🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
2) آريستيديس‌‌ ـ تکه‌ی 7

🔸 ولى ايفوران هيچگونه پروايى باين سخنان او نكرده و همچنان سرگرم جشن و بازى بود[ند] (زيرا اين هنگام يكى از جشنها فرارسيده بود) ولى شبانه پنجهزار اسپارتى كه هر يكى از آنان ‌هفت تن پرستار از هلوتان‌1 با خود داشت روانه كرد بى‌آنكه آتنيان كه در آنجا بودند آگاه شوند. و چون آريستيديس دوباره بگفتگو درآمده شكايت آغاز نمود آنان پاسخ داده گفتند : شايد شما خواب مى‌بينيد وگرنه سپاه ديرزمانى است كه در اورستيوم‌2 مى‌باشد و راه را بسوى «بيگانگان» در پيش دارد و اين نامى بود كه ايرانيان را با آن مى‌خواندند. آريستيديس گفت : اين چه هنگام ريشخند كردن است در جايى كه بايد بدشمن بپردازيد چرا بدوستان آزار مى‌رسانيد؟ اين سخنى است كه ايدومنيوس آورده. ولى در نوشته‌ی آريستيديس نه نام خود او بلكه نامهاى كيمون و كسانثيپوس و مورونيديس‌3 ديده مى‌شود كه بفرستادگى برگزيده‌ شده‌اند.
چون او را بسردارى برگزيدند با هفت‌هزار تن سپاه آهنگ پلاتايا را كرد كه در آنجا با اوسانياس سردار همگى يونانيان همراه اسپارتيان باو پيوست ، نيز لشكرهاى ديگر يونانيان بايشان پيوستند. لشكرگاه ايرانيان در كنار رود آسوپوس4 بوده سراسر كنارهاى آن را فراگرفته بودند و شماره‌ی آنان چندان فزون بود كه نتوانسته بودند حايلى بر گرداگرد خود بكشند. ولى بنه و ابزار آنان و چيزهاى گرانبها كه داشتند ديواره‌اى چهار گوشه بر گرد آن كشيده‌ بودند كه درازى هر گوشه‌ی آن يك ميل بيشتر مى‌گرديد.
تيسامنوس‌5 از مردم ايليا به پااوسانياس و بهمگى يونانيان چنين پيشينگويى كرده بود كه‌ فيروز خواهيد درآمد. ولى بايد از جاى خود نجنبيده هجوم نبريد بلكه دشمن را دفاع نماييد. ولى آريستيديس كس به دلفى فرستاد و از خدا چنين پاسخ گرفت كه آتنيان بر دشمن چيره ‌خواهند شد و بايد بر زیوس و ديگر خدايان نيايشها كنند و بر پهلوانان قربانيها بگزارند6 نيز بايد در خاك خود در دشت كيريس‌7 بجنگ برخيزند. آريستيديس از داستان اين وحى به تشويش افتاده فروماند. زيرا قهرمانانى كه نام برده شده و بايستى قربانيها براى آنان گزارده شود ازآنِ پلاتايا بودند ولى از آنسوى دستور جنگ در خاك خود آتنيان و در دشت كيريس او را ناگزير مى‌ساخت كه بخاك آتن بازپس گردد.8 در اين ميان كه او نمى‌دانست چه بايد كرد اريمنستوس‌9 سركرده‌ی سپاهيان پلاتاى در خواب زیوس را ديدار كرد. زیوس ازو پرسيد : آيا يونانيان چه تصميمى دارند؟ آريمنستوس گفت : «آقاى من! فردا بسوى كيريس روانه خواهيم شد كه از روى دستور اپولو با دشمنان در آنجا كارزار كنيم‌.» زيوس پاسخ داده گفت : «ولى شما در اين باره بخطا مى‌رويد. زيرا آنجايى كه خدا بشما نشان داده جز در همين‌ خاك پلاتاى نيست كه اگر جستجو كنيد خواهيد يافت.» آريمنستوس از خواب بيدار شده كس فرستاد و پيرمردان و دانايان شهر خود را بآنجا خوانده و بآنان گفتگو كرده با هم بجستجو پرداختند و در نتيجه‌ی كوشش جايى را در دامنه‌ی كوه كيسايرون‌10 پيدا كردند كه در آنجا پرستشگاه كهنه‌اى بنام كيريس مى‌ايستاد و اينبود از دنبال آريستيديس فرستاد. او چون بيامد آنجا را براى جنگ بهترين نقطه يافت. زيرا جايى ‌بود كه براى پياده بسيار آسان ولى براى سواره بسى سخت و دشوار بود و از هر باره براى ‌يونانيان شايسته مى‌نمود. از آنجا كه همه‌ی دستور وحى جاى خود را گيرد آريمنستوس چنين پيشنهاد نمود كه سرحدى را كه تا آن هنگام در ميان خاك آتن و خاك پلاتاى داشتند تغيير بدهند و اين بخش ‌زمين را به آتنيان واگزارند تا خاك آنان شمرده شود و جنگ در آنجا كرده شود. مردم پلاتاى اين پيشنهاد او را بدلخواه پذيرفتند و اين غيرت و گذشت آنان چندان‌ شهرت يافت كه چندين سال پس از آن هنگامى كه الكساندر خداوند همگى آسيا گرديد ديوارهاى پلاتاى را دوباره برآورده در ميان بازيهاى المپياد دستور داد جار كشيدند كه ‌پادشاه مهر و نوازش از مردم پلاتاى دريغ نمى‌سازد و اين بپاداش پاك‌سرشتى و بزرگوارى‌ای ‌است كه آنان در زمان جنگهاى مادى نموده بدلخواه زمينهاى خويش به آتنيان بخشيدند و همدست آنان مردانه‌ جنگ كردند.


