‍ 🌱 روانشناسی اطمینان در قرآن: از اضطراب تا استقرار

در روانشناسی کلاسیک، اطمینان اغلب به معنای «نبودِ تنش» است؛ اما در نگاه قرآنی، اطمینان (به ویژه در مرتبه‌ی نفس مطمئنه)، به معنای «ثبات در عینِ طوفان» است.

🧠 سازوکارهای ایجاد اطمینان در روانِ قرآنی:

۱. پیوندِ ذکر و ادراک (معنابخشی به رنج)
جمله مشهور «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» تنها یک توصیه کلامی نیست. از منظر روان‌شناختی، «ذکر» یعنی بازگشت به مرکز. وقتی انسان منبع قدرت را لایزال ببیند، پدیده‌های تنش‌زا (مثل فقر یا فقدان) کوچک‌سازی می‌شوند. اطمینان در اینجا نتیجه‌ی تغییرِ مقیاسِ دیدگاه است.

۲. رهایی از تضادهای درونی (وحدت شخصیت)
بسیاری از اضطراب‌ها ناشی از «تعدد خدایان» (ارباب متفرقون) است؛ یعنی تلاش برای راضی کردنِ همزمانِ خلق، نفس و هنجارهای متضاد. قرآن با طرح توحید، به روان انسان «یکپارچگی» (Integrity) می‌بخشد. فردِ مطمئن، یک قطب‌نمای واحد دارد و این وحدتِ هدف، فرسایش روانی را متوقف می‌کند.

۳. امنیت در سایه‌ی تدبیر (تکیه‌گاه متعالی)
در روانشناسی، «درماندگی آموخته شده» زمانی رخ می‌دهد که فرد احساس کند هیچ کنترلی بر محیط ندارد. قرآن با مفهوم «توکل»، کنترل نهایی را به قدرتی حکیم می‌سپارد. این باور، بارِ سنگینِ مسئولیتِ نتایجی که از عهده‌ی انسان خارج است را از دوش او برمی‌دارد و اضطرابِ آینده را به «امید» تبدیل می‌کند.

۴. پذیرش واقعیت (رضایتمندی)
نقطه اوج اطمینان در آیه «رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً» تجلی می‌یابد. این همان چیزی است که در روانشناسی مدرن پذیرش نامیده می‌شود. فرد مطمئن با هستی در صلح است؛ نه با تلخی‌ها می‌شکند و نه با خوشی‌ها دچار گسست شخصیت می‌شود.

🚩 برونداد رفتاری (نشانه سه‌گانه):

شخصیت برخوردار از اطمینان قرآنی، سه ویژگی بارز دارد:

* عزت نفس: چون منبع قدرت او درونی (الهی) است، نه بیرونی.
* سعه صدر: ظرفیت روانی بالا در مواجهه با مخالف و ناملایمات.
* ثبات قدم: اراده‌ای که تحت تأثیر هیجانات آنی فرو نمی‌ریزد.

#روانشناسی_اسلامی #اطمینان_قلبی #سلامت_روان #نفس_مطمئنه #معنا_درمانی

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات