تحلیل انتقادی گفتمان‌های مسلط در مطالعات نظری معماری اسلامی
چهارشنبه ۹ اسفند ۱۳۹۶
#سمینار #مطالعات_نظری #معماری_اسلامی #صادق_رشیدی
@Anjoman_Motaleat

چهارشنبه ۹ اسفند، پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران میزبان دکتر صادق رشیدی خواهد بود تا ایشان دیدگاه‌های خویش را در موضوع «تحلیل انتقادی گفتمان‌های مسلط در مطالعات نظری معماری اسلامی» با ما در میان بگذارند.

صادق رشیدی دکترای تخصصی خویش را در رشته‌ی پژوهش هنر (مطالعات نظری هنر) در سال ۱۳۹۳ از دانشگاه شاهد اخذ کرد. زمینه‌های فعالیت و پژوهش ایشان شامل هنرهای ایرانی و اسلامی،‌ نشانه‌شناسی هنر، نقد ادبی، نقد هنری، مطالعات زیباشناختی و ... می‌شود که به تألیف کتب و مقالات متعددی در زمینه مطالعات هنر انجامیده است. از آثار ایشان می‌توان به «مطالعات انتقادی (نظریه های انتقادی معاصر در ادبیات و هنر)» و «درآمدی بر نشانه‌شناسي موسیقي» نام برد. آخرین تألیف ایشان کتاب «هنر پیرا اسلامی» است که وی پس از تحلیل انتقادی گفتمان های مسلط در هنر اسلامی به ارائه‌ی «نظریه‌ی گفتمان هنر پیرااسلامی در فضای نشانه‌شناختی فرهنگ» می‌پردازد.


◀️ در پیش‌گفتار کتاب هنر پیرا اسلامی از زبان صادق رشیدی چنین می‌خوانیم:

« مطالعات هنر اسلامی برای کسانی که با این حوزه آشنا نیستند، در ابتدا ممکن است منجر به استنباط های صرفا ایدئولوژیک شود...دغدغه‌های نظری و تحقیقاتی من در مقطع دکتری و آشنایی با عناوین مشابه که ذیل گفتمان هنر اسلامی قرار میگیرند به ویژه بحث تاریخ‌نویسی و نگرش های سنت‌گرایان در این حوزه و همچنین گرایش به سمت مطالعات انتقادی، موجب شکل‌گیری پرسش‌هایی شد... مادامی که با نوشته‌ها،‌کتاب‌ها، و مقاله‌های مرتبط با هنر اسلامی مواجه می‌شدم،‌نخستین چالش‌ها و پرسش‌های من این بود که این‌ها چه می‌گویند؟ به دنبال چه هستند و چرا برای اثبات آن چیزی که نیست به سفسطه و انتزاع گرایی و سوبژکتیویسم شبه فلسفی پناه برده‌اند؟ چرا همه به یکسان می‌اندیشند، به یک شیوه می‌نویسند و مکرر و مدام حرف ها و بحث های خود و پیشینیان را تکرار می کنند؟... به راستی نتیجه‌ی این همه سفسطه و خیال‌بافی‌هایی که اساسا هیچ نقشی در تولید نظریه و پیشرفت معرفت و دانش‌های نوین در دانشگاه‌های ما ندارد چیست؟»

این برنامه چهارشنبه ۹ اسفند از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در نگارخانه‌ی دانشکده تجسمی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

@Anjoman_Motaleat

📝 #نگاه_دیگران
📝 تآتر آموزش معماری... | مطلبی از سعیده قرشی، منتشرشده در روزنامه‌ی شرق

🖊 نگاه به آموزش معاصر معماری ایران، مشخصا یک موضوع را نمایان می‌کند: دوربودن دانشگاه‌ها از فضای حرفه‌مندی و جایگاه نامشخص مؤسسات خصوصی که رشد فزاینده‌ای را تجربه می‌کنند.

