🔍 قرآن پیش از رسمی‌سازی: هم متن و هم تفسیر
✨ کتاب‌شناسی و معرفی منابع
📌 معرفی مقاله‌ای در آستانه‌ی انتشار با عنوان قرآن به مثابه‌ی «متن و تفسیر»: پارادایمی نو برای قرآن‌پژوهی نوشته‌ی اَن-سیلوی بوالیوُ
🔻 در حوزه‌ی مطالعاتِ متون مقدّس اصطلاحی وجود دارد که آن را canonisation می‌نامند و در زبان فارسی می‌توانیم آن را به «رسمی‌سازی»، «قانونی‌سازی»، یا حتی «مقدّس‌سازی» برگردانیم. متونِ رسمی‌شده یا قانونی‌شده متونی نزد پیروان ادیان و مذاهب هستند که دیگر نمی‌توان متنی به آن‌ها افزود یا متنی از آن‌ها کاست و در هاله‌ای از قداست و صُلبیّت قرار می‌گیرند.
🔻 در تاریخ یهودیت و مسیحیت، رسمی‌سازی و قانونی‌سازی متون مقدس فرآیندی بوده است که در طول چند قرن به انجام رسیده است. در این فرآیند بعضی از متونی که در دوره‌های متقدّمِ تکوین یک دین نگاشته شده‌اند از دایره‌ی متون قانونی بیرون مانده‌اند، و از سوی دیگر، بعضی از متونی که در دوره‌های متأخر نگاشته شده‌اند در زمره‌ی متون قانونی محسوب شده‌اند. به بیان دیگر، معیار گزینش برای گنجاندنِ متون در زمره‌ی متونِ رسمی و قانونی صرفاً تقدم و تأخر نگارش آن‌ها، یا وثاقت و اصالت آن‌ها نیست. در واقع، علل دیگری همچون محرّک‌ها و نیازهای مذهبی و فرقه‌ای، کلامی و عقیدتی، و سیاسی و اجتماعی نیز در گزینش متون قانونی مؤثرند. اما فرآیند قانونی‌شدنِ متنِ قرآن چگونه بوده است؟
🔻 انجِلیکا نُیْوِرت، قرآن‌پژوه نامبردار معاصر، تعریفی قابل‌تأمل از «قانونی‌شدن یک متن» ارائه کرده است: یک متن هنگامی رسمی و قانونی می‌شود که تفسیرِ متن از محدوده‌ی خودِ متن خارج بشود. یعنی در آخرین مرحله‌ی قانونی‌شدنِ یک متن، جایگاهِ تفسیرِ متن از درون خودش به بیرونِ از خودش منتقل می‌شود که «نوشتارهای تفسیری» را شکل می‌دهند. نُیْوِرت این نظر را به قرآن اِعمال می‌کند و ادعا می‌کند که وجودِ بخش‌هایی تفسیری در درون متن قرآن کاملا آشکار است.
🔻 او بر این اساس دو نوع تفسیر برای قرآن شناسایی می‌کند. نوع یکم، تفسیری است که در فرآیند پیوسته‌ی گسترش قرآن در دوره‌ای که هنوز متنِ آن قانونی نشده بوده است به وجود آمده است و در خود متنِ قرآن قابل مشاهده است. این نوع از تفسیر در واقع واکنش قرآن به تحولات زمینه‌ای و زمانه‌ای، و پاسخ قرآن به پرسش‌های مخاطبانش است. نوع دوم از تفسیر هنگامی آغاز می‌شود که متنِ قرآن قانونی‌شده است و آنگاه هر پرسش و پاسخی درباره‌ی آن متنِ قانونی‌شده به بیرون از خود کتاب منتقل می‌شود، یعنی کتاب‌های تفسیر شکل می‌گیرند.
🔻 این پارادایمِ تازه به قرآن‌پژوهان کمک می‌کند تا بتوانند در قرآن دو لایه از متن را تشخیص بدهد: «متن الف» که نیت اولیه‌ای از سوی پدیدآورندهی قرآن برای ابراز آن‌ها وجود داشته است؛ و «متن ب» که تفسیرهای درون‌متنی بر «متن الف» است، اما در واقع اکنون جزئی از خودِ متن قرآن است، اعم از اینکه پدیدآورندهی اصلی قرآن آن‌ها را گفته باشد (پیامبر) یا دیگران بعدها آن متون را به قرآن افزوده باشند.
