Forwarded from فصل نامه هنر، ادب، گردش تزرو
روز دوم...
همراه با "فریاد ناصری" نویسنده و پژوهشگر ادبی و عضو هیات تحریریه فصلنامه سراسری #تزرو در غرفه نشریه
@tazarvmag
همراه با "فریاد ناصری" نویسنده و پژوهشگر ادبی و عضو هیات تحریریه فصلنامه سراسری #تزرو در غرفه نشریه
@tazarvmag
نکاتی چند پیرامون دفاع از حق آزادی بیان و اندیشه
حق آزادی بیان و اندیشه نمیتواند گزینشی باشد با اینکه میشود پذیرفت، افکاری هستند که برای بنیانهای جوامع و ملتها خطر جدی دارند و اسواساس انسانیت را نشانه میروند اما رد و نفی آنها هم باید بر اساس اصول عقلانی و اندیشه باشد. نمیشود زیستن را به خاطر خطرات احتمالیاش محدود کرد.
دفاع از حق آزادی و حقوق انسانی هر کسی، به معنای دفاع و همنظری با افکار و عقاید او نیست این مغالطهایست که قدرت انجام میدهد تا حامیان آزادی را در نظر عموم طرفدار افکاری نشان دهد که از نظر آنها مذموم است.
اما مهمتر از همه این است که بدانیم، کارکرد نهادی با فعل شخصی متفاوت است. یعنی اشخاص میتوانند در درجات مختلفی آزادیخواه باشند یا نباشند این نمیتواند از نهادی که ادعای طرفداری و حراست از آزادی بیان و اندیشه دارد سلب مسئولیت کند که چون آن شخص و این شخص از نهاد ما طرفداری نکرده است پس چرا ما باید از او دفاع کنیم؟
و اما آخرین نکته، باید توجه کنیم دفاع از آزادی و نقد هرنوع معضلی نیازی به اجازه یا پذیرفته شدن از سوی کسی ندارد. در ابتداییترین حالت این است که ما از شخص خاصی دفاع نمیکنیم از شخص خاصی که مصداق نقض حقی شده است دفاع میکنیم، گیرم که با آن شخص حتا اختلاف عقیده و نظر داشته باشیم. به گمانم پایههای فهم این نظر را میتوان در آزاده و جوانمرد بودنی که در ادبیات کلاسیک ما تبیین میشود، جست و نزدیکتر آورد.
با توجه به این نکات و مسائل میتوان و باید از محمد نظری گرفته تا آیتالله نکونام و هر کس در بند دیگری دفاع کرد تا اگر جرمی نکردهاند رها شوند و اگر مجرمند در حد جرمشان عادلانه قضاوت شوند.
@faryad_naseri
حق آزادی بیان و اندیشه نمیتواند گزینشی باشد با اینکه میشود پذیرفت، افکاری هستند که برای بنیانهای جوامع و ملتها خطر جدی دارند و اسواساس انسانیت را نشانه میروند اما رد و نفی آنها هم باید بر اساس اصول عقلانی و اندیشه باشد. نمیشود زیستن را به خاطر خطرات احتمالیاش محدود کرد.
دفاع از حق آزادی و حقوق انسانی هر کسی، به معنای دفاع و همنظری با افکار و عقاید او نیست این مغالطهایست که قدرت انجام میدهد تا حامیان آزادی را در نظر عموم طرفدار افکاری نشان دهد که از نظر آنها مذموم است.
اما مهمتر از همه این است که بدانیم، کارکرد نهادی با فعل شخصی متفاوت است. یعنی اشخاص میتوانند در درجات مختلفی آزادیخواه باشند یا نباشند این نمیتواند از نهادی که ادعای طرفداری و حراست از آزادی بیان و اندیشه دارد سلب مسئولیت کند که چون آن شخص و این شخص از نهاد ما طرفداری نکرده است پس چرا ما باید از او دفاع کنیم؟
و اما آخرین نکته، باید توجه کنیم دفاع از آزادی و نقد هرنوع معضلی نیازی به اجازه یا پذیرفته شدن از سوی کسی ندارد. در ابتداییترین حالت این است که ما از شخص خاصی دفاع نمیکنیم از شخص خاصی که مصداق نقض حقی شده است دفاع میکنیم، گیرم که با آن شخص حتا اختلاف عقیده و نظر داشته باشیم. به گمانم پایههای فهم این نظر را میتوان در آزاده و جوانمرد بودنی که در ادبیات کلاسیک ما تبیین میشود، جست و نزدیکتر آورد.
با توجه به این نکات و مسائل میتوان و باید از محمد نظری گرفته تا آیتالله نکونام و هر کس در بند دیگری دفاع کرد تا اگر جرمی نکردهاند رها شوند و اگر مجرمند در حد جرمشان عادلانه قضاوت شوند.