🖊 بسیاری بدون درک هدف نرم‌افزار، آموزش‌دادن و آموزش‌دیدن آن را هدف قرار می‌دهند. تغییراتی ناپایدار در روند تعدادی از دفاتر، از دیگر اثرات آن‌هاست و البته اضافه‌شدن بندی دیگر در سی وی دانش‌آموختگان تسلط به فلان نرم‌افزار و اضافه‌شدن بندی دیگر به شرایط مورد نیاز برای همکاری با دفاتر معماری.

🖊 معضل معماری معاصر کشور چیست؟ پاسخ اساسی که در لابه‌لای ورک‌شاپ‌های برگزارشده به آن پاسخی داده نمی‌شود. دانشجو در دوره‌های گذرانده چیزی را یاد می‌گیرد که بازتدریس آن تنها کاری است که می‌تواند با دانش دست‌یافته، انجام دهد.

🖊 دانشجویان با آموخته‌های خود در ورک‌شاپ‌ها که مابه‌ازایی برای استفاده از آن در فضای واقعی نمی یابند راهی جز پایبندی به اصول نیوتن ندارند. آنها به معلمان جدیدی در ورک‌شاپ‌ها تبدیل می‌شوند و چرخه واهی را دوباره از سر می‌گیرند و به‌جز اندکی از آنها اثرات و تأثیرات آنچه را که آموزش دیده‌‌اند و آموزش داده‌‌اند را نمی دانند.

📌 مطلب کامل را در لینک زیر مطالعه نمایید ⬇️

http://sharghdaily.ir/News/143973/معماری-و-انباشت-سرمایه-

@Anjoman_Motaleat

روز چهارشنبه ۹ اسفندماه ۱۳۹۶، انجمن علمی مطالعات معماری ایران میزبان «صادق رشیدی»، پژوهشگر هنرهای ایرانی و اسلامی و منتقد هنری بود تا با موضوع «تحلیل انتقادی گفتمان‌های مسلط در مطالعات نظری معماری اسلامی» برای ما سخنرانی کنند.

ایشان پس از صحبت پیرامون تبارِ مطالعات هنر اسلامی در جهان که اولین بار به مطالعات مستشرقین باز می‌گردد، به مقوله‌ی «هنر اسلامی» (Islamic Art) پرداختند و این که اساسا وقتی از هنر اسلامی سخن می‌گوییم، از چه چیزی سخن می‌گوییم؟ آیا می‌توان به این علت که اسلام هنوز هست، بگوییم هنر امروز ما اسلامی است؟ آیا در تبیین هنر اسلامی، می‌توان خاستگاه‌های قومی و ملیِ سرزمین‌های اسلامی را نادیده گرفت؟ آیا اساسا سنت اسلامی و نبوی درباره‌ی هنر نظر داده است؟

پس از پرداختن به این پرسش‌ها، رشیدی دو گفتمان غالب در مطالعات معماری اسلامی را تبیین نمود: ۱- گفتمان سنت‌گرا ۲- گفتمان تاریخی-توصیفی. وی ابتدا به نقد و بررسی گفتمان سنت‌گرایانه پرداخت و رویکرد غیرعلمی و کلی‌گویانه‌ی آن را که عواملی همچون بستر فرهنگی را معمولا نادیده می‌گیرد به نقد کشید و در ادامه به بحث نمادشناسی در نگاه سنت‌گرایان اشاره کرد و این که اساسا «نماد» از نگاه بسیاری از نظریه‌پردازان سنت‌گرا به معنایی غیر از معنای نشانه‌شناسانه‌اش به کار می‌رود.

