عنقاء
7.37K subscribers
156 photos
79 videos
21 files
328 links
✨ عنقاء: جُستارهایی نقّادانه در دین‌پژوهی

🖋 ارتباط با مسؤول (زهیر میرکریمی)
https://t.me/zoheir_mirkarimi

💡 بازتاب‌دادن پژوهش‌های حوزه‌ی مطالعات ادیان به معنای تأیید یا رد آن‌ها نیست.
Download Telegram
🔍 قرآن و زیرمتن‌های آن

✨ گزارشِ نشست


🔻 در شب‌های ۲۶ و ۲۷ رمضان امسال (۱۴۴۳ قمری)، برابر با ۸ و ۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ خورشیدی، به دعوت خانه‌ی فرهنگی غدیر درباره‌ی زیرمتن‌های قرآن سخن گفتم. عنوان سخنرانی «قرآن و زیرمتن‌های آن» بود.

🔻 در نشست یکم درباره‌ی مقدمه‌های نظریه‌ی بینامتنیّت (Inter-textuality) و نمونه‌های آن در متون ادبی و دینی صحبت کردم، سطوح ارتباط‌های بینامتنی را نشان دادم، و لایه‌های آشکار و پنهان روابط بینامتنی را ترسیم کردم. همچنین، جریان‌های اصلی و مؤثر در فضای فرهنگی عربستان که معاصر ظهور متن قرآن بوده‌اند را معرفی کردم، و بعضی از زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلی متن قرآن را نام بردم.

🔻 در نشست دوم با موردکاوی به ذکر چند نمونه از پژوهش‌ها و مطالعات مرتبط با زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلیِ قرآن پرداختم، از جمله نسبت بعضی از آیات فقهی قرآن، آیاتی از سوره‌ی مریم مرتبط با روایت ولادت عیسی و روایت فرار خانواده‌ی عیسی به مصر و عبارت مشکل‌برانگیز «اخت هارون»، عدد عمر نوح، و آیة الکرسی را با زیرمتن‌های احتمالی‌شان نشان دادم.

🔻 نما و آوای نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن» در آشیانه‌ی عنقاء در تلگرام، آپاراتِ عنقاء، و یوتیوبِ عنقاء در دسترس‌اند.

🎞 نشست یکم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء

🎞 نشست دوم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء


#قرآن #قرآن‌پژوهی #بینامتنیت #متن #زیرمتن #زیرمتن #بایبل #بایبلی #پسابایبلی
#Quran #Quranic_Studies #Intertextuality #Text #Hypotext #Hypertext #Subtext #Bible #Biblical #Post_Biblical

🖋 زهیر میرکریمی
@ghadircharity
@anqanotes
🔍 منبعی معتبر برای مطالعه‌ی موضوعیِ متون مسیحیّت آغازین (سده‌های ۲ تا ۷ میلادی)

✨ تازه‌های نشر و معرفی منابع

📌 معرفی مجموعه‌ی کتاب‌های «ویرایشِ کمبریج از نوشته‌های مسیحیِ اولیّه»


🔻 کتاب‌های «ویرایشِ کمبریج از نوشته‌های مسیحیِ اولیّه» مجموعه‌ای قابل اعتماد و معتبر از متون نگاشته شده به دست نویسندگان مسیحی از حدود سال ۱۰۰ میلادی تا حدود سال ۶۵۰ میلادی (برابر با ۳۰ هجری قمری) را فراهم کرده است. مجلدات این مجموعه، که تاکنون ۴ جلد از آن‌ها منتشر شده‌اند، منعکس‌کننده‌ی تنوع فرهنگی، فکری، و زبانیِ مسیحیان و مسیحیّت اولیه است، و به صورت موضوعی در عناوین «خدا»، «رفتار»، «مسیح»، «جامعه‌»، «خواندن»، و «آفرینش» سامان‌دهی شده‌اند.

🔻 این مجموعه صرفاً به نقلِ نوشته‌های مسیحیّتِ آغازین به زبان‌های یونانی و لاتین اکتفاء نکرده است، بلکه نوشته‌های سُریانی‌زبان و قِبطی‌زبان را نیز در کتاب‌ها آورده است. همچنین، این مجموعه هم متون رسمی و راست‌کیشانه، و هم متونی که بدعت‌آمیز و ناراست‌کیشانه تلقّی می‌شده‌اند را در خود جمع کرده است.

🔻 این متون همگی از زبان‌های مبداء به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند، و البته مقدمه‌ها، یادداشت‌ها، ارجاعات به بایبل، و پیشنهادهایی برای مطالعه‌ی منابع بیشتر نیز در کنار متن نوشتارها ارائه شده‌اند.