🔻 اگر این دیدگاه را بپذیریم، پرسش‌های قابل‌تأملی در ذهنمان شکل می‌گیرند:
🔅 چگونه می‌توانیم میان «متن الف» و «متن ب» در درون قرآن تمایز قایل شویم؟ چطور می‌توانیم آن‌ها را در متن قرآن شناسایی کنیم؟
🔅 آیا یکی از این متون بر دیگری تقدم دارد (تقدم «متن الف» بر «متن ب»)؟ یا هم‌زمان ایجاد شده‌اند؟
🔅 آیا بخش‌هایی از «متن ب» خود باعث ایجاد بخش‌هایی دیگر از «متن ب» شده است؟ یعنی آیا متون تفسیریِ داخلِ خود قرآن چند لایه‌اند؟
🔅 اهداف شخص یا اشخاصی که «متن ب» را در قرآن گنجانده‌اند چه بوده است؟ توضیح؟ تأکید؟ اقناع؟ یا تهییج و تحریکِ احساسات؟
🔅 آیا بررسی درهم‌تنیدگی‌های میان «متن الف» و «متن ب» به شناخت نحوه‌ی ساختِ متن و تدوینِ قرآن کمکی خواهد کرد؟
🔻 اَن-سیلوی بوالیوُ در این مقاله، که به زودی در همایش انجمن بین‌المللی مطالعات قرآنی ارائه خواهد شد، می‌کوشد تا به این پرسش‌ها پاسخ دهد و افق تازه‌ای پیش‌روی قرآن‌پژوهانی که به فرآیند ساخت و تدوین قرآن علاقه‌مندند بگشاید. در آینده از این مقاله بیشتر خواهم نوشت.
📗 عنوان فعلی این مقاله از این قرار است:
Boisliveau, Anne-Sylvie. “The Qur’an as a Text and Commentary: A New Paradigm for Quranic Studies”. International Qur’anic Studies Association Annual Meeting, 2020.
#قرآن #قرآن‌پژوهی #متن #تفسیر #ان‌سیلوی_بوالیوُ
#Quran #Quranic_Studies #Text #Commentary #AnneSylvie_Boisliveau
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
✨ کتاب‌شناسی و معرفی منابع
📌 معرفی مقاله‌ای در آستانه‌ی انتشار با عنوان قرآن به مثابه‌ی «متن و تفسیر»: پارادایمی نو برای قرآن‌پژوهی نوشته‌ی اَن-سیلوی بوالیوُ
🔻 در حوزه‌ی مطالعاتِ متون مقدّس اصطلاحی وجود دارد که آن را canonisation می‌نامند و در زبان فارسی می‌توانیم آن را به «رسمی‌سازی»، «قانونی‌سازی»، یا حتی «مقدّس‌سازی» برگردانیم. متونِ رسمی‌شده یا قانونی‌شده متونی نزد پیروان ادیان و مذاهب هستند که دیگر نمی‌توان متنی به آن‌ها افزود یا متنی از آن‌ها کاست و در هاله‌ای از قداست و صُلبیّت قرار می‌گیرند.
🔻 در تاریخ یهودیت و مسیحیت، رسمی‌سازی و قانونی‌سازی متون مقدس فرآیندی بوده است که در طول چند قرن به انجام رسیده است. در این فرآیند بعضی از متونی که در دوره‌های متقدّمِ تکوین یک دین نگاشته شده‌اند از دایره‌ی متون قانونی بیرون مانده‌اند، و از سوی دیگر، بعضی از متونی که در دوره‌های متأخر نگاشته شده‌اند در زمره‌ی متون قانونی محسوب شده‌اند. به بیان دیگر، معیار گزینش برای گنجاندنِ متون در زمره‌ی متونِ رسمی و قانونی صرفاً تقدم و تأخر نگارش آن‌ها، یا وثاقت و اصالت آن‌ها نیست. در واقع، علل دیگری همچون محرّک‌ها و نیازهای مذهبی و فرقه‌ای، کلامی و عقیدتی، و سیاسی و اجتماعی نیز در گزینش متون قانونی مؤثرند. اما فرآیند قانونی‌شدنِ متنِ قرآن چگونه بوده است؟
🔻 انجِلیکا نُیْوِرت، قرآن‌پژوه نامبردار معاصر، تعریفی قابل‌تأمل از «قانونی‌شدن یک متن» ارائه کرده است: یک متن هنگامی رسمی و قانونی می‌شود که تفسیرِ متن از محدوده‌ی خودِ متن خارج بشود. یعنی در آخرین مرحله‌ی قانونی‌شدنِ یک متن، جایگاهِ تفسیرِ متن از درون خودش به بیرونِ از خودش منتقل می‌شود که «نوشتارهای تفسیری» را شکل می‌دهند. نُیْوِرت این نظر را به قرآن اِعمال می‌کند و ادعا می‌کند که وجودِ بخش‌هایی تفسیری در درون متن قرآن کاملا آشکار است.