@faryad_naseri
نامهی پنجاه و پنج
آلی جان
سال نو شده است. این نوباوهگی روزهات مبارک. بیا باور کنیم که فرق دارد امروز با فردا. عید با روزهای عادی. کی و کجا این عادت سستحالانه بر ما افتاد که بگوییم چه فرقی دارد عید با ناعید. این قیافهی همیشه مغموم اهل فکر تقلبیست. آنکه عادت به روشنی دارد در جانش شتر مست میدود و قلبش شتربان آوازخوان است. این عادت از کتابهای نابهوقت آمده است. بعضی کتابها را باید به وقت خواند وگرنه تاریکی و سیاهی سطحاش را اشتباه میگیری. من سالهای زیادی پرهیز کردم از آن کتاب که حالم را تاریک میکند و کتابهای شادان خواندم. اگرچه به معاصر کم است کتاب شاد روان. حالا کم کم از دولت این پرهیز میفهمم فرق دارد روز با روز. سال با سال حتا اگر هر سال بگوییم دریغ از پارسال. هرچند نمیدانم که چرا باید این را هم بگوییم، از بازماندههای همان قیافهی غمگین است. اول کتابت را عوض کن تا بعد روز و آفتابت عوض شود. کتاب این که زانو به زانوی من بود بیشتر عمر تا به اینجام. از کتابهام بگویم؟ از کدام کتاب؟ علیشاه مولوی یک وقت به من گفت: از کتابهایی که دوستشان داری خیلی خوب مینویسی. امروز نگاه میکنم چه کتابهایی بودهاند که من دوستشان داشتهام و نشده تا بنویسمشان. باری بر دوش، بر دوش. اما اینجا که میتوانم به تو بگویم. بگویم مثلن این شعر بلند متنهای زنجیرهای خودش یک کتاب است. مازیار نیستانی اینجا یکهو یک سر و گردن از خودش بالاتر ایستاده و این متن را نوشته، متنهای زنجیرهای را و در نوشتناش از سنت پیش از خودش بهرهها برده و با این شعر غنیترش کرده؛ حالا ممکن است یکی بگوید این تکنیکاش فلان است آن یکی بگوید تکرارهاش بهمان است. اما با همه بیزاریام از تماثیل میگویمشان فیل را ببینید عزیزانم. فیل را ببینید. آنوقت اگر بگویند این فیل جوان و کمجان است یا نمیدانم پیر و ناتوان، بهتر میشود به حرفشان گوش داد. از قصد دوبار اشاره به سنت کردم. یکجا به تکیه و یکجا به پیش بردنش. کتاب و حرف که از زیر بته نمیآید. تبار دارد و بارش در رابطهاش با این تبار تعریف میشود. حالا رابطهاش چگونه است بماند. اما هیچ رابطهی تمامن نفییی هم نداریم؛ داریم؟ این را که نوشتم خودم هم شک کردم. آیا نمیشود تمام نفی بود، یا تمامن پسند؟ یکبار دیگر باید متنهای زنجیرهای را بخوانم. بخوانم ببینم با پیش از خودش چطور بوده، با آیندگان آیا ممکن است چطور باشد؟ من با او و او با من چی، چطور خواهد شد؟ که زبان فارسی من «درد می کند» دارد. ولی آلی تو دانی که با این نوشتنها آن میل به گفتنم از کتابهایی که دوستشان دارم ارضا نمیشود، یکجورهایی سقط میشود. با کمی تسکین. تسکین که صدایم به جایی میرسد. این نوشتنها مثل بخش ولی ولی ولی محمد متنهای زنجیرهایست سخت مهم و کارا و کاری اما در حاشیه، چرا حاشیهاش را ول کنم که حوصلهات را سر بردم.
۹۳/۱/۸
تاریخ اصلاح میشود به ۹۴/۱/۸
#فریاد_ناصری —--------------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جان
سال نو شده است. این نوباوهگی روزهات مبارک. بیا باور کنیم که فرق دارد امروز با فردا. عید با روزهای عادی. کی و کجا این عادت سستحالانه بر ما افتاد که بگوییم چه فرقی دارد عید با ناعید. این قیافهی همیشه مغموم اهل فکر تقلبیست. آنکه عادت به روشنی دارد در جانش شتر مست میدود و قلبش شتربان آوازخوان است. این عادت از کتابهای نابهوقت آمده است. بعضی کتابها را باید به وقت خواند وگرنه تاریکی و سیاهی سطحاش را اشتباه میگیری. من سالهای زیادی پرهیز کردم از آن کتاب که حالم را تاریک میکند و کتابهای شادان خواندم. اگرچه به معاصر کم است کتاب شاد روان. حالا کم کم از دولت این پرهیز میفهمم فرق دارد روز با روز. سال با سال حتا اگر هر سال بگوییم دریغ از پارسال. هرچند نمیدانم که چرا باید این را هم بگوییم، از بازماندههای همان قیافهی غمگین است. اول کتابت را عوض کن تا بعد روز و آفتابت عوض شود. کتاب این که زانو به زانوی من بود بیشتر عمر تا به اینجام. از کتابهام بگویم؟ از کدام کتاب؟ علیشاه مولوی یک وقت به من گفت: از کتابهایی که دوستشان داری خیلی خوب مینویسی. امروز نگاه میکنم چه کتابهایی بودهاند که من دوستشان داشتهام و نشده تا بنویسمشان. باری بر دوش، بر دوش. اما اینجا که میتوانم به تو بگویم. بگویم مثلن این شعر بلند متنهای زنجیرهای خودش یک کتاب است. مازیار نیستانی اینجا یکهو یک سر و گردن از خودش بالاتر ایستاده و این متن را نوشته، متنهای زنجیرهای را و در نوشتناش از سنت پیش از خودش بهرهها برده و با این شعر غنیترش کرده؛ حالا ممکن است یکی بگوید این تکنیکاش فلان است آن یکی بگوید تکرارهاش بهمان است. اما با همه بیزاریام از تماثیل میگویمشان فیل را ببینید عزیزانم. فیل را ببینید. آنوقت اگر بگویند این فیل جوان و کمجان است یا نمیدانم پیر و ناتوان، بهتر میشود به حرفشان گوش داد. از قصد دوبار اشاره به سنت کردم. یکجا به تکیه و یکجا به پیش بردنش. کتاب و حرف که از زیر بته نمیآید. تبار دارد و بارش در رابطهاش با این تبار تعریف میشود. حالا رابطهاش چگونه است بماند. اما هیچ رابطهی تمامن نفییی هم نداریم؛ داریم؟ این را که نوشتم خودم هم شک کردم. آیا نمیشود تمام نفی بود، یا تمامن پسند؟ یکبار دیگر باید متنهای زنجیرهای را بخوانم. بخوانم ببینم با پیش از خودش چطور بوده، با آیندگان آیا ممکن است چطور باشد؟ من با او و او با من چی، چطور خواهد شد؟ که زبان فارسی من «درد می کند» دارد. ولی آلی تو دانی که با این نوشتنها آن میل به گفتنم از کتابهایی که دوستشان دارم ارضا نمیشود، یکجورهایی سقط میشود. با کمی تسکین. تسکین که صدایم به جایی میرسد. این نوشتنها مثل بخش ولی ولی ولی محمد متنهای زنجیرهایست سخت مهم و کارا و کاری اما در حاشیه، چرا حاشیهاش را ول کنم که حوصلهات را سر بردم.
