جامعه نو

#پاسخ_به_همراهان

🏷 تو روحانی نیستی!

🖊 تحریریه جامعه‌نو:
دوستی عزیز متعرض شدند که چرا جامعه نو بیشتر از لفظ «آخوند» استفاده می‌کند و نه لفظ عمومی‌تر «روحانی». نگران بود مبادا روحانیون از اینکه به آن‌ها بگویند آخوند، برنجند و مشکلی برای جامعه نو پیش بیاید.
شاکریم که دغدغه‌مندِ وضعیت ما هستید. به نظر خودمان ما اساساً کمتر به این جماعت می‌پردازیم و البته در کاربرد اصطلاح آخوند قصد و غرضی نیست. بیشتر برای آن است که واقع‌گرایانه‌تر است و هر چیز را به جای خود می‌نشاند. به این دوست عرض شد مثلاً شما کجای رفتارِ جناب آقای رسایی را با روحانیت و معنویت متناسب می‌دانید که بتوانید کلمۀ روحانی را برایشان به کار ببرید؟ قانع شد. شاید دیگران نیز چنین چیزی بپرسند. توضیح می‌دهیم.

اول اینکه لفظ آخوند حقارت‌بار نیست. محمدکاظم خراسانی یکی از سه مرجع بزرگ پیشوای جنبش مشروطه بود که همه بیشتر او را به‌عنوان آخوند خراسانی می‌شناسند تا آیت‌الله خراسانی. دیگر اینکه لفظ روحانی برای کسانی است که به دستورها و آموزه‌های دینی آگاه‌اند و مروجِ ابعاد معنوی و روحانیِ باور به خدایند و راهنمای کسانی که در حفظ رابطۀ خود با عالم معنویت مشکل دارند. در واقع بارِ لقب روحانی، تراکم معنویت و ارتباطِ ذهن و روح با عالم بالا را به ذهن متبادر می‌کند و کاربرد آن برای کسانی که از روحانیت فقط عبا و عمامه‌اش را قرض گرفته‌اند (حتی در مورد برخی می‌شود گفت دزدیده‌اند) نادرست است. این‌ها باند و دستۀ سیاسی دارند، بر سر قدرت و وکالت و وزارت کشمکش دارند، به‌واسطۀ عبا از بانک‌ها وام‌های میلیاردیِ بدون ضامن گرفته‌اند، از آن‌ها جز کشمکش بر سر مقام حرفی شنیده نمی‌شود و بر سر اثباتِ اینکه کدام‌یک دروغ‌گو‌تر و کج‌دست‌تر است (آن دو آیت‌الله رئیس قوه را که به هم نامه می‌نوشتند و یکدیگر را افشا می‌کردند یادتان هست؟) از هم پیشی می‌گیرند. چگونه می‌توان موقوفه‌خورِ باغ‌پرستِ ییلاقاتِ تهران را روحانی و مرتبط با عالم معنویت دانست؟ نعره‌کشِ صحن مجلس چه نشانه‌ای از لطافتِ عوالم معنوی و روحانی دارد؟

واقع آن است که تا آنجا که شبکۀ تلویزیون ایران، صحن مجلس، ساختار ادارات و دانشگاه به ما نشان می‌دهد، اشخاصی به مصداق روحانی دیده نمی‌شوند. عمامه‌دارانِ عباپوشِ این دستگاهِ عظیم تنها نقشی که ندارند روحانی بودن است. جایگاه و نقش و کارکرد آن‌ها همان نقش کمیسرِ سیاسی است که حزب کمونیست شوروی یکی از آن‌ها را در واحدهای نظامی و غیرنظامی مستقر می‌کرد تا بپایِ رعایت موازین کمونیستی توسط مستخدمان باشند و منتقدان استالین را معرفی کنند.

البته این کارکردها برای حکومت فایده و برای ملت هزینه‌های مادی و معنوی دارد. فارغ از هزینۀ مادی، هزینۀ معنوی‌اش بسیار بالاست. انسان موجودی بسیار ظریف و آسیب‌پذیر است، به‌ویژه روحی و روانی. بسیار نیازمند انرژی گرفتن از دیگران. برای آن‌ها که باورمندِ عالم غیب‌اند، مرتفع‌ترین پناه، ایمانِ آن‌هاست و این نیاز در طبقات فرودست بسیار بیشتر و مهم‌تر است. آرامشِ حاصل از ایمان نتیجۀ حس پیوستگی به عالم بالا و مقبولیت در کنار اشخاصِ مسلح به معنویت و روحانیت است. اگر این حس از بین برود، به‌ویژه اگر کسی که احساس روحانی و معنوی منتقل می‌کند دروغ‌گو از کار دربیاید، خلأ و فقدانی در ذهنِ شخصِ وابسته ایجاد می‌کند که ویرانگرِ همه‌چیز است. آدمی از درون و اعماق قلب فرومی‌پاشد.

صادق هدایت قصه‌ای دارد از معلم ساده‌ای که در مدرسه، شیفتۀ معلمِ شیخ‌مسلکی می‌شود که دائماً از تقوا، زهد، دنیاگریزی و معنویت می‌گوید. در اوج شیفتگیِ خالصانه، جمعه‌روزی بی‌خبر به زیارت مرادش می‌رود. می‌بیند جلوی خانه، روستاییِ نگون‌بختی از ستمگریِ شیخ فریاد می‌کند که دختر کوچکش را به کلفتیِ خانه برده و با شکم ورآمده پس فرستاده است. در داخل خانه، زنِ شیخ فریاد می‌کشد که شیخ بدو که گربه گوشتِ کبک را ربود، شیخ با چوب به گربه حمله می‌کند که گوشت از دهن او بگیرد و گرز بر سر گربه می‌کوبد. هنگامی‌که نفس‌زنان به کنار معلم برمی‌گردد می‌گوید حدیث داریم که گربه اگر بیش از پنجاه شاهی زیان زد قتلش واجب است.
هدایت حکایت می‌کند که آن معلمِ بیچاره آن شب سَم خورد و خود را راحت کرد. جامعه با دیدنِ ناراستیِ کسانی که او را با وعدۀ زندگی روحانی و آسودگیِ معنوی، به جهنمِ فساد و دروغ‌گویی و دین‌فروشی و نامردمیِ خود کشانده‌اند، خودکشی نمی‌کند، می‌میرد. مرگِ جمعیِ ما در بی‌اعتمادی به یکدیگر، ناتوانی از عمل جمعی، حلال دانستنِ پارۀ ناچیزی از منابع عمومی که اگر بتوانیم برمی‌داریم، دور شدن از لذت معرفت در رفاقت، بی‌معنا دانستنِ از خود گذشتن برای خانواده، امید بستن به نجات‌بخشیِ بیگانه، فقدان پایانی امیدبخش در تحصیل علم، بیهودگیِ وفاداری به کشور و توهمات دیگر است.

🆔@jameeno

👍32❤3

2.81K views11:29