نشست "آفتابگردانها" با حضور شاعران جوان ایران و افغانستان در حسینیه هنر مشهد.

عکس: بصیر احمد حسین زاده

تصاویر بیشتر👇
https://af.farsnews.com/multimedia/photo/139808060006

@hosinzadee

◾️ بیدل‌خوانی فرهنگسرای بهشت این هفته به سبب تقارن با شهادت امام رضا (ع) تعطیل است.
سه شنبه هفتهٔ بعد یعنی ۱۴ آبان ان شالله جلسهٔ ششم و پایانی این دوره برگزار خواهد شد.

🔹 افتتاحیۀ بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب مشهد
🔻 سالن همایش‌های نمایشگاه بین‌المللی مشهد
🔻 چهارشنبه ۸ آبان ۹۸، ساعت ۱۷:۳۰
🔸 همراه با شانزدهمین آیین انتخاب کتاب سال خراسان رضوی

💢 دروغ پایان صفر 💢

❇️ هر ساله با پایان ماه صفر در رسانه های مجازی، پیام های شادباش پایان ماه صفر و شروع ماه ربیع الأول دست به دست می شود و در آنها به حدیثی استناد میشود از پیامبر اکرم ( ص ) که ایشان فرموده اند :
"هرکس پایان صفر را خبر دهد بهشت بر او واجب میشود !!"

1⃣ در ابتدا باید توجه داشت که بر اساس آیات قرآن و روایات معتبر ، انسان در گرو اعمال خود میباشد و تنها با یک بشارت دادن به خروج یک ماه ، کسی لیاقت ورود به بهشت را نمی یابد .

2⃣ روایت "هر کس پایان ماه صفر را خبر دهد، بهشت بر او واجب میشود" در هیچ منبع روایی معتبر و قابل اعتنایی نیامده است.

3⃣ روایتی با مضمون مشابه در منابع معتبر و با سند معتبر موجود است که هدف آن تضمین یا بشارت بر بهشت در مقابل خبر خروج از ماه نیست، بلکه نشانه‌ای برای معرفی شخصیت صحابی ارجمند پیامبر(ص)، ابوذر غفاری است . در حقیقت این پیامک اقتباسی ناشیانه و ناقص از یک حدیث نسبتاً مفصل بوده است که بخش مورد نظر حدیث این است: «فَمَنْ بَشَّرَنِی بِخُرُوجِ آذَارَ فَلَهُ الْجَنَّة»
متن کامل حدیث در منابعی همچون معانی‌الأخبار ص205 و علل‌الشرایع ج1 ص175 آمده است. که خلاصه آن چنین است:

4⃣ روزی پیامبر(ص) به جمعی فرمودند: اولین کسی که بر جمع شما وارد می شود، اهل بهشت است. برخی از آن جمع، بیرون رفتند تا دوباره بر جمع وارد شوند و بهشتی باشند!
پیامبر(ص) که متوجه این عمل آنها شدند ، به جماعت باقی‌مانده فرمودند : به زودی جماعتی بر شما وارد می‌شوند که بر یکدیگر پیشی می‌گیرند، آن‌که بشارت اتمام ماه آذار ( یکی از ماه های رومی ) را دهد، اهل بهشت است. در افرادی که وارد شدند، ابوذر هم بود.
پیامبر(ص) از جمع سوال کردند : در چه ماهی از ماه‌های رومی هستیم؟ ابوذر: یا رسول‌الله! ماه آذار خارج شده است. پیامبر(ص): تو از اهل بهشتی و بعد از من، تو را به جرم محبّت به اهل‌بیتم، از حرم من طرد می‌کنند و از آن پس تنها زندگی کرده و غریب و تنها خواهی مرد و جماعتی به واسطه تو سعادت‌مند خواهند شد.

