پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 5 از 7 گفتاری از احمد کسروی زنان ایران که از همه جا ناآگاهند1 و کمترین دلبستگی بکشور و زندگانی توده‌ای نمی‌دارند ، و از درسخواندگان نیز هوش و فهمی در این باره دیده نمی‌شود ، شُوندش[سبب] جز این نبوده که بیشتر…
✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 6 از 7
گفتاری از احمد کسروی
ما از گمراهیهای شیعیان و از نادانیهای آنان داستانهای بسیار میشناسیم و در اینجا چند داستانی را یاد خواهیم کرد :
1ـ چنانکه نوشتیم در سال ١٢١6[ق] وهابیان بسرکردگی «سعودبن‌عبدالعزیز» بکربلا دست یافته شش ساعت بکشتار پرداختند. بخانه‌ها درآمده کودکان و بچگان را کشتند و بزنان و دختران دست یازیدند. بارگاهها را ویرانه گردانیده صندوقهای سیمین و آهنین را شکستند و هیچ گونه ناپاسداری دریغ نداشتند. بنوشته‌ی خود شیعیان هفت‌هزار تن کشته گردیدند که چند تن از ایشان از مجتهدان بزرگ می‌بودند.
از داستانی باین شومی ، شیعیان بایستی بخود آیند و این بدانند که آن گنبدها توانای هیچ کاری نمی‌باشند. بایستی بیدار گردیده این را دریابند که مردگانی که دستگاه خود را نگهداری نتوانستند دیگران را هم نخواهند توانست. ولی آنان بجای اینها بگمراهی افزوده از یکسو همان را دستاویز دیگری برای نالیدن و زاریدن گرفته شعرها گفتند و مرثیه‌ها سرودند :
لم ادر ای رزایاهــم اعج لها لذبح اصبیــه ام هتـک نســـوان
و من رأی یوم تشریق بغیر منی و هدیـه الغـر من ابنــاء عدنــان
سن ابن سـعد سبیلا و اقتــدی ابن سعود الشقی به ضل الشقیان1
از سوی دیگر بدروغ‌پردازی برخاسته معجزهای ساختند : «وهابیان چون قبر امام حسین را شکافتند دیدند که آن حضرت با بدن پاره ، بر سر بوریایی نهاده. بناگاه هوا بهم خورد و باد شدیدی وزیدن گرفت. وهابیان از ترس رو بگریز نهاده بیرون رفتند ...».2
از اینها گذشته «خدام حرم» که در آزمندی و پول‌دوستی کم مانند می‌دارند ، از پیشامد بسودجویی پرداخته تسبیح‌هایی چوبی ساختند و بنام آنکه از چوب صندوقهای شکسته است بایران و دیگر جاها بردند و به توانگران به بهای بسیار گزاف فروختند. نویسنده‌ی «قصص‌العلما» که یکی از ملایان بنام می‌بوده چنین می‌نویسد : «چند عدد از آنها بدست والد افتاده که چند دانه را من دارم. امید که آن را درمیان کفنم گزارند که بدان سبب نجات از «درکات» یابم ، چه آن صندوق را انبیاء مسح کردند و ائمه تقبیل نمودند و ملائکه پرهای خود را علیالدوام بآن سودند».
شما نیک اندیشید که این گروه تا چه اندازه در گمراهیها فرورفتهاند! نیک اندیشید که هیچ چیزی نمیتواند آنان را بتکان آورد! نیک اندیشید که تا چه اندازه با خدا و آیین او دشمنند! نیک اندیشید که چگونه بدروغسازی دلیرند و چگونه در نادانی پافشار می‌باشند!.
2ـ چنانکه گفتیم در سال١٣3٠ [ق] روسیان در مشهد توپ بگنبد آنجا بستند و سالداتها بدرون رفته سیدمحمدیزدی و دیگران را دستگیر گردانیدند و در میانه چند صد تن از مردم کشته شده کالاهای بسیاری بتاراج رفت. این کار بشیعیان بسیار گران افتاد و با اینحال در ایران از ترس روسیان بخاموشی گراییده ، بشیوه‌ی «تقیه» رفتار کردند. بویژه که امپراتور روس مشروطه‌ی ایران را برانداخته بود و ملایان و پیروانشان بسیار خشنود ازو می‌بودند. ولی در هندوستان شیعیان بجوش و خروش برخاستند و انجمنها برپا گردانیده از دولت انگلیس خواستار شدند که از روسیان کینه‌ی آن کار را جوید.
دارنده‌ی حبل‌المتین که از بیرقداران شیعیگری می‌بود گفتارهای بسیاری در این زمینه نوشت و در یکی از آنها چنین گفت : «مسئله‌ی خراسان را قیاس به تبریز نتوان نمود». ببینید کودنی یک روزنامه‌نویس را : در تبریز که روسیان آن بیدادگریها را کردند و هفتاد تن کمابیش مردان ارجمندی را ـ از ثقةالاسلام و شیخسلیم و میرزاعلی‌واعظ و میرکریم و دیگران بدار کشیدند و ریشه‌ی آزادیخواهی را از آن شهر کنده آزادی ِایران را از بین بردند ، نویسنده‌ی کودن سوراخ شدن چند جای گنبدی را بزرگتر از آن می‌شمارد و درخور سنجش نمی‌داند.
پابرگیها :
1ـ از یك قصیده‌ی درازی است كه «ازری» نام شاعری سروده.
2ـ جمله‌هاییست كه در كتاب قصص‌العلما می‌نویسد.
از کتاب داوری ـ گفتار 3
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 4 از 7) سوم : اینان از یك شایستگی خدادادی خود را بی‌بهره می‌گردانند. زیرا چنانكه بارها گفته‌ایم یكی از خویهای نیك آدمی راستی‌پرستی است كه چون سخنی را شنوَد و آن را براست دارد بهواداری…
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 5 از 7)
این پاسخیست كه داده شده و بسیار بجاست و من می‌خواهم آن را روشنتر گردانم. از خرده‌گیر می‌پرسم آیا خواست شما از ساختمان تازه چیست؟!. اگر خود شما باشید چه ساختمان تازه‌ای بمیان آورید؟!. از اینكه ما در گفتار خود نام دین می‌بریم باشد كه شما ما را بپای كشیشان و ملایان برده‌اید و چنان دانسته‌اید درپی همان چیزهای كهنیم ، و من برای آنكه شما را بیدار گردانم ناگزیرم مثلی یاد كنم : شما چون در اروپا درس خوانده‌اید نیك میدانید كه در این دویست سال و سیصد سال چه پیشرفتهایی در كار دانش رخ داده و چه افزارهای بسیار شگفتی اختراع یافته. این هم میدانید كه هر یكی از این افزارها مایه‌ی آسانی زندگانیست. مثلاً اتومبیل كه اختراع كرده‌اند راه پیمودن را ده بر یك آسانتر گردانیده و ما راهی را كه پنجاه سال پیش با درشكه ده روزه می‌پیمودیم اكنون با اتومبیل یك روزه می‌پیماییم. همچنین است راه آهن و تلگراف و تلفن و ماشینهای بافندگی و ریسندگی و تابندگی و كارندگی كه هر یكی آسانیهای دیگری را در كار زندگی پدید می‌آورد. لیكن از آنسوی ما نیك می‌بینیم كه از روزی كه این اختراعها آغاز شده زندگی رو بسختی گزارده است و ما خود آگاهیم كه آسایشی را كه سی سال پیش در زندگی می‌داشتیم اكنون نمی‌داریم.
این چیزیست كه خود اروپاییان در آن درمانده‌اند و می‌توان گفت كه حال چیستانی پیدا كرده است. ما انگیزه‌ی این را بدست آورده‌ایم و راه چاره را هم دانسته‌ایم و بخواست خدا برآن می‌كوشیم كه آیینی برای زندگی بگزاریم كه دانشها سود خود را تواند داد و جهانیان بدانسان كه می‌باید از آسایش بهره توانند یافت. این چیزیست كه ما بآن می‌كوشیم و من نمی‌دانم شما آن را ساختمان تازه خواهید شمرد یا نه؟!.
این یك گرفتاری شده است كه همینكه نام دین بمیان می‌آید كسانی رو ترش میكنند بی‌آنكه بدانند ما چه میگوییم و چه معنی از آن میخواهیم. اینان را باید نشاند و چنین گفت : ما هیچ نام دین نمی‌بریم. تو بگو آیا زندگی راهی می‌خواهد یا نه؟!. اگر می‌خواهد بگو ببینم چگونه باید بود؟!.
این پاسخ بسیار بجاست كه ما تا نتوانیم این اندیشه‌های پراكنده و بیهوده‌ای را كه بنام دین یا بنامهای دیگری در سرهاست ریشه كَنیم هیچ كاری نخواهیم توانست. وانگاه ما درپی اینیم كه مردمان را براستیها آشنا گردانیم و نخست باید این دروغها را از سرهای ایشان بیرون كنیم. بگفته‌ی شما اگر ما درپی ساختمان تازه‌ای می‌باشیم و میخواهیم مردمان را در زیر آن گرد آوریم باید نخست بكندن ساختمانهای كهن پردازیم ، وگرنه تا آنها هست مردمان از زیر آنها بآسانی بیرون نخواهند آمد.
شاید كسانی برانداختن آنها را كار آسانی می‌شمارند ولی باید بگویم كار بس سختیست و دلیل آن اینكه دانشها با همه‌ی رواج شایان ، آنها را از میان برنداشته و بیش از این نتوانسته كه آنها را سست گرداند. شما می‌بینید در اروپا با صدها دانشكده توریت [1] و انجیل دست بدست میگردد و دسته‌های بزرگی از دانشمندان هنوز خواهان آنها می‌باشند و راستی اینست كه آنان دانشها را به یك گوشه‌ی دل خود و این افسانه‌ها را بگوشه‌ی دیگر آن سپارده‌اند ، و این از آنجاست كه دانشها جای دین را نتواند گرفت. آدمی در زندگانی به یك رشته دانستنیها و دستورها نیازمند است كه دانشها از آن ناآگاه میباشد. این است یك دانشمند با همه‌ی دانشهایی كه اندوخته خود را نیازمند دین می‌شناسد و ناگزیر خود را بدامن چیزهایی می‌اندازد كه آنها را جز پندارهای بیپایی نمی‌شناسد.
در این باره راستی آنست كه تا این اندیشه‌های پراكنده و پندارهای مفت درمیانست مردمان رستگار نخواهند بود ، و از آنسوی تا یك شاهراهی برای زندگی باز نشود و راستیها و دستورهایی آموخته نگردد اینها از میان نخواهد رفت ، و از اینروست كه ما در پیمان از یكسو با آن پندارهای بیهوده می‌جنگیم و از یكسو راستیهایی بجای آنها می‌گزاریم و این راه را گام بگام پیش می‌رویم.
[1] : نام یا تلفظ دیگر تورات. ـ و
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 5 از 7)
این پاسخیست كه داده شده و بسیار بجاست و من می‌خواهم آن را روشنتر گردانم. از خرده‌گیر می‌پرسم آیا خواست شما از ساختمان تازه چیست؟!. اگر خود شما باشید چه ساختمان تازه‌ای بمیان آورید؟!. از اینكه ما در گفتار خود نام دین می‌بریم باشد كه شما ما را بپای كشیشان و ملایان برده‌اید و چنان دانسته‌اید درپی همان چیزهای كهنیم ، و من برای آنكه شما را بیدار گردانم ناگزیرم مثلی یاد كنم : شما چون در اروپا درس خوانده‌اید نیك میدانید كه در این دویست سال و سیصد سال چه پیشرفتهایی در كار دانش رخ داده و چه افزارهای بسیار شگفتی اختراع یافته. این هم میدانید كه هر یكی از این افزارها مایه‌ی آسانی زندگانیست. مثلاً اتومبیل كه اختراع كرده‌اند راه پیمودن را ده بر یك آسانتر گردانیده و ما راهی را كه پنجاه سال پیش با درشكه ده روزه می‌پیمودیم اكنون با اتومبیل یك روزه می‌پیماییم. همچنین است راه آهن و تلگراف و تلفن و ماشینهای بافندگی و ریسندگی و تابندگی و كارندگی كه هر یكی آسانیهای دیگری را در كار زندگی پدید می‌آورد. لیكن از آنسوی ما نیك می‌بینیم كه از روزی كه این اختراعها آغاز شده زندگی رو بسختی گزارده است و ما خود آگاهیم كه آسایشی را كه سی سال پیش در زندگی می‌داشتیم اكنون نمی‌داریم.
این چیزیست كه خود اروپاییان در آن درمانده‌اند و می‌توان گفت كه حال چیستانی پیدا كرده است. ما انگیزه‌ی این را بدست آورده‌ایم و راه چاره را هم دانسته‌ایم و بخواست خدا برآن می‌كوشیم كه آیینی برای زندگی بگزاریم كه دانشها سود خود را تواند داد و جهانیان بدانسان كه می‌باید از آسایش بهره توانند یافت. این چیزیست كه ما بآن می‌كوشیم و من نمی‌دانم شما آن را ساختمان تازه خواهید شمرد یا نه؟!.
این یك گرفتاری شده است كه همینكه نام دین بمیان می‌آید كسانی رو ترش میكنند بی‌آنكه بدانند ما چه میگوییم و چه معنی از آن میخواهیم. اینان را باید نشاند و چنین گفت : ما هیچ نام دین نمی‌بریم. تو بگو آیا زندگی راهی می‌خواهد یا نه؟!. اگر می‌خواهد بگو ببینم چگونه باید بود؟!.
این پاسخ بسیار بجاست كه ما تا نتوانیم این اندیشه‌های پراكنده و بیهوده‌ای را كه بنام دین یا بنامهای دیگری در سرهاست ریشه كَنیم هیچ كاری نخواهیم توانست. وانگاه ما درپی اینیم كه مردمان را براستیها آشنا گردانیم و نخست باید این دروغها را از سرهای ایشان بیرون كنیم. بگفته‌ی شما اگر ما درپی ساختمان تازه‌ای می‌باشیم و میخواهیم مردمان را در زیر آن گرد آوریم باید نخست بكندن ساختمانهای كهن پردازیم ، وگرنه تا آنها هست مردمان از زیر آنها بآسانی بیرون نخواهند آمد.