🔻 تاکنون چهار جلد از این مجموعه در ۲۴۰۰ صفحه منتشر شده است که در آشیانه‌ی عنقاء در دسترس‌اند:
جلد یکم | خدا (۲۰۱۷ میلادی)
جلد دوم | رفتار [مسیحیان] (۲۰۱۷ میلادی)
جلد سوم | مسیح: از میان مشاجره‌ی نسطوری (۲۰۲۲ میلادی)
جلد چهارم | مسیح: شورای کَلسِدون و پس از آن (۲۰۲۲ میلادی)

🔻 این مجموعه منبعی ارزشمند برای پژوهشگرانی است که در زمینه‌ی مطالعات مسیحیّتِ آغازین، تاریخ مسیحیّت، الهیات، دین‌پژوهی، و تاریخ دوران باستان متأخر مشغول به مطالعه‌اند. همچنین،‌ این مجموعه برای مطالعه‌ی نسبتِ میان متن قرآن و دیگر متون اسلامی با زیرمتن‌های مسیحی‌شان مفید خواهد بود.


#مسیحیت #مسیحیت_آغازین #دین‌پژوهی #زیرمتن
#Christianity #Early_Christianity #Religious_Studies #Hypotext #Subtext


🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
Forwarded from عنقاء
🔍 قرآن و زیرمتن‌های آن

✨ گزارشِ نشست


🔻 در شب‌های ۲۶ و ۲۷ رمضان امسال (۱۴۴۳ قمری)، برابر با ۸ و ۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ خورشیدی، به دعوت خانه‌ی فرهنگی غدیر درباره‌ی زیرمتن‌های قرآن سخن گفتم. عنوان سخنرانی «قرآن و زیرمتن‌های آن» بود.

🔻 در نشست یکم درباره‌ی مقدمه‌های نظریه‌ی بینامتنیّت (Inter-textuality) و نمونه‌های آن در متون ادبی و دینی صحبت کردم، سطوح ارتباط‌های بینامتنی را نشان دادم، و لایه‌های آشکار و پنهان روابط بینامتنی را ترسیم کردم. همچنین، جریان‌های اصلی و مؤثر در فضای فرهنگی عربستان که معاصر ظهور متن قرآن بوده‌اند را معرفی کردم، و بعضی از زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلی متن قرآن را نام بردم.

🔻 در نشست دوم با موردکاوی به ذکر چند نمونه از پژوهش‌ها و مطالعات مرتبط با زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلیِ قرآن پرداختم، از جمله نسبت بعضی از آیات فقهی قرآن، آیاتی از سوره‌ی مریم مرتبط با روایت ولادت عیسی و روایت فرار خانواده‌ی عیسی به مصر و عبارت مشکل‌برانگیز «اخت هارون»، عدد عمر نوح، و آیة الکرسی را با زیرمتن‌های احتمالی‌شان نشان دادم.

🔻 نما و آوای نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن» در آشیانه‌ی عنقاء در تلگرام، آپاراتِ عنقاء، و یوتیوبِ عنقاء در دسترس‌اند.

🎞 نشست یکم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء

🎞 نشست دوم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء


#قرآن #قرآن‌پژوهی #بینامتنیت #متن #زیرمتن #زیرمتن #بایبل #بایبلی #پسابایبلی
#Quran #Quranic_Studies #Intertextuality #Text #Hypotext #Hypertext #Subtext #Bible #Biblical #Post_Biblical

🖋 زهیر میرکریمی
@ghadircharity
@anqanotes
📜 پرونده‌ی ویژه‌ی «نامه‌ی یعقوبِ سروجی به حِمیَریان»


🔆 معرفیِ نامه
🔻 «نامه‌ی یعقوبِ سروجی به حِمیَریان»، در پِی آزار و کشتارِ مسیحیانِ نَجران به دستِ حاکمِ یهودیِ یمن، به مسیحیانِ در نجران نوشته شده است. نامه، افزون بر زیبایی ادبی، شامل داده‌های فراوانی درباره‌ی مکاتبِ مسیح‌شناسی و تقابل‌های الهیاتی و مذهبی درون مسیحیت شرقی است. همچنین، این نامه منبعی است ارزشمند برای شناختِ وضعیتِ دینیِ شبه‌جزیره‌ی عربستان در آستانه‌ی تولد پیامبر اسلام (۵۷۰ میلادی) و برای شناسایی زیرمتن‌های سُریانیِ پاره‌هایی از متنِ قرآن، از جمله درباره‌ی: آخرت‌شناسیِ قرآن، اصطلاحاتِ «اصحاب یَمین» و «اصحاب شِمال»، دمیدن در صور، رستاخیز مردگان، داوریِ مسیح یا خدا، آتشِ مهیا‌شده برای تکذیب‌کنندگان؛ انتسابِ قتلِ انبیاء به یهودیان؛ روایتِ بسیار مُجمَلِ «اصحاب اُخدود»؛ و اصطلاحِ «حنیف».

