ان‌در امیدواری...
1.11K subscribers
823 photos
155 videos
217 files
544 links
سرگردانم بین شعر و فلسفه
دانشجوی دکتری فلسفه هنر
Download Telegram
ستایش شاعرانه با ما چه می‌کند؟

در اول قدم روشن کنم که شاعر و آگاهم که اگر مرزهای ملاحت شاعرانه دست واقعیت را رها کنند ستایش منجر به غلو و اغراق می‌شود و شیوع چنین رسمی جامعه را، جامعه‌ای متملق می‌کند.
حرف من اما اینجا چیز دیگریست، حرف بر سر ستایش از معشوق است، چرا لب به تحسین و تعریف از زیبایی‌های معشوق می‌گشاییم؟آیا در این تعریف و تحسین ما انسانی از واقعیت بریده‌ایم؟ یعنی وقتی شاعری از موزونیت قامت و رفتار معشوقش می‌گوید به تمامی باور دارد که او نمونه‌ی ایده‌آل و مثالی تمام خوبی‌هاست؟
به گمان من در گذشته واقعن چنین بوده است. عاشق و باورش این همان می‌شدند تا جایی که حاکمی در کسوت عقل، عاشقی را صدا بزند که هزار بار بهتر از یار تو در میان کنیزان من هست و او هم بگوید که در چشم من بنشین. این دعوتی که عاشق دارد. در چشم نشستن. دعوت به تجربه‌ایست که ماجرا را دیگر کرده است متاسفانه عاشق در بیشتر مواقع چیزی نگفته تا ما بدانیم که آیا او واقعن مرزهای واقعیت را گم کرده است یا نه، با وقوف بر آنها باورش را مؤکد می‌کند. گمان من این است که او به تمامی از واقعیت دست می‌شسته است اما انسان مدرن دیگر این امکان و شانس را ندارد که به تمامی غرق در باورش شود. آن تجربه در چشم نشستن را گویا ما از دست داده‌ایم. تجربه‌ی زیسته‌ی انسان امروز مانع از این است که او تنها در چشمی غرق شود، چرا که نهادهای زیستی امروز طوری در هم ترکیب شده‌اند که سرسپردگی تام به باوری را در ناهنجاری‌های اجتماعی و سیاسی و روانی تقسیم‌بندی می‌کنند. پس چگونه هنوز عشق وجود دارد و ستایش از معشوقان با زندگی ما چه می‌کند؟
تخیل و عشق و ستایش‌های شاعرانه یکی از آخرین دروازه‌های باستانی بازمانده برای عروج است. عروج به معنای وسعت بخشیدن به حدود انسانی‌مان. به معنای از دست نگذاشتن جسارت‌ها و جراتهای انسانی. به معنای باز پس گرفتن آخرین مرزهای قهرمانی که جهان امروز می‌خواهد از انسان بگیرد. ستایش از معشوق و تخیل و عشق تکرار امید بستن به دستهای انسان است که می‌تواند بال باشد و ما را به آسمانها ببرد. همین خیال اما گاهی برای بسیار کسان ترسناک است.آنها نمی‌خواهند پرواز کنند. چرا که پرواز و عروج با خود احتمال سقوط هم دارد و هر چه فرازتر رفتن، سقوطش سخت‌تر، پس انسان امروز می‌گوید: بهتر است مرا نستایی. مرا از واقعیت جدا نکن. بگذار بر زمین باشم. پرواز را به خاطرم نیاور٬ چون ممکن است ناگهان طوفان کلمات بخوابد و‌ من سقوط کنم.
انسان امروز اطمینان زمین را برتر از شوق و اشتیاق وافر لحظه‌ی پرواز می‌داند. پرواز و رها شدن را هم با طنابی که او را نگه دارد، امتحان می‌کند.

