polyhedron
2.41K subscribers
1.08K photos
15 videos
111 files
352 links
polyhedron 的自媒體備份。有事請聯繫telegram 的 @ngiamzsjit 或進入我的“半地穴式聊天室”留言(當前鏈接 https://t.me/+m22RQOc_uJdhNjE1
Download Telegram
#中古漢語拼音

憫農
minx nuung
李紳
lix sjin

鋤禾日當午
zrio ghua njit tang ngox,
汗滴禾下土
ghanh tek ghua ghrax thox.
誰知盤中餐
zjyi trie buan triung chan,
粒粒皆辛苦
lip lip krai sin khox.

這是一首五言古詩。因爲不按格律、對仗來寫,且押的仄聲韻,不算絕句。
午、土、苦三字押韻,爲模韻(o)的上聲。
全國大多數方言中三韻腳仍相互押韻。而在廣州話中,午讀ng5(疑母吞掉主元音)、土讀tou2(u裂化)、苦讀fu2(元音不變,聲母/kʰ/ > /h/ > /f/),分別歸入三個韻。

之前在優酷也錄過,現在擬的聲調與之前有所出入。
#中古漢語拼音

古朗月行
kox langx ngyat ghrang
李白
lix brak

小時不識月
sieux zji pyot sjik ngyat,
呼作白玉盤
ho cak brak ngyuk buan.
又疑瑤臺鏡
iuh ngi jeu dai kiengh,
飛在青雲端
pyoi zaix cheng yon tuan.
仙人垂兩足
sien njin zjye liangx cyuk,
桂樹何團團
kueh zjyoh gha duan duan.
白兔擣藥成
brak thoh taux jak zjeng,
問言與誰餐
myonh ngian jox zjyi chan.
蟾蜍蝕圓影
zjem zjo zsjik yen qiengx,
大明夜已殘
dad mieng jah jix zan.
羿昔落九烏
ngeh siek lak kiux qo,
天人清且安
then njin chieng chiax qan.
陰精此淪惑
qim cieng chiex lyn ghuok,
去去不足觀
khioh khioh pyot cyuk kuan.
憂來其如何
qiu lai gi njo gha,
悽愴摧心肝
che chriangh zuai sim kan.

本首詩盤、端、團、餐、殘、安、觀、肝入韻,爲山攝一等的開口寒韻(an)和合口桓韻。又是一首北京話押得很順,而廣州話押到四個韻母的:盤pun4、端dyun1、團tyun4、餐caan1、殘caan4、安on1、觀gun1、肝gon1。
#中古漢語拼音

風 李嶠
piung lix gieuh

解落三秋葉
krex lak sam chiu jep,
能開二月花
nong khai njiih ngyat hrua.
過江千尺浪
kua krung chen chjek langh,
入竹万竿斜
njip triuk myanh kan zsia.

這首詩押的是麻韻,韻腳爲“花”(麻韻二等合口 rua)和“斜”(麻韻三等開口 ia)。麻韻二等和三等從中古早期直到宋代都可以通押,而在近代的多數漢語方言中分道揚鑣,二等保留/a/元音,而三等高化成爲/iɛ/。我不主張普通話中臨時地改變“斜”的讀音爲xiá以求押韻(即“叶韻”,“叶”讀 ghep > xié),因爲古代和現代通押關係有變化是極常見的現象,叶韻會造成極大的混亂。如果求讀詩押韻應當整體按古音或者現代仍押韻的方言來讀。

這是首非常工整的五言絕句,例如有數詞之處均爲對仗,平仄也完全相對。平仄如下:
仄仄平平仄
平平仄仄平
平平平仄仄
仄仄仄平平

話說數詞“一二三四五六七八九十百千万億”裏面只有“三”和“千”爲平聲,其餘全爲仄聲,因此近體詩及對聯中出現“三”和“千”的頻率非常高。

“過”表示“經過”之意爲平聲,表示“超越”或“過錯”時讀去聲。
#中古漢語拼音

春曉 孟浩然
chjyn heux mrangh ghaux njen

春眠不覺曉
chjyn men pyot kruk heux,
處處聞啼鳥
chjoh chjoh myon de teux.
夜來風雨聲
jah lai piung yox sjeng,
花落知多少
hrua lak trie ta sjeux.

這首詩是五言古詩,押宵韻(ieu)和蕭韻(eu)的上聲(中古拼音中x爲上聲標記),“曉”和“鳥”是蕭韻,“少”是宵韻。

注意“鳥”字在中古時爲端母(t),按規則變化,普通話聲母應爲d,而可能是出於避諱而改爲了泥母(n)。査了一下韻書,元代《蒙古字韻》仍爲端母,而元代《中原音韻》和明代《洪武正韻》均已變爲泥母,那麼該避諱可能發生在宋末到元一帶時閒的官話。日語音讀的ちょう(< てう),朝鮮語조,溫州話/tiɛ/,白語/t(ʙ)u/等還都能反映端母的發音。
#中古漢語拼音

贈汪倫 李白
zongh quang lyn lix brak

李白乘舟將欲行
lix brak zsjing cju ciang jyuk ghrang,
忽聞岸上踏歌聲
huot myon nganh zjangx thop ka sjeng.
桃花潭水深千尺
dau hrua dom sjyix sjim chen chjek,
不及汪倫送我情
pyot gip quang lyn sungh ngax zieng.