۹۳/۱/۸
تاریخ اصلاح میشود به ۹۴/۱/۸
#فریاد_ناصری —--------------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
نامهی پنجاه وشش
آلی جانم
فکر از لاو لوهای زندگی که بیاید طعم دیگری دارد. حرف سر خانه و کار خانه و خانهداری بود. دیدم دو تا اسم داریم در فارسی که حاکی از دو نوع نگاهاند: کدبانو و شهربانو. شهر و روستا. سالهاست معتقدم بیخ و بن دردسرهای ما در تقابل این دو نوع نگاه است. سنت و مدرنیته نمیگویم چون آن بحثیست که با همه شباهتش فرقهای زیادی دارد با این حرف من. میگویم شهر و روستا و سعی میکنم من بعد بیشتر برایت بنویسم. برگردیم سر کدبانو و شهربانو. بانوی کد. بانوی روستا. بانوی کار. بانوی رنج دست. بانوی رنج و زحمت مدام. شهربانو. ملکه. بعد حالا آنچه که کدبانو بودن را فضیلت کرده چیست؟ فرهنگ؟ سر این فرهنگ هنوز من ماندهام. فرهنگ همان یار سلطه و سرکوب و ایدئولوژیست یا چیزی چون چراغی روشن که اقلیتی را به دیدار آینده میبرد. داریوش آشوری کتابی ترجمه کرده به اسم تعریف فرهنگ. سالها پیش خواندمش تو بگو دریغ از یک کلمه. بهتر است خودمان فکر کنیم فرهنگ کدام است؟ زن کدبانو باشد بهتر است یا شهربانو؟ آنوقت مرد یا کدخدا و دهقان یا شاه شارستان. بیخ را ببین. شاه و خدا و رعیت. اگر بخواهیم مقایسه کنیم انسان ایرانی امروز بیشتر شبیه فاوست است. در فکر و حال قمار بین آسمان و زمین اما هنوز قمار را یکسره نکرده، من که نتانستهام. تو چی؟ دل و دستت کجاست، هوش و حواست کجا؟
۹۴/۱/۱۷
#فریاد_ناصری ---------باز نشر نامههای آلی
@faryad_naseri
آلی جانم
فکر از لاو لوهای زندگی که بیاید طعم دیگری دارد. حرف سر خانه و کار خانه و خانهداری بود. دیدم دو تا اسم داریم در فارسی که حاکی از دو نوع نگاهاند: کدبانو و شهربانو. شهر و روستا. سالهاست معتقدم بیخ و بن دردسرهای ما در تقابل این دو نوع نگاه است. سنت و مدرنیته نمیگویم چون آن بحثیست که با همه شباهتش فرقهای زیادی دارد با این حرف من. میگویم شهر و روستا و سعی میکنم من بعد بیشتر برایت بنویسم. برگردیم سر کدبانو و شهربانو. بانوی کد. بانوی روستا. بانوی کار. بانوی رنج دست. بانوی رنج و زحمت مدام. شهربانو. ملکه. بعد حالا آنچه که کدبانو بودن را فضیلت کرده چیست؟ فرهنگ؟ سر این فرهنگ هنوز من ماندهام. فرهنگ همان یار سلطه و سرکوب و ایدئولوژیست یا چیزی چون چراغی روشن که اقلیتی را به دیدار آینده میبرد. داریوش آشوری کتابی ترجمه کرده به اسم تعریف فرهنگ. سالها پیش خواندمش تو بگو دریغ از یک کلمه. بهتر است خودمان فکر کنیم فرهنگ کدام است؟ زن کدبانو باشد بهتر است یا شهربانو؟ آنوقت مرد یا کدخدا و دهقان یا شاه شارستان. بیخ را ببین. شاه و خدا و رعیت. اگر بخواهیم مقایسه کنیم انسان ایرانی امروز بیشتر شبیه فاوست است. در فکر و حال قمار بین آسمان و زمین اما هنوز قمار را یکسره نکرده، من که نتانستهام. تو چی؟ دل و دستت کجاست، هوش و حواست کجا؟
۹۴/۱/۱۷
#فریاد_ناصری ---------باز نشر نامههای آلی
@faryad_naseri
5_6325532193217052676.docx
14.9 KB
این یک انشا نیست یک داستان است. دانشآموز سیزده، چهارده سالهای برای موضوعی چنین « در یک موقعیت بحرانی برای نجات یک کارگر و دانشجو کدام را انتخاب میکنید؟» نوشته است. هرطور شده بخوانیدش
@faryad_naseri
@faryad_naseri
هر نوع تمسخری ابتذال است. سخره گرفتن خالی شدن روانی است. غیظ و غضب است. تهی بودن دست کسیست که دست میاندازد. بهخصوص اینکه عدهای تقلاهای ذهنی و فرهنگی را دست بیندازند. اگر ما نمیفهمیم لزومن نشاندهندهی مسخره بودن نیست. بسیار کسان و کارها بودند که به مسخره گرفته شدند اما امروزه از مسخرهگران خبری نیست و آن کارها و کسان نامشان مانده است.