#فریاد_ناصری
#یادداشت

@Hekmatkalame
@Faryad_naseri
ادبیات و روشنفکری

اگر زمانی رهبری روشنفکری ایران نه به تمامی اما نمادین و بیشینه در دست شاعران و نویسندگان بود. اکنون چند دهه است که ادبیات از ارایه‌ی الگوهای روشنفکری ناتوان شده است. مشخصن بعد از مرگ چهره‌های بارز این نحله در اواخر دهه‌ی هفتاد، هر نوع تلاشی برای باز سازی تقلیدگونه‌ی آن چهره‌ها همه شکست خورده‌اند. نباید فراموش کرد چهره از درون و کرد و‌کار است که نمود خاص می‌یابد. بی کرد و ‌کار و درون خاص اتفاقی نمی‌افتد. حکومت در اوایل انقلاب تلاش بسیاری برای ساخت و ارایه‌ی الگوهای بدیل داشت. در شعر، در سینما... اما واقعیت این بود که نمایندگان دولتی قدشان کوتاه‌تر از چهره‌های اصیلی چون شاملو و گلشیری و بیضایی بود اما اکنون چه؟ ما چه بدیلی داریم؟ آیا بدیلی نداریم یا نمی‌شناسیم یا ما نیز نمی‌گذاریم در بین‌مان کسی سر برآورد مباد که ما دیده نشویم؟
اکنون روشنفکری هم ارز با سلبریتی بودن شده است؟ در انتقادی‌ترین سطحش نادر فتوره‌چی، حالا مقایسه کنید با شاملو، خنده دار است نه!؟ داستان‌نویس‌هایمان را مقایسه کنید با گلشیری و براهنی، بیشتر شبیه شوخی‌اند مگر نه؟
اینان ناتوان از درک درست زمانه، شدن و چهره شدن را در انگشت شصت این و آن یافته‌اند. در حالی که حتا معنای این انگشت نیز تغییر کرده است. چهره‌ی روشنفکری بیشتر یک بیلاخ بزرگ به هر چه بزک و دوزک و دروغ و دغل بوده است.
امروز اما آنچه یکی بود دو نیمه شده است. چهره‌ی شاعر و داستان‌نویس روشنفکر از هم تفکیک شده، تا اینجا باز هم اشکال چندانی نیست. یکی میخواهد فریادی باشد یکی نه، سر به نوشتن خود دارد. داستان از آنجا آغاز می‌شود که این دو سویه‌ی از هم جدا شده صاحب مدعیانی دروغین می‌شود. آنکه فریاد می‌زند که دیده شود، آنکه می‌نویسد بی آنکه حرفی داشته باشد.

#فریاد_ناصری
#یادداشت

@Hekmatkalame
@Faryad_naseri
👍1
الگوی انسان بی نشان

چگونه آدمی چهره‌اش را می‌زداید؟ چهره‌ای که هویت اوست. اینجا چهره هم در مقام صورت است، هم تمام نشانه‌های هویتی پیکر او.
باری پیش از این هم از همین، دقیقن از همین مسئله نوشته‌ام. که زمانی بود که قومیت‌ها چهره داشتند. پیکرشان پر از نشانه‌های هویتی‌شان بود. از لباس بگیر تا شکل آرایش و پیرایش سر و صورتشان و با همین نشانگان می‌شد بدانی این آدم از کجا و کدام خاک می‌آید. جهان گذشته گویا بسیار بیش از انسان امروز این مرزها و الگوهای انسانی را می‌شناخته و برای آن اعتبار قائل بوده است. اگر به روایتی که می‌گوید مسلمانان سبیل تراشیدند تا از ایرانیان که سبیل می‌گذاشتند متمایز باشند، توجه کنیم بی آنکه بخواهیم پی صحت و سقم اعتبار تاریخی‌اش را بگبریم. این روایت از نشانگان هویت، از چهره است که سخن می‌گوید.
اکنون و امروزه روز اما همه چیز باید پاک و محو شود نشانه‌ها از زبان و بدن؛ باید شبیه شویم. شبیه یک الگوی بی‌ریشه، بی هویت که معلوم نیست از کجا آمده است و بیشتر گول و هول و وهم و فریب است. به آنی می‌ریزد. به چهره‌هامان برگردیم. به لباس‌هامان، هر چقدرتر بومی‌تر، جهانی‌تر. این را می‌شود این‌طور هم گفت هر چقدر خودتر، پر ارج‌تر.
از الگوی هیچ بودن، از الگوی یکسان سازی و غارت هویت و‌چهره‌هامان تبعیت نکنیم. زبانمان، گویش و لهجه‌مان را نتراشیم. دماغ و صورت‌مان را نتراشیم. تراش‌خوردگی و صیقل یافتگی این نیست. آن گوهری که تراش می‌خورد، شبیه نمی‌شود بلکه بیشتر خودش می‌شود. آنچه که باید بشود.

#فریاد_ناصری
#یادداشت
@Hekmatkalame
@Faryad_naseri‌
👍1
ایده‌های حین تدریس در کلاس «سواد هنری»:

آنچه هست می‌شود سه ساحت را طی می‌کند. ساحت اول ساحت ایده‌های کلی و خام است. قصد و دلیل هست شدنش هست اما هنوز مانده تا شکل بگیرد که چگونه باشد؟ به فرض مثال کسی می‌خواهد چیزی خلق کند که آن چیز بنویسد؛ مثلن خودکار. او تنها قصد خلق چیزی را دارد اما هنوز نمی‌داند این چیز چگونه باید باشد. قلم‌های خوشنویسی و سنتی به او‌ کمک می‌کنند، برای او تصویری را از راه تداعی فراهم می‌آورند.
پس تصاویری از راه تداعی به وجود می‌آیند، این جا ساحت تصور است. خیال در این عالم و ساحت بسیار کارا و‌ مؤثر است. خیال است که رانه‌ی قوی تصور است. در ساحت تصور آنچه که می‌خواهد باشد اولین جسمانیت خود را تجربه می‌کند. عینی و واقعیتی ذهنی می‌شود. ساحت بعدی ساحت تحقق است. هر گونه تحقق فیزیکی آنچه که می‌خواهد باش، مرحله‌ی تحقق واقعیت عینی آن چیز است. ممکن است پیش از تحقق تام و‌تمامش٬ تحقق ترسیمی پیدا کند در ترسیم نقشه‌اش. با این همه او در عالم فیزیک و واقع تحقق یافته است. حال تحقق ترسیمی یا تحقق این همان با عین ذهنی‌اش، پس سه ساحت چیزها، این ساحت‌ها هستند: ساحت ایده‌های خام و کلی، ساحت تصور، ساحت تحقق.


#فریاد_ناصری
#یادداشت
@Hekmatkalame
@Faryad_naseri
👍1
Forwarded from نشر حکمت کلمه
zogh hiyom.pdf
222.1 KB
مفهوم ذوق در آراء هیوم
#ذوق#هیوم
#فریاد_ناصری
@hekmatkalame
Forwarded from نشر حکمت کلمه
علیه دوپینگ.docx
20.2 KB
مقاله‌ای در باب امر طبیعی، ماده و امکانات ماده
#ماده
#طبیعت
#فریاد_ناصری