شاید كسانی برانداختن آنها را كار آسانی می‌شمارند ولی باید بگویم كار بس سختیست و دلیل آن اینكه دانشها با همه‌ی رواج شایان ، آنها را از میان برنداشته و بیش از این نتوانسته كه آنها را سست گرداند. شما می‌بینید در اروپا با صدها دانشكده توریت [1] و انجیل دست بدست میگردد و دسته‌های بزرگی از دانشمندان هنوز خواهان آنها می‌باشند و راستی اینست كه آنان دانشها را به یك گوشه‌ی دل خود و این افسانه‌ها را بگوشه‌ی دیگر آن سپارده‌اند ، و این از آنجاست كه دانشها جای دین را نتواند گرفت. آدمی در زندگانی به یك رشته دانستنیها و دستورها نیازمند است كه دانشها از آن ناآگاه میباشد. این است یك دانشمند با همه‌ی دانشهایی كه اندوخته خود را نیازمند دین می‌شناسد و ناگزیر خود را بدامن چیزهایی می‌اندازد كه آنها را جز پندارهای بیپایی نمی‌شناسد.
در این باره راستی آنست كه تا این اندیشه‌های پراكنده و پندارهای مفت درمیانست مردمان رستگار نخواهند بود ، و از آنسوی تا یك شاهراهی برای زندگی باز نشود و راستیها و دستورهایی آموخته نگردد اینها از میان نخواهد رفت ، و از اینروست كه ما در پیمان از یكسو با آن پندارهای بیهوده می‌جنگیم و از یكسو راستیهایی بجای آنها می‌گزاریم و این راه را گام بگام پیش می‌رویم.
[1] : نام یا تلفظ دیگر تورات. ـ و
پاکدینی ـ احمد کسروی
3 ✴️ زبان ایرانی 🔸 2ـ هر زباني بايد مرزي بدارد [تکه‌ی 1 از 2] زبانهايي كه ما امروز مي‌شناسيم و از هر يكي كم يا بيش آگاهي داريم هر كدام درآميخته و پديد آمده از چند زبان باستان مي‌باشد كه آن زبانها امروز از ميان رفته. مثلاً زبان فرانسه از درآميختن زبان…
4
✴️ زبان ایرانی
2ـ هر زباني بايد مرزي بدارد [تکه‌ی 2 از 2]
آيا كسي كه فارسي را از روي شاهنامه ياد گرفته مي‌تواند كليله را هم بخواند و بفهمد؟ كنون هم تكليف چيست؟ آيا كسي كه در آرزوي فارسي آموختن است فارسي كليله را بياموزد يا فارسي شاهنامه را؟ اگر شاهنامه فارسي است پس كليله چيست؟ آيا يك كسي تا چند سال درس بخواند كه هم شاهنامه را بفهمد و هم كليله و دمنه را؟
داستان يك زباني با كلمه‌هاي بيگانه داستان يك مردمي (ملتي) است با مردمان بيگانه. چنانكه يك مردمي سرحدهايي براي ميهن خود برپا كرده كسان بيگانه را بميان خود راه نمي‌دهند مگر با شرطهايي ، هر زباني نيز بايد با كلمه‌هاي بيگانه همان رفتار را پيش گيرد و درهاي خود را بروي آن كلمه‌ها باز نگزارد.
ناگفته پيداست كه دو چيز جداگانه از هم بايد باهم درنياميزند. مثلاً خاك فرانسه با خاك اسپانيا سرحدي در ميانه دارد و آمدوشد از اين سوي بآن سوي آزاد نيست. اگر كسي ايراد گرفته بگويد اين سرحد براي چيست؟! براي چه سرحد را برنمي‌دارند كه مردم آزادانه آمدوشد كرده درآميزند؟!
پاسخ چنين ايرادي آنست كه تا فرانسه فرانسه و اسپانيا اسپانياست بايد آن سرحد باشد و اگر سرحد از ميان برداشته شد ديگر نه فرانسه فرانسه است و نه اسپانيا اسپانياست.
درباره‌ي فارسي و عربي نيز تا اين دو زبان از هم جداست بايد در ميانه ساماني باشد وگرنه فارسي فارسي نخواهد بود چنانكه امروز نيست.
وانگاه زبان جز از فارسي تنها عربي نيست صدها زبانهاي ديگر هست. بِهمان دليل كه عبدالحميد كاتب (مترجم كليله‌ي بهرامشاهي) خود را آزاد دانسته است كه دست بقاموس عربي يازيده نوشته‌هاي فارسي خود را پر از كلمه‌هاي عربي سازد كساني هم امروز مي‌توانند دست به دیكسيونر فرانسه يازيده نگارشهاي فارسي خود را از كلمه‌هاي فرانسه پر سازند. آن روز دوره‌ي عرب بود امروز هم دوره اروپاست. آيا كساني كه بر عبدالحميد كاتب ايراد ندارند بر اين كسان چه ايرادي خواهند داشت؟!
راستي اگر در آغاز مشروطه دانشمنداني جلوگيري از جوانان بلهوس نمي‌كردند امروز يك‌نيم بيشتر كلمه‌هاي زبان ما اروپايي بود. من هنوز فراموش نكرده‌ام آن شعرها را كه يكي بعنوان نمونه‌ي ادبيات نوين در روزنامه‌اي چاپ كرده بود :
شب تا سحر نيارم از آسمان دومن را زين آرزو كه گيرم دست در دست زن را
................................................................. گر دكترم تو باشي راحت كشم له پن را
آرزو دارم بدانم كه دانشمند گرامي آقاي ميرزا محمدخان قزويني كه باز بودن درهاي فارسي را بروي عربي عيب نمي‌دانند و بهترين نگارش پارسي آن را مي‌شمارند كه سراپاي آن كلمه‌ي عربي باشد و بر نگارشهاي من و ديگران ايراد مي‌گيرند آيا ايشان چه ايرادي باين جوانان دارند؟ در جايي كه خود ايشان بمناسبت آشنايي بزبان عربي حق خود مي‌دانند كه نه تنها كلمه‌هاي عربي بلكه جمله‌هاي عربي نيز در نگارشهاي پارسي بكار برند ، آيا جواني كه بزبان فرانسه يا روسي يا انگليسي آشناست حق نخواهد داشت كه در نگارشهاي خود كلمه‌هاي اين زبانها را بكار برد؟ آيا در چنين حالي از فارسي چه نشاني باز خواهد ماند؟!
زبان نه هر چيز ديگر : همين كه ساماني براي خود ندارد نابود خواهد شد. كسي يك من شير خريده و در ديگي بخانه آورده آن شير تا هنگامي شير است كه درِ ديگ بسته باشد و كسي چيزي بآن درنياميزد وگرنه اگر درِ ديگ باز باشد و كودكان يكي يك كاسه آب بروي آن وارونه كند و ديگری چند مشت خاك بريزد و سومي شيره يا سركه بآن درآميزد آيا باز شير خواهد بود؟!
اگر زبان براي فهمانيدن معنيهاست اين چگونه مي‌تواند بود كه هر روز دسته‌ي ديگري از كلمه‌هاي بيگانه در آن پديدار شود؟!
گذشته از همه‌ي اينها آيا همه‌ي مردمان اروپا با زبانهاي خود چه رفتار مي‌كنند؟ آيا زبان فرانسه كه گفتيم از لاتين و زبان بومي گال پديد آمده امروز هم مي‌تواند درهاي خود را بروي كلمه‌هاي لاتين باز نمايد. بدينسان كه هر نويسنده‌اي حق داشته باشد به هر اندازه كه مي‌خواهد كلمه‌هاي نويني از لاتين برداشته پياپي جمله‌هاي لاتين بكار برد؟! اگر يك نويسنده يك چنين كاري كرد او را ديوانه نمي‌خوانند؟!
براي آنكه مطلب هر چه روشنتر گردد بايد تاريخچه‌ي درآميختن فارسي با عربي را ياد كنيم :
✴️ زبان ایرانی
2ـ هر زباني بايد مرزي بدارد [تکه‌ی 2 از 2]
آيا كسي كه فارسي را از روي شاهنامه ياد گرفته مي‌تواند كليله را هم بخواند و بفهمد؟ كنون هم تكليف چيست؟ آيا كسي كه در آرزوي فارسي آموختن است فارسي كليله را بياموزد يا فارسي شاهنامه را؟ اگر شاهنامه فارسي است پس كليله چيست؟ آيا يك كسي تا چند سال درس بخواند كه هم شاهنامه را بفهمد و هم كليله و دمنه را؟
داستان يك زباني با كلمه‌هاي بيگانه داستان يك مردمي (ملتي) است با مردمان بيگانه. چنانكه يك مردمي سرحدهايي براي ميهن خود برپا كرده كسان بيگانه را بميان خود راه نمي‌دهند مگر با شرطهايي ، هر زباني نيز بايد با كلمه‌هاي بيگانه همان رفتار را پيش گيرد و درهاي خود را بروي آن كلمه‌ها باز نگزارد.
ناگفته پيداست كه دو چيز جداگانه از هم بايد باهم درنياميزند. مثلاً خاك فرانسه با خاك اسپانيا سرحدي در ميانه دارد و آمدوشد از اين سوي بآن سوي آزاد نيست. اگر كسي ايراد گرفته بگويد اين سرحد براي چيست؟! براي چه سرحد را برنمي‌دارند كه مردم آزادانه آمدوشد كرده درآميزند؟!
پاسخ چنين ايرادي آنست كه تا فرانسه فرانسه و اسپانيا اسپانياست بايد آن سرحد باشد و اگر سرحد از ميان برداشته شد ديگر نه فرانسه فرانسه است و نه اسپانيا اسپانياست.
درباره‌ي فارسي و عربي نيز تا اين دو زبان از هم جداست بايد در ميانه ساماني باشد وگرنه فارسي فارسي نخواهد بود چنانكه امروز نيست.
وانگاه زبان جز از فارسي تنها عربي نيست صدها زبانهاي ديگر هست. بِهمان دليل كه عبدالحميد كاتب (مترجم كليله‌ي بهرامشاهي) خود را آزاد دانسته است كه دست بقاموس عربي يازيده نوشته‌هاي فارسي خود را پر از كلمه‌هاي عربي سازد كساني هم امروز مي‌توانند دست به دیكسيونر فرانسه يازيده نگارشهاي فارسي خود را از كلمه‌هاي فرانسه پر سازند. آن روز دوره‌ي عرب بود امروز هم دوره اروپاست. آيا كساني كه بر عبدالحميد كاتب ايراد ندارند بر اين كسان چه ايرادي خواهند داشت؟!
راستي اگر در آغاز مشروطه دانشمنداني جلوگيري از جوانان بلهوس نمي‌كردند امروز يك‌نيم بيشتر كلمه‌هاي زبان ما اروپايي بود. من هنوز فراموش نكرده‌ام آن شعرها را كه يكي بعنوان نمونه‌ي ادبيات نوين در روزنامه‌اي چاپ كرده بود :
شب تا سحر نيارم از آسمان دومن را زين آرزو كه گيرم دست در دست زن را
................................................................. گر دكترم تو باشي راحت كشم له پن را
آرزو دارم بدانم كه دانشمند گرامي آقاي ميرزا محمدخان قزويني كه باز بودن درهاي فارسي را بروي عربي عيب نمي‌دانند و بهترين نگارش پارسي آن را مي‌شمارند كه سراپاي آن كلمه‌ي عربي باشد و بر نگارشهاي من و ديگران ايراد مي‌گيرند آيا ايشان چه ايرادي باين جوانان دارند؟ در جايي كه خود ايشان بمناسبت آشنايي بزبان عربي حق خود مي‌دانند كه نه تنها كلمه‌هاي عربي بلكه جمله‌هاي عربي نيز در نگارشهاي پارسي بكار برند ، آيا جواني كه بزبان فرانسه يا روسي يا انگليسي آشناست حق نخواهد داشت كه در نگارشهاي خود كلمه‌هاي اين زبانها را بكار برد؟ آيا در چنين حالي از فارسي چه نشاني باز خواهد ماند؟!
زبان نه هر چيز ديگر : همين كه ساماني براي خود ندارد نابود خواهد شد. كسي يك من شير خريده و در ديگي بخانه آورده آن شير تا هنگامي شير است كه درِ ديگ بسته باشد و كسي چيزي بآن درنياميزد وگرنه اگر درِ ديگ باز باشد و كودكان يكي يك كاسه آب بروي آن وارونه كند و ديگری چند مشت خاك بريزد و سومي شيره يا سركه بآن درآميزد آيا باز شير خواهد بود؟!
اگر زبان براي فهمانيدن معنيهاست اين چگونه مي‌تواند بود كه هر روز دسته‌ي ديگري از كلمه‌هاي بيگانه در آن پديدار شود؟!
گذشته از همه‌ي اينها آيا همه‌ي مردمان اروپا با زبانهاي خود چه رفتار مي‌كنند؟ آيا زبان فرانسه كه گفتيم از لاتين و زبان بومي گال پديد آمده امروز هم مي‌تواند درهاي خود را بروي كلمه‌هاي لاتين باز نمايد. بدينسان كه هر نويسنده‌اي حق داشته باشد به هر اندازه كه مي‌خواهد كلمه‌هاي نويني از لاتين برداشته پياپي جمله‌هاي لاتين بكار برد؟! اگر يك نويسنده يك چنين كاري كرد او را ديوانه نمي‌خوانند؟!
براي آنكه مطلب هر چه روشنتر گردد بايد تاريخچه‌ي درآميختن فارسي با عربي را ياد كنيم :
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی سیزدهم)
🔸دارایی چیست؟.. (بخش 3 از 3)
مقصود دوم از این سخنان آنكه ایرانیان اگر قدر این آب و خاك را بدانند بسیار بیشتر از اكنون بهره توانند برداشت. من از گزافه و مبالغه دوری گزینم. اینست حداقل را گرفته میگویم : بیگمان از خاك ایران ده برابر آنچه كه اكنونست بهره‌مند توان گردید. این در جاییست كه وسایل شیمیایی بكار نبرند و به تدبیرهای علمی برنخیزند وگرنه بهره‌مندی بسیار بیشتر از این اندازه‌ها خواهد بود.