5⃣ چنان‌چه از پایان روایت مشخص است ایستادگی بر مودّت اهل‌بیت پیامبر(ص) عامل بهشتی بودن ابوذر است، نه خبردادن پایان یک ماه و این تنها یک نشانه‌ بود. در حقیقت پیامبر می خواستند که با این عمل، جایگاه رفیع ابوذر را به اصحاب خود نشان دهد .
حاصل آن که این حدیث به اصطلاح علماء علم‌الحدیث قضیة فی الواقعة بوده است. یعنی یک حدیث در موردی خاص بوده است و در شأن یک فرد خاص یعنی جناب ابوذر غفاری از صحابی جلیل‌القدر رسول‌الله(ص) ایراد شده است که رسول‌الله(ص) در قالب این بیان می‌خواستند به سایرین بفهمانند که جناب ابوذر یکی از اهل بهشت است.

6⃣ علاوه بر این بفرض هم که اینگونه نبود؛ پیامبر(ص) فرمودند بخروج آذار. آذار از ماههای رومی است و ماههای رومی نیز به لحاظ تعداد روزهای سال مانند سالهای شمسی و میلادی 365 روزه است. پس در هر سال هر ماه رومی با یکی از ماههای قمری مطابق می شود و اینگونه نیست که همیشه آذار با صفر مطابق باشد. در واقع ماه آذار از حدود یک هفته مانده به اول فروردین شروع می شود و تا یک هفته مانده به اردیبهشت ادامه دارد.

7⃣ دروغ از گناهان کبیره و دروغ بستن بر خدا و پیامبر(ص)، از بدترین گناهان کبیره است. لازم است همه ما با عدم انتشار دروغ های ساخته شده به ساحت پیامبر اکرم (ص )، مانع از نشر خرافات و تحریف واقعیتها شویم.

✍ حسین سعادت

⭕️ @hamidhossaini

🔹 چنان که مطلع شده‌ام در مراسم اهدای جایزۀ کتاب سال خراسان رضوی، از کتاب «گزیدۀ رباعیات بیدل» نیز تقدیر خواهد شد. مشتاق دیدار دوستان در این جلسه هستیم.
🔻 امروز چهارشنبه ۸ آبان ۹۸، ساعت ۱۷:۳۰
🔻 سالن همایش‌های نمایشگاه بین‌المللی مشهد.

✳️ و سخنرانی‌های زنجیره‌ای مسئولان. حرف‌های کلی و غالبا بدیهیات. این که کتاب نقشی مهم در جامعه دارد و جایگاه کتاب در اسلام این است و در نهایت ورا ما به شکل شایسته و بایسته به کتاب توجه نمی‌کنیم؟ خوب بزرگوار، ما با باید این را از شما بپرسیم. شما باز سؤال طرح می‌کنید؟
و وقتی به بحث‌های عملی و اجرایی می‌رسند می‌فرمایند که وقت نیست تا توضیح بدهم. خوب وقت را که خود شما با کلی‌گویی صرف کردید.

🔸انجمن ادبی گوهرشاد تقدیم می‌کند
🔹 پنجمین نشست شاعر ماه: سید حسن حسینی
▪️ با حضور محمدکاظم کاظمی

✅ ویژۀ بانوان

🔻 شنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۸، ساعت ۱۷
🔺 حرم مطهر، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، اتاق ۲۳۶

🔹️برگزیدگان شانزدهمین دوره انتخاب کتاب سال خراسان رضوی
🔹️در این دوره انتشارات "به نشر" به عنوان ناشر برتر سال برگزیده و از غلامرضا سعیدی مدیر عامل این انتشارات تجلیل به عمل آمد و همچنین به ترتیب کتاب های "درسنامه تربیت اقتصادی"، به قلم محمد حسین الهی زاده "موقوف" به نویسندگی سعید تشکری ، کتاب "رباعیات بیدل" نوشته محمد کاظم کاظمی "هم قسم" به قلم احمد نطنزی و "نخستین رویارویی های هنز عصر ناصری با هنر عرب" نوشته مصطفی لعل شاطری به عنوان کتاب برگزیده سال در این مراسم معرفی شدند.