1ـ Helot بندگان و اسيران كه نوكر و پرستار بودند باين نام مى‌خواندند.
2ـ Oresteum
3ـ Myronides
4ـ Asopus
5ـ Tisaminus
6ـ يونانيان چون قهرمانان و پهلوانان را برتبه‌ی خدايى مى‌رسانيدند از اين جهت براى آنان قربانى مى‌گزاردند.
7ـ Ceres
8ـ در اين بخش گفته‌هاى پلوتارخ را مختصر گردانيده‌ايم.
9ـ Arimnestus
10ـ Cithaeren

🔶 پرسشهای بیهوده

🔸چهل سالست در كشور مشروطه روان گردیده هنوز یكی از هزار مردم معنی راست مشروطه را نمیدانند.

🔸همه در جستجوی آنند كه علی خلیفه بوده یا ابوبكر ، فدك حق دختر پیغمبر می‌بوده یا نمی‌بوده ، حسن با معاویه چرا آشتی كرده ، حسین با یزید چرا به جنگ برخاسته است.
در سرزمینی به این باردهی می‌زیند و بهره‌مندی از آن نمی‌توانند ، و همه درپی آن جُستارهای بیهوده می‌باشند.

🔸ما روزی كه به كوشش برخاستیم گمان نمی‌بردیم توده‌ی ایران به این آلودگی باشد.

🔶 پرسشهای بیهوده

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

✴️ دولت به ما پاسخ دهد
(تکه‌ی پنجم)

🔸 سپس كه روزگار گذشته و داستان امام ناپیدا بمیان آمده (كه در اینجا نیازی بسخن از آن نمی‌باشد) باور شیعیان این بوده كه در نبودن آن امام ، حكومت حق علماست. علما جانشینان آن امامند. خود آن امام فرموده : «هم حجتی علیكم كما انا حجة الله علیهم». هر كس باید فرمان از علما برد ، سر بآنان سپارد ، خمس و سهم امام (كه مالیات اسلامی می‌بوده) بآنان پردازد ، بجنگ بی‌اجازه‌ی آنان نرود ، جز دستورهای ایشان را نپذیرد.

🔸در نتیجه‌ی این باور است كه شیعیان همیشه ، چه به خلفای اسلامی كه در بغداد یا در مصر یا در استانبول می‌بوده‌اند و چه به پادشاهان دیگری كه در كشورهای اسلامی برمی‌خاسته‌اند ، با دیده‌ی دشمنی نگریسته آنان را جز «غاصب» و «جائر» نمی‌شناخته‌اند.

🔸در خود ایران همیشه این گفتگو درمیان می‌بوده كه شاهان غاصبند ، مالیات دادن بآنها حرام است ، بسربازی رفتن حرامست ، اگر پولی از دولت بدست كسی افتد تواند آن را «تقاص» كند. اینها از دستورهای همگانی كیش شیعی بوده.

🔸اینها چیزهاییست كه درخور گفتگو نیست. گفتگو در آنست كه ایرانیان كه از زمان صفوی كیش شعیی را پذیرفته بودند و این كشور یكی از كانونهای بزرگ شیعیگری بشمار می‌رفت (و اكنون هم می‌رود) ، در چهل سال پیش ، كسانی از همان علما و دیگران بجنبش برخاستند و پس از كشاكشها و خونریزیها حكومت مشروطه (یا دمكراسی) را از توده‌های اروپایی فراگرفته در این كشور روان گردانیدند كه اكنون هم روانست.

🔸پیداست كه آنچه اندیشه‌ی مشروطه‌خواهی را در ایران پدید آورد ، آن بود كه كیش شیعی و دستورهای آن نمی‌توانست كشور را براه برد. وگرنه چه نیاز بمشروطه بودی؟! چرا بایستی علما پیش افتند و مشروطه خواهند؟! چرا بایستی فقه جعفری را كنار گزارند و قانونها را از فرانسه و انگلیس آورند؟!

من اگر بخواهم در اینجا جلو خامه را بازگزارم و همه‌ی گفتنیها را بگویم سخن بدرازی خواهد انجامید. می‌باید بكوتاهی بگویم كه كیش شیعی هیچگاه برای بدست گرفتن حكومت و راه بردن آن نبوده. خود همان امامان كه با آن پافشاری دعوی خلافت می‌داشتند ، هر یكی به همان دعوی بس كرده روزگار بسر می‌بردند. روشنتر گویم : تنها به «غاصب» خواندن خلفا و كارشكنی با آنان بس می‌كردند و هیچگاه نمی‌خواستند خودشان بكوشند و خلافت را بدست آورند. ملایان نیز در ایران همان رفتار را می‌كردند و هیچگاه درپی بدست آوردن حكومت نمی‌بودند (و كنون هم نیستند) و تنها به همان كارشكنی و مردم‌آزاری بس می‌كردند.