امروز ایرانیان گیجند و راه را گم كرده‌اند ، از بس مغزهاشان پر از اندیشه‌های بیهوده است سود و زیان خود را نمیدانند. اینست با داشتن آنهمه زمین و توانستن اینكه آبها روان گردانند ، یك زندگانی بسیار ناستوده‌ای دارند و بیشتر سالها با بیم نایابی و گرانی بسر می‌برند. با داشتن آنهمه كشتزارها ، انبوهی از مردم نان جوین می‌خورند. در دیه‌ها اگر بروید مردم سالی یك بار روی میوه را نمی‌بینند ، ماست و روغن و كره و اینگونه خوراكها جز برای شهر نیست و در اینجا هم باید با هر چیز دیگری مخلوط باشد. تخم مرغ خوراك توانگران گردیده و دیگران را بآن چندان دسترس نیست. در تهران که پایتخت است و از همه جا میوه و خواروبار می‌کشد و می‌آورد انبوه مردم جز بهره‌ی اندكی از خوردنیها ندارند. میوه همچون صنایع ظریفه در پشت شیشه‌ها نگهداشته می‌شود.
اینها همه از آنست كه بكشاورزی اهمیت داده نمی‌شود.
🔸امروز بسیاری از مردم نمیدانند كه سرچشمه‌ی زندگانی كشاورزیست.
نمیدانند كه باید بكارند و بخورند. نمیدانند كه این زمینهایی كه دارند خود گنجینه‌ایست و گرانبهاتر از هر گنج میباشد.
در زمانهای پیش كسانی در ایران و دیگر جاها بكیمیاگری میكوشیدند و سالها در آن راه رنج می‌بردند. این كار بیكبار بیهوده بود. زیرا تغییر ماهیت محالست و این باور نكردنیست كه مس زر گردد. چنانكه تاكنون از هزاران كسانی كه بآن كار پرداخته‌اند یكی به نتیجه نرسیده. از این گذشته زر یك چیز بسیار مهمی نیست و بیش از دیگر فلزها اثری در زندگانی ندارد. اینكه گرانست از كمی مقدارش میباشد. كیمیاگران اگر فیروز گردیدندی و مسها را زر گردانیدندی بیش از این نتیجه ندادی كه زر ارزان گردد و به همان بهای مس باشد.
🔸كیمیاگریِ خردمندانه كشاورزیست. زیرا با این كیمیاگریست كه از خاك تیره میوه‌های بسیار بامزه از خربزه و انگور و انجیر و هلو و مانند اینها توان درآورد.
🔸با این كیمیاگریست كه از یك دانه گندم صد دانه حاصل توان برداشت. با این كیمیاگریست كه از یك زمین خشك بدنما باغهای دلكش سبز و خرم توان پدید آورد. با این كیمیاگریست كه خوراك خاندانها را تدارك توان كرد. با این كیمیاگریست كه لذت از زندگانی توان برداشت.
این یكی از مقاصد ماست كه بكشاورزی بیشتر اهمیت دهیم. اهمیت دادن بكشاورزی تنها با كارهای وزارت كشور نیست. تنها با راه‌انداختن تراكتورها نیست. اینها هر یكی در جای خود سودمند است. ولی باید بیك چاره‌های دیگری كوشید.
🔸باید پیش از همه اندیشه‌ها دیگر گردد پیش از همه مردم پی بحقایق زندگی برند.
باید این سخنان بسیار گفته شود و بگوش همگی برسد. باید مردم بجای سخنان بیمغز و بیهوده كه از اینجا و آنجا یاد میگیرند با این حقایق آشنا گردند.
امروز یك عیب بزرگ زندگانی همینست كه بكشاورزی كه سرچشمه‌ی زندگانیست ارج نمیگزارند و بكشاورزان احترام نمیكنند. ولی بكارهای بیهوده‌ای قیمت میگزارند :
🔸این فلان ادیب است ، این فلان نویسنده است ، آن فلان روضه خوانست ، آن فلان واعظست ، آن فلان شاعرست ، آن فلان رماننویس است ، آن فلان منجم است ، آن فلان سینماچیست ... اینها كه همه بیهوده‌كار و مفتخوارند درمیان مردم ارج بیشتر دارند تا كشاورزان و رنجبران. تا پایه‌ی اندیشه‌ها اینست زندگانی همین خواهد بود.
🔸ما میگوییم : باید دیه‌ها بزرگ و شهرها كوچك گردد.
این یكی دیگر از مقاصد پرچم است. ولی این یك چیز ساده‌ای نیست و تنها با سخن یا آرزو انجام نگیرد و ناگزیر بیك رشته تبدلاتی در آیین زندگانی و در اندیشه‌ها نیاز میباشد. زیرا باید :
1) در دیه‌ها وسایل زندگانی فراهم باشد : باید گرمابه‌ها باز شود ، دبستانها بنیاد یابد ، دادگاه‌ها برپا گردد ، دفترهای رسمی‌گشایش یابد ، پزشكان باندازه‌ی نیاز یافت شود ، داروخانه‌ها باز شود ، از تلگراف و تلفن و برق و رادیو روستاییان بهره‌مند گردند ، راههای شوسه‌ی اتومبیل‌رو دیه‌ها را بهمدیگر وصل نماید.
2) قانون دهدار و ده‌نشین تغییر یابد و بی‌اجحاف و ستم دسترنج كشاورزان بخودشان واگزار گردد.
3) در شهرها جلو مفتخواری گرفته شود و مردم نتوانند بی‌آنكه رنجی كشند از دسترنج دیگران بهره‌مند گردند و بدینسان بكارهای لازم و سودمند واداشته شوند.
4) بروستاییان و كشاورزان با دیده‌ی توهین نگریسته نشود و احترامی درباره‌ی آنان منظور گردد.
👇
🔸دارایی چیست؟.. (بخش 3 از 3)
مقصود دوم از این سخنان آنكه ایرانیان اگر قدر این آب و خاك را بدانند بسیار بیشتر از اكنون بهره توانند برداشت. من از گزافه و مبالغه دوری گزینم. اینست حداقل را گرفته میگویم : بیگمان از خاك ایران ده برابر آنچه كه اكنونست بهره‌مند توان گردید. این در جاییست كه وسایل شیمیایی بكار نبرند و به تدبیرهای علمی برنخیزند وگرنه بهره‌مندی بسیار بیشتر از این اندازه‌ها خواهد بود.
امروز ایرانیان گیجند و راه را گم كرده‌اند ، از بس مغزهاشان پر از اندیشه‌های بیهوده است سود و زیان خود را نمیدانند. اینست با داشتن آنهمه زمین و توانستن اینكه آبها روان گردانند ، یك زندگانی بسیار ناستوده‌ای دارند و بیشتر سالها با بیم نایابی و گرانی بسر می‌برند. با داشتن آنهمه كشتزارها ، انبوهی از مردم نان جوین می‌خورند. در دیه‌ها اگر بروید مردم سالی یك بار روی میوه را نمی‌بینند ، ماست و روغن و كره و اینگونه خوراكها جز برای شهر نیست و در اینجا هم باید با هر چیز دیگری مخلوط باشد. تخم مرغ خوراك توانگران گردیده و دیگران را بآن چندان دسترس نیست. در تهران که پایتخت است و از همه جا میوه و خواروبار می‌کشد و می‌آورد انبوه مردم جز بهره‌ی اندكی از خوردنیها ندارند. میوه همچون صنایع ظریفه در پشت شیشه‌ها نگهداشته می‌شود.
اینها همه از آنست كه بكشاورزی اهمیت داده نمی‌شود.
🔸امروز بسیاری از مردم نمیدانند كه سرچشمه‌ی زندگانی كشاورزیست.
نمیدانند كه باید بكارند و بخورند. نمیدانند كه این زمینهایی كه دارند خود گنجینه‌ایست و گرانبهاتر از هر گنج میباشد.
در زمانهای پیش كسانی در ایران و دیگر جاها بكیمیاگری میكوشیدند و سالها در آن راه رنج می‌بردند. این كار بیكبار بیهوده بود. زیرا تغییر ماهیت محالست و این باور نكردنیست كه مس زر گردد. چنانكه تاكنون از هزاران كسانی كه بآن كار پرداخته‌اند یكی به نتیجه نرسیده. از این گذشته زر یك چیز بسیار مهمی نیست و بیش از دیگر فلزها اثری در زندگانی ندارد. اینكه گرانست از كمی مقدارش میباشد. كیمیاگران اگر فیروز گردیدندی و مسها را زر گردانیدندی بیش از این نتیجه ندادی كه زر ارزان گردد و به همان بهای مس باشد.
🔸كیمیاگریِ خردمندانه كشاورزیست. زیرا با این كیمیاگریست كه از خاك تیره میوه‌های بسیار بامزه از خربزه و انگور و انجیر و هلو و مانند اینها توان درآورد.
🔸با این كیمیاگریست كه از یك دانه گندم صد دانه حاصل توان برداشت. با این كیمیاگریست كه از یك زمین خشك بدنما باغهای دلكش سبز و خرم توان پدید آورد. با این كیمیاگریست كه خوراك خاندانها را تدارك توان كرد. با این كیمیاگریست كه لذت از زندگانی توان برداشت.
این یكی از مقاصد ماست كه بكشاورزی بیشتر اهمیت دهیم. اهمیت دادن بكشاورزی تنها با كارهای وزارت كشور نیست. تنها با راه‌انداختن تراكتورها نیست. اینها هر یكی در جای خود سودمند است. ولی باید بیك چاره‌های دیگری كوشید.
🔸باید پیش از همه اندیشه‌ها دیگر گردد پیش از همه مردم پی بحقایق زندگی برند.
باید این سخنان بسیار گفته شود و بگوش همگی برسد. باید مردم بجای سخنان بیمغز و بیهوده كه از اینجا و آنجا یاد میگیرند با این حقایق آشنا گردند.
امروز یك عیب بزرگ زندگانی همینست كه بكشاورزی كه سرچشمه‌ی زندگانیست ارج نمیگزارند و بكشاورزان احترام نمیكنند. ولی بكارهای بیهوده‌ای قیمت میگزارند :
🔸این فلان ادیب است ، این فلان نویسنده است ، آن فلان روضه خوانست ، آن فلان واعظست ، آن فلان شاعرست ، آن فلان رماننویس است ، آن فلان منجم است ، آن فلان سینماچیست ... اینها كه همه بیهوده‌كار و مفتخوارند درمیان مردم ارج بیشتر دارند تا كشاورزان و رنجبران. تا پایه‌ی اندیشه‌ها اینست زندگانی همین خواهد بود.
🔸ما میگوییم : باید دیه‌ها بزرگ و شهرها كوچك گردد.
این یكی دیگر از مقاصد پرچم است. ولی این یك چیز ساده‌ای نیست و تنها با سخن یا آرزو انجام نگیرد و ناگزیر بیك رشته تبدلاتی در آیین زندگانی و در اندیشه‌ها نیاز میباشد. زیرا باید :
1) در دیه‌ها وسایل زندگانی فراهم باشد : باید گرمابه‌ها باز شود ، دبستانها بنیاد یابد ، دادگاه‌ها برپا گردد ، دفترهای رسمی‌گشایش یابد ، پزشكان باندازه‌ی نیاز یافت شود ، داروخانه‌ها باز شود ، از تلگراف و تلفن و برق و رادیو روستاییان بهره‌مند گردند ، راههای شوسه‌ی اتومبیل‌رو دیه‌ها را بهمدیگر وصل نماید.
2) قانون دهدار و ده‌نشین تغییر یابد و بی‌اجحاف و ستم دسترنج كشاورزان بخودشان واگزار گردد.
3) در شهرها جلو مفتخواری گرفته شود و مردم نتوانند بی‌آنكه رنجی كشند از دسترنج دیگران بهره‌مند گردند و بدینسان بكارهای لازم و سودمند واداشته شوند.
4) بروستاییان و كشاورزان با دیده‌ی توهین نگریسته نشود و احترامی درباره‌ی آنان منظور گردد.
👇
اینها مقدماتیست كه باید تهیه گردد ، ولی اساس اصلی كار آنست كه اندیشه‌ها عوض شود و مردم بحقایق آشناتر گردند و نیك و بد و سود و زیان را درست بفهمند.
🔸🔸اساس اصلاحات دانستن حقایق است.
چون حقایق دانسته گردید مردم توجه بآنها نمایند و در نتیجه‌ی این توجه زمینه باجرای آنها آماده گردد. امروز یك كار بزرگی آنست كه مردم تأثیری را كه كشت و كار در زندگانی دارد نیك فهمند. آن خدمتی را كه كشاورزان به توده انجام میدهند منظور نظر هر كس باشد. بالاخره باید قیمتی كه این آب و خاك دارد دانسته شود و مردم در اندیشه و آرزوی استفاده از آن باشند.
ما با بازرگانی یا با صنعت (افزارسازی) دشمنی نداریم و نمیگوییم آنها نباشد. نمیگوییم : بآنها نباید پرداخت ، درجای خود از آنها سخن خواهیم راند ، میگوییم : باید كشاورزی را سرچشمه‌ی زندگانی شناخت و آن را اساس همه‌ی آنها گرفت. اینست مقصود ما از این سخنان.
(پرچم روزانه شماره‌های 53 تا 55)
🔸🔸اساس اصلاحات دانستن حقایق است.
چون حقایق دانسته گردید مردم توجه بآنها نمایند و در نتیجه‌ی این توجه زمینه باجرای آنها آماده گردد. امروز یك كار بزرگی آنست كه مردم تأثیری را كه كشت و كار در زندگانی دارد نیك فهمند. آن خدمتی را كه كشاورزان به توده انجام میدهند منظور نظر هر كس باشد. بالاخره باید قیمتی كه این آب و خاك دارد دانسته شود و مردم در اندیشه و آرزوی استفاده از آن باشند.
ما با بازرگانی یا با صنعت (افزارسازی) دشمنی نداریم و نمیگوییم آنها نباشد. نمیگوییم : بآنها نباید پرداخت ، درجای خود از آنها سخن خواهیم راند ، میگوییم : باید كشاورزی را سرچشمه‌ی زندگانی شناخت و آن را اساس همه‌ی آنها گرفت. اینست مقصود ما از این سخنان.