🔻 سجّاد امیری باوندپور، پژوهشگر مطالعاتِ سُریانی، این نامه را مستقیماً از زبانِ سُریانی به زبانِ فارسی ترجمه کرده است، و عنقاء آن را به عنوانِ نخستین اثرِ ترجمه‌شده به فارسی از بزرگ‌ترین نویسنده‌ی مسیحیِ سُریانی‌زبان، یعنی یعقوبِ سروجی، منتشر می‌کند. مترجم در فرسته‌ای صوتی درباره‌ی یعقوب سروجی، این نامه، و اهمیتِ نامه برای مطالعات اسلامی و قرآنی توضیحاتی ارائه کرده است که پس از این فرسته می‌آید. مترجم محترم و دوست دانشورم، سجاد امیری باوندپور را در فرسته‌ای جداگانه معرفی خواهم کرد.


🔆 اهمیتِ نامه برای اسلام‌پژوهی و قرآن‌پژوهی
🔻 بررسی‌ها درباره‌ی خاستگاه‌های اسلام و متنِ قرآن در دهه‌های اخیر توجهی دوباره به متونِ مسیحیّتِ سُریانی داشته‌اند. در میان نویسندگانِ متون سُریانی در دوران باستان متأخر و در آستانه‌ی شکل‌گیری اسلام چند نویسنده جایگاه ویژه‌ای دارند: اِفرِم، نَرسای، و یعقوب. یکی از تعابیر جالب‌توجه درباره‌ی اهمیت مطالعه‌ی نقادانه‌ی متنِ قرآن (از جمله) در برابرِ زیرمتن‌های سُریانی آن را سیدنی گریفیث در ابتدای مقاله‌‌ی «معارفِ مسیحی و قرآنِ عربی» آورده است:
📖 تَفَوُّه به این مطلب در میان محقّقانِ زبانِ سُریانی توضیحِ واضحات است که هرچه فرد عمیق‌تر با آثار نویسندگانِ بزرگِ دوره‌ی کلاسیکِ زبانِ سُریانی آشنا باشد —به‌ویژه با مؤلفانِ متونِ واعظانه‌ای که از لحاظِ نیایشی قابلِ توجه بوده‌اند، همچون متونِ اِفرِمِ سوری (حدود ۳۰۶−۳۷۳م)، نَرسایْ اهلِ اِدِسا و نُصَیْبین (حدود ۳۹۹−۵۰۲م)، یا یعقوب سِروجی (حدود ۴۵۱−۵۲۱م)— آنگاه آن فرد طنین‌هایِ بیشتری را از بسیاری از درون‌مایه‌های رایج و عبارت‌پردازی‌های خاص آن متون در نقاطِ گوناگون از مقالِ قرآنِ عربی خواهد شنید.

🔻 نه فقط محتوای نامه آشکارکننده‌ی ارتباط‌های بینامتنیِ قرآن و متون مسیحی سُریانی است، بلکه خواننده‌ی باحوصله (حتی اگر با زبان سُریانی ناآشنا باشد) می‌تواند با استفاده از جدول نویسه‌گردانی که در پرونده‌ی پیوست ارائه شده است نویسه‌های سُریانی و لاتین را به نویسه‌های عربی و فارسی برگرداند تا تلفّظ و سجعِ عبارت‌ها ارتباط‌های بینامتنیِ بیشتری را برایش آشکار کنند.


🔆 نسخه‌شناسیِ نامه
🔻 نسخه‌های خطی متعددی از نامه‌های یعقوبِ سروجی باقی مانده‌اند که در کتابخانه‌ی بریتانیا، کتابخانه‌ی واتیکان، کتابخانه‌ی دولتیِ برلین، کتابخانه‌ی مرکزیِ زوریخ، مدارسِ عالیِ سِلی اُوک در بیرمنگهام، دانشگاه هاروارد، کلیسای چهل شهید، و دِیر السُریان نگهداری می‌شوند.

🔻 از این نامه که میان سال‌های ۵۱۸ تا ۵۲۱ میلادی نوشته شده است تاکنون چهار نسخه‌ی خطی یافت شده است. قدیمی‌ترینِ این نسخه‌ها در کتابخانه‌ی بریتانیا در لندن نگهداری می‌شود و مورَّخ به سال ۶۰۳ میلادی است. برای مقایسه و درک تقدم و تأخر متون، باید در نظر داشت که تاریخِ آغاز دعوت پیامبر اسلام ۶۱۰ میلادی و تاریخ هجرت به مدینه ۶۲۲ میلادی است. بر همین اساس (و در پاسخ به پرسشی که معمولاً در این شرایط و برای چنین مطالبی مطرح می‌شود) می‌توان اطمینان داشت که متن این نامه بر متون قرآنی و اسلامی تقدم دارد. نسخه‌ی خطی دیگری که در دیر السُریان یافت شده است نیز به زمان زندگی یعقوب نزدیک است و منسوب به سده‌ی ششم/هفتم میلادی است. دو نسخه‌ی خطی دیگر نیز در کتابخانه‌ی واتیکان و (دوباره) در کتابخانه‌ی بریتانیا موجودند.