🔻 او بر این اساس دو نوع تفسیر برای قرآن شناسایی می‌کند. نوع یکم، تفسیری است که در فرآیند پیوسته‌ی گسترش قرآن در دوره‌ای که هنوز متنِ آن قانونی نشده بوده است به وجود آمده است و در خود متنِ قرآن قابل مشاهده است. این نوع از تفسیر در واقع واکنش قرآن به تحولات زمینه‌ای و زمانه‌ای، و پاسخ قرآن به پرسش‌های مخاطبانش است. نوع دوم از تفسیر هنگامی آغاز می‌شود که متنِ قرآن قانونی‌شده است و آنگاه هر پرسش و پاسخی درباره‌ی آن متنِ قانونی‌شده به بیرون از خود کتاب منتقل می‌شود، یعنی کتاب‌های تفسیر شکل می‌گیرند.
🔻 این پارادایمِ تازه به قرآن‌پژوهان کمک می‌کند تا بتوانند در قرآن دو لایه از متن را تشخیص بدهد: «متن الف» که نیت اولیه‌ای از سوی پدیدآورندهی قرآن برای ابراز آن‌ها وجود داشته است؛ و «متن ب» که تفسیرهای درون‌متنی بر «متن الف» است، اما در واقع اکنون جزئی از خودِ متن قرآن است، اعم از اینکه پدیدآورندهی اصلی قرآن آن‌ها را گفته باشد (پیامبر) یا دیگران بعدها آن متون را به قرآن افزوده باشند.
🔻 اگر این دیدگاه را بپذیریم، پرسش‌های قابل‌تأملی در ذهنمان شکل می‌گیرند:
🔅 چگونه می‌توانیم میان «متن الف» و «متن ب» در درون قرآن تمایز قایل شویم؟ چطور می‌توانیم آن‌ها را در متن قرآن شناسایی کنیم؟
🔅 آیا یکی از این متون بر دیگری تقدم دارد (تقدم «متن الف» بر «متن ب»)؟ یا هم‌زمان ایجاد شده‌اند؟
🔅 آیا بخش‌هایی از «متن ب» خود باعث ایجاد بخش‌هایی دیگر از «متن ب» شده است؟ یعنی آیا متون تفسیریِ داخلِ خود قرآن چند لایه‌اند؟
🔅 اهداف شخص یا اشخاصی که «متن ب» را در قرآن گنجانده‌اند چه بوده است؟ توضیح؟ تأکید؟ اقناع؟ یا تهییج و تحریکِ احساسات؟
🔅 آیا بررسی درهم‌تنیدگی‌های میان «متن الف» و «متن ب» به شناخت نحوه‌ی ساختِ متن و تدوینِ قرآن کمکی خواهد کرد؟
🔻 اَن-سیلوی بوالیوُ در این مقاله، که به زودی در همایش انجمن بین‌المللی مطالعات قرآنی ارائه خواهد شد، می‌کوشد تا به این پرسش‌ها پاسخ دهد و افق تازه‌ای پیش‌روی قرآن‌پژوهانی که به فرآیند ساخت و تدوین قرآن علاقه‌مندند بگشاید. در آینده از این مقاله بیشتر خواهم نوشت.
📗 عنوان فعلی این مقاله از این قرار است:
Boisliveau, Anne-Sylvie. “The Qur’an as a Text and Commentary: A New Paradigm for Quranic Studies”. International Qur’anic Studies Association Annual Meeting, 2020.
#قرآن #قرآن‌پژوهی #متن #تفسیر #ان‌سیلوی_بوالیوُ
#Quran #Quranic_Studies #Text #Commentary #AnneSylvie_Boisliveau
🖋 زهیر میرکریمی
@anqanotes
🔍 قرآن و زیرمتن‌های آن
✨ گزارشِ نشست
🔻 در شب‌های ۲۶ و ۲۷ رمضان امسال (۱۴۴۳ قمری)، برابر با ۸ و ۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ خورشیدی، به دعوت خانه‌ی فرهنگی غدیر درباره‌ی زیرمتن‌های قرآن سخن گفتم. عنوان سخنرانی «قرآن و زیرمتن‌های آن» بود.