🔸بدینسان همیشه حكومت در دست پادشاهان می‌بود. در زمان قاجاریه چون پادشاهان آن خاندان ناشایستی بسیار از خود می‌نمودند و كشور روزبروز ناتوان و آشفته می‌گردید ، و از آنسوی آوازه‌ی مشروطه در كشورهای اروپا و آبادی و نیرومندی آن كشورها به ایران رسیده بود كسانی از خود ملایان از شادروانان بهبهانی و طباطبایی و آخوند خراسانی و دیگران پا پیش گزاردند و خواستار مشروطه شدند و عنوانشان این می‌بود كه با زبان ملایی خود می‌گفتند :
«چون در این زمان حكومت حقه ممكن نیست و اختیار در دست حكام جور است لااقل باید آن حكام را با قوانین عرفی مقید گردانید ...»
با این عنوان می‌بود كه مشروطه را بایران آوردند و از آنسو كیش شیعه را با همان دستگاهش نگه داشتند.

🔸راستی آنست كه ایشان نه معنی مشروطه را نیك می‌دانستند و نه از زیانهای كیش شیعه آگاه می‌بودند. ولی ما كه امروز می‌نگریم می‌بینیم زندگانی مشروطه با كیش شیعی بسیار ناسازگار است.

🔸مشروطه یا سررشته‌داری توده معنایش آنست كه توده‌ی مردم كشور را خاك خود دانند و كوشش بآبادی و آزادی آن را از بزرگترین بایاهای خود شناسند ، بقانونها پاس گزارند ، مجلس نمایندگان و دولت را ارجمند دارند ، پول دادن و جان باختن در راه توده را مایه‌ی سرفرازی هر كسی شمارند.

🔸این معنی مشروطه است. این كجا و كیش شیعی كجاست؟! كیش شیعی می‌گوید : خدا جهان را بپاس چهارده معصوم آفریده. ما بندگان ایشانیم ، باید آنها را دوست داریم ، نامهاشان فراموش نكنیم ، به روی گورهاشان گنبد و بارگاه افرازیم ، از راههای دوری بزیارت رویم ، همه چیز را فراموش ساخته جز در اندیشه‌ی آنها نباشیم ...