🔻 برای دسترسی به مقاله‌ای درباره‌ی نسخه‌های خطی برجای‌مانده از نامه‌های یعقوبِ سروجی بنگرید به:
Forness, Philip Michael. "New Textual Evidence for Jacob of Serugh's Letters: An Analysis and Collation of Five Monastic Miscellanies", Hugoye: Journal of Syriac Studies, vol. 20.1, 51-128.

#مسیحیت #سریانی #یعقوب_سروجی #قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #بینامتنیت
#Christianity #Syriac #Jacob_of_Serugh #Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Intertextuality

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍15
ادامه از 👆🏼

🔍 از افسانه‌ی اسکندرِ سُریانی تا روایتِ عربیِ قرآنی: نِصحانا به‌مثابه‌ی زیرمتنِ سریانیِ روایتِ سوره‌ی کهف از ذوالقرنین

✨ معرفی منابع

📌 معرفی مقاله‌ی «پیشگوییِ ذوالقَرنین (قرآن، کهف<۱۸>: ۸۳–۱۰۲) و خاستگاه‌های مجموعه‌متون قرآنی» نوشته‌ی تُماسُ تِسِیی

بخش ۲ از ۲


🔻 در همین راستا و با نتیجه‌ای مشابه، نویسنده‌ی مقاله‌ی حاضر، تُماسُ تِسِیی، در ضمن اینکه با کلیّت مقاله‌ی فُن‌بِلَدِل همدل است، معتقد است نتایج فُن‌بِلَدِل باید با استدلال‌های بیشتر تقویت شوند. برای همین منظور، او در ابتدا ارتباطِ میان دو متن را با شواهد بیشتری بررسی می‌کند. همچنین ماهیت پیوندِ زبانی متن سریانی و روایت عربیِ قرآنی را، از لحاظ مستقیم یا غیرمستقیم‌بودن، مورد توجه قرار می‌دهد. او در تحلیل خود در مورد ارتباط میان دو متن، به متن میمرایی منسوب به یعقوب سروجی می‌رسد که این متن نیز با متن نِصحانا مرتبط است.

🔻 نویسنده برای اثبات مدعای خود مبنی بر اینکه متنِ سریانی افسانه‌ی اسکندر زیرمتنِ قرآن در روایت ذوالقرنین است، در ابتدا ساختار روایی متن نِصحانا را بررسی می‌کند و آن را به سه بخش اصلی تقسیم می‌کند. نویسنده ادعا می‌کند که عناصر روایی موجود در این سه بخش همان‌هایی است که در متون پیشینِ تلمودی، بابلی، و حماسه‌ی گیلگَمِش موجود است؛ اما روایت‌گریِ این عناصر با این ترتیب یک نوآوری بوده است که نویسنده‌ی متن نِصحانا ارائه کرده است. نوع ساختار روایی و عناصر موجود در متن نِصحانا، به خصوص آنهایی که در قسمت اول و دوم است، در متن قرآنی و متن میمرای منسوب به یعقوب سروجی نیز وجود دارد. نکته‌ی مهم دیگر آن است که در بخش دومِ متن، به سفر اسکندر به دریایی بدبو و گندیده اشاره می‌کند که اسکندر از گذر کردن از آن باز می‌ماند. اما در این داستان، یعنی در متن سریانی، اشاره نمی‌شود که هدف اسکندر برای گذر از این دریا رسیدن به جاودانگی بوده است (رسیدنی به جاودانگی بُن‌مایه‌ای است که در ادبیات تلمودی رایج بوده است). نکته‌ی مهم در اینجا آن است که نِصحانا این بخش را حذف کرده است و دقیقاً همین مطالب نیز در قرآن و متن‌های میمرای منسوب به یعقوب سروجی حذف شده‌اند.

🔻 تمام این شواهد نویسنده را به سمت این موضوع سوق می‌دهد که این سه متن به یکدیگر مربوطند: نِصحانا، میمرای یعقوب، و روایت قرآن در سوره‌ی کهف. در بخشی از مقاله، نویسنده انواع و اقسام حالت‌هایی که این متون می‌توانستند منبع یکدیگر باشند را رسم می‌کند. نویسنده هر یک از احتمال‌ها را بررسی کرده است و در نهایت نتیجه می‌گیرد که نویسنده‌ی نِصحانا به دلیل ترکیب عناصر روایی متن‌های پیشین و ارائه‌ی یک روایت جدید، کاری نوآورانه انجام داده است و به همین دلیل این نوع روایت منبع پیشینی ندارد. در نتیجه متن قرآن و میمرا که از همین مسیر روایی استفاده کردند، نمی‌توانستند منبعی به جز نِصحانا داشته‌ باشند. نویسنده همچنین با توجه به انتشار گسترده‌ای که متن نِصحانا در فضای ادبی خاورمیانه داشته، این امکان که متنِ روایت ذوالقرنین در قرآن منبعی غیر از نِصحانا داشته باشد را غیرممکن می‌داند.