@khrz_farhang

🔹 آوای زائر پاکستانی در جوار حرم
🔸 محمدکاظم کاظمی
آوای دلنشنین و غریبانۀ زائر پاکستانی مرا میخکوب کرد. در پیاده‌رو بست طبرسی در جوار حرم مطهر، بر زمین نشسته بود و می‌خواند. چه دلنشین بود به خصوص برای من که عمری با این نوع موسیقی سر کرده‌ام. حسی که این آهنگ به من داد، هیچ زیارتنامه‌ای تا کنون نداده است.
چرا باید همیشه متونی از پیش تعیین شده در حرم خوانده شود؛ به وسیله تیپ و گروه خاصی؟ چه می‌شود اگر اینجا محل ارائۀ جلوه‌های گوناگون ادب و هنر مذهبی ملل مختلف باشد؟ چه می‌شود اگر این نواها هم در حرم مطهر جای داشته باشند. در هر رواقی عده‌ای با زبان و با لحن خودشان عرض ارادت کنند.
#زائر_پاکستانی
@mkazemkazemi

🔹 در پیوند به پست «آوای زائر پاکستانی»

🔻 این که گفتم من عمری است با این نوع موسیقی سر کرده‌ام، اغراق نبود. این آهنگ زیبا را گوش کنید از پنکچ اوداس آوازخوان هندی که آن آوای زائر پاکستانی دقیقاً بر همین طرز (ملودی) خوانده شده است، ولی با شعری مذهبی.
و این هم جلوۀ دیگری از پیوند ملل در عرصۀ هنر است. زائر پاکستانی در مشهد مقدس، بر مبنای آهنگ یک آوازخوان هندو نوا سر می‌دهد و آدمی از افغانستان آن هر دو نسخه را منتشر می‌کند.
@mkazemkazemi

✳️ جلسۀ پایانی بیدل‌خوانی فرهنگسرای بهشت
🔸 با حضور محمدکاظم کاظمی
🔻 سه‌شنبه‌ ۱۴ آبان ۹۸، ساعت ۱۷:۳۰ تا ۱۹
🔻 مشهد، مدرس ۱۰، فرهنگسرای بهشت

🔹 مباحث این جلسه:
زبان شعر بیدل و شناوری واژگان
بعضی آرایه‌های ادبی در شعر بیدل
خوانش پاره‌ای از مثنوی‌های بیدل
معرفی کتاب
@khanehayeneh

https://t.me/khanehayeneh/308

✳️
نسخۀ صوتی چهارمین جلسه از جلسات بیدل‌خوانی فرهنگسرای بهشت در کانال «خانۀ آینه» منتشر شد.

✳️ خراسان خوانی
🔸 نشست تخصصی اشتراکات فرهنگی
زبان, ادبیات و فرهنگ عمومی خراسان کهن
🔸 با اجرای موسیقی مقامی خراسان

🔻 با حضور
▪️ محمدکاظم کاظمی
▪️ علی‌رضا حیدری

🔻 شنبه ۱۸ آبان ماه ۹۸، ساعت ١٧:٣۰ تا ۱۹
🔻 مشهد، بولوار مدرس، مدرس ۱۰، فرهنگسرای بهشت

🔹خرید پستی کتاب‌های محمدکاظم کاظمی

آن دسته از کتاب‌های من که به وسیلۀ انتشارات سپیده‌باوران منتشر شده است، با مراجعه به سایت این انتشارات به صورت پستی قابل تهیه است.
۱. شمشیر و جغرافیا
۲. روزنه
۳. شعر پارسی
۴. مرقع صدرنگ
۵. گزیدۀ رباعیات بیدل

نشانی سایت:
https://sepidehbavaran.ir/

@asarkazemi

🔹 دکتر شفیعی کدکنی، معمار بلاغت نوین
به مناسبت سالگرد تولد ایشان

محمدکاظم کاظمی🔻 

     حقیقت این است که تا چند دهه پیش، نظام و متون آموزشی ما در عرصه‌ی نقد و ارزیابی شعر بسیار سنتی بود و ناکارآمد. هنوز در عروض فارسی، بحث اصلی، شناخت ارکان و افاعیل و زحافات عروضی بود و در علم قافیه، شناخت حروف و عیوب آن. در بدیع کار صاحب‌نظران ما بیشتر دسته‌بندی و شاخه‌بندی صناعات معنوی و لفظی بود و پرداختن به بعضی صنایع که اصلاً ارزش هنری نداشت.
 