جوامع با تفکر علمی و بخردانه به جای تمسخر نقد را میپرورند.
اینکه شعر شاعری را ذیل مزخرفات قرار دهیم بیخبریمان از تاریخ است که چگونه معناها را متحول میکند. همین مزخرف امروز روزی پر ارج و قدر بوده و آنچه امروز قدر میبیند شاید که فردا بیقدر شود.
پس بهجای دست انداختن نوشته و شعر هر کسی اگر توانش را داریم دو کلام حرف حساب بزنیم وگرنه ساکت باشیم.
@faryad_naseri
جوامع با تفکر علمی و بخردانه به جای تمسخر نقد را میپرورند.
اینکه شعر شاعری را ذیل مزخرفات قرار دهیم بیخبریمان از تاریخ است که چگونه معناها را متحول میکند. همین مزخرف امروز روزی پر ارج و قدر بوده و آنچه امروز قدر میبیند شاید که فردا بیقدر شود.
پس بهجای دست انداختن نوشته و شعر هر کسی اگر توانش را داریم دو کلام حرف حساب بزنیم وگرنه ساکت باشیم.
@faryad_naseri
چرا بحرانِ مَحَک بالا گرفته است؟
(یادداشتی در باب شعر معاصر و ماجرای کانال مزخرفگرام)
بر خلاف تصور رایج، تعداد هنرمندان، نسبت به جمعیت، افزایش نیافته است بلکه به علت ازدیادِ امکاناتِ ارتباطی، آثار آنان بیشتر به چشم می آید. میگویند امروزه صف شاعرها طولانی شده، در حالی که این وضعیتِ جدیدی نیست، ایرانیان از دیرباز به طور فزاینده اهل شعر و شاعری بوده اند، تنها تفاوتی که به وجود آمده، این است که در گذشته نه چندان دور، شاعر برای شنیده شدن، ناچار بود بهترین کارش را برای نشریه ای بفرستد و منتظر تایید یا اصلاحیه از جانب آن نشریه بماند، و تا شعری در مجله یا روزنامه چاپ یا صدای شاعری از رادیو پخش میشد، عمری میگذشت، اما امروزه بین سرایش و انتشار، به اندازه یک لمس انگشت بر صفحه کلید، زمان و دقت لازم است: یک فرصتِ تکنولوژیکِ مخاطره آمیز!
وقتی به علتِ غلبه اقتصاد هنر و ازدیاد هنرمندان پُر تبلیغ، ناقدِ اهلِ مُداقه -خاصه اگر رکْ گو باشد- در اقلیت قرار گرفته، مورد غضب واقع میشود و دچار سختی فعالیت و معیشت میگردد، بنابراین راه بر گفتمانِ انتقادیِ ثمربخش بسته و فضای هنری به تدریج از منتقدین روش مند و صاحب بیان علمی-پژوهشی خالی میشود؛ این یعنی بحران مضاعف، در فضایی که پیشاپیش، منتقد را یک هنرمند شکست خورده فرض میکنند. در چنین شرایطی کانالی چون مزخرفگرام، یک کانال تلگرامی که شعرهای برخی معاصرین را با بیانی طنز-هجوآمیز و بدون امضاء بررسی میکند، به وجود می آید.
این پدیده علاوه بر مواردی که ذکر شد، سه علت اصلی دیگر نیز دارد:
اولاً: خوانندگان شعر فارسی، به دلیل تربیت ذهنی و پیشینه تاریخی این هنر، از آن انتظار مفاهیم حکمی، فلسفی و عاشقانه را دارند و این انتظارشان حتی در شعر پنج شاعر مهم پیرو شعر نیمایی نیز بر آورده شده، لذا اگرچه ممکن است نتوانند به صورت تخصصی توضیح دهند که یک شعرِ معاصرِ لایکْ خور چرا ارزش ندارد، اما احساس میکنند که یک جای کار ایراد دارد، و هنگامی که با مطالب چنین کانالی مواجه میشوند، حسّ لذتی ناشی از همدلی با یک انتقاد ناگفته به ایشان دست میدهد. نباید از نظر دور داشت که لحن مطالب این کانال، باعث شده است که طیف مخاطبین علاقمند به محتوای سرگرم کننده نیز به آن بپیوندند. از سوی دیگر شاعرانِ رقیب از مطالب این کانال علیه یکدیگر استفاده کرده و در نتیجه راندمانِ بازنشر پُست ها بالا میرود.
ثانیاً: اکثر شعرهایی که هدف نویسنده یا نویسندگان این کانال قرار گرفته اند، ذاتاً پتانسیل هدف شدن را داشته اند و بهترین شعر شاعرانشان نبوده اند؛ به عنوان مثال به ابیات و سطور ذیل بنگرید که هر کدام موضوع یک مطلب-پُست در کانال مذکور شده اند:
(مانند ریگ مهر تو را سکه میکنم/چشمان قوم و خویش تو را در میآورم/تا با پر پیاده بگردیم، پیشِ تو/با هدیه ها دو بال و کمی پر میآورم) - (خستگی را آغوش تو در میکند/وقتی نیستی/عجالتاً چای میخوریم/چه کنیم؟) - (با غم،با غم،با غم،با غم،با غم/هر روز زنی جديد را میبينم/هی میروم و دوباره بايد برگشت/يك مترو هستم با مشتی آدم) - (دختر اگر بود/نامی سخت بر او بگذار/که به آسانی نشود صدایش کرد/نامی که هم خبر از بهار بیاورد هم از آن زمستان ها/نامی چهارفصل/نه مثل ماه/ مثل خورشید/ مثل گل/نامی که تمامی ماه ها را در خودش دارد و تمام روزها را/تا شبیه ما مرعوب آذر نشود) - (دكترها می گويند/ديدنت براي ناراحتی قلبيم خوب است/بيچاره دكترها!/چقدر بايد درس بخوانند/تا بفهمند/ديدنت برای ناراحتی قلبيم خوب است).