📗 برای دسترسی به متن مقاله می‌توانید به اینجا در صفحه‌ی آکادمیای نویسنده رجوع کنید. همچنین، برای ارجاع به مقاله می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Tesei, Tommaso. "The Prophecy of Ḏū-l-Qarnayn (Q 18:83-102) and the Origins of the Qurʾānic Corpus". Miscellanea Arabica 2013–2014: 273-90.


#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #سریانی #نصحانا #اسکندر #افسانه‌ی_سریانی_سد_اسکندر #ذوالقرنین
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Syriac #Neshana #Alexander #The_Syriac__Legend_Of_Alexanders_Gate #Dhu_alQarnayn

🖋 کوثر میررضی

@anqanotes
👍33👎13
ادامه از 👆🏼

فرسته‌ی ۴ از ۴



🔅 بخش دوم
🔻 در فصل هفتم، تِسِیی شخصیت‌پردازیِ خاص و بی‌سابقه‌ی اسکندرِ روایت‌شده در متن نِصحانا را تحلیل می‌کند که به مثابه‌ی یک شاه–پیامبر زاهد و پایه‌گذار امپراتوری روم و به عنوان یک عامل آخرت‌شناسانه تصویر شده است. نویسنده استدلال می‌کند که شخصیت آخرالزمانیِ مسیحیِ اسکندر در اثرِ سریانی‌زبان ریشه در تفسیر پیشگویی‌های کتابِ دانیال در بایبل عبری دارد؛ این پیشگویی‌ها از سوی مسیحیان در شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس برای قرار دادن شاهنشاهی و امپراتوری در چارچوب نقشه‌ی خدا برای رستگاری انسان رواج پیدا کرده است.

🔻 در فصل هشتم کتاب، نویسنده ایدئولوژی آخرالزمانیِ ارائه‌شده در نصحانا و ارتباط آن ایدئولوژی با احساسات موافق و مخالف امپراتوری روم در ادبیات پیشینِ موضوع را بررسی می‌کند. تِسِیی در این فصل بر تأکید بی‌سابقه‌ی نویسنده‌ی سریانی بر نقش آخرت‌شناسانه‌ی امپراتوری روم و مفهوم‌بندی نوآورانه‌ی بیزانس به عنوان پادشاهی که از پیش برای تأسیس یک امپراتوری مسیحی معین شده تا مقدمات ظهور مسیح را فراهم کند، تمرکز می‌کند.

🔻 در فصل نهم، تِسِیی بخش نخستِ دعای اسکندر در آغاز متن سریانی را تحلیل می‌کند و همچنین توجه خاصی بر درون‌مایه‌ی شاخ‌های اسکندر (قَرنَین) در نصحانا دارد. بر خلاف مسیحیان در دورانِ باستانِ متأخر، که معمولاً مخالف این نمادگرایی‌اند، نویسنده‌ی نصحانا این تصویر از اسکندر شاخدار را به تصویری مسیحی تبدیل می‌کند.

🔻 در فصل دهم، نویسنده به بخش دوم دعای اسکندر، و به‌طور خاص تسلیم تاج‌وتخت شاهانه به مثابه‌ی یک عمل مناسبتی که باید پیش از بازگشت مسیح انجام شود، می‌پردازد. تِسِیی در این فصل این درون‌مایه را با افسانه‌ی معروف آخرین پادشاه رومی مربوط می‌کند و این بخش از متن نصحانا را با بخش‌هایی از دیگر متون آخرالزمانی مقایسه‌ می‌کند. او استدلال می‌کند که نصحانا شامل نخستین نسخه‌ی ثبت‌شده‌ی افسانه‌ی آخرین پادشاه روم است.


🔅 چیزی که تِسِیی در این کتاب بیشتر بر آن تمرکز می‌کند، توجه به جنبه‌های کمتر‌شناخته‌شده‌ی بحث‌های سیاسی در سده‌ی ششم میلادی در جغرافیای خاورنزدیک است. او نشان می‌دهد که برخلاف برداشت‌های کنونی، نویسنده‌ی متن نصحانا نه تنها حامی امپراتوری بیزانس نبوده، بلکه منتقد او و سیاست‌هایش نیز بوده است. در واقع نویسنده‌ی نِصحانا با ترسیم شخصیتی افسانه‌ای و داستانی از اسکندر به مثابه‌ی قهرمانی آرمانی، سعی در ساخت یک الگو برای مقایسه با امپراتور ژوستینییَن و انتقاد از سیاست‌های او دارد. از این لحاظ، این کتاب رویکرد جدیدی به برخی از جنبه‌های سیاسی در امپراتوری بیزانس را مطرح می‌کند که پیش از این پژوهش به حاشیه رفته‌بودند. تِسِیی برخلاف مطالعات پیشینش به بحث نفوذ متن نصحانا در داستان ذوالقرنین در قرآن و اهمیت این متن برای ظهور متن قرآنی نمی‌پردازد، بلکه بیشتر بر متن سریانی و پِیآمدهای تاریخی آن در میانه‌ی سده‌ی ششم میلادی تمرکز می‌کند.