در ادامه به نقد و تحلیل نگرش تاریخی-توصیفی پرداخت و این ایراد را به این نگرش وارد دانست که چندان وارد حوزه‌ی معناشناسی نشده است. وی ورود به این حوزه به صورت علمی را در مورد معماری اسلامی اساسا بخاطر فقدان منابع مکتوب و اسناد قابل اتکا، کار دشواری دانست و گفت که فقدان این شواهد و البته عدم پرداختن به شواهد موجود، باعث بروز تفسیرهای ذهنی و نادرستی در زمینه‌ی معناشناسی در مطالعات معماری ایران شده است.

پس از بررسی این دو گفتمان، رشیدی به رویکرد سومی که خود در کتاب «هنر پیرااسلامی» معرفی کرده بود اشاره کرد و این موضوع را مطرح نمود که هنر سرزمین‌های اسلامی را نمی‌توان اسلامی گفت و نمی‌توان اسلامی هم نگفت؛ بخشی از این هنر حول موضوع اسلام شکل گرفته است و بخشی از آن تحت تأثیر فضای اسلامی قرار گرفته است. وی واژه‌ی «اسلام»در مقوله‌ی «هنر اسلامی» را دال بر یک «حوزه‌ی فرهنگی هنری» و نه دال بر «دین» دانست. نیم ساعت انتهایی جلسه به پرسش و پاسخ میان حضار و دکتر صادق رشیدی سپری شد.

@Anjoman_Motaleat

🔹 صوت سمینار «تحلیل انتقادی گفتمان‌های مسلط در مطالعات نظری معماری اسلامی»
🔸 سخنران: صادق رشیدی
@Anjoman_Motaleat

طریقت آموزش معماری
مژگان پاک چشم، کارشناس ارشد معماری

معماری را ساختنِ هنرمندانه یک بنا می دانند که معمار به مثابه یک آبادگر با درایت و ظرافت به مدیریت، طراحی و نهایتا برپایی آن مبادرت می ورزد. پرورش چنین معماری نیازمند آدابی است که پایه های آن هم در حوزه نظر و هم در حوزه عمل استوار بوده و رسالت استادی است که در محیط تجربی یا آکادمیک به شاگردانش می آموزد.
این روزها آموزندگان حوزه معماری از مسیرهای مختلف همچون، تحصیل در دانشگاه، حضور در مدارس معماری که بصورت مستقل از دانشگاه عمل می کنند و یا بصورت تجربی در محیط های کارگاهی در پی دستیابی به فهم این آداب می باشند. بنظر می رسد هیچ کدام از این مسیرها به تنهایی در پرورش معمار توانمند نیست چرا که رویکرد هر کدام متوجه یکی از وجوه معماری می باشد و از وجه دیگر غافل مانده اند؛ برای مثال در دانشگاه بر مباحث و مفاهیم معماری تاکید شده و کمتر در حوزه عمل فعال می باشد؛ یا حتی در گروه سوم که بصورت تجربی کار معماری آموزش داده می شود چون فاقد پشتوانه نظری قوی است شاگردان بطور عام تنها فن ساختمان سازی را فرا می گیرند و از معنا بخشی به بنا غافل می مانند.
به هر شکل امروزه شاهد گرایش بیشتر آموزندگان به مدارس معماری به نسبت دیگر روش های آموزش می باشیم. ابتدایی ترین علت را برخی در سهولت ورود به چنین مدارسی می دانند در حالی که این تمام ماجرا نخواهد بود و عواملی دیگر در انتخاب آموزندگان دخیل می باشد که دستیابی به شناخت این عوامل با مطالعه دستاوردهای فارغ التحصیلان این مسیرها، میسر خواهد بود؛ که در ادامه مواردی از آن ذکر خواهد شد.
بنظر می رسد در مسیر آموزش فارغ از بحث های مالی سه عامل اصلی "استاد، شاگرد و محیط آموزش" دخیل بوده که با قیاس این سه در مسیرهای آموزشی ذکر شده نتایج زیر حاصل می آید...
مشاهده‌ی متن کامل در:
🌐http://aa-ut.ir/tarighatememari

📝 #نگاه_شما
📝 نظرات کوتاه ارسال‌شده از سوی برخی دانشجویان

🖍 «وقتی ۳ تا دانشجو نمی‌تونن درست و حسابی یه کار گروهی با همدیگه بکنن انتظاری هم جز این وضع نیست که استادا دیکتاتور بشن و موسسه‌ها سوءاستفاده بکنن.»