شادروان آخوند خراسانی

🔶 در پیرامون ادبیات
نشست دوم : شعر سخنست و سخن بايد از روي نياز باشد
تکه‌ی 4

🔸 شاعر چشم‌بسته چون در آن خانه‌ها كه مي‌زيسته و نان ميخورده كساني را ميديده كه تفنگ دولول بدوش انداخته بشكار مي‌روند ، مي‌پنداشته كه آخرين سيستم تفنگ همانست و آلمانها كه مي‌جنگيدند افزارشان همانست. اينست مي‌خواهد بگويد كه آلمانها در روز خطر تفنگ دولول بدوش مي‌اندازند ولي چون نخواسته سخن ساده گويد ، بلكه خواسته دُرّ و گهر از درياي «طبع» بيرون آورد ، آن تفنگ را بعنوان «تشبيه» مار دو اشكم ناميده.
خواهيد گفت : «پس چگونه پسر تفنگ پدر شاه توران بوده؟!.» پاسخش آنست كه پسر تفنگ ، فشنگ است. فشنگ را «پشنگ» هم توان خواند. پشنگ هم نام پدر افراسيابست كه شاه توران ميبوده.
خواهيد گفت : «پس چگونه خاقان چين از دايي داييهاي تفنگ است؟!.» پاسخش آنست كه شما مگر تاريخ نخوانده‌ايد؟ا مگر نمي‌دانيد كه باروت را در چين اختراع كرده‌اند.
اين هم نمونه‌اي از شعر آن مرد فيلسوف! ببينيد چه داستانيست. ببينيد در اين كشور چه رسواييها هست. شما آن را بينديشيد كه اگر كسي به همان قيصر ويلهلم آگاهي دادي كه در آسيا كشوري هست بنام ايران ، در آنجا شاعري فيلسوف هست كه قيصرنامه بنام شما ساخته قصيده‌ها سروده ، و آنگاه اين شعر را با همين معني برايش ترجمه كردي ، آيا او يا ديگران درباره‌ي اين سرزمين چه انديشه پيدا كردندي؟!. با چه ديده‌اي باين كشور و مردمش نگريستندي؟!.
يك چيز هم كه از نخست عنوان بدست شاعران ايران و عرب داده و آنها را در كار خود شيفته‌تر گردانيده باور غلطي است كه مسلمانان درباره‌ي قرآن داشته‌اند. شما مي‌دانيد كه پيغمبر اسلام قرآن را «معجزه»ی خود شمرده و گفته : اگر به برانگيختگي من باور نمي‌كنيد شما نيز نشاني ماننده‌ي اين بياوريد. «فأتوا بآيه من مثله» پيداست كه خواست او بيش از همه معنيهاي قرآن و راهنماييهاي آن بوده وگرنه ناشاينده است كه مردي برانگيخته بسخن‌سازي خود بنازد و آن را دليل راستگويي خود گرداند. جمله‌هاي قرآن بسيار استوار و شيواست. ولي آنچه بيمانند و يكتا مي‌بوده راهنماييهاي آن كتابست.
به هر حال اين انديشه‌ي‌ غلط از نخست درميان مسلمانان روان بوده كه «معجزه» همان سخن و رويه‌ي1 قرآن را شناخته‌اند. از اينجا سخنبازان عنواني بدست آورده‌اند كه سخنبازيهاي خود را ارجدار وانمايند. بلكه سحر يا معجزه بنامند. انوري كه از ياوه‌گوترين و پرگوترينِ شاعران ، و بيشتر بديهاي شاعري را دارا مي‌بوده چنين مي‌گويد :
من نمي‌دانم كه اين جنس سخن را نام چيست
نه نبوت مي‌توانم خواندنش نه ساحري
از همينجا يك پنداري پيدا شده كه شاعران را در پشت سر پيغمبران جا دهند. نظامي ، همان مردي كه لاف از سگي بهرامشاه مي‌زده ، ميگويد :
پيش و پسي هست صف كبريا
پس شعرا آمد و پيش انبيا
بلكه در زمان اخير كه فروغي و همدستانش آن هايهوي را درباره‌ي شعر برانگيختند ، كساني گستاختر گرديده شعر را «وحي» شماردند و آشكاره در اين باره چيزها نوشتند. اينك تكه‌اي را كه در آن باره در يكي از روزنامه‌هاي اسپهان نوشته شده بود براي نمونه در اينجا مي‌خوانم :
«شعراي ايران مردمان فوق‌العاده هستند از قبيل انبياء و اولياء كه گلزار خاطرشان از سرچشمه‌ي فيض آب ميخورد ... طبيعيست اين گروه را حالات و كيفياتي ظاهر مي‌شود كه بايد اسم آن را روحانيت گزاشت زيرا در اين حال از قالب لفظ و صورت بيرون مي‌آيند و در فضاي باز معني و حقيقت پر و بال گشاده پرواز مي‌كنند. در اين‌ موقع چيزهايي مي‌بينند كه ما نمي‌بينيم و اسرار و حقايقي بر آنان مكشوف مي‌شود كه بر ما مستور و پوشيده است. آن وقتست كه پاي لفظ لنگ مي‌گردد و قامت رساي معني را جامه‌ی لفظ كوتاه مي‌آيد. شاعر مي‌خواهد تندباران حقيقت را كه بر ساحت قلب او مي‌بارد همه را در ظروف لفظ نگه دارد و تسليم تشنه‌لبان وادي طلب نمايد.»
ببينيد چه گزافه‌هايي را برشته كشيده. اين درست ماننده‌ي آنست كه مرد نابينايي از تندي بینش خود سخن راند و گزافه‌ها سرايد كه چيزهايي را در دو فرسخي هم تواند ديد.
ما نيك ميدانيم كه شاعران يك غزل يا قصيده‌اي را با چه سختي سازند و مصرعي را چند بار نوشته و خط كشند تا بجايي رسد. چه‌بسا كه يك غزل يا قصيده چند روز مايه‌ی گرفتاري شاعر باشد. باز نيك ميدانيم كه سر و كار شاعر بيش از همه با واژه‌ها (الفاظ) است. يكي كه ميخواهد غزلي سازد نخست قافيه‌هاي آن را آماده گردانيده پهلوي هم گزارد. (مثلاً : يار ، كار ، تبار ، حصار ، نزار ، بار ، تار ...). آنگاه بكار پرداخته جمله‌هايي سازد كه هر يكي از آنها را در آخر بيتي جا دهد. اينست همه‌ی سر و كارش با واژه‌ها و جمله‌هاست. معني هرچه بود بوده. از اينجاست كه شما مي‌بينيد در بيشتر غزلها و قصيده‌ها بيتها بهم بستگي نداشته هر كدام سخن جداييست.


1ـ رويه (همچون مويه) = ظاهر ، صورت ـ و

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
2) آريستيديس‌‌ ـ تکه‌ی 8

🔸 مردم تيگيات‌1 بر سر جايگاه خود در صف سپاه با آتنيان كشاكش آغاز نمودند زيرا بدانسان كه رسم بود اسپارتيان بايستى دست راست لشكر را بگيرند. تيگياتيان هم خواستار بودند كه دست چپ بآنان سپرده شود و در اين باره دستاويزهايى از شهرت و نيكنامى‌ پدران خود داشتند. آتنيان از اين كار ايشان برآشفتند ولى آريستيديس پا بجلو گزارده و لب بگفتار باز نموده چنين گفت : «اى اسپارتيان و اى يونانيان ديگر! همه بدانيد كه جاى نه بر دليرى جنگجويان مى‌افزايد و نه از آن مى‌كاهد ، شما هر جايى را براى ما مى‌سپاريد ما كوشش خواهيم كرد كه نگزاريم ‌سرفرازيهاى پيشين ما لكه‌دار گردد. زيرا ما باينجا نه براى نبرد با همخاكان خود بلكه از بهر دشمنان آن خاك آمده‌ايم‌. ما هيچگاه نمى‌خواهيم نيكيهاى گذشتگان خود را بياد ديگران بياوريم بلكه‌ مى‌خواهيم در سايه‌ی دليرى و جانسپارى نيكيهاى خود را بهمگى نشان بدهيم.» نتيجه‌ی اين گفتار او بود كه شوراى جنگى نيز هواى آتنيان را داشته دست چپ سپاه را بآنان سپرد.
چون در اين هنگام همگى يونان سامانش بهم خورده بيش از همه كار آتنيان آشفته شده‌ بود دسته‌اى از كسانى كه از خاندانهاى بزرگ برخاسته خداوند زمين و دارايى بودند و اينزمان مى‌ديدند دارايى خود را از دست داده و نام و شهرت خويش را هم باخته‌اند ولى ‌ديگران بر شهرت و نيكنامى افزوده‌اند از اين جهت در يك خانه‌اى در پلاتاى گرد هم ‌آمده چنين نيرنگ انديشيدند كه بكوشند و حكومت دموکراسی را براندازند و اگر آن کار را نتوانستند بکوشند و حکومت را بدست ايرانيان بياندازند. اين پيشامد در لشكرگاه نيز رخنه پديد آورد و كسانى فريب آنان را خوردند و آريستيديس چون آن را دريافت بپاس سختى زمان خواست از يكسوى بدكرداران را بى‌كيفر نگزارد و از سوى ديگر كار را به پرده‌درى نرساند. از اين جهت با آنكه كسان بسيارى ‌آلوده‌ی تهمت بودند او تنها هشت تن را بزير بازپرس كشيد. از اينان دو تن چون پيشاهنگان آن خيانت بودند و گناهشان بسى بزرگ بود خود ايشان از لشكرگاه گريخته ناپديد شدند. يكى آيیسخينيس‌2 از مردم لامپرا و ديگرى آگيسياس‌3 از مردم ‌اخارينا. اما ديگران را آريستيديس رها نموده چنين گفت : شما در اين هنگام فرصت آن داريد كه پشيمانى و توبه‌ی خود را در سايه‌ی جانفشانى و كوشش ‌آشكار گردانيد. چنين بينگاريد كه مدتى پنهان شده بوديد و كنون بيرون آمده توبه مى‌كنيد و توبه‌ی خود را با جانفشانى بثبوت رسانيد.