چنین بود که بیشتر توان فکری ما صرف فراگرفتن و حفظ کردن این قواعد و قوانین و دسته‌بندی‌ها می‌شد، تا ارزش هنری‌شان. مثلاً در مبحث تشبیه، ما باید این را می‌آموختیم که «تشبیه جمع» آن است که «یک چیز را به چند چیز تشبیه کنند» و «تشبیه تسویه» آن است که «چند چیز را به یک چیز تشبیه کنند» و «تشبیه ملفوف» آن است که «اول همه مشبه‌ها و بعد از آن همه مشبه‌ به‌ها را ذکر کنند» و «تشبیه مفروق» آن است که «چند مشبه و چند مشبه به باشد و هر مشبه بهی را تالی مشبه خود قرار دهند.» ولی بسیار به ندرت از این سخنی می‌رفت که به راستی این تشبیه تا چه حد تازگی دارد؛ تا چه پویایی دارد؛ تا چه حد با فضای ذهنی شاعر و مخاطب او نزدیک است؛ تا چه حد عینی و ملموس است؛ تا چه حد از کشف برخوردار است. به راستی ارزش هنری تشبیه در چیست؛ یک تشبیه خوب برای تأثیرگذاری بیشتر باید چه ویژگیهایی داشته باشد.

و در وزن و قافیه باز این بحث در کار نبود که به راستی تأثیر هنری وزن در چیست. چرا کلام موزون بیشتر جذاب است و باز آیا این جذابیت تا چه مایه ارزش دارد. چرا قافیه به کلام زیبایی می‌بخشد و این زیبایی در چه جایهایی خلل‌پذیر است. هر آنچه آموزش داده می‌شد «قواعد» بود و آن هم به صورتی خشک و قالبی. به واقع در اینجا بیشتر سخن از «انواع و اقسام» بود و «قواعد و مقررات»، تا «چیستی» و «کیفیت» آرایه‌های ادبی.

در نهایت دانش‌آموخته‌ی این نظام آموزشی کسی می شد که «بحر رمل مثمن مخبون» را خوب می‌شناخت و می‌دانست که «الف تأسیس» در قافیه چیست و «جناس مذیل» با «جناس متوازی» چه تفاوتی دارد. برای هر یک از اینها نیز مثالهای بسیاری به خاطر داشت و البته کمتر به این می‌اندیشید که برای یک شعر، ملفوف بودن و مفروق بودن تشبیه کارسازتر است یا این که آن تشبیه ملموس و تازه باشد یا نباشد.

با این وصف، مهم‌ترین متن آموزشی بلاغت فارسی، «فنون بلاغت و صناعات ادبی» مرحوم جلال‌الدین همایی بود و از حق نباید گذشت که ایشان کوشیده بود که مباحث خشک و سنگین بلاغت قدیم را تا حدی که در آن عصر ممکن بود ساده و منسجم سازد و با بیانی متناسب با پسند مخاطب جوان آن روز، بازنگاری کند و البته در مواردی به نقد و ارزیابی آن صنایع نیز بپردازد. به واقع این کتاب را می‌توان جامع مباحث و نگرشهای بلاغی کهن ما دانست. ولی من وقتی پس از خواندن این کتاب و فراگیری بیشتر مباحث آن، به کتاب «صور خیال در شعر فارسی» دکتر شفیعی برخوردم، انگار پنجره‌ای به دنیایی دیگر برایم باز شد.

پنجره‌ی بعدی که باز چشم‌اندازی کاملاً‌ بدیع در برابرم گشود، «موسیقی شعر» دکتر شفیعی بود. آنگاه بود که به ناکارآمدی بسیاری از آن آموزه‌های کهن پی بردم و دریافتم که جایگاه اصلی تخیل، موسیقی و زبان در شعر کجاست و از چه منظری باید به اینها نگریست.