ثالثاً: از سویی، جای خالی انجمن ها و نشریات تخصصی شعرِ دارای شورای کارشناسان معتبر که بدون وابستگی محفلی و جناحی، به صورت علمی-تحقیقی و روش مند، نقد شعر منتشر کنند و به مرجع منصفی برای علاقمندان مبدل شوند، به شدت حس میشود؛ از دیگر سو، حجم عظیم تبادلات شعر در فضای شبکه های اجتماعی، بطور طبیعی، و بر اساس اصل کنش و واکنش، و تناسب عرضه و تقاضا، علت ذاتی ایجاد چنین کانالی است. به عبارت دیگر: کثرت اشعار، منجر به بروز نیاز به وحدتِ معیار میشود، زیرا مخاطب در عین اینکه از شعر لذت میبرد، از نقد نیز لذت میبرد. اما چرا برخی این پدیده را ناسازواره میدانند، بحث دیگری است که دقیقاً به علت ناسازوارگی شیوه عرضه شعر در تلگرام روی مینماید. هر شهروند ادب دوست یک کانال و یک گروه دارد و این ها در هزار توی ماتریکس نِتورک، ارجاعت نامتعین با بسامدهای متضاد و متناقض صادر و منتشر کرده، و ناگزیر بازخوردهای متناسب یا نامتناسب را دریافت میکنند. این پدیده میتواند هشداری باشد بر اینکه، اگر راه بر نقدِ و ناقدِ جدی بسته شود، صورت مساله بحرانِ مَحک و نیاز به معیاری برای سنجش ارزش ادبی و هنری پاک نخواهد شد و به شکل های دیگری بروز و ظهور خواهد یافت که ممکن است لزوماً سازنده و زاینده نباشد...
هومن ربیعی راهی - شاعر و پژوهشگر
@faryad_naseri
(یادداشتی در باب شعر معاصر و ماجرای کانال مزخرفگرام)
بر خلاف تصور رایج، تعداد هنرمندان، نسبت به جمعیت، افزایش نیافته است بلکه به علت ازدیادِ امکاناتِ ارتباطی، آثار آنان بیشتر به چشم می آید. میگویند امروزه صف شاعرها طولانی شده، در حالی که این وضعیتِ جدیدی نیست، ایرانیان از دیرباز به طور فزاینده اهل شعر و شاعری بوده اند، تنها تفاوتی که به وجود آمده، این است که در گذشته نه چندان دور، شاعر برای شنیده شدن، ناچار بود بهترین کارش را برای نشریه ای بفرستد و منتظر تایید یا اصلاحیه از جانب آن نشریه بماند، و تا شعری در مجله یا روزنامه چاپ یا صدای شاعری از رادیو پخش میشد، عمری میگذشت، اما امروزه بین سرایش و انتشار، به اندازه یک لمس انگشت بر صفحه کلید، زمان و دقت لازم است: یک فرصتِ تکنولوژیکِ مخاطره آمیز!
وقتی به علتِ غلبه اقتصاد هنر و ازدیاد هنرمندان پُر تبلیغ، ناقدِ اهلِ مُداقه -خاصه اگر رکْ گو باشد- در اقلیت قرار گرفته، مورد غضب واقع میشود و دچار سختی فعالیت و معیشت میگردد، بنابراین راه بر گفتمانِ انتقادیِ ثمربخش بسته و فضای هنری به تدریج از منتقدین روش مند و صاحب بیان علمی-پژوهشی خالی میشود؛ این یعنی بحران مضاعف، در فضایی که پیشاپیش، منتقد را یک هنرمند شکست خورده فرض میکنند. در چنین شرایطی کانالی چون مزخرفگرام، یک کانال تلگرامی که شعرهای برخی معاصرین را با بیانی طنز-هجوآمیز و بدون امضاء بررسی میکند، به وجود می آید.
این پدیده علاوه بر مواردی که ذکر شد، سه علت اصلی دیگر نیز دارد:
اولاً: خوانندگان شعر فارسی، به دلیل تربیت ذهنی و پیشینه تاریخی این هنر، از آن انتظار مفاهیم حکمی، فلسفی و عاشقانه را دارند و این انتظارشان حتی در شعر پنج شاعر مهم پیرو شعر نیمایی نیز بر آورده شده، لذا اگرچه ممکن است نتوانند به صورت تخصصی توضیح دهند که یک شعرِ معاصرِ لایکْ خور چرا ارزش ندارد، اما احساس میکنند که یک جای کار ایراد دارد، و هنگامی که با مطالب چنین کانالی مواجه میشوند، حسّ لذتی ناشی از همدلی با یک انتقاد ناگفته به ایشان دست میدهد. نباید از نظر دور داشت که لحن مطالب این کانال، باعث شده است که طیف مخاطبین علاقمند به محتوای سرگرم کننده نیز به آن بپیوندند. از سوی دیگر شاعرانِ رقیب از مطالب این کانال علیه یکدیگر استفاده کرده و در نتیجه راندمانِ بازنشر پُست ها بالا میرود.