1ـ Tegeatae
2ـ Aeschines
3ـ Agesias

🔶در پیرامون رمان
(بخش یکم)

🔸کانال : سخن نویسنده از رمان و کتابهای رمانست. در زمانی که هنوز تلویزیون نبوده و رادیو و سینما به اندازه‌ی امروز رواج نداشته ، کتابهای رمان خواننده و هم نویسنده فراوان داشته و بسیاری از مردم از پیر و جوان آلوده‌ی آن بوده‌اند. لیکن باید بدیده داشت امروز که بسیاری از فیلمها و سریالها و نمایشنامه‌های رادیویی را از رمانها می‌سازند این سخنان درباره‌ی آنها نیز راست درمی‌آید.

🔶 در پیرامون رمان

(بخش یکم)

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

✴️ دولت به ما پاسخ دهد
(تکه‌ی ششم)

🔸در این كیش آنچه جا ندارد سخن از كشور و توده و كوشش در راه آنهاست. یك شیعی باید بجهان ارجی نگزارد و درپی آبادی آن نباشد. آنگاه جهان اگر بد است و ستم فزونتر شده باید امام زمان بیاید و جهان را بنیكی آورد. در اندیشه‌ی یك شیعی بدیها باید روبروز فزونتر گردد و جهان پر از ستم و بیداد شود تا هنگام برای بیرون آمدن امام برسد كه بیرون آید و جهان را پر از داد گرداند.

گذشته از همه‌ی اینها ، از روی مشروطه حكومت حق توده است كه باید با برگزیدن نمایندگان و پدید آوردن مجلس شورا و دولت و اداره‌ها از آن حق خود بهره جویند. در حالی كه از روی كیش شیعی حكومت حق علماست ، و چنانكه گفتیم پیروان آن كیش باید هر حكومتی را كه جز از علما پدید می‌آید ـ چه مشروطه‌ای باشد و چه استبدادی ـ جائر و غاصب شناسند و دشمن دارند و مالیات دادن و بسربازی رفتن را حرام شمارند.

🔸اینست معنی آنچه می‌گوییم مشروطه با كیش شیعی از هر باره ناسازگار است. در آغاز جنبش مشروطه كه حاجی‌شیخ‌فضل‌الله و كسان دیگری از ملایان فریاد می‌زدند : «مشروطه بضد مذهب جعفری است ..» راست می‌گفتند. سخن ایشان تا اینجاش بسیار استوار می‌بود. خواستشان هرچه بوده باشد. سخنشان راست بوده.

پیشروان مشروطه‌خواهی اگر مردان دوراندیش و بافهم و دانش بودندی بایستی این ناسازگاری را بدیده گیرند و از همان گام نخست بچاره كوشند. ولی آنان این هوش و دانش را نداشته‌اند و با كوششهای خود مشروطه را در بغل شیعیگری جا داده‌اند.

🔸اینكه مشروطه در ایران بنتیجه‌ی نیكی نرسیده و رُویه‌ی[صورت] بسیار ناستوده‌ای بخود گرفته ، انگیزه‌های بسیاری می‌دارد ، و یكی از انگیزه‌های بزرگ آن (بلكه بزرگترین انگیزه‌ی آن) همین ناسازگاری با كیش شیعی و برخورد با دستورهای آن می‌باشد.