🖍 «البته دانشگاه یه خوبی ویژه‌ای هم که نسبت به این موسسات داره: تا وقتی توش درس بخونی این غول سربازی هم دست از سرت برمیداره.»

🖍 «به نظر من که این کارها و برنامه های موسسات بیرون دانشگاه، خیلی بر اساس مد روز معماری انجام می شه، وگرنه اگر واقع بینانه نگاه کنی نه تولیدات اینا به درد معماری و شهر و جامعه می خوره نه کارهایی که توی دانشگاه انجام میشه –اگر اصولا کاری انجام بشه!»

🖍 «حتما دانشگاه نقصی داشته که این آموزش‌ها پیداشون شد. تا وقتی که دانشگاه زیر پول دولتی لمیده و مردم هم کورکورانه مدرک دانشگاهی می‌خوان، طبیعیه که هیچ تکونی هم به خودش نمی‌ده تا چیزای بهتری ارائه بده.»

@Anjoman_Motaleat

گروه مطالعات معماری ایران در ادامه برگزاری سلسه نشست‌های تجارب مطالعات معماری ایران، یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ میزبان دکتر «سعید اسدی» در جلسه ای با عنوان «تبار زیبایی شناسی مدرن» بود. سعید اسدی که عضو هیئت علمی گروه نمایش پردیس هنرهای زیبا است کارشناسی ادبیات نمایشی، کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی و دکترای مطالعات تئاتر خود را از دانشگاه تهران گرفته است و تاکنون سمت‌هایی همچون دبیر جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر فجر برای دو دوره‌ی متوالی و مشاوره‌ی بین‌المللی اداره‌ی تئاتر را بر عهده داشته است. وی همچنین مدرس واحد زیبایی شناسی هنر در دانشگاه‌های معتبر ایران است.

در این جلسه، دکتر اسدی ابتدا سخنان خود را با مرور فلسفه‌ی یونان آغاز کرد و به تعریف مفهوم زیبایی در یونان کهن پرداخت و به شاخصه‌های اصلی زیبایی در فلسفه‌ی کلاسیک یونانی و تبارِ واژه‌ی Aesthetics پرداخت. پس از آن با اشاره به رنسانس و قرون وسطی، دگروگونی‌های مفهومِ «زیبایی» را معرفی و مورد واکاوی قرار داد که در این بخش نیز مولفه های اصلی زیبایی شناختی را ارائه کرد. در ادامه با معرفی فلسفه کانت و هگل و نگاه این دو فیلسوف به انسان، عقل و زیبایی، تبار زیبایی‌شناسی مدرن را تشریح کرد.

دقایق پایانی جلسه به پرسش و پاسخ بین حضار و سخنران محترم سپری شد و در پایان این جلسه دکتر محمد حسن خادم زاده از سوی گروه مطالعات معماری ایران دانشگاه تهران، از جناب دکتر اسدی تقدیر و تشکر کردند.

@Anjoman_Motaleat

🔹صوت سمینار «تبار زیبایی‌شناسی مدرن»
🔸سخنران: سعید اسدی

@Anjoman_Motaleat

‍‍ ‍‍ 📚 #معرفی_کتاب «روش تحقیق معاصر در علوم انسانی (مباحثی در سیاست‌های روش)»
تألیف احمد محمدپور | از طرف بهنام سلطانی

کتاب روش تحقیق معاصر در علوم انسانی یک کتابِ روش تحقیق عالی برای دانشجویان، اساتید و پژوهشگران -مخصوصا در رویکردهای میان رشته‌ای- است. می‌توان در یک صورت‌بندی کلی کتاب را چنین توضیح داد:

1️⃣ ارائه‌ی نظریات شاخص صاحب‌نظران، فلاسفه و نظریه‌پردازان در حوزه‌های فلسفه، جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی و بررسی تأثیرات این نظریات بر دیگر حوزه‌های دانش و علوم انسانی و طبیعی.
2️⃣ نقد و بررسی و تحلیل دیدگاه‌های این افراد در سه تراز هستی‌شناسی (ontology)، معرفت‌شناسی (epistemology) و روش‌شناسی (methodology) و ارائه‌ی یک روایت یک‌دست از گفت‌وگوی نظریات و نقد آن‌ها بر همدیگر در هر فصل از کتاب.

با مطالعه‌ی این کتاب، ضمن آشنایی با طیف گسترده‌ای از علایق و سلایق نظری و جنبش‌ها و مکاتب فلسفی، با زمینه‌های رشد و تبلور و بلوغ هر کدام از این نظریات آشنا می‌شوید .همچنین ریشه‌های عموما مدرن، پسادکارتی و پساکانتی این نظریات نیز معرفی و به آن‌ها پرداخته خواهد شد.

لحن کتاب، گاه در بخش‌هایی بیش از حد سخت‌خوان و تخصصی می‌شود، مخصوصا برای کسی که در رشته‌های دانشگاهی علوم انسانی درس نخوانده و در عین حال با جریان‌های فکری معاصر نیز غریبه نیست. اگرچه با کمی تحمل می‌توان با کتاب همراه شد و گام به گام با آن پیش رفت. در این معنا کتاب به ادبیات و واژگان نظری شما به صورتی معنادار غنا خواهد بخشید.

از آن جا که مؤلف در یک دسته بندی محتوایی بر اساس زمینه های هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و روش‌شناختی به معرفی نظریات پرداخته است، فصول به گونه‌ای تنظیم شده است که می‌توان هرکدام را جداگانه مطالعه کرد. اگرچه شاید بهتر است که اگر دانشجوی انسانی و جامعه شناسی نیستید و یا آشنایی کلی با جریان‌های فکری مدرن ندارید، از ابتدا شروع به خواندن آن کنید.

آشنایی با زمینه های تحقیق معاصر و روش های آن ها چیزی نیست که بتوان انتظار داشت با یک کلاس یا با یکی دو کتاب فراگرفت اما مطالعه‌ی این کتاب تا حدود زیادی، بهانه‌ی دانشجویان برای فقدان یک مرجع جامع و غنی مطالعات و معرفیِ روش‌های تحقیق را بی‌رنگ می‌کند.

مطالعه این کتاب برای دانشجویان مطالعات معماری ایران که ماهیت کارشان بینِ‌رشته ای است ضروری است . این مهم بخصوص به موازات کلاس‌های روش تحقیق که عموما در آنها فرصتِ پرداختن به موضوعاتی بیش از ساختار تحقیق های موسوم به کیفی و کمی و یا معرفی قالب‌های کلی محصول پژوهشی (همچون مقاله و کتاب و پایان‌نامه) نمی‌شود بیشتر خود را نشان می‌دهد.

فهرست منابع غنی پایان کتاب –همه به لاتین- و دوری از قالب‌های کلیشه و همیشگی کتاب های روش تحقیق شاهدی قوی برای اطمینان شما از مطالعه یک کتاب خوب خواهد بود.