本首詩韻腳爲 行(二等庚韻 rang)、聲 和 情(皆爲清韻 ieng)。
#中古漢語拼音

靜夜思 李白
ziengx jah si lix brak

牀前明月光
zriang zen mieng ngyat kuang,
疑是地上霜
ngi zjex diih zjangx sriang.
舉头望明月
kiox du myangh mieng ngyat,
低頭思故鄉
te du si koh hiang.

我知道有幾個字有版本問題,這裏就暫且按小學敎科書的版本了。

本首詩的韻腳有唐韻合口(uang)的“光”和陽韻(iang)的“霜”和“鄉”。莊組陽韻字在《蒙古字韻》中表現出ꡜ(h)介音,我擬音爲/ɯ/,後轉化爲合口,在《中原音韻》以後和知莊組江韻字(《蒙古字韻》中已變爲合口)合流。
#中古漢語拼音

尋隱者不遇 賈島
zsim qionx cjax pyot ngyoh krax taux

松下問童子
zsyung ghrax myonh dung cix,
言師採藥去
ngian srii chaix jak khioh.
只在此山中
cjex zaix chiex sren triung,
雲深不知處
yon sjim pyot trie chjoh.

本首的韻腳爲“去”和“處”,均爲魚韻(io)去聲。
#中古漢語拼音

滿江紅 國立西南聯大校歌
muanx krung ghung
kuok lip se nom lien dad ghrauh ka

萬里長征 辭卻了 五朝宮闕
myanh lix driang cjeng, zsi khiak leux ngox drieu kiung khyat.
暫駐足衡山湘水 又成離別
zamh tryoh cyuk ghrang sren siang sjyix, iuh zjeng lie biet.
絕徼移栽楨幹質 九州遍灑黎元血
zyet keuh je cai trieng kanh cjit, kiux cju penh srex le ngyan huet.
盡笳吹絃誦在山城 情彌切
zinx kra chjye ghen zsyungh zaix sren zjeng, zieng mje chet.

千秋恥 終當雪
chen chiu thrix, cjung tang syet,
中興業 須人傑
triung hing ngiap, syo njin giet.
便一成三户 壯懷難折
bjenh qjit zjeng sam ghox, criangh ghruai nan cjet.
多難殷憂新國運 動心忍性希前哲
ta nanh qion qiu sin kuok yonh, dungx sim njinx siengh hioi zen triet.
待驅除讎寇復神京 還燕碣
daix khyo drio zju khuh biuk zsjin kieng, ghruan qen giet.

本首詞押山攝入聲月韻(yat)、薛韻(iet, yet)、屑韻(et, uet)。詞作者有馮友蘭、羅庸等說法。
#中古漢語拼音

池上 白居易
drie zjangx brak kio jeh

小娃撐小艇
sieux qre thrang sieux dengx,
偷采白蓮回
thu chaix brak len ghuai.
不解藏蹤跡
pyot krex zang cyung ciek,
浮萍一道開
biu beng qjit daux khai.

本首五言絕句押灰(uai)、咍(ai)韻。中古時期灰、咍長期可通押,直至宋代後期,灰韻逐漸與咍韻分開,而與止攝合口合流,比如“梅”muai 和“眉”mii,“雷”luai和“嫘”lyi。

本首詩的平仄爲:
仄平平仄仄
平仄仄平平
仄仄平平仄
平平仄仄平
#中古漢語拼音 #宋代擬定音

小池
sieux drie
siɑ̂u dʒʱī
楊萬里
jang myanh lix
jiɑ̄ŋ ʋán lî

泉眼無聲惜細流
zyen ngrenx myo sjeng siek seh liu,
dzʱyɛ̄n ɲân ʋū ʃiə̀ŋ siə̍ʔ sǐ liə̄u
樹陰照水愛晴柔
zjyoh qim cjeuh sjyix qaih zieng nju.
ʒʱyú ʔìm tʃiɑ̌u ʃyî ʔǎi dzʱiə̄ŋ ɹiə̄u
小荷纔露尖尖角
sieux gha zai loh ciem ciem kruk,
siɑ̂u ɣʱɔ̄ dzʱāi lú tsiɛ̀m tsiɛ̀m cɔ̍ʔ
早有蜻蜓立上頭
caux iux cheng deng lip zjangx du.
tsɑ̂u iə̂u tsʰiə̀ŋ dʱiə̄ŋ liə̇ʔ ʒʱiɑ́ŋ dʱə̄u
#中古漢語拼音

畫雞
ghrueh ke
唐寅
dang jin

頭上紅冠不用裁
du zjangx ghung kuan pyot jyungh zai,
滿身雪白走將來
muanx sjin syet brak cux ciang lai.
平生不敢輕言語
bieng srieng pyot kamx khjeng ngian ngiox,
一叫千門萬戶開
qjit keuh chen muon myanh ghox khai.