(پرچم روزانه شماره‌های 53 تا 55)
پاکدینی ـ احمد کسروی
✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 6 از 7 گفتاری از احمد کسروی ما از گمراهیهای شیعیان و از نادانیهای آنان داستانهای بسیار میشناسیم و در اینجا چند داستانی را یاد خواهیم کرد : 1ـ چنانکه نوشتیم در سال ١٢١6[ق] وهابیان بسرکردگی «سعودبن‌عبدالعزیز»…
✴️ زیارت (به مناسبت راهپیمایی اربعین) ـ تکه‌ی 7 از 7
گفتاری از احمد کسروی
بدینسان شیعیان می‌سوختند و می‌ساختند تا دو سال دیگر جنگ جهانگیر ١٩١۴ برخاست ، و چون در آغازِ کار آلمانها فیروزمند می‌بودند و روسیان شکستهای بسیار می‌خوردند ، شیعیان فرصتی یافتند و آن را «معجزهای» از امام‌رضا دانستند و نابودی روس را پیشگویی کردند. شاعران را «مضمونی» بدست افتاده و از واژه‌های «توس» ، «روس» ، «پروس» که قافیه های آماده ای می‌بود سود جسته دوبیتی‌ها سرودند : «سلطان توس جواب اولتیماتوم روس را پس از دو سال با توپ پروس داده بود».
سپس که در خاک روس شورشی برخاست و امپراتور نکولا از تخت افتاده خودش و خاندانش کشته شدند و سالها آشوب درمیان روسیان می‌بود ، زبان شیعیان درازتر گردید و داستان کشته شدن نکولا و خاندانش را برخ همگی کشیدند : «دیدید امام‌رضا او را گرفت! با آل‌علی هر که درافتاد برافتاد».
ببینید نافهمی تا چه اندازه است : دولتهای اروپا که از چهل سال پیش در برابر یکدیگر دسته بسته برای یک چنان جنگی آماده گردیده و صدها افزار بسیجیده بودند تا بآن جنگ برخاستند ، و دسته‌ی سوسیال دیموکرات روسی که از سالیان دراز رنجها کشیده و گزندها دیده و نیرویی اندوخته بود تا فرصت یافت و بآن شورش برخاست ، همه‌ی اینها را هیچ می‌شماردند و کارهایی را که در نتیجه‌ی آنها رخ داده بود بنام «امام‌رضا» می‌خواندند.
تو گویی همه‌ی جهانیان باید بکوشند و رنج ببرند ولی هوده‌ی کوششها و رنجهای ایشان بنام امامان اینان خوانده شود.
شگفتتر آنکه هنوز از روس دست برنداشته اند و در آغاز این جنگ [جنگ جهانی دوم] باز هم پیشگویی از نابودی روس می‌کردند. دیگران بمانند ، در تبریز روزی درمیان افسران گفتگو میرفته یک سرهنگی چنین گفته : «من یقین می‌دانم که روسیه شکست خورده نابود خواهد شد. امام‌رضا آنها را گرفته».
...
از کتاب داوری ـ گفتار 3
گفتاری از احمد کسروی
بدینسان شیعیان می‌سوختند و می‌ساختند تا دو سال دیگر جنگ جهانگیر ١٩١۴ برخاست ، و چون در آغازِ کار آلمانها فیروزمند می‌بودند و روسیان شکستهای بسیار می‌خوردند ، شیعیان فرصتی یافتند و آن را «معجزهای» از امام‌رضا دانستند و نابودی روس را پیشگویی کردند. شاعران را «مضمونی» بدست افتاده و از واژه‌های «توس» ، «روس» ، «پروس» که قافیه های آماده ای می‌بود سود جسته دوبیتی‌ها سرودند : «سلطان توس جواب اولتیماتوم روس را پس از دو سال با توپ پروس داده بود».
سپس که در خاک روس شورشی برخاست و امپراتور نکولا از تخت افتاده خودش و خاندانش کشته شدند و سالها آشوب درمیان روسیان می‌بود ، زبان شیعیان درازتر گردید و داستان کشته شدن نکولا و خاندانش را برخ همگی کشیدند : «دیدید امام‌رضا او را گرفت! با آل‌علی هر که درافتاد برافتاد».
ببینید نافهمی تا چه اندازه است : دولتهای اروپا که از چهل سال پیش در برابر یکدیگر دسته بسته برای یک چنان جنگی آماده گردیده و صدها افزار بسیجیده بودند تا بآن جنگ برخاستند ، و دسته‌ی سوسیال دیموکرات روسی که از سالیان دراز رنجها کشیده و گزندها دیده و نیرویی اندوخته بود تا فرصت یافت و بآن شورش برخاست ، همه‌ی اینها را هیچ می‌شماردند و کارهایی را که در نتیجه‌ی آنها رخ داده بود بنام «امام‌رضا» می‌خواندند.
تو گویی همه‌ی جهانیان باید بکوشند و رنج ببرند ولی هوده‌ی کوششها و رنجهای ایشان بنام امامان اینان خوانده شود.
شگفتتر آنکه هنوز از روس دست برنداشته اند و در آغاز این جنگ [جنگ جهانی دوم] باز هم پیشگویی از نابودی روس می‌کردند. دیگران بمانند ، در تبریز روزی درمیان افسران گفتگو میرفته یک سرهنگی چنین گفته : «من یقین می‌دانم که روسیه شکست خورده نابود خواهد شد. امام‌رضا آنها را گرفته».
...
از کتاب داوری ـ گفتار 3
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 6 از 7)
ما درپی نتیجه‌ای می‌باشیم و در راه رسیدن بآن جدایی میانه‌ی تازه و كهنه نمی‌گزاریم. با اینهمه اگر شما خواهان گفته‌های تازه می‌باشید كمتر یكی از گفته‌های ما تازه نیست و ما كمتر سخنی را از دیگران می‌گیریم. بسیار زمینه‌هاست كه كهنه است ولی گفته‌های ما در آن پاك تازه میباشد. این را برای مثل می‌نویسم : هزاران كسان از روان گفتگو كرده‌اند. دینداران و بیدینان و صوفیان و فیلسوفان همگی از آن بسخن پرداخته‌اند و صدها كتاب درباره‌ی آن نوشته شده. با اینهمه گفته‌ی ما درباره‌ی آن بیكبار تازه میباشد و كسی تاکنون بجدایی میانه‌ی جان و روان پی نبرده و این را كه آدمی دارای روان و جان هر دو میباشد و از دو سرشت جداگانه پدید آمده ندانسته. كتابهایی كه از افلاطون و ارسطو و ابن‌سینا و نصیرالدین توسی و دیگران در این زمینه در دست است بخوانید خواهید دید كه آدمی را دارای یك گوهر دانسته و آن را بتازی «نفس» نامیده‌اند و چون خواسته‌اند «تجرد» یا جز از تن بودن آن را نشان دهند به یك رشته سخنان ناروشنی برخاسته‌اند و گاهی خود خَستُوان شده‌اند كه این سخنان درباره‌ی چهارپایان و دیگر جانوران نیز هست و جدایی میانه‌ی آنها با آدمی گزاردن نتوانسته‌اند. لیكن ما با دلیلهای بسیار ساده و روشن نشان داده‌ایم كه آدمی جان و روان هر دو را دارد و جدایی میانه‌ی او با جانوران بسیار بسیار است.
آن گفتار ساده‌ای كه ما بعنوان جان و روان نگاشته‌ایم از یكسو گوهر آدمی را نشان می‌دهد ، و از یكسو پاسخ روشنی بفلسفه‌ی مادّی داده بی‌پایگی آن را روشن می‌گرداند ، و از یكسو انگیزه‌ی نیكخویی و بدخویی را بازمی‌نماید ، و یك كلمه بگویم یك راه نوینی را برای شناختن آدمی و دانستن معنی زندگانی می‌گشاید. كنون شما آن را نیك بخوانید و نیك بیندیشید و چون فلسفه خوانده‌اید این را روشن گردانید كه آیا كسی تاکنون آن را گفته است یا نه؟. اگر گفته است كه بوده و كجا گفته؟.. اگر نگفته آیا شما ایرادی بآن می‌دارید یا نه؟.. اگر می‌دارید آن را بنویسید و ما بی‌هیچ رنجشی در پیمان بچاپ خواهیم رسانید و خود میخواهیم بدانیم آیا آن را یك چیز تازه‌ای توانید شمرد یا نه؟.
بسخن خود باز گردیم. این یك نمونه‌ایست كه چگونه اینان به هر چیزی نافهمیده و نااندیشیده ایراد میگیرند. پیمان پنج سال است پراكنده می‌شود و در این چند سال چندان پیش رفته است كه اگر كسی بخواهد خواست او را بداند باید چند هفته بآن پردازد و چیزهایی كه نوشته شده بخواند. اینان همینكه یك صفحه از یك شماره را می‌خوانند زبان بخرده‌گیری باز میكنند. بلكه بسیاری آن را هم نخوانده بخرده‌گیری برمی‌خیزند و بدی آن را نمیدانند. دوباره میگویم اینان آن را نادانسته میكنند و تنها این می‌خواهند كه بهیچ سخنی گردن نگزارند و رشته‌ی سرخودی را از دست نهلند.
چهارم : اینان راستیها را پایمال میكنند و رنجها را هدر می‌گردانند. زیرا بسیاری از ایشان بدرد خودنمایی نیز گرفتارند و اینست سخنی را كه می‌شنوند چنانكه گفتیم آن را نمی‌پذیرند و از در خرده‌گیری می‌آیند و تا زمانی بیگانگی می‌نمایند ، ولی پس از دیری آن را گرفته و برنگ دیگری انداخته و بنام خود در اینجا و آنجا بزبان می‌آورند و یا برشته‌ی نوشتن می‌كشند. بدینسان هیچ سخنی نیك یا بد و سودمند یا بی‌سود ، از دستبرد اینان ایمن نتواند بود و همینكه یك گفته‌ای بیرون می‌آید پس از زمانی چند رنگ بخود گرفته و گوهر خود را از دست می‌دهد. ببینید اندازه‌ی گرفتاری چیست؟!.. از همه‌چیز چشم پوشیده‌اند و تنها باین خرسندند كه خودسرانه جنبشهایی میكنند و در این نشست و آن نشست گردن می‌كشند و با سخنانی خود را می‌نمایند. بدینسان همه چیز را پایمال میكنند و همیشه هم از حال توده گله می‌دارند و پایان سخنشان آنست كه «ما نمی‌شویم» و بیخردانه می‌پندارند جهان همواره چنین بوده است و چنین باید بود و لذت زندگانی جز خودسری و خودنمایی نبوده است.
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 6 از 7)
ما درپی نتیجه‌ای می‌باشیم و در راه رسیدن بآن جدایی میانه‌ی تازه و كهنه نمی‌گزاریم. با اینهمه اگر شما خواهان گفته‌های تازه می‌باشید كمتر یكی از گفته‌های ما تازه نیست و ما كمتر سخنی را از دیگران می‌گیریم. بسیار زمینه‌هاست كه كهنه است ولی گفته‌های ما در آن پاك تازه میباشد. این را برای مثل می‌نویسم : هزاران كسان از روان گفتگو كرده‌اند. دینداران و بیدینان و صوفیان و فیلسوفان همگی از آن بسخن پرداخته‌اند و صدها كتاب درباره‌ی آن نوشته شده. با اینهمه گفته‌ی ما درباره‌ی آن بیكبار تازه میباشد و كسی تاکنون بجدایی میانه‌ی جان و روان پی نبرده و این را كه آدمی دارای روان و جان هر دو میباشد و از دو سرشت جداگانه پدید آمده ندانسته. كتابهایی كه از افلاطون و ارسطو و ابن‌سینا و نصیرالدین توسی و دیگران در این زمینه در دست است بخوانید خواهید دید كه آدمی را دارای یك گوهر دانسته و آن را بتازی «نفس» نامیده‌اند و چون خواسته‌اند «تجرد» یا جز از تن بودن آن را نشان دهند به یك رشته سخنان ناروشنی برخاسته‌اند و گاهی خود خَستُوان شده‌اند كه این سخنان درباره‌ی چهارپایان و دیگر جانوران نیز هست و جدایی میانه‌ی آنها با آدمی گزاردن نتوانسته‌اند. لیكن ما با دلیلهای بسیار ساده و روشن نشان داده‌ایم كه آدمی جان و روان هر دو را دارد و جدایی میانه‌ی او با جانوران بسیار بسیار است.
آن گفتار ساده‌ای كه ما بعنوان جان و روان نگاشته‌ایم از یكسو گوهر آدمی را نشان می‌دهد ، و از یكسو پاسخ روشنی بفلسفه‌ی مادّی داده بی‌پایگی آن را روشن می‌گرداند ، و از یكسو انگیزه‌ی نیكخویی و بدخویی را بازمی‌نماید ، و یك كلمه بگویم یك راه نوینی را برای شناختن آدمی و دانستن معنی زندگانی می‌گشاید. كنون شما آن را نیك بخوانید و نیك بیندیشید و چون فلسفه خوانده‌اید این را روشن گردانید كه آیا كسی تاکنون آن را گفته است یا نه؟. اگر گفته است كه بوده و كجا گفته؟.. اگر نگفته آیا شما ایرادی بآن می‌دارید یا نه؟.. اگر می‌دارید آن را بنویسید و ما بی‌هیچ رنجشی در پیمان بچاپ خواهیم رسانید و خود میخواهیم بدانیم آیا آن را یك چیز تازه‌ای توانید شمرد یا نه؟.
بسخن خود باز گردیم. این یك نمونه‌ایست كه چگونه اینان به هر چیزی نافهمیده و نااندیشیده ایراد میگیرند. پیمان پنج سال است پراكنده می‌شود و در این چند سال چندان پیش رفته است كه اگر كسی بخواهد خواست او را بداند باید چند هفته بآن پردازد و چیزهایی كه نوشته شده بخواند. اینان همینكه یك صفحه از یك شماره را می‌خوانند زبان بخرده‌گیری باز میكنند. بلكه بسیاری آن را هم نخوانده بخرده‌گیری برمی‌خیزند و بدی آن را نمیدانند. دوباره میگویم اینان آن را نادانسته میكنند و تنها این می‌خواهند كه بهیچ سخنی گردن نگزارند و رشته‌ی سرخودی را از دست نهلند.