در این سی‌وهشت سال كه از آغاز مشروطه می‌گذرد ما در این كشور بوده‌ایم و می‌دانیم كه ملایان و پیروان ایشان با مشروطه و قانونهای آن چه رفتاری كرده‌اند ، چه ناپاسداریها نموده‌اند ، در برابر هر گامی كه بسوی پیشرفت برداشته شده به چه ایستادگیها و كارشكنیها برخاسته‌اند. اكنون هم در این كشوریم و می‌بینیم كه چه رفتاری می‌نمایند.
نافرمانی بقانون ، سرپیچیدن از دستور دولت ، گریختن از سربازی ، نپرداختن مالیات ، گریزانیدن كالا از گمرك ، قاچاقی گذشتن از مرز و اینگونه كارها عبادتی در اندیشه‌ی آنهاست. سربازی كه در راه ایمنی كشور كشته می‌شود در نزد آنها «مرتد» مرده ، پاسبانی كه شب تا بامداد بیدار می‌ماند و نگهبانی می‌كند از «ظلمه» است و پولی كه بگیرد حرام است. نخست‌وزیر ، وزیران ، نمایندگان مجلس ، سران اداره‌ها ، كارمندان دولت ، همه از «ظلمه»اند و همه گناهكارند ، پولشان حرامست ، رختهاشان حرامست ، نانی كه خودشان و فرزندانشان می‌خورند حرامست.
عدلیه خلاف شرعست ، دبستانها خلاف شرعست ، نظام وظیفه خلاف شرعست ، مالیه خلاف شرعست ، دبیرستانها[؟] خلاف شرعست ، دانشكده‌ها خلاف شرعست ، هرچه بیرون از دستگاه آخوندی و شیعیگری است خلاف شرع است.
میهن‌پرستی بت‌پرستیست. گفتگو از سوسیالیزم و كمونیزم بكلی حرامست. «اینها صحبتهای دنیاییست». اگر بیگانگان بكشور آمدند چون جلو روضه‌خوانی و زیارت را نمی‌گیرند بسیار بهتر كه بیایند.

چنگیز و تیمور و صمدخان كه آنهمه ستمها كرده و خونها ریخته‌اند درخور پروا نیستند. باید ستم یزید را فراموش نگردانید. باید دست از گریبان ابوبكر و عمر و عثمان برنداشت.

🔸در محرم ١٣٣٠ (قمری) كه روز عاشورا افسران دُژخیم تزاری در سربازخانه چوبه‌های دار برپا می‌گردانیدند كه شادروانان ثقة‌الاسلام و شیخ سلیم و ضیاءالعلماء و پسران نوجوان علی مسیو را بگناه ایراندوستی و میهن‌پرستی بدار كشند ، در همان هنگام شیعیان دسته‌ها راه انداخته در بازارها گردیده زنجیر بتن خود می‌كوفتند و فریاد برمی‌آوردند : «داد از ظلم یزید». (ای داد شمر الندن ، فریاد شمر الندن).

🔸در سال ١٣٣٦ (قمری) كه در ارومی آشوب آسوری برخاست بهنگامی كه آسوریان مردان آن شهر را كشتار می‌كردند و زنها را شكم می‌دریدند و دختران را كشیده می‌بردند حاجی محتشم‌السلطنه والی شیعی آذربایجان در تبریز در عالی‌قاپو روزهایش را با زیارت عاشورا می‌گذراند و صد لعن «اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد و آل محمد» می‌خواند.

حاجی‌محتشم‌السلطنه (حسن اسفندیاری)
از درباریان قاجاری بود. محمدعلی میرزا او را به ارومی فرستاد که در آنجا هم هواداری از دربار مینمود. پس از برافتادن محمدعلی‌میرزا همچنان در میان مردان دولتی بود و بارها بوزارت رسید. سپس در زمان رضاشاه سالها رئیس مجلس بود و چاکری شاه را میکرد.

حاجی‌صمدخان مراغه‌ای
بدنامترین بدخواهان مشروطه این مرد را باید شمرد.

حاجی شیخ فضل‌الله نوری از سران بدخواهان مشروطه

شادروان علی‌مسیو با دو تن از پسران خود
حسن و قدیر دو پسر او را روسها در روز عاشورا همراه ثقة‌الاسلام و دیگران بدار کشیدند.

ارتباط ما ایرانی‌ ها با قبرها ناگسستنی است.!!!
کار ما با قبر است.!
نشاط را ما از قبر میگیریم!
سعادت را ما از قبر میگیریم.!

بار و بندیل تان راببندید، برویم کربلا سر قبر ...
از آنجا هم میرویم نجف سر قبر ...
بعد میرویم به مدینه سر قبر ...
سپس میرویم سوریه سر قبر ..
برمیگردیم به مشهد سر قبر ...
میرویم قم سر قبر ...
میرویم شیرازسرقبر...
و اینجا همه قبر هست
میرویم سر قبر؛ سر قبر...
اصلا زندگی ما همه در قبر است.!!!!
به همین خاطر آباد ترین جاهای ما گورستان ها هستند.!!!
حتی تورهایمان هم گورستانی است.!!!
بعد از قبر دیگر چه داریم؟!
مسجد.!!!
در حالی كه این مسجد هم در ارتباط با آن قبر ساخته شده
عزیزان، ما آدم های قبرستانی هستیم.!!!
اهل زندگی نیستیم
ما را این گونه بار آورده اند.
این کشورپر از قبراست، هرروز هم گوری به گورهااضافه میشود.!!!
امام زاده پشت امام زاده کشف
وبرآنها بارگاه ساخته و
به امت همیشه درصحنه جهت
پرداخت نذوراتشان تقدیم
می شود.!!!!

پس کاخ ها کو؟
سالن های عظیم نمایش کو؟
سالن های بزرگ موسیقی کو؟
سالن های بزرگ ورزشی چه شد؟
شادی وشادمانی کو؟
و....