@Anjoman_Motaleat

روز یکشنبه ۵ آذر ماه ۱۳۹۶، گروه و انجمن مطالعات معماری ایران، میزبان هادی سیف، پژوهشگر هنرهای مردمی ایران در سمینار «نهضت‌های هنرهای مردمی در قرن ۱۴ ه.ق» بود که از ساعت ۱۰:۳۰ الی ۱۲ در قطب علم و فناوری پردیس هنرهای زیبا تشکیل شد. هادی سیف پژوهشگر عرصه‌ی هنرهای مردمی ایران در طی نزدیک به سه دهه با تالیف نزدیک به بیست جلد «دانشنامه‌ي هنرهای مردمی» و نیز شرح احوال هنر و هنرمندان ایران موفق به چاپ نزدیک به شصت جلد کتاب‌های ماندگار گردیده است. ایشان کتب متعددی در رابطه با هنرهای آذینی در ایران، از جمله، نقاشی روی کاشی،‌نقاشی پشت شیشه، حجاری، نقاشی قهوه‌خانه و ... تالیف کرده‌اند. اساس پژوهش‌ها وی بر محور « تاریخ شفاهی هنر و هنرمندان» قرار دارد.

درآغاز این جلسه، ایشان بر اهمیت پژوهش در هنرهای ایران و کوشش برای حفظ آنها، از طریق پژوهش‌های میدانی و گفتگو با میراث‌داران این هنرها تأکید کردند. در ادامه به شرح پاگیری نهضت‌های هنرهای مردمی از دوران زندیه پرداختند و رد پای این هنرها را تا دوران قاجار و پس از مشروطیت دنبال کردند. در بخش‌هایی از این جلسه، هادی سیف، با اشاره به گمنام و ناشناخته ماندن هنرمندان مردمی اشاره کردند: «جای حیرت نیست که در طول ربع قرن این تحقیقات، ما نزدیک به هفت هزار و صد و یازده هنرمند به هنر ایران در رشته‌های مختلف معماری، نگارگری و سایر هنرهای آذینی و سنتی اضافه کرده‌ایم».

در ادامه در رابطه با پیوند هنر ایران با عقاید و مذهب مردم سخنرانی کردند و اذعان کردند که نمی‌توان بدون در نظر گرفتن این عقاید معنوی، به خوانش درستی از هنر و معماری ایران دست یافت. در بخش دیگر، ایشان به شرح مختصری از شاخه‌های هنرهای آذینی و مردمی، نظیر نقاشی پشت شیشه، نقاشی روی کاشی، آینه‌کاری و ... پرداختند و در ادامه نیز به عدم توجه به تاریخ شفاهی در پژوهش‌های پیرامون هنر ایران اشاره کردند.

@Anjoman_Motaleat

🔹صوت سمینار «نهضت‌های هنرهای مردمی در قرن چهاردهم ه.ق»
🔸سخنران: هادی سیف

@Anjoman_Motaleat

✅ هم‌اکنون می‌توانید نسخه‌ی آنلاین دریچه را در طاقچه مطالعه کنید:
🌐 http://taaghche.ir/publisher/1059
@architecture_mag

«گروه مطالعات معماری ایران» در ادامۀ برگزاری سلسله‌جلسات «تجربیات مطالعات معماری و شهرسازی ایران»، چهارشنبه یکم آذرماه از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در سالن نگارخانه‌ی تجسمیِ پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، میزبان دکتر سید غلامرضا اسلامی بود تا با موضوع «مدل‌سازی فکری یا معماری اندیشه» برای علاقه‌مندان سخنرانی کنند.

دکتر سید غلامرضا اسلامی استادتمام و عضو هیئت‌علمی دانشکدۀ معماری دانشگاه تهران هستند. ایشان در سال ۱۳۷۷ از تز دکترای خود با موضوع «معماری با گرایش برنامه‌ريزى توسعۀ درون‌زا» از پرديس هنرهاى زيبای ادينبورو، دانشگاه هريوت‌وات، دفاع کردند. علاوه‌بر نگارش کتاب و مقاله و راهنمایی پایان‌نامه‌های فراوانی در مقطع دکتری و کارشناسی‌ارشد، ایشان در بسیاری از مجامع و شوراهای مختلفِ بین‌المللی، ملی و دانشگاهی نیز فعالیت داشته‌اند؛ از جمله، عضویت در پانل تخصصی زیبایی‌شناسی در معماری و شهرسازی اسلامی، عضویت در کمیتۀ علمی همایش ملی معماری و شهرسازی ایرانی-اسلامی و ریاست انجمن علمی هنر اسلامی ایران.