@hekmatkalame
#الگوی_انسان_مدرن


هر اندیشه و سامان فکری‌ای الگو و چهره‌ای از انسان می‌سازد‌. می‌شود گفت تا پیش از تفکر مدرن بسیاری از تفکرات و اندیشه‌ها در بحرانی‌ترین لحظات هم از انسان الگویی فرو پاشیده به دست نمی‌دادند. این مدرنیته است که چنین الگویی از انسان می‌سازد و در تمام شکل‌های ممکن آن را عرضه می‌کند. انسان پاره‌پاره، سرگردان، تکیده از رنج‌ها و فشارها و در نهایت انسانی که انسجام عقلی و روانیش را از دست داده است. جالب‌تر اینکه این انسان و الگو در آثار ادبی جلوه‌های زیبایی‌شناختی به خود گرفت و هر چه بیشتر عرضه شد. حتا از رسانه‌های مخالفانش، اما فراگیر شدن چنین الگویی از انسان تنها به خاطر حقیقت مستتر در آن است؟ آیا تنها الگوی ممکن عصر ما، تنها الگوی وفادار به این عصر، انسانی «بکت‌وار» است؟ روحی سرگردان و خودباخته. سلطه و هژمونی اندیشگانی چنین الگویی از انسان آیا مشکوک و قابل پرسش نیست؟
اکنون می‌توانیم وارد مثال شویم. به‌طور مثال این الگو که ایرانیان صاحب فرهنگی پذیرنده‌اند، از کجا آمده‌است؟ یا این الگو که ایرانیان ملتی هستند با تاریخ قیام و شکست یا شکستهای تاریخی ما در مقابل آنها که بر ما تاخته‌اند، ما را خموده و عرفان زده و دنیا ستیز کرده است؛ این الگوها آیا به تحقیق اثبات شده‌اند یا تنها تفسیرها و نظریاتند؟ اگر به تحقیق اثبات ناشده‌اند پس چرا مدام تکرار می‌کنیم؟
مثالی دیگر: بیشتر تحلیل‌های روانشناختی در حوزه‌ی بزهکاری به ما می‌گوید افراد بزهکار از خانواده‌هایی فروپاشیده و تنگدست و با والدین مسئله‌دار می‌آیند. و این آنقدر تکرار می‌شود که شکل توجیه رفتارها را پیدا می‌کند. از بزهکار می‌پرسند که چرا چنین کردی؟ پاسخ می‌دهد: پدرم معتاد بود. او طبق الگوی مسلط خودش را محق می‌داند.
و تمام حرف ما این است که باید این الگوها را به پرسش کشید. انسان فراتر از این الگوهاست.

#فریاد_ناصری
@Hekmatkalame
@faryad_naseri
👍3
خدایا من قتل‌گاه توام
منِ فقر
منِ آزادی
زیر این گلدسته‌ها از من چه می‌خواهی؟
-------
دست از تازگی بردار. اسماعیل سراب. حکمت کلمه
#کتابخانه
@hekmatkalame
@Faryad_naseri
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
فیلم کوتاه بر اساس شعر The Wasteland تی. اِس. اِلیُوت
دِیوید جُوزِف
David Joseph
آوای متن: جِرِمی آیرِنز بازیگر معروف انگلیسی هآلیووُد
Jeremy Irons
@filmkootah0
🌹
@Faryad_naseri
دریافت اول

این اشتباه است که بگوییم «همه‌ی نظرها برابرند». همه‌ی نظرها برابر نیست بل‌که تنها قدر انسانی همه برابر است. و اگر نظرها با هم برابر باشد، پس آموزش و تمرین و یادگیری و مدنیت به تمامی هبا و هدر است.

دریافت دوم

از بین تمام نظرها راجع‌به یک چیز، یک نظر حد بیشتری از درستی را داراست. این حد بیشتر، امکانی‌ست که اجازه می‌دهد باور کنیم که راه فکر کردن بسته نیست. البته در بین گونه‌های کلی تفکر یعنی تفکر منطقی، انتقادی و خلاقه بیشترین آینده‌نگری از آن تفکر خلاقه است و این نوع از تفکرست که مدام می‌خواهد حد بیشتر و وسیع‌تری از راه‌حل‌ها را به دست بیاورد.