📗 برای ارجاع به این کتاب می‌توانید از عبارت زیر استفاده کنید:
Tesei, Tommaso. The Syriac Legend of Alexander’s Gate: Apocalypticism at the Crossroads of Byzantium and Iran. Oxford: Oxford University Press, 2023.

🔗 پانویس‌ها:
[1] Nöldeke, Theodor. “Beiträge zur Geschichte des Alexanderromans,” Denkschriften derKaiserlichen Akademie der Wissenschaften in Wien, philosophisch-historische Klasse, 38, 1890.
[2] van Bladel, Kevin. The Alexander Legend in the Qur’ān 18:83-102”, G. S. Reynolds, ed., The Qur’ān in Its Historical Context, Routledge, New York, 2007, 175-203.
[3] Tesei, Tommaso. “The prophecy of Du-l-Qarnayn (Q 18:83-102) and the Origins of the Quranic Corpus”, Miscellanea Arabica 2013–2014: 273-90.
[4] Imitatio Alexandri

#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #سریانی #نصحانا #اسکندر #افسانه‌ی_سریانی_سد_اسکندر #ذوالقرنین
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Syriac #Neshana #Alexander #The_Syriac__Legend_Of_Alexanders_Gate #Dhu_alQarnayn

🖋 کوثر میررضی
@anqanotes
👍25👎1
🔍 قرآن و زیرمتن‌هایش: ارتباط قرآن با متون بایبلی و پسابایبلی

✨ معرفی کتاب

📌 معرفی کتاب «قرآن و بایبِل: متن و تفسیر» نوشته‌ی گابرییِل سعید رِینولدز در سال ۲۰۱۸ میلادی



🔻 این کتاب پژوهشی منحصر‌به‌فرد درباره‌ی مقایسه‌ی متن قرآن با متون بایبلی و پسابایبلی است، مقایسه‌ای که ارتباط‌های بینامتنی میان قرآن و بایبل را برجسته می‌کند.

🔻 بخش‌هایی از این اثر به همت گروه مترجمان عنقاء ترجمه شده‌است که در روزهای آینده در کانال عنقاء منتشر می‌شود. در ابتدا مقدمه‌ی اثر و سپس چند فصل از آن، که هر یک شامل یکی از سوره‌های قرآن به همراه زیرمتن‌های آن در متون سامیِ پیشاقرآنی است در قالب پرونده‌های جداگانه در کانال بارگذاری می‌شوند.

🔻 امروز در چند فرسته این کتاب به اجمال معرفی می‌شود

#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #بایبل
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Bible #Biblical #Post_Biblical

🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
👍33👎2
عنقاء
‎⁨مقدمه_ی کتاب قرآن و بایبل⁩.pdf
🔍 قرآن و زیرمتن‌هایش: ارتباط قرآن با متون بایبلی و پسابایبلی


📕 کتاب « قرآن و بایبل، متن و تفسیر، نویسنده: گابریل سعید رینولدز، ترجمه: کاری از گروه مترجمان عنقاء، انتشارات دانشگاه ییل، سال ۲۰۱۸ میلادی»


📜 فرسته‌ی ۱ : بخش‌هایی از مقدمه


🔻 امروزه مسیحیان بایبل را اثری متشکل از دو بخش می‌دانند، عهد عتیق و عهد جدید، و احتمالاً در نظرشان بدیهی است که این دو بخش جزئی از متن مقدس ایشان باشند. با این حال، در نظر برخی در کلیساهای اولیه بدیهی نبود که عهد عتیق جزئی از متن مقدس باشد.

🔻 اسلام نخستین در مورد بایبل یهودی و مسیحی با انتخاب مشابهی روبه‌رو بود. در مقام نظر، ممکن بود مسلمانان بایبل را متن مقدس معتبری بدانند. شواهدی وجود دارد که مؤلف قرآن چنین اعتباری را به بایبل نسبت داده‌است. در یک جا صدای الهی قرآن به پیامبرش دستور می‌دهد که اگر تردید دارد از «کسانی که کتاب می‌خوانند» بپرسد (۱۰<یونس>: ۹۴). در جای دیگر این صدا دستور می‌دهد که «اهل انجیل» به آن‌چه خدا در آن نازل کرده داوری کنند (۵<اَلمائده>: ۴۷). با این حال، قرآن در آیات دیگر به مخفی‌نمودن جزئی از متن و تغییر بخش‌هایی از آن توسط اهل کتاب اشاره می‌کند.