در ابتدای سمینار آقای دکتر اسلامی با پخش چند فیلم و انیمیشن و درادامه تحلیل آن‌ها سعی کردند تا مخاطبان را با فضای فکری موضوع سخنرانی خویش نزدیک کنند. در بخش دوم سخنرانی ایشان به موضوع مدل سازی فکری یا معماری اندیشه پرداختند. ایشان با توجه به گستردگی موضوع مورد بحثشان سعی کردند تا در قالب تصاویر مختلفی از انواع مدلسازی چون مدلسازی مفهومی (موضِع موضوع)، مدل‌های ساختاری و مدل‌های روش تحقیق برای مخاطبان بگویند و در بخشی دیگر از صحبتشان کاربرد این مدل‌ها را در موضوعات مختلفی چون وهم و خطای ذهن، حضور و هست شدن پدیده‌ها، ظهور و تکامل پدیده‌ها، ساز و کار تولید و آفرینش هنری، انسان عامل تحول و توسعه، انواع توسعه و مروری بر توسعه درون زا، انواع مدل های معماری و مروری بر معماری درون‌زا گفتند. بخش سوم جلسه به پرسش و پاسخ و رفع بعضی ابهامات مخاطبین گذشت.

@Anjoman_Motaleat

🔹 یکی از انیمیشن‌های پخش‌شده در آغاز سمینار «مدل‌سازی فکری یا معماری اندیشه»
🔸 سخنران: سید غلامرضا اسلامی

@Anjoman_Motaleat

🔹صوت سمینار «مدل‌سازی فکری یا معماری اندیشه»
🔸سخنران: سید غلامرضا اسلامی

@Anjoman_Motaleat

📝 #نگاه_شما
📝همه‌ی ما مقصریم| از طرف: عطیه شیری، دانشجوی کارشناسی معماری دانشگاه آزاد تهران جنوب

با نگاهی انتقادآمیز قلم به دست می‌گیرم تا بلکه بتوانم گوشه‌ای از مشکلات جامعه‌ی معماری را به طور خلاصه بیان کنم. جامعه‌ی معماری نیز مانند بقیه‌ی جوامع و نهادها به جای پذیرش اشکالات از سوی خود، سعی در پیدا کردن مقصری دیگر دارد. اندیشه‌ی معماران معاصری را خواندم که هر کدام از این نحوه‌ی آموزش گله مند هستند، افرادی باتجربه که در این عرصه سال‌ها تلاش نمودند؛ اما کاش بتوان بستری فراهم کرد که در آن گفت: چه کنیم که این گونه نباشیم؟ به عقیده‌ی بنده انتقاد کردن، از ارائه‌ی راه حلی برای رفع مشکلات آن هم با کمترین کاستی، بسیار آسان تر است.به علت سخن‌های فراوان و کمبود سرانه‌ی کلمه‌ها سخن کوتاه کرده و تنها به جمله‌ای کلیدی از روایتی معروف اشاره می‌کنم با این مضمون که همه انسان‌ها قدرت انتقاد دارند اما جرأت اصلاح، خیر!
پرسیدند ایراد کجاست؟ از دانشگاه، اساتید و یا دانشجویان؟
بنده جواب می‌دهم: همه، همه‌ی ما مقصریم.

صرفا به دانشگاه رفتن ما را معمار نمی‌کند، اما دانشگاه آن بستر تسهیل کننده‌ای باید باشد که ما را در مسیر معمار شدن یاری دهد. دانشگاه آن جایی است که بهترین اساتید متخصص هر درس را جذب کند. استادی وجود ندارد که در همه‌ی درس‌ها به یک اندازه از تجربه و علم بهرمند باشد. البته که این بزرگواران، هرچقدر هم کم‌تجربه، از دانشجویان علم بیشتری دارند اما به این معنی نیست که یک استاد بتواند انواع درس‌های داخل چارت درسی را از «بیان» تا «طرح نهایی» به خوبی تدریس کند. دانشگاه باید آن برنامه‌ریزی باشد که با فراهم آوردن اردوها، درست نگاه کردنِ یک معمار را به محیط اطراف خود آموزش دهد و همچنین به جای اکتفا به تدریس کتب درسی; کسب تجربه‌ی آزادانه در محیط طبیعی توسطِ خود دانشجویان را فراهم آورد. افرادی را تحویل جامعه‌ی معماری دهیم که پس از فارغ‌التحصیل شدن، یک معمار مفید باشند و در این عرصه سخنی برای گفتن داشته باشند.

بزرگی از استاد خود تشکر کرده بود که به جای اندیشه‌ها، چگونه اندیشیدن را به وی آموخته بود. این سوال بنده است، سوال فردی که از واحدهای عملی خود فقط ساعت‌های زیاد تدریس را به جای مفاهیمی مثل «تجربه کردن»، درک کرده است. چه تعداد از ما درست اندیشیدن را بلدیم؟ چه تعداد از این اساتید با این روند تدریس در سال‌های تحصیل ما حضور داشتند؟

ما در یک نظام آموزشی تحصیل می‌کنیم که ما را باور ندارند. به نظر شما اگر استادی دانشجویان خود را باور نداشته باشد، تمام توان خود را برای آموزش به آن ها صرف خواهد کرد؟ یا بالعکس: آیا در چنین شرایطی، دانشجویان تمام تلاش خود را برای بهتر شدن و بهترین بودن می‌کنند؟

این سخن‌ها برآمده از سخنان یکی از اساتید ماست که در کلاس نقل شد. استادی گرانقدر و خوب که دانشجویان، تنها از حجم کارهای زیادشان کمی ناراضی بودند.
اجازه می‌طلبم این روایت را با زبانی عامیانه بیان کنم تا شما هم از عمق فاجعه‌ی موجود که در ذهن بعضی از اساتید این جامعه است آگاه سازم. در جمعی از اساتید، فردی به ایشان گفته بود: «چرا این قدر سخت‌گیری می‌کنید؟ کمی آسان‌تر بگیرید». استادمان در جواب گفتند: «اینطوری که این ها چیزی نمیشوند». (منظور معمار خوب شدن)
آن فرد پاسخ داد «مگه قرار چیزی بشوند؟!»
این است ناباوری برخی اساتید به دانشجویان خود، در صورتی که خود این افراد ما را آموزش می‌دهند.

در این بحبوحه از قشر خود نیز گله دارم، از دانشجویانی که همه چیز را به همین منوال رها کرده‌اند و از گوشه‌ای تلاش برای تغییر مثبت در این روند آموزش دریغ دارند؛ همچون تلاش برای برپایی اردوها و یا پر کردن فرم ساده‌ای برای به حد نصاب رساندن تعداد دانشجویان جهت برگزاری یک کلاس با استادی خوب، آن هم برای درس خود. باز هم این نظام آموزشی ما هست که بجای اجرای روند اداری، کارها را از سر خود باز می‌کند و دانشجویان را به این باور می‌رساند که هر گونه تلاش در این زمینه‌ها صرفا بی‌نتیجه است و چیزی جز هدر دادن وقت نیست.

از تمام افرادی که با عملکرد درست خود در حیطه‌ی وظایفشان سعی می‌کنند تا حداقل در جایگاه خود قدمی مثبت برای رشد و بهبود جامعه‌ی معماری بردارند و تنها به سخن گفتن اکتفا نمی‌کنند، کمال تشکر را دارم.

@Anjoman_Motaleat