ثانیاً: اکثر شعرهایی که هدف نویسنده یا نویسندگان این کانال قرار گرفته اند، ذاتاً پتانسیل هدف شدن را داشته اند و بهترین شعر شاعرانشان نبوده اند؛ به عنوان مثال به ابیات و سطور ذیل بنگرید که هر کدام موضوع یک مطلب-پُست در کانال مذکور شده اند:
(مانند ریگ مهر تو را سکه میکنم/چشمان قوم و خویش تو را در میآورم/تا با پر پیاده بگردیم، پیشِ تو/با هدیه ها دو بال و کمی پر میآورم) - (خستگی را آغوش تو در میکند/وقتی نیستی/عجالتاً چای میخوریم/چه کنیم؟) - (با غم،با غم،با غم،با غم،با غم/هر روز زنی جديد را میبينم/هی میروم و دوباره بايد برگشت/يك مترو هستم با مشتی آدم) - (دختر اگر بود/نامی سخت بر او بگذار/که به آسانی نشود صدایش کرد/نامی که هم خبر از بهار بیاورد هم از آن زمستان ها/نامی چهارفصل/نه مثل ماه/ مثل خورشید/ مثل گل/نامی که تمامی ماه ها را در خودش دارد و تمام روزها را/تا شبیه ما مرعوب آذر نشود) - (دكترها می گويند/ديدنت براي ناراحتی قلبيم خوب است/بيچاره دكترها!/چقدر بايد درس بخوانند/تا بفهمند/ديدنت برای ناراحتی قلبيم خوب است).
ثالثاً: از سویی، جای خالی انجمن ها و نشریات تخصصی شعرِ دارای شورای کارشناسان معتبر که بدون وابستگی محفلی و جناحی، به صورت علمی-تحقیقی و روش مند، نقد شعر منتشر کنند و به مرجع منصفی برای علاقمندان مبدل شوند، به شدت حس میشود؛ از دیگر سو، حجم عظیم تبادلات شعر در فضای شبکه های اجتماعی، بطور طبیعی، و بر اساس اصل کنش و واکنش، و تناسب عرضه و تقاضا، علت ذاتی ایجاد چنین کانالی است. به عبارت دیگر: کثرت اشعار، منجر به بروز نیاز به وحدتِ معیار میشود، زیرا مخاطب در عین اینکه از شعر لذت میبرد، از نقد نیز لذت میبرد. اما چرا برخی این پدیده را ناسازواره میدانند، بحث دیگری است که دقیقاً به علت ناسازوارگی شیوه عرضه شعر در تلگرام روی مینماید. هر شهروند ادب دوست یک کانال و یک گروه دارد و این ها در هزار توی ماتریکس نِتورک، ارجاعت نامتعین با بسامدهای متضاد و متناقض صادر و منتشر کرده، و ناگزیر بازخوردهای متناسب یا نامتناسب را دریافت میکنند. این پدیده میتواند هشداری باشد بر اینکه، اگر راه بر نقدِ و ناقدِ جدی بسته شود، صورت مساله بحرانِ مَحک و نیاز به معیاری برای سنجش ارزش ادبی و هنری پاک نخواهد شد و به شکل های دیگری بروز و ظهور خواهد یافت که ممکن است لزوماً سازنده و زاینده نباشد...
هومن ربیعی راهی - شاعر و پژوهشگر
@faryad_naseri
مرگ به من آموخت
چشم
چگونه خشک میشود
و اشکها
چگونه به سنگ میرسند
اینطور بود،
که کوهستان بزرگی شدم
عشق به من آموخت
چگونه تکهتکه شوم
و هر تکهام خودم باشد
اینطور بود،
که آیینهای شکسته شدم
تکبهتک در این سطرها مردهام
تا تو با این شعر زندگی بکنی
#اوراد_حاشا
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
چشم
چگونه خشک میشود
و اشکها
چگونه به سنگ میرسند
اینطور بود،
که کوهستان بزرگی شدم
عشق به من آموخت
چگونه تکهتکه شوم
و هر تکهام خودم باشد
اینطور بود،
که آیینهای شکسته شدم
تکبهتک در این سطرها مردهام
تا تو با این شعر زندگی بکنی
#اوراد_حاشا
#فریاد_ناصری
@faryad_naseri
در حال خواندن فرهنگ «تراجم الاعاجم» هستم. فرهنگی از سدهی شش بعضیها مدعی شدهاند این فرهنگ مرتب شدهی «لسان التنزیل» است که در مقدمهی کتاب مذکور، از فرهنگ دهخدا قولی خلافِ این آوردهاند.
از شیرینیهای لغات فارسی و برگردانها که بگذریم خواستم در چند کلمه شریکتان کنم:
العالَم: گونهای از مخلوقات
آمین و اَمین: چنین باد (سریانی)
الخَلقُ: آفریدن. و دروغ گفتن. و اندازه کردن
کوثر: نیکی بسیار. و گویند جوییست در بهشت. و گویند چهار یار مصطفی (ص): ابوبکر و عمر و عثمان و حضرت امیر.
واَنحر: دست بر سینه نه
نحر: کشتن شتر. و دست بر سینه نهادن در نماز
الثقلین: پری و آدمی.
قصد از آوردن این کلمات ورود به جهان پنهان کتاب است. سویههای باوری و عقیدتی ناگفته مانده و اطلاعاتی که در زبان حفظ شدهاند.
بیشتر این کلمات و برگردانها نشانگر سنی بودن مؤلف است که نشانههای شیعی را به گونهای دیگر میفهمد.
از طرفی باید ببینم اَمین که مترادف آمین آمده با صفت امین که صفت پیامبر بود یکیست یا نه؟ اگر یکی باشند، سریانی بودنش جالبتر میشود.
@faryad_naseri
از شیرینیهای لغات فارسی و برگردانها که بگذریم خواستم در چند کلمه شریکتان کنم:
العالَم: گونهای از مخلوقات
آمین و اَمین: چنین باد (سریانی)
الخَلقُ: آفریدن. و دروغ گفتن. و اندازه کردن
کوثر: نیکی بسیار. و گویند جوییست در بهشت. و گویند چهار یار مصطفی (ص): ابوبکر و عمر و عثمان و حضرت امیر.