چهارم : اینان راستیها را پایمال میكنند و رنجها را هدر می‌گردانند. زیرا بسیاری از ایشان بدرد خودنمایی نیز گرفتارند و اینست سخنی را كه می‌شنوند چنانكه گفتیم آن را نمی‌پذیرند و از در خرده‌گیری می‌آیند و تا زمانی بیگانگی می‌نمایند ، ولی پس از دیری آن را گرفته و برنگ دیگری انداخته و بنام خود در اینجا و آنجا بزبان می‌آورند و یا برشته‌ی نوشتن می‌كشند. بدینسان هیچ سخنی نیك یا بد و سودمند یا بی‌سود ، از دستبرد اینان ایمن نتواند بود و همینكه یك گفته‌ای بیرون می‌آید پس از زمانی چند رنگ بخود گرفته و گوهر خود را از دست می‌دهد. ببینید اندازه‌ی گرفتاری چیست؟!.. از همه‌چیز چشم پوشیده‌اند و تنها باین خرسندند كه خودسرانه جنبشهایی میكنند و در این نشست و آن نشست گردن می‌كشند و با سخنانی خود را می‌نمایند. بدینسان همه چیز را پایمال میكنند و همیشه هم از حال توده گله می‌دارند و پایان سخنشان آنست كه «ما نمی‌شویم» و بیخردانه می‌پندارند جهان همواره چنین بوده است و چنین باید بود و لذت زندگانی جز خودسری و خودنمایی نبوده است.
پاکدینی ـ احمد کسروی
4 ✴️ زبان ایرانی 2ـ هر زباني بايد مرزي بدارد [تکه‌ی 2 از 2] آيا كسي كه فارسي را از روي شاهنامه ياد گرفته مي‌تواند كليله را هم بخواند و بفهمد؟ كنون هم تكليف چيست؟ آيا كسي كه در آرزوي فارسي آموختن است فارسي كليله را بياموزد يا فارسي شاهنامه را؟ اگر شاهنامه…
✴️ زبان ایرانی 5
3ـ تاریخچه‌ی درآميختن پارسي با عربي
چنانكه گفتيم كساني مي‌پندارند كه اين درآميختگي فارسي با عربي نتيجه‌ي اسلام پذيرفتن ايرانيان است يا اينكه عرب ايرانيان را ناگزير از پذيرفتن اين كلمه‌ها كرده‌اند. اين پندار پاك خطاست و چنانكه گفتيم اين درآميختگي فارسي با عربي جز نتيجه‌ي ناداني پاره‌اي ايرانيان مسلمان نيست.
بايد دانست كه دو زباني چون باهم ارتباط يافتند از كلمه‌هاي يكديگر برمي‌گيرند. بدينسان كه هر يكي آنچه را كه ندارد از ديگري برمي‌گيرد. درباره‌ي عربي و فارسي نيز در آغاز اسلام اين ترتيب پيش آمد كه چون باهم ارتباط يافتند ، يك رشته كلمه‌هايي را عربي از فارسي برگرفته ، يك رشته كلمه‌هايي را نيز فارسي از عربي برگرفت (چنانكه در اين باره شرحهايي در فقه‌اللغة و ديگر كتابها نوشته‌اند).
تا قرن دوم و سوم هجري بيش از اين اندازه درآميختگي ميانه‌ي دو زبان نبوده. ولي كم‌كم در زمينه‌ي پارسي داستان ديگري پيدا گرديده و آن اينكه ايرانيان اسلام پذيرفته كسان بسياري بياد گرفتن زبان عربي و علوم عربي پرداخته‌اند و اين كسان بر دو دسته بوده‌اند : دسته‌اي ابوالفتح بستي و صاحب عباد و بديع همداني و قابوس وُشمگير و مانند اينان كه عربي را خوب ياد گرفته در آن زبان شعر سروده و كتاب نوشته‌اند. دسته‌ي ديگر آنان كه عربي را تا آن اندازه‌ها ياد نگرفته و چون در سرشت آدمي است كه هنرنمايي كند اين نيمه‌سوادان هم هنر عربي‌داني خود را بدينسان نموده‌اند كه فارسي نوشته يا شعر فارسي سروده ولي كلمه‌ها و جمله‌هاي عربي بسيار بآن درآميخته‌اند تا بدينسان عربي‌داني خود را بمردم نشان داده باشند.
درست مانند آنكه امروز فرانسه يا انگليس‌دانان بر دو دسته‌اند. دسته‌اي آقا ميرزا محمد خانبهادر كه در انگليسي كتابها نوشته و آقاي دكتر افشار كه در فرانسه تأليف كتاب نموده و آقاي اعتصامزاده كه بفرانسه شعر سروده و مانند اينان. دسته‌ي ديگر آنان كه جز نيمه‌سوادي از فرانسه يا انگليسي ندارند و بيش از اين نمي‌توانند كه فارسي گفته يا نوشته پياپي كلمه‌ها و جمله‌هاي فرانسه يا انگليسي بكار برند و بدينسان هنر خود را بمردم نشان بدهند.
درباره‌ي عربي نيز در زمان ما آقاي حاجي ميرزا ابوعبدالله مجتهد زنجاني در آن زبان تأليف مي‌نمايد و در شام چاپ مي‌كند. ليكن فلان آخوند قباله‌نويس بیش از این نمیتواند که در قباله نوشتن در هر كجا توانست جمله‌هاي عربي بكار برد و بدينسان عربي‌داني خود را بروي مردم بكشد.
علت نخستين گرفتاري زبان فارسي كه امروز باين سختي رسيده جز اين بلهوسيهاي بيخردانه‌ي يكمشت نادان نبوده چيزي كه هست كم‌كم رواج آن بيشتر گرديده و دانا و نادان همه آن شيوه‌ي نويسندگي را پذيرفته‌اند. مگر فردوسي و ابوعلي سينا و ناصر خسرو و برخي دانشمندان ديگر كه چون زشتي آن شيوه را مي‌دانسته‌اند از اينجا تا توانسته‌اند پرهيز از آن نموده‌اند. ليكن از آنسوي چندان كار آن شيوه بالا گرفته كه نگارشهايي همچون كليله و دمنه‌ي بهرامشاهي و تاريخ وصاف و درّه‌ي نادري پيدا شده كه خود ننگ زبان پارسي بايد شمرد.
اين كسان از يكسوي زبان فارسي را آلوده و تباه ساخته و بدينسان گرفتاريها براي ما آماده نموده‌اند. از سوي ديگر ناداني و كج‌انديشي خود را بروي جهانيان كشيده‌اند. چه اگر نادان و كج انديش نبودند باري اين مي‌دانستند كه يك زباني را بدينسان بازيچه‌ي هوس نبايد ساخت.
* * *
گفتگوي ما در زمينه‌ي درآميختگي فارسي بكلمه‌هاي عربي و عيبهاي ديگر زبان امروزي ايران بپايان نرسيده و هنوز در اين باره سخناني داريم كه بايد بسراييم. ولي چون كساني از خوانندگان علاقه‌ي بيشتر باين موضوع دارند و ايشان خواستارند كه راه چاره كه وعده داده‌ايم زودتر نموده شود اينست كه در اين گفتار از موضوع چاره گفتگو مي‌داريم :
چنانكه گفته‌ايم درآميختن كلمه‌هاي عربي بزبان فارسي نخست هوسي بيش نبوده و كساني از عربي‌دانان عربي‌دانيِ خود را از اين راه بمردم نشان مي‌داده‌اند. ولي سپس شيوه‌ي همگي نويسندگان گرديده و چون كسي بجلوگيري برنخاسته روزبروز بر رواج آن افزوده تا كار بآنجا رسيده كه امروز هست و خود بايد گفت زبان كهن ايران استقلال خود را از دست هِشته است.
3ـ تاریخچه‌ی درآميختن پارسي با عربي
چنانكه گفتيم كساني مي‌پندارند كه اين درآميختگي فارسي با عربي نتيجه‌ي اسلام پذيرفتن ايرانيان است يا اينكه عرب ايرانيان را ناگزير از پذيرفتن اين كلمه‌ها كرده‌اند. اين پندار پاك خطاست و چنانكه گفتيم اين درآميختگي فارسي با عربي جز نتيجه‌ي ناداني پاره‌اي ايرانيان مسلمان نيست.
بايد دانست كه دو زباني چون باهم ارتباط يافتند از كلمه‌هاي يكديگر برمي‌گيرند. بدينسان كه هر يكي آنچه را كه ندارد از ديگري برمي‌گيرد. درباره‌ي عربي و فارسي نيز در آغاز اسلام اين ترتيب پيش آمد كه چون باهم ارتباط يافتند ، يك رشته كلمه‌هايي را عربي از فارسي برگرفته ، يك رشته كلمه‌هايي را نيز فارسي از عربي برگرفت (چنانكه در اين باره شرحهايي در فقه‌اللغة و ديگر كتابها نوشته‌اند).
تا قرن دوم و سوم هجري بيش از اين اندازه درآميختگي ميانه‌ي دو زبان نبوده. ولي كم‌كم در زمينه‌ي پارسي داستان ديگري پيدا گرديده و آن اينكه ايرانيان اسلام پذيرفته كسان بسياري بياد گرفتن زبان عربي و علوم عربي پرداخته‌اند و اين كسان بر دو دسته بوده‌اند : دسته‌اي ابوالفتح بستي و صاحب عباد و بديع همداني و قابوس وُشمگير و مانند اينان كه عربي را خوب ياد گرفته در آن زبان شعر سروده و كتاب نوشته‌اند. دسته‌ي ديگر آنان كه عربي را تا آن اندازه‌ها ياد نگرفته و چون در سرشت آدمي است كه هنرنمايي كند اين نيمه‌سوادان هم هنر عربي‌داني خود را بدينسان نموده‌اند كه فارسي نوشته يا شعر فارسي سروده ولي كلمه‌ها و جمله‌هاي عربي بسيار بآن درآميخته‌اند تا بدينسان عربي‌داني خود را بمردم نشان داده باشند.
درست مانند آنكه امروز فرانسه يا انگليس‌دانان بر دو دسته‌اند. دسته‌اي آقا ميرزا محمد خانبهادر كه در انگليسي كتابها نوشته و آقاي دكتر افشار كه در فرانسه تأليف كتاب نموده و آقاي اعتصامزاده كه بفرانسه شعر سروده و مانند اينان. دسته‌ي ديگر آنان كه جز نيمه‌سوادي از فرانسه يا انگليسي ندارند و بيش از اين نمي‌توانند كه فارسي گفته يا نوشته پياپي كلمه‌ها و جمله‌هاي فرانسه يا انگليسي بكار برند و بدينسان هنر خود را بمردم نشان بدهند.
درباره‌ي عربي نيز در زمان ما آقاي حاجي ميرزا ابوعبدالله مجتهد زنجاني در آن زبان تأليف مي‌نمايد و در شام چاپ مي‌كند. ليكن فلان آخوند قباله‌نويس بیش از این نمیتواند که در قباله نوشتن در هر كجا توانست جمله‌هاي عربي بكار برد و بدينسان عربي‌داني خود را بروي مردم بكشد.
علت نخستين گرفتاري زبان فارسي كه امروز باين سختي رسيده جز اين بلهوسيهاي بيخردانه‌ي يكمشت نادان نبوده چيزي كه هست كم‌كم رواج آن بيشتر گرديده و دانا و نادان همه آن شيوه‌ي نويسندگي را پذيرفته‌اند. مگر فردوسي و ابوعلي سينا و ناصر خسرو و برخي دانشمندان ديگر كه چون زشتي آن شيوه را مي‌دانسته‌اند از اينجا تا توانسته‌اند پرهيز از آن نموده‌اند. ليكن از آنسوي چندان كار آن شيوه بالا گرفته كه نگارشهايي همچون كليله و دمنه‌ي بهرامشاهي و تاريخ وصاف و درّه‌ي نادري پيدا شده كه خود ننگ زبان پارسي بايد شمرد.
اين كسان از يكسوي زبان فارسي را آلوده و تباه ساخته و بدينسان گرفتاريها براي ما آماده نموده‌اند. از سوي ديگر ناداني و كج‌انديشي خود را بروي جهانيان كشيده‌اند. چه اگر نادان و كج انديش نبودند باري اين مي‌دانستند كه يك زباني را بدينسان بازيچه‌ي هوس نبايد ساخت.
* * *
گفتگوي ما در زمينه‌ي درآميختگي فارسي بكلمه‌هاي عربي و عيبهاي ديگر زبان امروزي ايران بپايان نرسيده و هنوز در اين باره سخناني داريم كه بايد بسراييم. ولي چون كساني از خوانندگان علاقه‌ي بيشتر باين موضوع دارند و ايشان خواستارند كه راه چاره كه وعده داده‌ايم زودتر نموده شود اينست كه در اين گفتار از موضوع چاره گفتگو مي‌داريم :
چنانكه گفته‌ايم درآميختن كلمه‌هاي عربي بزبان فارسي نخست هوسي بيش نبوده و كساني از عربي‌دانان عربي‌دانيِ خود را از اين راه بمردم نشان مي‌داده‌اند. ولي سپس شيوه‌ي همگي نويسندگان گرديده و چون كسي بجلوگيري برنخاسته روزبروز بر رواج آن افزوده تا كار بآنجا رسيده كه امروز هست و خود بايد گفت زبان كهن ايران استقلال خود را از دست هِشته است.
✴️ حقایق زندگی (تکه‌ی چهاردهم)
🔸 کارها و پیشه‌ها (بخش 1 از 4)
یك دانستنی مهم دیگر معنی پیشه‌ها و كارها و شناختن سودمند و زیانمند آنهاست. پیشه یا كار چیست؟. چرا باید هر كسی بیك كاری یا پیشه‌ای پردازد؟.. چرا این كفشدوز ، و آن درزی ، و آن بازرگان ، و آن برزگر ، و آن آسیابانست؟.. اینها برای چیست؟.. آیا برای روزی درآوردنست؟... آیا برای پول اندوختن است؟... اینها پرسشهاییست كه باید به هر یكی پاسخ داد.