🔻 جامعه‌ی نخستین اسلامی تا حدی با الهام از این دست آیات، به این نتیجه رسید که بایبل معتبر نیست، و جعلی (مُحَرَّف) است. می‌توان تصور کرد که این جامعه می‌توانست تصمیم متفاوتی بگیرد، و اعتبار شکل خاصی از بایبل را به عنوان متن مقدس تصدیق کند، مشابه تصمیمی که مسیحیان نخستین در قبال کتاب مقدس عبری گرفتند.

#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #بایبل
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Bible #Biblical #Post_Biblical



@anqanotes
👍14
عنقاء
‎⁨مقدمه_ی کتاب قرآن و بایبل⁩.pdf
🔍 قرآن و زیرمتن‌هایش: ارتباط قرآن با متون بایبلی و پسابایبلی


📕 کتاب « قرآن و بایبل، متن و تفسیر، نویسنده: گابریل سعید رینولدز، ترجمه: کاری از گروه مترجمان عنقاء، انتشارات دانشگاه ییل، سال ۲۰۱۸ میلادی»


📜 فرسته‌ی ۲ : بخش‌هایی از مقدمه


🔻 قرآن از نظر ادبی و دینی اثری اصیل است: قرآن صرفاً مطالبی را از یهودیان یا مسیحیان به عاریت نگرفته، بلکه خود نقشی فعّال در توسعه‌ی مطالب بایبلی ایفا کرده‌است. اما در هر حال، قرآن به شدت به دانش مخاطبانش از بایبل و سنّت‌هایی که ریشه در بایبل دارد، تکیه کرده‌است. در این مورد باید گفت رابطه‌ی قرآن با مطالب بایبلی بسیار فراتر از روایات داستانی است.


🔻 دیدگاه قرآن در مورد آفرینش و فرجام‌شناسی (آغاز و انجام جهان)، کیهان‌شناسی‌اش، بهره‌گیری‌اش از داستان‌های تمثیلی، و مباحثش پیرامون مسائل حقوقی، همگی عمیقاً به سنّت بایبلی مرتبطند. حتی تصویر قرآن از نبوت محمّد [ص] (این اندیشه که خدا فرشته‌ای به سوی کسی می‌فرستد و او را مأمور می‌کند که پیام‌های فرشته را به قومش برساند) بایبلی است. اثر حاضر به دنبال آن است که با نشان دادن سنّت‌های بایبلی مرتبط به درک معنای قرآن یاری برساند.

🔻 از همان صدر اسلام مفسران سنّتی مسلمان همچون مقاتل‌بن‌سلیمان (متوفی ۱۵۰/۷۶۷) در تلاش برای قابل فهم کردن متن قرآن، اغلب به روایات بایبلی متوسل می‌شدند. در نهایت، چنین روایاتی به عنوان اسرائیلیات شناخته شدند و برخی از علمای اهل حدیث، به سبب غیرقابل اعتماد بودن این روایات (زیرا از طریق سلسله‌ی معتبری از راویان منتهی به پیامبر یا صحابه به دست ما نرسیده‌اند) بدان‌ها حمله کردند. با این حال، تا آن زمان بسیاری از احادیثی که این علمای اهل حدیث در عوض برای توضیح مطالب قرآنی بدان‌ها استناد می‌کردند، خود آمیخته با مطالبی از بایبل یا ادبیات یهودی و مسیحی پسابایبلی شده‌بودند.


#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #بایبل
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Bible #Biblical #Post_Biblical


@anqanotes
👍26
عنقاء
‎⁨مقدمه_ی کتاب قرآن و بایبل⁩.pdf
🔍 قرآن و زیرمتن‌هایش: ارتباط قرآن با متون بایبلی و پسابایبلی


📕 کتاب « قرآن و بایبل، متن و تفسیر، نویسنده: گابریل سعید رینولدز، ترجمه: کاری از گروه مترجمان عنقاء، انتشارات دانشگاه ییل، سال ۲۰۱۸ میلادی»


📜 فرسته‌ی ۳ : بخش‌هایی از مقدمه

🔻 من در این کتاب از رویکرد «گاهشمارانه» به قرآن اجتناب کرده‌ام؛ یعنی رویکردی که فرض می‌کند می‌توان بخش‌های مختلف قرآن را به برهه‌های مختلف حیات محمّد [ص] نسبت داد و بر همین اساس سوره‌ها را به مکّی و مدنی تقسیم می‌کند.

🔻 در حین نوشتن این کتاب، بارها و بارها به من یادآوری می‌شد که در سوره‌های به اصطلاح مکّی (به عنوان مثال سوره‌های اعراف، مریم، شعراء، قصص، احقاف، نوح) بخش‌های فراوانی با حال و هوای بایبلی وجود دارد، با این که مکّه (بر اساس زندگی‌نامه‌ی پیامبر) باید شهری کاملاً بت‌پرست می‌بود. چنین فرازهایی باید برای مخاطبانی با ذهنیت بایبلی – از جمله یهودیان و مسیحیان – نوشته یا خوانده شده باشند و نه برای مخاطبانی مشرک و بت‌پرست.