واَنحر: دست بر سینه نه
نحر: کشتن شتر. و دست بر سینه نهادن در نماز
الثقلین: پری و آدمی.
قصد از آوردن این کلمات ورود به جهان پنهان کتاب است. سویههای باوری و عقیدتی ناگفته مانده و اطلاعاتی که در زبان حفظ شدهاند.
بیشتر این کلمات و برگردانها نشانگر سنی بودن مؤلف است که نشانههای شیعی را به گونهای دیگر میفهمد.
از طرفی باید ببینم اَمین که مترادف آمین آمده با صفت امین که صفت پیامبر بود یکیست یا نه؟ اگر یکی باشند، سریانی بودنش جالبتر میشود.
@faryad_naseri
Forwarded from نشر حکمت کلمه
بعد از یکسال آغاز پخش رسمی رمان مهم #اورلیا
اثر #ژرار_دونروال
#زهرا_خانلو
با نقاشی اختصاصی #ستاره_بهبهانی
#نشر_حکمت_کلمه
@faryad_naseri
@hekmatkalame
اثر #ژرار_دونروال
#زهرا_خانلو
با نقاشی اختصاصی #ستاره_بهبهانی
#نشر_حکمت_کلمه
@faryad_naseri
@hekmatkalame
نامهی پنجاه و هفت
آلی جانم
دیروز عاقبت گریستم. هرچه کردم نشد که از گوشهی چشم سر نخورد. خورد. گریستم که آدمی چطور میتواند اینقدر پیچیده و کدر شده باشد که ما شدهایم. گمان نمیبرم هیچجا آدمی اینقدر کدر شده باشد. شاید هم شده من که ندیدهام. نرفتهام. تا این کدورت به جان است تنهایی آدمی را چاره نیست. چطور بگویم این کدورت را که چیست؟ مثل هواست. مثل آب است. نفس میکشیم. مینوشیم و تاریکی در رگهامان قدم میگذارد. آخ کاش ترکی بلد بودی. شعر «بچه مار» رامیز روشن را میخواندی که بچه مار به دنیا میآید و از آب و از هوا و نرمی خاک و چمن ذوق میکند بی آنکه بداند همینها ذره ذره در جانش بدل به زهر میشوند. تمثیل را داری؟ تجربهها بیش از آنکه دانای روشنیهامان کنند بلد زهرمان کردهاند. این بلد بودن آلی این بلد بودن، بعضیها به طرز خطرناکی بلد شدهاند که چطور آب مهر را بنوشند و... نمیدانم نمیدانم انگار همهمان به راهی رفتهایم که آب و هوا و نور را زهر میکند. این بلد بودن را میگویم، این تیرگی و کدری را. هر روز میگویم نه دیگر، اینقدر ساده نیستم که از آدمی شگفتزده شوم اما آممان، آممان که آدمی مخلوق هزار فن است. راستی آلی جانم من و تو، کجا و کی، شگفتزده کردهایم آدمیان را؟
۹۳/۱/۲۲
#فریاد_ناصری —-------------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جانم
دیروز عاقبت گریستم. هرچه کردم نشد که از گوشهی چشم سر نخورد. خورد. گریستم که آدمی چطور میتواند اینقدر پیچیده و کدر شده باشد که ما شدهایم. گمان نمیبرم هیچجا آدمی اینقدر کدر شده باشد. شاید هم شده من که ندیدهام. نرفتهام. تا این کدورت به جان است تنهایی آدمی را چاره نیست. چطور بگویم این کدورت را که چیست؟ مثل هواست. مثل آب است. نفس میکشیم. مینوشیم و تاریکی در رگهامان قدم میگذارد. آخ کاش ترکی بلد بودی. شعر «بچه مار» رامیز روشن را میخواندی که بچه مار به دنیا میآید و از آب و از هوا و نرمی خاک و چمن ذوق میکند بی آنکه بداند همینها ذره ذره در جانش بدل به زهر میشوند. تمثیل را داری؟ تجربهها بیش از آنکه دانای روشنیهامان کنند بلد زهرمان کردهاند. این بلد بودن آلی این بلد بودن، بعضیها به طرز خطرناکی بلد شدهاند که چطور آب مهر را بنوشند و... نمیدانم نمیدانم انگار همهمان به راهی رفتهایم که آب و هوا و نور را زهر میکند. این بلد بودن را میگویم، این تیرگی و کدری را. هر روز میگویم نه دیگر، اینقدر ساده نیستم که از آدمی شگفتزده شوم اما آممان، آممان که آدمی مخلوق هزار فن است. راستی آلی جانم من و تو، کجا و کی، شگفتزده کردهایم آدمیان را؟
۹۳/۱/۲۲
#فریاد_ناصری —-------------------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
در ادامه خواندن «تراجم الاعاجم» رسیدم به اینکه امین صفت شهر مکه هم هست.
بلد الامین به معنای شهر استوار که مکه را گویند. یادم آمد باره خواندهام دقت نکردهام.
از دیگر نکات جالب برگردانها عینی بودن فهم مترجم از واژهاست نه ذهنی و ماورایی بهطور مثال
الحنیف: برگشته از کیشهاء (کیشهای) بد.
نمیگوید مسلمان شده یا تسلیم شده یا هر چیز دیگری. میگوید برگشته از کیش بد.
الطغیان، الطاغیه: از حد در گذشته پس طاغوتی شدن چیزی را از حد گذراندن است.
التَّوَلِّی: برگشتن، دوستی داشتن با کسی، به کار کسی قیام کردن.
زکوه: حق خدای که به درویش دهند.