آیا هدف ازآفرینش مردم دراین محنتکده رفتن برسرگورهابوده است ؟
دوستان؛
همه ی زندگی ما برای قبر است.!!!
مملکت ما هم شبیه قبر شده؟
حیف ازاین کشورکه گرفتار چنین بلای ویرانگری شد.

عزیزان؛
ایران بزرگ آرمان بزرگ میخواهد!!!!

ما زندگی کردن را نمیدانیم با سکوت مهر تایید بر همه چیز میزنیم.
(این نوشته‌‌ی کوتاهشده‌ای از محمد یار تازه آشنای ماست. چون حال و سان کشور و مردم را نیک می‌نماید در اینجا آوردیم.)

🔶 در پیرامون ادبیات
نشست دوم : شعر سخنست و سخن بايد از روي نياز باشد
تکه‌ی 5

🔸 حافظ شيرازي كه او را «لسان‌الغيب» نام داده‌اند غزلهايش بخوانيد تا ببينيد چه اندازه درهم است. از عشق بموعظه ، از موعظه بفلسفه ، از فلسفه بستايش باده ، از ستايش باده بداستان جبريگري يا مانند آن مي‌گذرد.
اينها گذشته از آنكه سخن بياوه مي‌سروده‌اند و شعر مي‌گفته‌اند تنها براي آنكه شعر گفته باشند ، آن گفته‌هاي ياوه‌شان نيز درهم مي‌بوده. يكي از ايرادهاي بزرگ بشعرسازي ايرانيان همينست.
در اين باره مثلي هست كه بارها ياد كرده‌ام. كسي در تابستان پوستين خريده بدوش انداخته بود. ايراد گرفتند. پاسخ داد : «در نسيه‌فروش عبا نمي‌بود». چون پول نمي‌داشته و مي‌خواسته نسيه بخرد و نسيه‌فروش عبا نمي‌داشته ناچار شده كه پوستين بخرد.
شاعران نيز چنينند. چون كارشان بيش از همه در دست وزن و قافيه است ، از اينرو ساماني در سخنانشان نيست و هفت يا هشت بيت كه در يك غزل مي‌آيد تنها قافيه است كه آنها را بهم مي‌بندد.
ستايشگريهايي كه اينان كرده‌اند ، گذشته از آنكه از ديده‌ی نيكخويي بسيار زشتست و خود نمونه‌ي پستي آنان مي‌باشد ، از اين باره هم زشتست كه بجاي آنكه كارهاي نيكي را از آن پادشاه بشمارند (اگرچه بدروغ باشد) ، همه بآسمان و ريسمان پرداخته بگزافه‌هاي بسيار پرتي برخاسته و گاهي پندارهايي از خود پديد آورده‌اند كه به سرسام تب‌دار ماننده‌تر است تا بسخن كسي تندرست و هوشدار. همان انوري كه ندانسته بسخنان خود چه نامي دهد ، «آنها را معجزه خواند يا ساحري» ، اينها نمونه‌هايي از ستايشگريهاي اوست :
گر تور چو عقرب نشدي ناقص و بيچشم
در قبضه‌ی شمشير نشاندي دبران را
از ناصيه‌ی كاهربا گرچه طبيعيست
سعي تو فرو شويد رنگ يرقان را
*
به تيغ كين تو آن را كه كشته كرد اجل
خداي زنده نگرداندش به نفخه‌ی صور
*
گرگ از مهابت تو بره مانده ميش را
بردارد از زمين و بدوش شبان دهد
سلطان سنجر كه همانا اين شعرها در ستايش اوست جنگها كرده و فيرويها بدست آورده و كشور پهناوري مي‌داشت. شاعر كه بچاپلوسي برخاسته بوده مي‌توانسته سخن از آنها راند ولي نكرده و باين گفته‌هاي پوچ كه باز مي‌گويم بسرسام تب‌دار بسيار ماننده است پرداخته.
گفتگو در آنست كه سخناني كه حالشان اينهاست ، چه بسيار ناسزاست كه كساني برخيزند و دعوي «وحي» درباره‌ی آنها كنند. اين لاف از شاعران سخنباز ياوه‌گو از لا‏ف خدايي كه ميرزا حسينعلي بهاء زده كمتر نيست.
بماند كه همان شاعران چه هجوها كرده‌اند ، چه دشنامها داده‌اند ، چه سخنان زشتي را برشته‌ی شعر كشيده‌اند. همان انوري تكه‌اي گفته كه در ديوانش هست و از زشتترين گفته‌هاست :
قاصد خويش را فرستادم
بتو پنهان پيامكي دادم
شعرهاي پر از دشنام سوزني و يغما و ابوالعلاي شيرواني و شهاب ترشيزي و هزليات سعدي و ديگران را شنيده‌ايد. از شعرهاي بسيار بيشرمانه‌ی ايرج ميرزا و عشقي ناآگاه نمي‌باشيد. هجوها و دشنامهاي اديب‌الممالك بگوشتان خورده است. ببينيد تا چه اندازه ناسزاست كه كسي آنها را «وحي» شمارد.
شنيدنيست وحيد دستگردي كه نامش شنيده‌ايد با ما دشمني مي‌كرد و پيامها مي‌فرستاد كه «شعر وحي است». سلطانزاده‌ي ما در پاسخ پيام فرستاده بود : «آيا شعرهاي عشقي كه در هجو خود شماست نيز وحي است؟!».
از بس بد شاعران گفته نشده كار باينجاها كشيده. همين داستان هجو و دشنام لكه‌ي ننگي در تاريخ ايرانست. در آيين اسلام شاعر هجوگو كشتني مي‌بوده و همان بايد بود. شاعر هجو‌گو چون سگ‌ هار است. در تاريخهاي عثماني خوانده‌ام ، در استانبول «نفعي» نام شاعري مي‌بوده كه اين و آن را هجو مي‌كرده ، بفتواي شيخ‌الاسلام سرش را بريده‌اند. ولي در ايران از نافهمي و بيچارگي هجونامه‌ها را نگه داشته‌اند ، در كتابها نوشته‌اند ، خوانده و لذت برده‌اند ، بچاپ رسانيده در همه‌جا پراكنده‌اند. سپس كار بجايي رسيده كه همان شاعران را همپايه‌ی برانگيختگان و شعرهاي آنها را از سرچشمه‌ی «وحي» دانند. نيك گفته‌اند بدهكار را چون دنبال نكني بستانكار گردد.
آمديم بر سر عشقبازيهاي شاعران كه شاهكار ايشان شمرده مي‌شود. بماند آنكه عشقبازيهاي آنان ياوه مي‌بوده. باين معني با دل سرد و تهي لاف عشق زده‌اند و هميشه سر و كارشان با «يار پنداري» بوده. بماند آنكه بسياري از آنان اين راه را هم كج رفته‌اند و همان «يار پنداريشان» پسر مي‌بوده ـ گذشته از همه اينها ستايشهايي كه آنان از يار كرده‌اند و «تشبيه»هايي كه آورده‌اند بسيار خنكست.