مردم در توی اینها زندگی میكنند و همیشه اینها را می‌بینند ، ولی حقیقت آنها را نمیدانند ، و اینست نتیجه‌ی درستی بدست نمی‌آورند.
بسیار فرق دارد كه مردمی معنی زندگانی و كارهای آن را بدانند و از روی فهم و بینش زندگی كنند با آنكه گیج وار سر پایین انداخته و بكارهایی پردازند و روزها بسر برند.
امروز اگر شما از یك بازرگانی مثلاً بپرسید : بازرگانی برای چیست؟.. برای چیست كه شما باین كار می‌پردازید؟... بیگمان پاسخ درستی نمیتواند داد و اگر راز دلش را بخواهیم مقصودی جز گِرد آوردن پول ندارد و آن بازرگانی را جز برای پول اندوختن نمیكند.
اگر بیك ملایی بگویید : آقا در منبر قدری از معنی بازرگانی و اهمیت آن بگویید ، بیش از این نخواهد توانست كه چند حدیثی از راست و دروغ ، از اینجا و از آنجا پیدا كند و بخواند و به بازرگانان وعده‌ی حور و غلمان دهد. بیش از این آگاهی ندارد.
اگر از یك روزنامه‌نویس خواهش كنید كه چند گفتاری در معنی دادوستد و بازرگانی بنویسد و از اهمیت آنها سخن راند بیش از این نخواهد توانست كه بیك ستایشهای پا در هوای گزافه‌آمیزی پردازد یا سخنانی را از این دانشمند اروپایی و از آن پرفسور آمریكایی ترجمه نماید.
🔸در هر زمینه چنین است. آنچه در دست نیست حقیقت هر چیزی و هر كاریست. چیزهاییست كه از پدران خود دیده و آموخته‌اند و یا از اروپاییان شنیده و یا تقلید كرده‌اند ، بی‌آنكه معنی درست آنها را بفهمند.
گفتگومان از كارها و پیشه‌هاست. میخواهیم معنی درست اینها را شرح دهیم. چنانكه گفته‌ایم اصل «دارایی» زمین و آب و هوا و تابش آفتابست. اینها سرچشمه‌ی زندگانیست. خدا ما را آفریده و آنچه برای زندگانی لازم داریم در اینها ودیعه نهاده. چیزی كه هست باید بكوشیم و آنچه میخواهیم و لازم داریم بدست آوریم.
این یك راز خداییست كه آدمیان بیكار نمانند و ناگزیر باشند كه بكوشند و كار كنند.
ما باید كشاورزی كنیم و گندم و جو و ارزن و ذرت و دیگر دانگیها را بكاریم و برای خود خوراك آماده گردانیم. باید درختها بپروریم و از میوه‌های آن بهره‌مند شویم. باید پنبه كاریم و یا گوسفند بپروریم و از پشم آنها پارچه بافیم و برای خود رخت دوزیم. باید آجر بسازیم و از آن و از سنگ خانه‌ها برای نشستن بنیاد گزاریم. باید داروها را بشناسیم و بدستیاری آنها با بیماریها نبرد كنیم. باید آتش آماده كنیم و از روشنایی و گرمی بهره‌ها برداریم. همچنان دیگر نیازهای زندگانی كه همه میدانیم و بیكایك شمردن نیازی نمیباشد.
این هم میدانیم كه صدها یا هزارها قرن كه بزندگانی آدمیان گذشته در این مدت نیازمندیهای او روزافزون بوده. یك روز بوده كه آدمیان تنها بضروریات اولی زندگانی ـ از خوراك و پوشاك و خانه ـ اكتفا میكرده‌اند. ولی امروز ما بصدها چیز نیازمندیم تا زندگانی خود را راه اندازیم.
از همینجاست كه در زمانهای باستان هر خاندانی میتوانسته نیازمندیهای زندگانی را خود راه‌اندازد : خود گندم یا جو باندازه‌ی خوراكش بكارد ، گاوی یا گوسفندی برای بهره‌مندی از شیر و پشمش نگهدارد ، خود كلبه‌ای برای نشستن بنیاد گزارد ، خود از پشم یا از پوست پوشاك تدارك كند ، خود داروهایی برای بیماری آماده گرداند. از اینرو هر خاندانی میتوانسته جداگانه از دیگران زیست كند.
ولی رفته‌رفته چون از یكسو نیازمندیها بسیار شده كه یك كسی یا یك خاندانی به تنهایی از عهده برنیامده ، و از سوی دیگر دقت در كارها بیشتر گردیده و جربزه‌ها و قریحه‌ها شناخته شده كه هر كس چه كاری را بهتر میتواند ، از اینجا كارها از هم جدا گردیده و به هر رشته كسان خاصی پرداخته‌اند. كسانی تنها بگندم كاشتن پرداخته‌اند و كشاورز شده‌اند ، دیگرانی تنها به پارچه بافتن برخاسته‌اند و پیشه‌ی بافندگی پیش گرفته‌اند ، دیگرانی در خانه‌سازی استادی از خود نشان داده و آن را كار خود ساخته‌اند. همچنان در دیگر نیازمندیها كه هر رشته‌ای را دسته‌ای بعهده گرفته‌اند.[1]
اینست تاریخچه‌ی مختصری از پیدایش پیشه‌ها. باید گفت : این یك تحول مهمی در زندگانی آدمیان بوده و یك رشته نتیجه‌هایی را درپی خود داشته است كه ما اینك فهرست‌وار می‌شماریم :
[1] : این جستار که با زبان ساده‌ای بازنموده شده همانست که اقتصاددانان «تقسیم کار» نامیده‌اند. پروا شود که خواست نویسنده در اینجا درس اقتصاد دادن نیست. بلکه کوشش او اینست که حقایق زندگی در زمینه‌ی کارها و پیشه‌ها و همچنین بایاهای مردم روشن گردد.
🔸 کارها و پیشه‌ها (بخش 1 از 4)
یك دانستنی مهم دیگر معنی پیشه‌ها و كارها و شناختن سودمند و زیانمند آنهاست. پیشه یا كار چیست؟. چرا باید هر كسی بیك كاری یا پیشه‌ای پردازد؟.. چرا این كفشدوز ، و آن درزی ، و آن بازرگان ، و آن برزگر ، و آن آسیابانست؟.. اینها برای چیست؟.. آیا برای روزی درآوردنست؟... آیا برای پول اندوختن است؟... اینها پرسشهاییست كه باید به هر یكی پاسخ داد.
مردم در توی اینها زندگی میكنند و همیشه اینها را می‌بینند ، ولی حقیقت آنها را نمیدانند ، و اینست نتیجه‌ی درستی بدست نمی‌آورند.
بسیار فرق دارد كه مردمی معنی زندگانی و كارهای آن را بدانند و از روی فهم و بینش زندگی كنند با آنكه گیج وار سر پایین انداخته و بكارهایی پردازند و روزها بسر برند.
امروز اگر شما از یك بازرگانی مثلاً بپرسید : بازرگانی برای چیست؟.. برای چیست كه شما باین كار می‌پردازید؟... بیگمان پاسخ درستی نمیتواند داد و اگر راز دلش را بخواهیم مقصودی جز گِرد آوردن پول ندارد و آن بازرگانی را جز برای پول اندوختن نمیكند.
اگر بیك ملایی بگویید : آقا در منبر قدری از معنی بازرگانی و اهمیت آن بگویید ، بیش از این نخواهد توانست كه چند حدیثی از راست و دروغ ، از اینجا و از آنجا پیدا كند و بخواند و به بازرگانان وعده‌ی حور و غلمان دهد. بیش از این آگاهی ندارد.
اگر از یك روزنامه‌نویس خواهش كنید كه چند گفتاری در معنی دادوستد و بازرگانی بنویسد و از اهمیت آنها سخن راند بیش از این نخواهد توانست كه بیك ستایشهای پا در هوای گزافه‌آمیزی پردازد یا سخنانی را از این دانشمند اروپایی و از آن پرفسور آمریكایی ترجمه نماید.
🔸در هر زمینه چنین است. آنچه در دست نیست حقیقت هر چیزی و هر كاریست. چیزهاییست كه از پدران خود دیده و آموخته‌اند و یا از اروپاییان شنیده و یا تقلید كرده‌اند ، بی‌آنكه معنی درست آنها را بفهمند.
گفتگومان از كارها و پیشه‌هاست. میخواهیم معنی درست اینها را شرح دهیم. چنانكه گفته‌ایم اصل «دارایی» زمین و آب و هوا و تابش آفتابست. اینها سرچشمه‌ی زندگانیست. خدا ما را آفریده و آنچه برای زندگانی لازم داریم در اینها ودیعه نهاده. چیزی كه هست باید بكوشیم و آنچه میخواهیم و لازم داریم بدست آوریم.
این یك راز خداییست كه آدمیان بیكار نمانند و ناگزیر باشند كه بكوشند و كار كنند.
ما باید كشاورزی كنیم و گندم و جو و ارزن و ذرت و دیگر دانگیها را بكاریم و برای خود خوراك آماده گردانیم. باید درختها بپروریم و از میوه‌های آن بهره‌مند شویم. باید پنبه كاریم و یا گوسفند بپروریم و از پشم آنها پارچه بافیم و برای خود رخت دوزیم. باید آجر بسازیم و از آن و از سنگ خانه‌ها برای نشستن بنیاد گزاریم. باید داروها را بشناسیم و بدستیاری آنها با بیماریها نبرد كنیم. باید آتش آماده كنیم و از روشنایی و گرمی بهره‌ها برداریم. همچنان دیگر نیازهای زندگانی كه همه میدانیم و بیكایك شمردن نیازی نمیباشد.
این هم میدانیم كه صدها یا هزارها قرن كه بزندگانی آدمیان گذشته در این مدت نیازمندیهای او روزافزون بوده. یك روز بوده كه آدمیان تنها بضروریات اولی زندگانی ـ از خوراك و پوشاك و خانه ـ اكتفا میكرده‌اند. ولی امروز ما بصدها چیز نیازمندیم تا زندگانی خود را راه اندازیم.
از همینجاست كه در زمانهای باستان هر خاندانی میتوانسته نیازمندیهای زندگانی را خود راه‌اندازد : خود گندم یا جو باندازه‌ی خوراكش بكارد ، گاوی یا گوسفندی برای بهره‌مندی از شیر و پشمش نگهدارد ، خود كلبه‌ای برای نشستن بنیاد گزارد ، خود از پشم یا از پوست پوشاك تدارك كند ، خود داروهایی برای بیماری آماده گرداند. از اینرو هر خاندانی میتوانسته جداگانه از دیگران زیست كند.
ولی رفته‌رفته چون از یكسو نیازمندیها بسیار شده كه یك كسی یا یك خاندانی به تنهایی از عهده برنیامده ، و از سوی دیگر دقت در كارها بیشتر گردیده و جربزه‌ها و قریحه‌ها شناخته شده كه هر كس چه كاری را بهتر میتواند ، از اینجا كارها از هم جدا گردیده و به هر رشته كسان خاصی پرداخته‌اند. كسانی تنها بگندم كاشتن پرداخته‌اند و كشاورز شده‌اند ، دیگرانی تنها به پارچه بافتن برخاسته‌اند و پیشه‌ی بافندگی پیش گرفته‌اند ، دیگرانی در خانه‌سازی استادی از خود نشان داده و آن را كار خود ساخته‌اند. همچنان در دیگر نیازمندیها كه هر رشته‌ای را دسته‌ای بعهده گرفته‌اند.[1]
اینست تاریخچه‌ی مختصری از پیدایش پیشه‌ها. باید گفت : این یك تحول مهمی در زندگانی آدمیان بوده و یك رشته نتیجه‌هایی را درپی خود داشته است كه ما اینك فهرست‌وار می‌شماریم :
[1] : این جستار که با زبان ساده‌ای بازنموده شده همانست که اقتصاددانان «تقسیم کار» نامیده‌اند. پروا شود که خواست نویسنده در اینجا درس اقتصاد دادن نیست. بلکه کوشش او اینست که حقایق زندگی در زمینه‌ی کارها و پیشه‌ها و همچنین بایاهای مردم روشن گردد.
✴️ شرقشناسی
(بخش 1 از 4)
🔸کوشاد کانال : چون چند روز پیش گفتاری در پیرامون «روز حافظ» در کانال آوردیم و در آنجا به شرقشناسی اشاره‌ای رفت ، اکنون پس از گفتارهای «زیارت» که برای روشن گردانیدن بیپایی و ننگ‌آلود بودن مراسم اربعین آوردیم میخواهیم بآن زمینه بهتر و دامنه‌دار‌تر بپردازیم. اینست گفتار زیر را از امروز آغاز میکنیم.
بنام خدا
شرقشناسی
یکی از انگیزه‌های فریب بیشتر دانش‌آموزان و دانشجویان ما ستایشهایی است که شرقشناسان غربی از شعر و شاعری ، صوفیگری و دیگر بدآموزیهای شرقی می‌نمایند. در این زمینه احمد کسروی نخستین کسی است که در نوشته های خود به آگاه گردانیدن مردم از سیاستهای آزمندان غربی پرداخته و شرقشناسان بدخواه را رسوا ساخته. این گفتار خواهد کوشید خوانندگان را با سیاست بدخواهانه‌ای که در پشت دستگاه شرقشناسی پنهان بوده و سخنان بی‌مانند احمد کسروی در این زمینه ، آشنا سازد.
آگاه گردیدن غربیان از زندگانی شرقیان ریشه‌اش نخست از حس کنجکاوی آدمی برای آگاه شدن از نادانسته‌ها بوده. بدانسان که ما دوست داریم بدانیم در کشورهای دیگر مردم چگونه می‌زیند و آداب و رسوم و اندیشه‌هاشان چیست و کسانی کنجکاوی را راهنما گرفته به پیروی از آن به آن کشورها سفر کرده سفرنامه و یا کتابهای دیگر می‌نویسند تا هم‌میهنان خود را از «شگفتیهای سرزمینهای دیگر» آگاه گردانند ، بِهمان سان غربیان نیز به زندگانی شرقیان کنجکاوی نشان داده خواسته‌اند از آداب و رسوم ما آگاه شده و همانها را به غربیان ارمغان سازند.