🔻 در نشست یکم درباره‌ی مقدمه‌های نظریه‌ی بینامتنیّت (Inter-textuality) و نمونه‌های آن در متون ادبی و دینی صحبت کردم، سطوح ارتباط‌های بینامتنی را نشان دادم، و لایه‌های آشکار و پنهان روابط بینامتنی را ترسیم کردم. همچنین، جریان‌های اصلی و مؤثر در فضای فرهنگی عربستان که معاصر ظهور متن قرآن بوده‌اند را معرفی کردم، و بعضی از زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلی متن قرآن را نام بردم.
🔻 در نشست دوم با موردکاوی به ذکر چند نمونه از پژوهش‌ها و مطالعات مرتبط با زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلیِ قرآن پرداختم، از جمله نسبت بعضی از آیات فقهی قرآن، آیاتی از سوره‌ی مریم مرتبط با روایت ولادت عیسی و روایت فرار خانواده‌ی عیسی به مصر و عبارت مشکل‌برانگیز «اخت هارون»، عدد عمر نوح، و آیة الکرسی را با زیرمتن‌های احتمالی‌شان نشان دادم.
🔻 نما و آوای نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن» در آشیانه‌ی عنقاء در تلگرام، آپاراتِ عنقاء، و یوتیوبِ عنقاء در دسترس‌اند.
🎞 نشست یکم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
🎞 نشست دوم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
#قرآن #قرآن‌پژوهی #بینامتنیت #متن #زیرمتن #زیرمتن #بایبل #بایبلی #پسابایبلی
#Quran #Quranic_Studies #Intertextuality #Text #Hypotext #Hypertext #Subtext #Bible #Biblical #Post_Biblical
🖋 زهیر میرکریمی
@ghadircharity
@anqanotes
✨ گزارشِ نشست
🔻 در شب‌های ۲۶ و ۲۷ رمضان امسال (۱۴۴۳ قمری)، برابر با ۸ و ۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ خورشیدی، به دعوت خانه‌ی فرهنگی غدیر درباره‌ی زیرمتن‌های قرآن سخن گفتم. عنوان سخنرانی «قرآن و زیرمتن‌های آن» بود.
🔻 در نشست یکم درباره‌ی مقدمه‌های نظریه‌ی بینامتنیّت (Inter-textuality) و نمونه‌های آن در متون ادبی و دینی صحبت کردم، سطوح ارتباط‌های بینامتنی را نشان دادم، و لایه‌های آشکار و پنهان روابط بینامتنی را ترسیم کردم. همچنین، جریان‌های اصلی و مؤثر در فضای فرهنگی عربستان که معاصر ظهور متن قرآن بوده‌اند را معرفی کردم، و بعضی از زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلی متن قرآن را نام بردم.
🔻 در نشست دوم با موردکاوی به ذکر چند نمونه از پژوهش‌ها و مطالعات مرتبط با زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلیِ قرآن پرداختم، از جمله نسبت بعضی از آیات فقهی قرآن، آیاتی از سوره‌ی مریم مرتبط با روایت ولادت عیسی و روایت فرار خانواده‌ی عیسی به مصر و عبارت مشکل‌برانگیز «اخت هارون»، عدد عمر نوح، و آیة الکرسی را با زیرمتن‌های احتمالی‌شان نشان دادم.
🔻 نما و آوای نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن» در آشیانه‌ی عنقاء در تلگرام، آپاراتِ عنقاء، و یوتیوبِ عنقاء در دسترس‌اند.
🎞 نشست یکم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
🎞 نشست دوم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
#قرآن #قرآن‌پژوهی #بینامتنیت #متن #زیرمتن #زیرمتن #بایبل #بایبلی #پسابایبلی
#Quran #Quranic_Studies #Intertextuality #Text #Hypotext #Hypertext #Subtext #Bible #Biblical #Post_Biblical
🖋 زهیر میرکریمی
@ghadircharity
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن»
@anqanotes
@anqanotes
Forwarded from عنقاء
🔍 قرآن و زیرمتن‌های آن
✨ گزارشِ نشست
🔻 در شب‌های ۲۶ و ۲۷ رمضان امسال (۱۴۴۳ قمری)، برابر با ۸ و ۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ خورشیدی، به دعوت خانه‌ی فرهنگی غدیر درباره‌ی زیرمتن‌های قرآن سخن گفتم. عنوان سخنرانی «قرآن و زیرمتن‌های آن» بود.