 جالب است که همه‌ی کتاب صور خیال درباره‌ی عنصر خیال است، ولی هیچ چیزی درباره‌ی انواع تشبیه و استعاره و مجاز و کنایه در این کتاب نمی‌توان یافت، مگر در حدّ ضرورت برای ارزیابیهای هنری. بخش مهمی از کتاب موسیقی شعر به وزن و قافیه اختصاص دارد، ولی هیچ سخنی از ارکان و افاعیل و زحافات و حروف قافیه و عیوب قافیه در آن نیست. به واقع اگر هم عیبی در قافیه مطرح می‌شود، نقد خود «قافیه‌اندیشی» است و این که در مجموع وجود یا عدم قافیه چه سود و زیانی برای شعر دارد.

نمی‌توانم بگویم که این طرز نگاه، اولین بار توسط دکتر شفیعی ارائه شده است؛ ولی می‌توانم گفت که ایشان یک دیدگاه کاملاً شکل‌یافته، منظم و مهم‌تر از آن، ملموس و عینی در زیبایی‌شناسی شعر ارائه می‌کند که سخت آموزشی است و کارآمد.

بر این «آموزشی بودن» و «کارآمد بودن» از آن روی تأکید می‌کنم که ایشان توانسته‌ است تعادلی دلپذیر میان مباحث نظری و کاربردهای عملی آنها ایجاد کند. تعادل دیگر، در حوزه سنت و نوآوری است، به‌گونه‌ای که ایشان با همه نوآوری و نواندیشی خویش، متکی به سنت شعری ماست و با همه وقوف بر بلاغت سنتی و متون ادب کهن، نگاهی امروزین دارد. و تعادل دیگر از آن روی ایجاد شده است که ایشان در عین وفاداری به معیارهای اکادمیک، از ذوق و زیبایی‌پسندی بهره‌ی تمام دارد. یعنی دارنده‌ی خصایل و اوصافی است که بسیار به ندرت در یک شخص جمع می‌شوند.
#شفیعی_کدکنی
@asarkazemi 

🔹 مشترکات زبانی در خراسان
سخنرانی کوتاه محمدکاظم کاظمی در جلسۀ خراسان‌خوانی در فرهنگسرای بهشت، شنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۸
🔻 با سپاس از جناب حمید عشقی و مسئولان فرهنگسرای بهشت به خاطر برگزاری این جلسه.
🔻 خلاصه: بیان مشترکات زبانی میان دو کشور افغانستان و ایران، با تأکید بر خراسان به عنوان سرزمینی که میان چند کشور فارسی‌زبان تقسیم شده است و می‌تواند حلقۀ وصل همزبانان باشد.

@asarkazemi

از کلید «کنترل + منها» برای تایپ نیم‌فاصله استفاده نکنید. آنچه به این وسیله تایپ می‌شود، نیم‌فاصله نیست، بلکه چیزی دیگر است. در تصویر توضیح داده‌ام.
#نیم_فاصله
#آموزشی_کاظمی
@asarkazemi

🔹 ای همه کسانی که در ورد نیم‌فاصله را با کلید Ctrl و علامت - تایپ می‌کنید. یادداشت بالا را نگاه کنید. یک بار برای همیشه.
و در مورد نیم‌فاصله این جزوه را که پیونده آن را گذاشتم بخوانید تا بدانید که نیم‌فاصلۀ واقعی چیست و چگونه تایپ می‌شود. باشد که رستگار شوید.
https://t.me/asarkazemi/201