دریافت سوم

بر اساس دو دریافت اول، دانستیم نظرها برابر نیست. آموزش اهمیت دارد و یک نظر صائب‌تر است. آنگاه گفتیم از بین انواع تفکر، تفکر خلاقه رو به امکان‌های آینده دارد. اکنون باید بدانیم که ما اجازه نداریم حتی با عنوان کردن این‌که نظر من غیر تخصصی است در باب چیزهایی که از آنها اطلاعی نداریم، سخن بگوییم. و این بیشتر سویه‌ی اخلاقی ماجراست. و اگر مادی نگاه کنیم. همین نظرات غیر صائب آشوبی‌ست که اجازه نمی‌دهد، نظرات اندیشیده شده، شنیده شوند. اهمیت سکوت در موسیقی، سفارشات آیینی برای مراقبت از زبان اینجا بهتر فهمیده می‌شوند. پس ساکت باشیم تا صداها شنیده شوند.

دریافت چهارم

اکنون باید سراغ راه‌هایی برویم که می‌تواند صحت و سقم و اعتبار حرف و نظر را برای ما روشن کند. به‌طور کلی سه شیوه برای سنجش اعتبار هر ایده و نظری پیش روی ما وجود دارد. نخست اینکه اهل علم، حرف و نظر و ایده‌ای را تایید کنند.
دو اینکه خبرگان آن رشته که به تجربه صاحب معرفت شده‌اند، آن را معتبر بدانند.
و سوم اینکه آورنده‌ی سخن خود مدعی اعتبار و تازگی و بکری سخن و ایده‌ی خود باشد.
اکنون این را تعمیم بدهید به عالم هنر در ایران، اهل علم دانشگاهی ما تقریبن از فضاها بی‌خبرند. آنجا هم که خبردارند، بی توجه‌اند.
خبرگان هم، هر کدام تنها سودای سخن خود دارند.
آورندگان سخن و ایده‌ی نو در این میان کذاب و راستگو در هم افتاده‌اند.
برای همین است که هنوز معیار قضاوت در این خاک تاریخ است. تاریخ فراموشکار. تاریخ ستمکار که مدام تن به تحریف داده است.

#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
👍1
#کتابخانه
#داستان
#مریم_منصوری
در کتابخانه کتاب‌هایی را معرفی می‌کنم که چیزی در آنها مرا به شوق می‌آورد.
@Faryad_naseri
فریاد ناصری: این مقوله برای بسیاری از نویسندگان ما اهمیت ندارد



فریاد ناصری

فریاد ناصری، شاعر و نویسنده ساکن ایران، در پاسخ به این سوال که هنرمندان در ایران چقدر دغدغه حقوق بشر دارند و با این موضوع آشنا هستند به رادیو زمانه می‌گوید: «پرسش پیش رو آن‌قدر کلی‌ست که هر نوع حزم و احتیاطی هم که بورزی باز امکان خطا و لغزش هست. یعنی شما نخست باید یک شمای کلی از ۳۰ بند بیانیه‌ جهانی حقوق بشر داشته باشی، سپس شمایی کلی از مواد قانون اساسی. آن‌وقت ببینی که آیا شاعران و نویسندگان چه میزان به این موارد اشراف دارند و از آن‌ها حرف می‌زنند یا نه. از این‌جا به بعد است که تازه وارد حوزه‌ای از نقد می‌شوی که در میدان و حوزه‌ زبان کلاسیک تعلیمی ادبیات است و به زبان امروزی در حوزه‌ شناختی.»

فریاد ناصری:

واقعیتش این است که ما در این حوزه بسیار نقص و نقصان داریم؛ به هزاران دلیل. یکی از آن‌ها این است که هنوز نه به شکل شعاری بلکه به‌طور عملی این مقوله برای بسیاری از هم‌صنفان ما اهمیت ندارد. مسأله و مقوله‌ اول یا از مقوله‌های نخستین‌مان نیست. درگیری‌های نظری و ادبی ما در حیطه‌های بسیار قلیل و تنگی می‌چرخد. چه‌قدر این مسائل برای عموم مطرح است که بازتابش در آثار دیده شود؟ یا چه‌قدر برای شاعران و نویسندگان حائز اهمیت است که مردم بازتابش را ببینند. باز تکرار می‌کنم. ممکن است الان شما از هر تنابنده‌ای بپرسی بگوید حقوق بشر بسیار محترم و مهم است. حتی فکر کند که در هیچ حوزه‌ای نقضش نمی‌کند اما پای عمل که برسد ببینید چه بسا ناخواسته علیه حقی از حقوق بشر است.