🔻 در نشست یکم درباره‌ی مقدمه‌های نظریه‌ی بینامتنیّت (Inter-textuality) و نمونه‌های آن در متون ادبی و دینی صحبت کردم، سطوح ارتباط‌های بینامتنی را نشان دادم، و لایه‌های آشکار و پنهان روابط بینامتنی را ترسیم کردم. همچنین، جریان‌های اصلی و مؤثر در فضای فرهنگی عربستان که معاصر ظهور متن قرآن بوده‌اند را معرفی کردم، و بعضی از زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلی متن قرآن را نام بردم.
🔻 در نشست دوم با موردکاوی به ذکر چند نمونه از پژوهش‌ها و مطالعات مرتبط با زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلیِ قرآن پرداختم، از جمله نسبت بعضی از آیات فقهی قرآن، آیاتی از سوره‌ی مریم مرتبط با روایت ولادت عیسی و روایت فرار خانواده‌ی عیسی به مصر و عبارت مشکل‌برانگیز «اخت هارون»، عدد عمر نوح، و آیة الکرسی را با زیرمتن‌های احتمالی‌شان نشان دادم.
🔻 نما و آوای نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن» در آشیانه‌ی عنقاء در تلگرام، آپاراتِ عنقاء، و یوتیوبِ عنقاء در دسترس‌اند.
🎞 نشست یکم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
🎞 نشست دوم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
#قرآن #قرآن‌پژوهی #بینامتنیت #متن #زیرمتن #زیرمتن #بایبل #بایبلی #پسابایبلی
#Quran #Quranic_Studies #Intertextuality #Text #Hypotext #Hypertext #Subtext #Bible #Biblical #Post_Biblical
🖋 زهیر میرکریمی
@ghadircharity
@anqanotes
✨ گزارشِ نشست
🔻 در شب‌های ۲۶ و ۲۷ رمضان امسال (۱۴۴۳ قمری)، برابر با ۸ و ۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ خورشیدی، به دعوت خانه‌ی فرهنگی غدیر درباره‌ی زیرمتن‌های قرآن سخن گفتم. عنوان سخنرانی «قرآن و زیرمتن‌های آن» بود.
🔻 در نشست یکم درباره‌ی مقدمه‌های نظریه‌ی بینامتنیّت (Inter-textuality) و نمونه‌های آن در متون ادبی و دینی صحبت کردم، سطوح ارتباط‌های بینامتنی را نشان دادم، و لایه‌های آشکار و پنهان روابط بینامتنی را ترسیم کردم. همچنین، جریان‌های اصلی و مؤثر در فضای فرهنگی عربستان که معاصر ظهور متن قرآن بوده‌اند را معرفی کردم، و بعضی از زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلی متن قرآن را نام بردم.
🔻 در نشست دوم با موردکاوی به ذکر چند نمونه از پژوهش‌ها و مطالعات مرتبط با زیرمتن‌های بایبلی و پسابایبلیِ قرآن پرداختم، از جمله نسبت بعضی از آیات فقهی قرآن، آیاتی از سوره‌ی مریم مرتبط با روایت ولادت عیسی و روایت فرار خانواده‌ی عیسی به مصر و عبارت مشکل‌برانگیز «اخت هارون»، عدد عمر نوح، و آیة الکرسی را با زیرمتن‌های احتمالی‌شان نشان دادم.
🔻 نما و آوای نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن» در آشیانه‌ی عنقاء در تلگرام، آپاراتِ عنقاء، و یوتیوبِ عنقاء در دسترس‌اند.
🎞 نشست یکم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
🎞 نشست دوم در
آشیانه‌ی عنقاء
آپارات عنقاء
یوتیوب عنقاء
#قرآن #قرآن‌پژوهی #بینامتنیت #متن #زیرمتن #زیرمتن #بایبل #بایبلی #پسابایبلی
#Quran #Quranic_Studies #Intertextuality #Text #Hypotext #Hypertext #Subtext #Bible #Biblical #Post_Biblical
🖋 زهیر میرکریمی
@ghadircharity
@anqanotes
Telegram
آشیانه‌ی عنقاء
🖼 نشست‌های «قرآن و زیرمتن‌های آن»
@anqanotes
@anqanotes