میرزا حسینعلی بهاء (که لاف خدایی زده بوده)

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
2) آريستيديس‌‌ ـ تکه‌ی 9

🔸 ماردونيوس مى‌خواست دليرى يونانيان را بيازمايد و اينبود كه همه‌ی سوارگان خود را كه‌ دسته‌ى نيرومندى بودند خود او نيز در ميان ايشان بجنگ مى‌پرداخت بر سر آنان فرستاد. يونانيان بر دامنه‌ی كوه كيثايرون چادر زده بودند مگر ميگاريان كه سه‌هزار تن بوده و در دشت ‌چادر زده بودند و اينبود كه سوارگان ايران نخست بر سر اينان تاختند و از هر سوى بجنگ ‌پرداختند. ميگاريان بیدرنگ كس نزد پااوسانياس فرستاده ازو يارى طلبيدند. زيرا بتنهايى ‌هرگز نمى‌توانستند در جلو آنهمه سوارگان ايران ايستادگى نمايند. پااوسانياس اين پيام ايشان را شنيده و خود با چشم مى‌ديد كه چادرهاى ميگاريان از بس كه تيرها و زوبينها بآنها مى‌رسيد پوشيده گرديده و خود آن سپاهيان بيك جاى تنگى‌ پناهنده شده بپاييدن خود پرداخته‌اند. ولى او سراسيمه گرديده نمى‌دانست چگونه دسته‌هاى ‌سنگين‌ابزار خود را بيارى آنان بفرستد. سرانجام دل بفرستادن دسته‌اى نهاد ولى براى آنكه‌ سپاهيان و سركردگان را بچنين كارى برانگيزد پرسيد كه كيست بنگهدارى ميگاريان‌ بشتابد؟ ديگران كه پس ايستادند آريستيديس داوطلب شده اولمپيادورس‌1 را كه يكى از سركردگان زيردست او و خود مرد بسيار دلاورى بود با سيصد تن برگزيده از آتنيان و دسته‌اى ازتيراندازان بميدانگاه فرستاد. اينان بزودى آماده گرديده بدانجا شتافتند. از آنسوى ماسيستيوس2‌ كه سركرده‌ی ‌سوارگان دشمن و خود مردى بى‌اندازه جنگجو و دلير و همچنين تناور و خوش‌سيما بود اين‌ كار آنان را دريافت و عنان اسب را برگردانيده بجلو آنان شتافت. از اين جهت جنگ بسيار سختى درگرفت و هر دو سوى چنان كوشيدند كه تو گويى ‌آخرين جنگ اين جنگ آنان خواهد بود. ولى چون اسب ماسيستيوس زخم برداشت و او را بر زمين انداخت و او برافتاده از سنگينى زره و ابزارهاى خود نتوانست بچابكى برخيزد آتنيان گرد او را گرفته پياپى زخمها فرود آوردند. ولى هيچيك از اين زخمها اثرى نداشت‌ چرا كه سراسر تن او از سينه و رانها و سر و رو پوشيده از زر و برنج و آهن بود. مگر يكى از آتنيان از رخنه‌ی نقاب آهنين زخمى رسانيده او را بكشت. ديگر سپاهيان ايران اين بديده روى بگريز آوردند و آن لاشه را در ميدان بازگزاردند. بزرگى اين فيروزمندى يونانيان نه تنها از اين جهت بود كه گروه بس انبوهى را از دشمن‌ كشته بودند بلكه از رفتار خود ايرانيان هم پيدا بود كه آن فيروزى يونانيان بس بزرگ بوده زيرا همه موى ستردند و از اسبها و استرهاى خود هم موها را بريدند و سراسر آن دشت را پر از شيون ساختند. زيرا ماسيستيوس كه از دست آنان رفته بود در رتبه‌ی نزديك ماردونيوس بود و باندازه‌ی او ارج و نيرومندى داشت.


1ـ Olympiadorus
2ـ Masistius