🔻 من معتقدم که روایات معروف به «اسباب نزول» تلاش‌های مسلمانان بعدی برای ارائه‌ی بستری روایی برای مطالب قرآنی است. هدف ما در اثر حاضر این است که به آن چه قرآن خود به ما می‌گوید نظر کنیم، نه آن چه که داستان‌نویسان بعدی پیرامون قرآن نقل کرده‌اند. من این رویکرد را «قرآن‌گرا» می‌نامم: توجه کردن به متن قرآن، فارغ از مقولات بعدی که سنّت تفسیری خلق کرده‌است.


#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #بایبل
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Bible #Biblical #Post_Biblical



@anqanotes
👍38👎4
عنقاء
‎⁨مقدمه_ی کتاب قرآن و بایبل⁩.pdf
🔍 قرآن و زیرمتن‌هایش: ارتباط قرآن با متون بایبلی و پسابایبلی


📕 کتاب « قرآن و بایبل، متن و تفسیر، نویسنده: گابریل سعید رینولدز، ترجمه: کاری از گروه مترجمان عنقاء، انتشارات دانشگاه ییل، سال ۲۰۱۸ میلادی»


📜 فرسته‌ی ۴ : بخش‌هایی از مقدمه


🔻 قرآن پیوند خاصی با سنّت مسیحی، به‌ویژه نوشته‌های آبای مسیحی سریانی‌زبان دارد. این امر در روایت قرآن از دستور خدا به فرشتگان برای سجده بر آدم و امتناع شیطان، آشکار است، روایتی مشهور در سنّت مسیحی که در سنّت یهودی اغلب از آن اجتناب می‌شود. این مسئله همچنین در روایات اصحاب کهف یا ذوالقرنین دیده می‌شود (روایت اصحاب کهف با افسانه‌ی مسیحی خفتگان اِفِسوس ارتباط دارد و روایت ذوالقرنین با افسانه‌ی مسیحی اسکندر).

🔻 خوانش دقیقِ روایات دیگر قرآنی که از شخصیت‌ها یا مضامینی سخن می‌گویند که هم در یهودیت و هم در مسیحیت شناخته شده‌اند، معمولاً نشان می‌دهد که قرآن با نسخه‌ی مسیحی روایت سروکار داشته‌است. این امر در جای‌جای قرآن قابل مشاهده است، از جمله این که قرآن هابیل را به قربانی‌ای راضی و تسلیم تبدیل می‌کند، یا حضور گرگ در روایت قرآنی یوسف، یا توصیف قرآن از بنی‌اسرائیل به «قاتلان انبیا». این اندیشه که پیامبران یا نیکوکاران به سنگسار تهدید می‌شوند، با بایبل عبری/عهد عتیق مطابقت ندارد، اما با عهد جدید چرا.

🔻 گرچه بی تردید در مواردی قرآن مضامین یا سنّت‌هایی را پرورش می‌دهد که فقط از متون یهودی به ما رسیده (به عنوان مثال اصطلاح حِطَّه یا راعِنا)، با این حال در اکثر موارد، حتی در مورد مطالب یا شخصیت‌هایی که در نهایت برگرفته از بایبل عبری/عهد عتیقند، قرآن در حال گفت‌وگو با منابع مسیحی است.


#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #بایبل
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Bible #Biblical #Post_Biblical


@anqanotes
👍39👎2
TQATB - Surah AlIsra.pdf
1 MB
🔍 قرآن و زیرمتن‌هایش: ارتباط قرآن با متون بایبلی و پسابایبلی


📕 سورهٔ اسراء از کتاب «قرآن و بایبل، متن و تفسیر، نویسنده: گابریل سعید رینولدز، ترجمه: کاری از گروه مترجمان عنقاء، انتشارات دانشگاه ییل، سال ۲۰۱۸ میلادی»

🔻 رینولدز در این بخش می‌کوشد اشارات و ارجاعات قرآن به سنت یهودی-مسیحی را (چه بایبل و چه متون غیر آن) که در سورهٔ اسراء آمده، کشف کند. روش رینولدز بدین شکل است که در هر سوره ابتدا آیاتی چند از قرآن را می‌آورد (ترجمهٔ فارسی قرآن بر اساس ترجمهٔ فولادوند است)، سپس توضیحات مربوط به آن‌ها، شامل اشاراتی کوتاه به ادبیات سنتی مسلمانان و مطالبی که در بایبل و متون غیر آن وجود دارد. در نهایت رینولدز، بریده‌هایی از متون مورد ارجاع قرآن را (با قلم ریزتر)، در صورت وجود، آورده‌است.


#قرآن #قرآن‌پژوهی #زیرمتن #بایبل #سوره_اسراء
#Quran #Quranic_Studies #Subtext #Hypotext #Bible #Biblical #Post_Biblical


@anqanotes
👍54👎4