🔴 ستارۀ احمد

🔸 به مناسبت سالگرد میلاد پیامبر بزرگ اسلام
🔹 محمدکاظم کاظمی

امشب مگر چه ولوله‌ در آسمان شده است؟
این گنبد سیاه، جواهرنشان شده است

این گنبد سیاه، جواهرنشان شده است
آری، در آن ستارۀ احمد عیان شده است

امروز حال دهکده‌هامان بهاری است
حتی درختِ یخ‌زده هم شادمان شده است

آن سنگ سرد، پر شده است از گل گلاب
آن چوب خشک، شاخچۀ ارغوان شده است

در خانه تا به چند نشینی؟ که مرد و زن
راهی به سمت برزن و کوی و دکان شده است

عبدالعلی به خانۀ فاروق می‌رود
زینب دوباره عایشه را میزبان شده است

اما جدال مولوی و شیخ، کم نشد
این جنگ، مثل جنگ انار و دهان شده است

(البته شیخ و مولوی خوب نیز هست
با همدگر به سان دو گل مهربان شده است

این یک به دستِ بسته و آن یک به دست باز
با یک زبان به پیش خدا همزبان شده است

دیروز این به خانۀ آن میهمان شده
امروز آن به خانۀ این میهمان شده است)

القصه، شیخ و مولوی بد، در این مقام،
هر یک به سان کورۀ آتشفشان شده است

منبر برای موعظۀ خلقِ بی‌نواست
منبر برای این دو نفر نردبان شده است

دیدم که هر کدام، به قال و مقال خود
می‌گفت نیمۀ پرِ این استکان شده است

آری، در این مسابقه، صد بار دیده‌ایم
هر کس میان باخته‌ها قهرمان شده است

هر کس به مذهب پدر خویش، مفتی است
هر کس به زورخانۀ خود پهلوان شده است

دعوا چه می‌کنی، که به قال و مقالتان
این شیشه بارهاست به سنگ امتحان شده است

دعوا چه می‌کنی که در این کاروان چرا
گاهی علی و گاه عمر ساربان شده است

فکری بکن که مقصد این کاروان کجاست؟
در راه او چه دزد پلیدی‌ نهان شده است؟

فکری بکن که مال و منال مسافران
اینک نصیب راهزن بی‌‌امان شده است

وهابی از طریقی و غالی به گونه‌ای
آماده‌ی، جویدن این استخوان شده است
×××
هرچند خون ما و شما را مکیده‌اند
هرچند خون ما و شما رایگان شده است

ما هر دو تن دو نیمۀ سیبیم، عین هم
سیبی که پروریدۀ یک باغبان شده است

سیبی که آب خوردۀ رود حقیقت است
رودی که از مدینۀ احمد روان شده است

رودی که شاخه شاخه شد و هر طرف که رفت،
آبِ حیاتِ یک طرفِ این جهان شده است

نهری به قندهار رسید و انار شد
نهری درختِ جنگلِ مازندران شده است

نهری به چابهار رسید و بهار کرد
نهری به رودک آمده و مولیان شده است

یک نهر، سوی مزرع ترکان روانه شد
یک نهر، آبخورد خراسانیان شده است

یک نهر آب شیرین، یک نهر آب شور
راهی به هر کرانۀ این خاکدان شده است

شیرین آن رسید به بنگاله، قند شد
شورَش، ملاحت نمک سیستان شده است

یک نهر، سر نهاده به دامان کوهسار
بند امیر در بغل بامیان شده است
×××
نوری که خورده است به منشور کائنات
از آن طرف برون شده، رنگین‌کمان شده است

یک آیه آمده است و هزاران مفسّرش
هر یک به واژۀ دگری ترجمان شده است

آیینه‌ای شکسته و هر پاره‌ای از آن
روشنگر کرانی از این بیکران شده است

یک پاره نزد مفتی الازهر آمده
یک پاره سهم مجتهد اصفهان شده است

یا در کتاب احمد حنبل نوشته شد
یا با زبان شیخ کلینی بیان شده است
×××
ختم سخن که، مولوی و شیخِ نازنین!
قصد وضو کنید که وقت اذان شده است

خلقی به دستِ بسته و خلقی به دستِ باز
آمادۀ گرفتن آن ریسمان شده است

با این همه ستارۀ پرنورِ رنگ‌رنگ
مسجد نشان دیگری از کهکشان شده است

افسوس، یک فدایی داعش در آن میان
آمادۀ معاشقه با حوریان شده است
6 دی 1394

#محمدکاظم_کاظمی
#ستاره_احمد
@mkazemkazemi