ناصری در ادامه می‌گوید که اشاره به یک بند از اعلامیه جهانی حقوق بشر کافی‌ست تا نشان داده شود هنرمندان ایرانی هنوز به طور کلی و عمومی در شناخت و رعایت حقوق بشر دچار نقصان است: «ماده‌ ۱۶، بند دو می‌گوید که عقد ازدواج نمی‌بایست صورت بندد مگر تنها با آزادی و رضایت کامل همسران که خواهان ازدواج‌اند. چه‌قدر اخبار می‌شنویم از اجبار به ازدواج؟ و چه وقایع تلخی رقم خورده است فقط از راه عدم رعایت همین یک بند در این سالیان. خب چرا برای ما این‌ها مؤکد و برجسته نیستند خود پرسش دیگر است اما از نظر من شاعران و نویسندگان ما آن‌طور که باید و شاید توجهی به این امر نداشته‌اند.»

https://www.radiozamaneh.com/312705
#فریاد_ناصری
#حقوق_بشر
#ادبیات
@faryad_naseri
چهره‌های سینمایی و بازار ادبیات

‌این چندمین یادداشت من است که سخن از این می‌گوید که فارسی، دقیقن زبان فارسی دچار ابهام و آشفتگی شده است. و باید به طور دقیق برای هر واقعه و حرکت و مفهوم و شی‌ای نامی داشته باشیم.
به طور مثال تقلب، با مفاهیمی که دارد. گویای بعضی وقایع امروز نیست، دغل و تزویر و نادرستی و از حالی به حال دگر شدن و ما اگر در جایی آن را به کار می‌بریم، باید ببینیم که به تمامی گویا آن قصد و‌هدف هست. می‌گوییم در فلان امر تقلب صورت گرفته است. یعنی چه شده است؟ دقیق مشخص نیست.
یا می‌گوییم فلانی رانت دارد، از رانت برخوردار است. منظورمان چیست؟ در بیشتر مواقع منظورمان در حد داشتن امتیازات خاص و انحصاری است اما این همه‌ی تعریف نیست و از طرفی همه جا هم رانت گویای وضعیت نیست.
به طور مثال این‌که امروز می‌بینیم چهره‌های سینمایی وارد عرصه‌ی ادبیات شده‌اند بی آنکه فی نفسه اشکالی داشته باشد و بدون هیچ گونه قضاوت ادبی‌‌یی تنها می‌خواهم از نابرابر بودن رفتار نشر و‌ پخش و تبلیغ و امکان خرید بگویم که بین این دوستان و دوستان مترجم و شاعر و نویسنده‌ای برقرار است که هیچ‌گاه چهره‌ای سینمایی و‌تلوزیونی نبوده‌اند. تنها راه زندگی‌شان قلم بوده است. چه راهی برای از میان برداشتن این نابرابری وجود دارد؟ هیچ شکی نیست که در اینجا نوعی ستم و نابرابری اجتماعی در جریان است؟ این ستم را چه بنامیم و چگونه رفعش کنیم؟
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
اخبار فلسفه:
پرونده ویژه «فلسفه معماری: پدیدارشناسی مکان ۳» به دبیری منیره پنج تنی در شماره ۱۳۲ ماهنامه اطلاعات حکمت و معرفت به سردبیری انشاءالله رحمتی منتشر شد.
#منیره_پنج_تنی
@Faryad_naseri
نقدی_بر_کتاب_های_درسی_و_یادی_از.pdf
158.2 KB
این یادداشت پیش از این در روزنامه‌ی بهار با عنوان "جای خالی تفکر در کتاب‌های درسی" منتشر شده است.
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri