است كه اگر جنبش مشروطه پس از صد سال، و ماجرای ملی‌شدن نفت پس از پنجاه سال پیش می آمد نتیجه چه می توانست باشد.
آنچه در پی می‌آید نیم نگاهی است به طرز نگاههای معاصران ما در «برگزیدن آنچه به حقیقت نزدیك‌تر به نظر می رسد» از میان خروارها متن مربوط به نهضت مشروطیت و 28 مرداد. آن وقایع چنان پیچ در پیچ و پر از جزئیات است كه حتی تصویری كلی از هر یك مثنوی هفتادمن كاغذ خواهد شد. غرق‌شدن در جزئیات این خطر را هم در پی دارد كه به داستانپردازی بیفتیم. و در حالی كه هم روشنفكران لائیك و هم دینمداران می‌توانند در یك عزای واحد گریبان چاك كنند، پس لابد متوفی، یا متوفیان، بیش از یك چهره و شخصیت داشته اند یا به مرور پیدا كرده‌اند. اسكار وایلد می گفت«تنها وظیفۀ ما در برابر تاریخ این است كه آن را دوباره
ترجیع بند تمام بحثهاست كه نهضت مشروطیت ناكام ماند و به انحراف كشانده شد، و آنچه در 28 مرداد 1332 اتفاق افتاد حركتی راستین را قیچی كرد. اما كمتر كسی می كوشد روشن كند كامیابی واقعی مشروطیت و ادامۀ حركت پیش از 28 مرداد چه نتایجی می توانست داشته باشد و به كجاها برسد. می توان پنداشت تنها بر سر همین دونكته، یا در واقع یك نكته، اتفاق نظر وجود دارد و هر تلاشی برای ادامۀ داستان در خیال، به گونه ای كه به پایانی خوش از نوع یك بار برای همیشه بینجامد، مخالفت برانگیز خواهد بود. از این رو، امن ترین شیوه آن است كه معتقد باشیم «نشد» و «نبود». اینكه چه می شد و چه می بود البته تاریخ نیست، خیالپردازی است. اما آنچه در این سالها در ایران قلم و به قلم، و در واقع سینه به سینه، می چرخد تا چه اندازه تاریخ است؟
بـِنـِدِتــّو كروچه، اندیشمند ایتالیایی، با نظر روسو موافق بود كه تاریخ یك مشت دروغ است كه از لابه لای آنها ما باید آنچه را به حقیقت نزدیك تر به نظر می رسد برگزینیم. خود كروچه، به عنوان ایده آلیست، در گفتن این حرف مشكلی نداشت، اما ناظران كمتر آیده آلیست و بیشتر شكـَاك ممكن است بپرسند: ببخشید پروفسور، حقیقت را چگونه تعیین می كنید، «به نظر» چه كسی، و تازه اگر عقاید و روحیات شـُمای ناظر به مرور تغییر كند، این « به حقیقت نزدیك تر» هم دستخوش نوسان خواهد شد؟ درهرحال، با حرف دیگر كروچه می توان كمی بیشتر همراه بود كه تاریخْ یكسره تاریخ معاصر است. وضع موجود به درك ما از تاریخ شكل می دهد: «هركه نقش خویشتن بیند در آب.» تاریخ مانند كاتالوگ عقاید است. علایقتان را ــــ یا آنچه به علایقتان نزدیك تر است ــــ در وقایع پیشین بجویید، حتما پیدا می كنید.
یكی از عجیب‌ترین جنبه های سوگواری مردادماه، همنوایی اهل دیانت است كه البته همواره مشتاق عزاداری به هر بهانه‌ای اند. كسانی از این گروه حتی اصرار دارند بیش از صاحب عزا گریه كنند. اگر، آنچنان كه گفته می شود، در نهضت مشروطیت روشنفكران سبب شدند دین در رأس امور قرار نگیرد، و 28 مرداد كودتایی بود علیه پشت كنندگان به دیانت، پس چه جای تأسف، زیرا امروز حقیقت سرانجام پیروز گشته است. در فاصلۀ صبح ازل و شام ابد، و در عمر ملتها پنجاه و صد سال زمانی چندان دراز نیست. اگر این سرزمین ِ اهورایی جاودانه است و سنـّت ِ الهی تبدیل‌ناپذیر، و وقتی دربارۀ هزار و دو هزار سال پیش طوری صحبت می كنند كه انگار همین دیروز بود، قاعدتاً این چند صباح تأخیر را نباید چندان مهم انگاشت.
ظاهرا درد همه، چه روشنفكر و چه اهل دیانت، این است كه فرصتها از دست رفت. فرصت مورد نظر دستۀ اول باید معطوف به ترقی باشد؛ و نزد جناح دوم، فرصت ِ هرچه دینی‌تركردن جامعه. وقتی جملات صادر‌شده طی زمان را كنار هم بچینیم، می بینیم به رغم حالت پدرمرده‌واری كه هر دو دسته در عزای 14 و 28 مرداد به خود می‌گیرند، هر یك غمی كاملا متفاوت دارد: روشنفكران می‌گویند اگر مشروطیت به ثمر رسیده بود در ابتدای هزارۀ سوم همچنان گرفتار هزارۀ اول نبودیم. و اهل دیانت متأسفند كه اگر مشروعه به كرسی قدرت نشسته بود هرآینه افكاری شبهه‌انگیز كه امروز اسباب گمراهی خلق است مجال رشد نمی یافت.
گرچه تكرار تاریخ در عمل ناممكن است، دست كم می‌توان به گمانزنی پرداخت كه اگر یك واقعۀ معین همین امروز اتفاق می افتاد نتیجه تا چه اندازه ممكن بود به آنچه در تاریخ ثبت شده است شبیه باشد. در این جا بحث بر سر تاریخ نیست؛ در این باره است كه اگر جنبش مشروطه پس از صد سال، و ماجرای ملی‌شدن نفت پس از پنجاه سال پیش می آمد نتیجه چه می توانست باشد.
آنچه در پی می‌آید نیم نگاهی است به طرز نگاههای معاصران ما در «برگزیدن آنچه به حقیقت نزدیك‌تر به نظر می رسد» از میان خروارها متن مربوط به نهضت مشروطیت و 28 مرداد. آن وقایع چنان پیچ در پیچ و پر از جزئیات است كه حتی تصویری كلی از هر یك مثنوی هفتادمن كاغذ خواهد شد. غرق‌شدن در جزئیات این خطر را هم در پی دارد كه به داستانپردازی بیفتیم. و در حالی كه هم روشنفكران لائیك و هم دینمداران می‌توانند در یك عزای واحد گریبان چاك كنند، پس لابد متوفی، یا متوفیان، بیش از یك چهره و شخصیت داشته اند یا به مرور پیدا كرده‌اند. اسكار وایلد می گفت«تنها وظیفۀ ما در برابر تاریخ این است كه آن را دوباره
بنویسیم.» اما اگر صد بار هم تاریخ را بنویسیم، نگارشگری صد و یكمی پیدا خواهد شد كه با آنچه پیشتر گفته شده موافق نیست. با این حساب، یك بار كمتر یا بیشتر بازنگری ِ تاریخ شاید علی‌السّـویه باشد.
"در مملکتی که آیندهٔ تابناک فرضی آن پشت سرش است منصفانه به‌نظر نمی‌رسد قلمزن را زیر فشار بگذارند که باید مانند موشک از جوّ زمین خارج شود و به اعلی‌ٰ علییـّن صعود کند."
copyright and dialects.pdf
130.4 KB
copyright and dialects.pdf
با یقینی در حد متخصص فال قهوه پیش بینی ام را تکرار کنم: پیوستن به ٔ معاهده جهانی حقوق مؤلف و مصنف خواست منطقی ایرانیهایی خواهد بود که رفته رفته ایرونی بازی و دستبرد بی محابا به حق خود را قابل تحمل نخواهند دید. ایران با این بساط یاغیگری نمی تواند وارد سازمان تجارت جهانی شود.
ٔ
ٔ
بخشی از گفتگو:
از نوع سفرىِ كه لذت مىبرم رانندگى در جادهاى است كوهستانى در هواى نيمهبارانى. رانندگى در ساعات پس از نيمهشب را بخصوص دوست دارم. رانندگى در جادههاى خشك در روزهاى گرم براى من هم ملالآور است. تصور دلخواهم از سفر، رانندگى با همسفرهاى همدلى است در جادهاى بارانى در حاشيهٔ رودخانه و جنگل.
و دوست داريد آن جادهٔ قشنگ به كجا ختم شود؟
ــــ به هيچجا. به سفر در ميهن آريايىـاسلامىمان علاقهاى ندارم. بهقول مهدىاخوانثالث: ''دست بردار از اين در وطنِ خويش غريب." از سفركردن در ايران لذت نمی‌برم، چون آن قسمتهايى از ايران كه آدميزاد ساخته معمولاً جاهاى زشتى است. در ساختمانها و خيابانها نه ظرافتى هست و نه چيز قشنگى. رستوران، چه در ميان راه و چه در شهرها، غالباً بد و كثيف است. صدها كيلومتر مىرانيد، نه دستشويى تميزى، نه رستوران درست و حسابى ِ دنج و پاکیزه‌ای. فقط چلوكبابى و جوجهكبابى ِ كثيف و گران با برنج مزخرف وارداتى كه نگذاشتهاند بپزد مبادا وا برود، چاى آب‌زيپو، يك مشت پيشخدمت ژوليده، تعدادى مهتابى و لامپ مدادى ِ چشمآزار و ميزهايى كه رويشان نايلون كشيدهاند اما اين نايلونها را هرگز نشُستهاند.
از نوع سفرىِ كه لذت مىبرم رانندگى در جادهاى است كوهستانى در هواى نيمهبارانى. رانندگى در ساعات پس از نيمهشب را بخصوص دوست دارم. رانندگى در جادههاى خشك در روزهاى گرم براى من هم ملالآور است. تصور دلخواهم از سفر، رانندگى با همسفرهاى همدلى است در جادهاى بارانى در حاشيهٔ رودخانه و جنگل.
و دوست داريد آن جادهٔ قشنگ به كجا ختم شود؟
ــــ به هيچجا. به سفر در ميهن آريايىـاسلامىمان علاقهاى ندارم. بهقول مهدىاخوانثالث: ''دست بردار از اين در وطنِ خويش غريب." از سفركردن در ايران لذت نمی‌برم، چون آن قسمتهايى از ايران كه آدميزاد ساخته معمولاً جاهاى زشتى است. در ساختمانها و خيابانها نه ظرافتى هست و نه چيز قشنگى. رستوران، چه در ميان راه و چه در شهرها، غالباً بد و كثيف است. صدها كيلومتر مىرانيد، نه دستشويى تميزى، نه رستوران درست و حسابى ِ دنج و پاکیزه‌ای. فقط چلوكبابى و جوجهكبابى ِ كثيف و گران با برنج مزخرف وارداتى كه نگذاشتهاند بپزد مبادا وا برود، چاى آب‌زيپو، يك مشت پيشخدمت ژوليده، تعدادى مهتابى و لامپ مدادى ِ چشمآزار و ميزهايى كه رويشان نايلون كشيدهاند اما اين نايلونها را هرگز نشُستهاند.
👍1