قرآن و دعا هم هر دو خواندن معنی شدهاند.
یعنی تو از راه و روش بد برگردی و راه و روش درست بگزینی حنیف و ایمان آورده و از گرویدگانی وگرنه کافر و ناگرویده به راه و رسم درستی.
@faryad_naseri
بلد الامین به معنای شهر استوار که مکه را گویند. یادم آمد باره خواندهام دقت نکردهام.
از دیگر نکات جالب برگردانها عینی بودن فهم مترجم از واژهاست نه ذهنی و ماورایی بهطور مثال
الحنیف: برگشته از کیشهاء (کیشهای) بد.
نمیگوید مسلمان شده یا تسلیم شده یا هر چیز دیگری. میگوید برگشته از کیش بد.
الطغیان، الطاغیه: از حد در گذشته پس طاغوتی شدن چیزی را از حد گذراندن است.
التَّوَلِّی: برگشتن، دوستی داشتن با کسی، به کار کسی قیام کردن.
زکوه: حق خدای که به درویش دهند.
قرآن و دعا هم هر دو خواندن معنی شدهاند.
یعنی تو از راه و روش بد برگردی و راه و روش درست بگزینی حنیف و ایمان آورده و از گرویدگانی وگرنه کافر و ناگرویده به راه و رسم درستی.
@faryad_naseri
با هر ترانهای که برقصی
جای دستهایت
دور گردن من خالیست
By every song you dance
your hands
are missed around my neck
#فریاد_ناصری
برگردان: #سلاله_گرامیان
#Persian_poem
@faryad_naseri
جای دستهایت
دور گردن من خالیست
By every song you dance
your hands
are missed around my neck
#فریاد_ناصری
برگردان: #سلاله_گرامیان
#Persian_poem
@faryad_naseri
Forwarded from نشر حکمت کلمه
از سری کتابهای جیبی با ترجمهی روان کامران برادران، داستانهایی که وقت خواندن فراموش میکنید ترجمه است.
تکهای از داستان «لارا»
لارا ادامه داد:«میبینی، من واقعا حق دارم فکر کنم در زندگی بعدیام به موجود پستتری بدل میشوم. به نظرم بدل به نوعی حیوان میشوم. از طرفی، من آنقدرها هم آدم بدی نبودم. بنابراین به نظرم حیوان قشنگ و باوقار و شاد و شنگولی بشوم؛ شاید سمور آبی»
آماندا گفت: « اصلا نمیتوانم به صورت سمور تصورت کنم.»
لارا گفت: «اگر اینطوری استفکر نکنم مرا در قالب فرشته هم بتوانی تصور کنی»
#قصهگو و سه داستان دیگر
#اچ_اچ_مونرو
#saki
#Literature
#ادبیات
#Short_story
#داستان_کوتاه
#English_literature
ترجمهي #کامران_برادران
#نشر_حکمت_کلمه
تکهای از داستان «لارا»
لارا ادامه داد:«میبینی، من واقعا حق دارم فکر کنم در زندگی بعدیام به موجود پستتری بدل میشوم. به نظرم بدل به نوعی حیوان میشوم. از طرفی، من آنقدرها هم آدم بدی نبودم. بنابراین به نظرم حیوان قشنگ و باوقار و شاد و شنگولی بشوم؛ شاید سمور آبی»
آماندا گفت: « اصلا نمیتوانم به صورت سمور تصورت کنم.»
لارا گفت: «اگر اینطوری استفکر نکنم مرا در قالب فرشته هم بتوانی تصور کنی»
#قصهگو و سه داستان دیگر
#اچ_اچ_مونرو
#saki
#Literature
#ادبیات
#Short_story
#داستان_کوتاه
#English_literature
ترجمهي #کامران_برادران
#نشر_حکمت_کلمه
نامهی پنجاه و هشت
آلی جان
هر بار بر استخان زانو خم شدم
گفتم دوست
و این تسلی بود بر من
عکسی بگیر از فوج بیقراری این پرندگان
عکسی خندان
عکسی بی جفت
عکسی با استخوانبندی شاعر
زیرش حتمن بنویس
نفر سوم از سمت چپ احسام
ای احسام
ای خیال تکیدهی روشن
وقتی مینویسم روشن نک انگشتانم
نک انگشتانم را چطور بنویسم تا که بفهمی
بفهمی که از مغز استخان سر میچرخانم و سنگی میجورم
جز به شانه نیست
به شانهی راستم سر میگذارم و میگریم از غمهات
سر به شانهی چپ میگذارم و قلبت
آه قلبت
در شانهی چپ است که میخندم از شادیهات
میخندم و میروم از مسیر رگهای درشت
میروم از همین دست
تا که بمیرم
۹۴/۱/۲۷
#فریاد_ناصری —---------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri
آلی جان
هر بار بر استخان زانو خم شدم
گفتم دوست
و این تسلی بود بر من
عکسی بگیر از فوج بیقراری این پرندگان
عکسی خندان
عکسی بی جفت
عکسی با استخوانبندی شاعر
زیرش حتمن بنویس
نفر سوم از سمت چپ احسام
ای احسام
ای خیال تکیدهی روشن
وقتی مینویسم روشن نک انگشتانم
نک انگشتانم را چطور بنویسم تا که بفهمی
بفهمی که از مغز استخان سر میچرخانم و سنگی میجورم
جز به شانه نیست
به شانهی راستم سر میگذارم و میگریم از غمهات
سر به شانهی چپ میگذارم و قلبت
آه قلبت
در شانهی چپ است که میخندم از شادیهات
میخندم و میروم از مسیر رگهای درشت
میروم از همین دست
تا که بمیرم
۹۴/۱/۲۷
#فریاد_ناصری —---------باز نشر نامه های آلی @faryad_naseri