شرقشناسی بدانسان که امروز شناخته میگردد ، با سیاستهای جهانگیری اروپاییها بهم بسته میباشد. اروپاییها درپی پیشرفتهای صنعتی سده‌های 18 و 19 میلادی ، سوار بر کشتی در جستجوی دو چیز به سرزمینهای دوردست در آمریکا و آفریقا و آسیا دست یافته و مردمان آنجاها را زیردست خود ساختند : یکم ، مواد خام ارزان برای تولید هرچه بیشتر کارخانه‌های خود و همچنین بازارهای تازه برای فروش کالاهاشان. ایشان بزودی دریافتند که برای نگهداشتن آن سرزمینها تنها زور بسنده نبوده و باید نیرنگ و سیاست را نیز بکار برد تا از آگاهی و پیشرفت و پیدایش جنبش در آنها جلوگیری شود. آزمندان اروپایی ، در این راه نیازمند شناخت مردم این سرزمینها و آگاهی از کیش و زبان و اندیشه‌ی آنها بودند.
«پیداست که شرقشناسی نتیجه‌ی چشم دوختن دولتهای اروپایی بکشورهای شرقی بوده. چون خواسته‌اند شرقیان را زیردست گردانند ، خواسته‌اند کردار و رفتارشان از روی بینش باشد و نیاز دیده‌اند که کیشها و زبانهای توده‌های شرقی را بشناسند ، از تاریخهای ایشان آگاه باشند ، خویها و خیمهاشان بدانند. شرقشناسی از اینجا پدید آمده و خود دستگاهی گردیده که هم سودها و هم زیانها (برای شرقیان) از آن برخاسته. زیرا از یکسو از جستجوهایی که درباره‌ی زبان و تاریخ و مانند اینها کرده‌اند دانستنیهای بسیار ارجداری را بدست آورده‌اند که شرقیان از آنها بهره میجویند. از یکسو بسیاری از آنان از آگاهی و دانش خود سود جسته بفریفتن شرقیان و گمراه گردانیدن آنان کوشیده‌اند». (در پیرامون ادبیات سات 77 از 99)
فرمان مورخ 13 جولای 1810 جرج سوم پادشاه انگلیس به سرگور اوزلی فرستاده‌ی این کشور به ایران در دوره‌ی فتحعلیشاه قاجار ، سندی است که روش کار دستگاه سیاسی انگلیس را درباره‌ی ایران روشن می‌سازد. در بند نُه این دستور چنین آمده : «... هر گونه گزارش درباره‌ی عادات و سنن و رسوم و خلقیات ایرانیان و اطلاعات تجارتی ، تاریخی و مخصوصاً آثار باستانی ایران مورد علاقه‌ی ما میباشد. بشما اختیار داده می‌شود هر شخصی را که برای بررسی تحقیقات لازم میدانید خواه ایرانی خواه اروپایی با هزینه‌ی دولت در ایالات مختلف و یا در هر نقطه‌ای که شما مناسب میدانید در آنجا معلوماتی بدست آید با نظر خودتان استخدام نمایید ...» و در بخشی از بند دهم نیز چنین آمده : «هرگاه شما عملی دانستید هر گونه کتب خطی کمیابی را بزبان فارسی و عربی که بتوان بقیمت مناسب بدست آورد خریداری نمایید بشما اختیار داده می‌شود که در این راه مفید در حدود ششصد پاوند طلا در سال خرج کنید ... شما باید سعی کنید از ایالات و شهرها و بقایای آثار قدیمی ایران نقشه‌برداری نمایید و در ضمن تصاویری از آثار باستانی تهیه کنید ...» بدینسان با آمدن نخستین سفرا و هیأتهای نمایندگی کشورهای اروپایی به ایران ، شرقشناسی یا ایران‌شناسی نیز آغاز میگردد و شرقشناسانی که در خدمت دستگاه سیاست استعماری بوده‌اند به جستجو و گردآوری آگاهی در پیرامون زبانها ، کیشها و اندیشه‌ها و گروه‌های ذی‌نفوذ می‌پردازند.
(بخش 1 از 4)
🔸کوشاد کانال : چون چند روز پیش گفتاری در پیرامون «روز حافظ» در کانال آوردیم و در آنجا به شرقشناسی اشاره‌ای رفت ، اکنون پس از گفتارهای «زیارت» که برای روشن گردانیدن بیپایی و ننگ‌آلود بودن مراسم اربعین آوردیم میخواهیم بآن زمینه بهتر و دامنه‌دار‌تر بپردازیم. اینست گفتار زیر را از امروز آغاز میکنیم.
بنام خدا
شرقشناسی
یکی از انگیزه‌های فریب بیشتر دانش‌آموزان و دانشجویان ما ستایشهایی است که شرقشناسان غربی از شعر و شاعری ، صوفیگری و دیگر بدآموزیهای شرقی می‌نمایند. در این زمینه احمد کسروی نخستین کسی است که در نوشته های خود به آگاه گردانیدن مردم از سیاستهای آزمندان غربی پرداخته و شرقشناسان بدخواه را رسوا ساخته. این گفتار خواهد کوشید خوانندگان را با سیاست بدخواهانه‌ای که در پشت دستگاه شرقشناسی پنهان بوده و سخنان بی‌مانند احمد کسروی در این زمینه ، آشنا سازد.
آگاه گردیدن غربیان از زندگانی شرقیان ریشه‌اش نخست از حس کنجکاوی آدمی برای آگاه شدن از نادانسته‌ها بوده. بدانسان که ما دوست داریم بدانیم در کشورهای دیگر مردم چگونه می‌زیند و آداب و رسوم و اندیشه‌هاشان چیست و کسانی کنجکاوی را راهنما گرفته به پیروی از آن به آن کشورها سفر کرده سفرنامه و یا کتابهای دیگر می‌نویسند تا هم‌میهنان خود را از «شگفتیهای سرزمینهای دیگر» آگاه گردانند ، بِهمان سان غربیان نیز به زندگانی شرقیان کنجکاوی نشان داده خواسته‌اند از آداب و رسوم ما آگاه شده و همانها را به غربیان ارمغان سازند.
شرقشناسی بدانسان که امروز شناخته میگردد ، با سیاستهای جهانگیری اروپاییها بهم بسته میباشد. اروپاییها درپی پیشرفتهای صنعتی سده‌های 18 و 19 میلادی ، سوار بر کشتی در جستجوی دو چیز به سرزمینهای دوردست در آمریکا و آفریقا و آسیا دست یافته و مردمان آنجاها را زیردست خود ساختند : یکم ، مواد خام ارزان برای تولید هرچه بیشتر کارخانه‌های خود و همچنین بازارهای تازه برای فروش کالاهاشان. ایشان بزودی دریافتند که برای نگهداشتن آن سرزمینها تنها زور بسنده نبوده و باید نیرنگ و سیاست را نیز بکار برد تا از آگاهی و پیشرفت و پیدایش جنبش در آنها جلوگیری شود. آزمندان اروپایی ، در این راه نیازمند شناخت مردم این سرزمینها و آگاهی از کیش و زبان و اندیشه‌ی آنها بودند.
«پیداست که شرقشناسی نتیجه‌ی چشم دوختن دولتهای اروپایی بکشورهای شرقی بوده. چون خواسته‌اند شرقیان را زیردست گردانند ، خواسته‌اند کردار و رفتارشان از روی بینش باشد و نیاز دیده‌اند که کیشها و زبانهای توده‌های شرقی را بشناسند ، از تاریخهای ایشان آگاه باشند ، خویها و خیمهاشان بدانند. شرقشناسی از اینجا پدید آمده و خود دستگاهی گردیده که هم سودها و هم زیانها (برای شرقیان) از آن برخاسته. زیرا از یکسو از جستجوهایی که درباره‌ی زبان و تاریخ و مانند اینها کرده‌اند دانستنیهای بسیار ارجداری را بدست آورده‌اند که شرقیان از آنها بهره میجویند. از یکسو بسیاری از آنان از آگاهی و دانش خود سود جسته بفریفتن شرقیان و گمراه گردانیدن آنان کوشیده‌اند». (در پیرامون ادبیات سات 77 از 99)
فرمان مورخ 13 جولای 1810 جرج سوم پادشاه انگلیس به سرگور اوزلی فرستاده‌ی این کشور به ایران در دوره‌ی فتحعلیشاه قاجار ، سندی است که روش کار دستگاه سیاسی انگلیس را درباره‌ی ایران روشن می‌سازد. در بند نُه این دستور چنین آمده : «... هر گونه گزارش درباره‌ی عادات و سنن و رسوم و خلقیات ایرانیان و اطلاعات تجارتی ، تاریخی و مخصوصاً آثار باستانی ایران مورد علاقه‌ی ما میباشد. بشما اختیار داده می‌شود هر شخصی را که برای بررسی تحقیقات لازم میدانید خواه ایرانی خواه اروپایی با هزینه‌ی دولت در ایالات مختلف و یا در هر نقطه‌ای که شما مناسب میدانید در آنجا معلوماتی بدست آید با نظر خودتان استخدام نمایید ...» و در بخشی از بند دهم نیز چنین آمده : «هرگاه شما عملی دانستید هر گونه کتب خطی کمیابی را بزبان فارسی و عربی که بتوان بقیمت مناسب بدست آورد خریداری نمایید بشما اختیار داده می‌شود که در این راه مفید در حدود ششصد پاوند طلا در سال خرج کنید ... شما باید سعی کنید از ایالات و شهرها و بقایای آثار قدیمی ایران نقشه‌برداری نمایید و در ضمن تصاویری از آثار باستانی تهیه کنید ...» بدینسان با آمدن نخستین سفرا و هیأتهای نمایندگی کشورهای اروپایی به ایران ، شرقشناسی یا ایران‌شناسی نیز آغاز میگردد و شرقشناسانی که در خدمت دستگاه سیاست استعماری بوده‌اند به جستجو و گردآوری آگاهی در پیرامون زبانها ، کیشها و اندیشه‌ها و گروه‌های ذی‌نفوذ می‌پردازند.
پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 در پاسخ حقیقتگو 🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 6 از 7) ما درپی نتیجه‌ای می‌باشیم و در راه رسیدن بآن جدایی میانه‌ی تازه و كهنه نمی‌گزاریم. با اینهمه اگر شما خواهان گفته‌های تازه می‌باشید كمتر یكی از گفته‌های ما تازه نیست و ما كمتر…
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 7 از 7)
در این چند ساله كه پیمان را می‌نگاریم یكی از رنجهای ما همین بوده كه نگزاریم با گفته‌های ما همان رفتار را كنند و بارها در این باره گفتار نوشته‌ایم ، و با اینهمه بسیاری چندان آزمندند كه جلوگیری نتوانسته‌ایم. [1] بارها می‌بینیم یكی سخنی را كه نوشته‌ایم با چیزهایی از خود درآمیخته و برنگ دیگری انداخته و گفتاری نوشته و در جایی بچاپ رسانیده ، و دیگری همان را با رنگ دیگری در بالای منبر سروده. ما همه برآن می‌كوشیم كه اندیشه‌های پراكنده را از میان برداریم و اینهمه پافشاری می‌نماییم آنان می‌كوشند گفته‌های خود ما را بچند گونه میان مردم پراكنده گردانند.
در ده سال پیش هنگامی كه ما از پیراستن زبان فارسی و درست گردانیدن آن سخن میراندیم كمتر كسی بما یاری می‌نمود. دیگران یا از در ایستادگی و كارشكنی می‌آمدند و یا چون خودشان پیشگام نشده بودند بیگانگی نشان می‌دادند و سپس كه كوشش بنتیجه رسیده و اكنون گامهایی در آن راه برداشته می‌شود بیشتر كسان برآنند كه هرچه میكنند خود كنند و هر یكی بیش از همه بخودنمایی می‌كوشند ، و در نتیجه‌ی همینست كه راههایی را كه ما می‌نماییم همه می‌خواهند برنگ دیگری اندازند و چنان كنند كه گفته نشود از پیمان برداشته شده. [2]
ببینید كار به چه سختی است. زبانی ناتوان و درمانده كه باید هرچه زود درستش گردانید ، ولی هر دستوری كه می‌دهیم پس از دیری می‌بینیم رنگهای گوناگون بخود گرفته و با رویه‌های نادرستی بكار می‌رود و بجای آنكه سودمند افتد زیان از آن برمی‌خیزد. كدام كس است بچنین نامردیهایی تاب آورد و نومیدانه از میدان درنرود؟!.. آخر ای درماندگان چه می‌خواهید و درپی چه هستید؟!.. آخر با همه‌چیز هم بازی میكنند؟!.. آخر همه‌چیز را دستاویز خودفروشی میگیرند؟!.. یك كس در یك راهی یا باید پیش افتد و رنج برد و بدیگران راه نماید و یا چون كسی پیش افتاد و رنج كشید مردانه بهمراهی برخیزد و یاری دریغ نگوید. این رفتاری كه شما پیش گرفته‌اید چیزیست كه ما نمی‌دانیم چه نامی بآن دهیم و با چه زبانی بنكوهش پردازیم. آخر چه شده كه پیروی از دانش بشما برمی‌خورد و آن را كمی خود می‌پندارید ولی چنین ننگین‌كاری را كمی خویش نمی‌شمارید؟!. بیش از این دنبال نمی‌كنم و بیش از این نمی‌نویسم.
آنان را این بس كه زشتی این كار را نمیدانند و زیان آن را درنمی‌یابند ، و با چنین درماندگی خود را بی‌نیاز از راه و راهنما می‌شناسند. كودكانی را می‌مانند كه نه معنی زندگی را می‌فهمند و نه از راه پیشرفت آن آگاهند و جز درپی بازیگوشی نیستند.
باین چهار گرفتاری كه از آنان شمردم بس می‌كنم و دوباره میگویم اینان باین راه به ناخواه افتاده‌اند و جای نكوهش نیست. چنانكه گفتیم این گرفتاریها نتیجه‌ی نبودن راه و انگیزه‌های دیگر است و كنون بجای نكوهش می‌باید كوشید و آنان را براه آورد. بویژه جوانان را كه با همه‌ی این گناهان بیگناهند و می‌باید بخودشان وانگزاشت و چگونگی را بآنان فهمانید.
[1] : بویژه پس از کشته شدنش که نویسندگانِ دزد یا دزدانِ نویسنده‌ای میدان را بروی خود باز دیده دمادم به هر گوشه و تکه‌ای از نوشته‌های او ـ در زمینه‌های اجتماعی ، زبان ، تاریخ ـ دست تاراج یازیده‌اند. و ما باید اینها را در جای خود یکایک بمردم بشناسانیم. ـ و
[2] : یک نمونه‌ی آن میوه‌چینی فرهنگستان است. کسانی که در آغاز کارِ پیمان در برابر شیوه‌ی نویسش او به کارشکنی و آزار برخاسته بودند همینکه پیمان در این راه به فیروزیهایی دست یافت و خوانندگانی شیوه‌ی او را پسندیده آغاز به پیروی از آن کردند ، اینان سخنان نیشدار خود را بیکباره فراموش و لبشان را پاک کرده پیراستن زبان را «اساساً بسیار خوب و بجا» نامیدند ولی همی‌خواستند آن کوششها را برنگ دیگری اندازند. کسانی را که می‌خواهند بدانند کسروی در این باره چه بنیادهای استوار و دانشورانه‌ای گزارد به خواندن کتاب «نوشته‌های کسروی در زمینه‌ی زبان فارسی» ویا کتاب «زبان پاک» میخوانیم. از سنجش آن با کارهای فرهنگستان ، بدخواهی و نادانیهای فرهنگستان دانسته خواهد شد. هم از آنجا راهزنانی که سرمایه‌ی کارشان بنیادهای «زبان پاک» بوده ولی یک بار هم که شده نامی از آن نبرده‌اند شناخته خواهند گردید. ـ و
🔸 37ـ زیانکاریهایی که روگردانان از دین دارند (تکه‌ی 7 از 7)
در این چند ساله كه پیمان را می‌نگاریم یكی از رنجهای ما همین بوده كه نگزاریم با گفته‌های ما همان رفتار را كنند و بارها در این باره گفتار نوشته‌ایم ، و با اینهمه بسیاری چندان آزمندند كه جلوگیری نتوانسته‌ایم. [1] بارها می‌بینیم یكی سخنی را كه نوشته‌ایم با چیزهایی از خود درآمیخته و برنگ دیگری انداخته و گفتاری نوشته و در جایی بچاپ رسانیده ، و دیگری همان را با رنگ دیگری در بالای منبر سروده. ما همه برآن می‌كوشیم كه اندیشه‌های پراكنده را از میان برداریم و اینهمه پافشاری می‌نماییم آنان می‌كوشند گفته‌های خود ما را بچند گونه میان مردم پراكنده گردانند.
در ده سال پیش هنگامی كه ما از پیراستن زبان فارسی و درست گردانیدن آن سخن میراندیم كمتر كسی بما یاری می‌نمود. دیگران یا از در ایستادگی و كارشكنی می‌آمدند و یا چون خودشان پیشگام نشده بودند بیگانگی نشان می‌دادند و سپس كه كوشش بنتیجه رسیده و اكنون گامهایی در آن راه برداشته می‌شود بیشتر كسان برآنند كه هرچه میكنند خود كنند و هر یكی بیش از همه بخودنمایی می‌كوشند ، و در نتیجه‌ی همینست كه راههایی را كه ما می‌نماییم همه می‌خواهند برنگ دیگری اندازند و چنان كنند كه گفته نشود از پیمان برداشته شده. [2]
ببینید كار به چه سختی است. زبانی ناتوان و درمانده كه باید هرچه زود درستش گردانید ، ولی هر دستوری كه می‌دهیم پس از دیری می‌بینیم رنگهای گوناگون بخود گرفته و با رویه‌های نادرستی بكار می‌رود و بجای آنكه سودمند افتد زیان از آن برمی‌خیزد. كدام كس است بچنین نامردیهایی تاب آورد و نومیدانه از میدان درنرود؟!.. آخر ای درماندگان چه می‌خواهید و درپی چه هستید؟!.. آخر با همه‌چیز هم بازی میكنند؟!.. آخر همه‌چیز را دستاویز خودفروشی میگیرند؟!.. یك كس در یك راهی یا باید پیش افتد و رنج برد و بدیگران راه نماید و یا چون كسی پیش افتاد و رنج كشید مردانه بهمراهی برخیزد و یاری دریغ نگوید. این رفتاری كه شما پیش گرفته‌اید چیزیست كه ما نمی‌دانیم چه نامی بآن دهیم و با چه زبانی بنكوهش پردازیم. آخر چه شده كه پیروی از دانش بشما برمی‌خورد و آن را كمی خود می‌پندارید ولی چنین ننگین‌كاری را كمی خویش نمی‌شمارید؟!. بیش از این دنبال نمی‌كنم و بیش از این نمی‌نویسم.
آنان را این بس كه زشتی این كار را نمیدانند و زیان آن را درنمی‌یابند ، و با چنین درماندگی خود را بی‌نیاز از راه و راهنما می‌شناسند. كودكانی را می‌مانند كه نه معنی زندگی را می‌فهمند و نه از راه پیشرفت آن آگاهند و جز درپی بازیگوشی نیستند.
باین چهار گرفتاری كه از آنان شمردم بس می‌كنم و دوباره میگویم اینان باین راه به ناخواه افتاده‌اند و جای نكوهش نیست. چنانكه گفتیم این گرفتاریها نتیجه‌ی نبودن راه و انگیزه‌های دیگر است و كنون بجای نكوهش می‌باید كوشید و آنان را براه آورد. بویژه جوانان را كه با همه‌ی این گناهان بیگناهند و می‌باید بخودشان وانگزاشت و چگونگی را بآنان فهمانید.
[1] : بویژه پس از کشته شدنش که نویسندگانِ دزد یا دزدانِ نویسنده‌ای میدان را بروی خود باز دیده دمادم به هر گوشه و تکه‌ای از نوشته‌های او ـ در زمینه‌های اجتماعی ، زبان ، تاریخ ـ دست تاراج یازیده‌اند. و ما باید اینها را در جای خود یکایک بمردم بشناسانیم. ـ و
[2] : یک نمونه‌ی آن میوه‌چینی فرهنگستان است. کسانی که در آغاز کارِ پیمان در برابر شیوه‌ی نویسش او به کارشکنی و آزار برخاسته بودند همینکه پیمان در این راه به فیروزیهایی دست یافت و خوانندگانی شیوه‌ی او را پسندیده آغاز به پیروی از آن کردند ، اینان سخنان نیشدار خود را بیکباره فراموش و لبشان را پاک کرده پیراستن زبان را «اساساً بسیار خوب و بجا» نامیدند ولی همی‌خواستند آن کوششها را برنگ دیگری اندازند. کسانی را که می‌خواهند بدانند کسروی در این باره چه بنیادهای استوار و دانشورانه‌ای گزارد به خواندن کتاب «نوشته‌های کسروی در زمینه‌ی زبان فارسی» ویا کتاب «زبان پاک» میخوانیم. از سنجش آن با کارهای فرهنگستان ، بدخواهی و نادانیهای فرهنگستان دانسته خواهد شد. هم از آنجا راهزنانی که سرمایه‌ی کارشان بنیادهای «زبان پاک» بوده ولی یک بار هم که شده نامی از آن نبرده‌اند شناخته خواهند گردید. ـ و
6
🔶 زبان ایرانی
🔸 4ـ شرطهاي بيرون راندن كلمه‌هاي عربي [تکه‌ی یک از دو]
درباره‌ي چاره هم بايد آن راهي را كه پيموده و باين نتيجه‌ي امروزي رسيده‌ايم بازپس گرديم و دوباره زبان را بحال هزار سال پيش خود بازگردانيم.
بعبارت ديگر تا بامروز توجه همه‌ي نويسندگان و گويندگان فارسي بر فزودن كلمه‌هاي عربي بوده ، از اين پس بايد توجه بر كاستن از فزوني آن باشد تا آنجا كه فارسي باستقلال خود بازگردد.
ولي اين كار را شرطهايي است كه اگر رعايت نگردد نه تنها سودي بدست نخواهد آمد زيانهايي نيز خواهد برخاست و زبان فارسي ويرانتر از ويران خواهد گرديد. و اينك ما آن شرطها را يكايك ميشماريم :
شرط نخست : يك رشته كلمه‌هاي عربي كه معروف گرديده و فارسي آنها از ميان رفته بحال خود بازماند. زيرا مقصود از تلاش نه آنست كه فارسي از هر گونه كلمه‌هاي عربي پاك شود چه اين هوس بيجايي بيش نيست. بلكه چنانكه گفتيم مقصود استقلال زبان است كه هميشه درهاي آن بروي كلمه‌هاي بيگانه باز نباشد. ولي بودن يك رشته كلمه‌هايي كه از قرنها بفارسي درآمده و زبانها و گوشها بآنها آشنا گرديده و كلمه‌هاي پارسي كه بجاي آنها بوده از ميان رفته (همچون كلمه‌هاي : اما ، ليكن ، فرش ، كتاب ، سفر ، مال و مانند‌هاي اينها) بودن چنين كلمه‌هايي باستقلال فارسي منافات ندارد.
شرط دوم : اين كار كه بكاستن از كلمه‌هاي عربي كوشيده شود بعهده‌ي نويسندگان پرمايه باشد و ديگران پيروي از آنان بنمايند. دخالت جوانان ناآزموده و کسان بي‌مايه در اين كار جز زيان سود ديگري نخواهد داشت و يك رشته ويرانيهاي ديگر در پارسي پديد خواهد آورد.
شرط سوم : شتاب بكار نرفته راه بآهستگي پيموده شود. بدينسان تا يك كلمه‌اي را درست نشناخته و معني درست آن و چگونگي بكار بردنش را بدست نياورده‌ايم آن را بكار نبريم. و چون چنين كلمه‌هايي را بدست مي‌آوريم در هر نگارش سه چهار صفحه‌اي بيش از دو يا سه كلمه را از عربي بفارسي تغيير ندهيم.
زيرا اگر در نگارشي كلمه‌هاي بسياري را تغيير دهيم پيش از هر كسي خود نويسنده چون با كلمه‌هاي تازه‌اي سر و كار پيدا كرده رشته را از دست مي‌هلد و جمله‌ها همگي ساختگي درمي‌آيد. همچنين شنونده يا خواننده چون بكلمه‌ها ناآشناست معني را درنيافته چه‌بسا كه از گوش دادن و شنودن بيزاري مي‌جويد و از اينجا كار از پيشرفت بازمي‌ماند.
بعبارت ديگر بايد كاري كرد كه تغييرهايي كه داده مي‌شود نامحسوس باشد و در هر صفحه بيش از يكي دو كلمه را تغيير نداد.
🔶 زبان ایرانی
🔸 4ـ شرطهاي بيرون راندن كلمه‌هاي عربي [تکه‌ی یک از دو]
درباره‌ي چاره هم بايد آن راهي را كه پيموده و باين نتيجه‌ي امروزي رسيده‌ايم بازپس گرديم و دوباره زبان را بحال هزار سال پيش خود بازگردانيم.
بعبارت ديگر تا بامروز توجه همه‌ي نويسندگان و گويندگان فارسي بر فزودن كلمه‌هاي عربي بوده ، از اين پس بايد توجه بر كاستن از فزوني آن باشد تا آنجا كه فارسي باستقلال خود بازگردد.
ولي اين كار را شرطهايي است كه اگر رعايت نگردد نه تنها سودي بدست نخواهد آمد زيانهايي نيز خواهد برخاست و زبان فارسي ويرانتر از ويران خواهد گرديد. و اينك ما آن شرطها را يكايك ميشماريم :
شرط نخست : يك رشته كلمه‌هاي عربي كه معروف گرديده و فارسي آنها از ميان رفته بحال خود بازماند. زيرا مقصود از تلاش نه آنست كه فارسي از هر گونه كلمه‌هاي عربي پاك شود چه اين هوس بيجايي بيش نيست. بلكه چنانكه گفتيم مقصود استقلال زبان است كه هميشه درهاي آن بروي كلمه‌هاي بيگانه باز نباشد. ولي بودن يك رشته كلمه‌هايي كه از قرنها بفارسي درآمده و زبانها و گوشها بآنها آشنا گرديده و كلمه‌هاي پارسي كه بجاي آنها بوده از ميان رفته (همچون كلمه‌هاي : اما ، ليكن ، فرش ، كتاب ، سفر ، مال و مانند‌هاي اينها) بودن چنين كلمه‌هايي باستقلال فارسي منافات ندارد.
شرط دوم : اين كار كه بكاستن از كلمه‌هاي عربي كوشيده شود بعهده‌ي نويسندگان پرمايه باشد و ديگران پيروي از آنان بنمايند. دخالت جوانان ناآزموده و کسان بي‌مايه در اين كار جز زيان سود ديگري نخواهد داشت و يك رشته ويرانيهاي ديگر در پارسي پديد خواهد آورد.
شرط سوم : شتاب بكار نرفته راه بآهستگي پيموده شود. بدينسان تا يك كلمه‌اي را درست نشناخته و معني درست آن و چگونگي بكار بردنش را بدست نياورده‌ايم آن را بكار نبريم. و چون چنين كلمه‌هايي را بدست مي‌آوريم در هر نگارش سه چهار صفحه‌اي بيش از دو يا سه كلمه را از عربي بفارسي تغيير ندهيم.
زيرا اگر در نگارشي كلمه‌هاي بسياري را تغيير دهيم پيش از هر كسي خود نويسنده چون با كلمه‌هاي تازه‌اي سر و كار پيدا كرده رشته را از دست مي‌هلد و جمله‌ها همگي ساختگي درمي‌آيد. همچنين شنونده يا خواننده چون بكلمه‌ها ناآشناست معني را درنيافته چه‌بسا كه از گوش دادن و شنودن بيزاري مي‌جويد و از اينجا كار از پيشرفت بازمي‌ماند.
بعبارت ديگر بايد كاري كرد كه تغييرهايي كه داده مي‌شود نامحسوس باشد و در هر صفحه بيش از يكي دو كلمه را تغيير نداد.