本首詩押咍韻(ai)。平仄爲
平仄平平仄仄平
仄平仄仄仄平平
平平仄仄平平仄
仄仄平平仄仄平

“畫”字作“圖畫”講時爲去聲ghrueh,作“卦的一爻”、“劃分”或“計畫”講時是入聲ghruek,無論名詞動詞(寫法上有沒有立刀好像更亂一些)。
#中古漢語拼音
梅花
muai hrua
王安石
yang qan zjek

牆角數枝梅
ziang kruk sryoh cje muai
淩寒獨自開
ling ghan duk ziih khai
遙知不是雪
jeu trie pyot zjex syet
爲有暗香來
yeh iux qomh hiang lai

本首詩押灰韻(uai)的“梅”和咍韻(ai)的“開”、“來”。
#中古漢語拼音
登鸛雀樓
tong kuanh ciak lu
王之渙
yang cji huanh

白日依山盡
brak njit qioi sren zinx,
黃河入海流
ghuang gha njip haix liu.
欲窮千里目
jyuk giung chen lix miuk,
更上一層樓
krangh zjangx qjit zong lu.

本首詩押尤韻(iu)和侯韻(u)。
“雀”字本不送氣。
#中古漢語拼音

望廬山瀑布
myangh lio sren buk poh
李白
lix brak

日照香爐生紫煙
njit cjeuh hiang lo srieng ciex qen,
遙看瀑布掛前川
jeu khan buk poh krueh zen chjyen.
飛流直下三千尺
pyoi liu drik ghrah sam chen chjek,
疑是銀河落九天
ngi zjex ngin gha lak kiux then.

本首詩押先韻(en)的“煙”、“天”和仙韻(ien)的“川”。其中“川”因爲聲母變作捲舌組,韻母隨之成爲洪音,現代和“煙”、“天”押韻不是很舒服了。“看”中古有平、去兩讀,且平聲常見。本詩中“看”字與“照”對應,應讀爲平聲。
#中古漢語拼音
夜宿山寺
jah siuk sren zsih
李白
lix brak

危樓高百尺
ngye lu kau prak chjek,
手可摘星辰
sjux khax trek seng zjin.
不敢高聲語
pyot kamx kau sjeng ngiox,
恐驚天上人
khyungx kieng then zjangx njin.

本詩押眞韻(in)
#中古漢語拼音

敕勒歌
thrik lok ka

敕勒川 陰山下
thrik lok chjyen, qim sren ghrax.
天似穹廬 籠蓋四野
then zsix khiung lio, lung kad siih jax.
天蒼蒼 野茫茫
then chang chang, jax mang mang.
風吹草低見牛羊
piung chjye chaux te ghenh ngiu jang.

中古音“下”爲麻韻二等(ra)上聲,“野”爲麻韻三等(ia)上聲,原本通押,後“下”因爲全濁聲母變爲去聲(中唐),“野”因三等而前高化(宋元之閒),變得不押了。如用普通話讀,不應強行改變韻腳的“野”的讀音爲ya(這個叫“叶(ghep > xié)韻”),否則“斜”既可和“花”、“家”通押,也和“嗟”、“遮”、“耶”、“車”通押,是否要把所有後一組字都改爲a或ia韻呢?
#中古漢語拼音

詠柳
yengh liux
賀知章
ghah trie cjang

碧玉妝成一樹高
piek ngyuk criang zjeng qjit zjyoh kau,
万條垂下綠絲絛
myanh deu zjye ghrah lyuk si thau.
不知細葉誰裁出
pyot trie seh jep zjyi zai chjyt,
二月春風似剪刀
njiih ngyat chjyn piung zsix cienx tau.

本首詩韻腳高、絛(簡化爲“绦”)、刀爲豪韻(au)。
#中古漢語拼音

唐 于良史
dang yo liang srix

春山夜月
chjyn sren jah ngyat

春山多勝事 賞翫夜忘歸
chjyn sren ta sjingh zrih,
sjangx nguanh jah myang kyoi.
掬水月在手 弄花香滿衣
kiuk sjyix ngyat zaix sjux,
lungh hrua hiang muanx qioi.
興來無遠近 欲去惜芳菲
hingh lai myo yanx gionx,
jyuk khioh siek phyang phyoi.
南望鳴鐘處 樓臺深翠微
nom myangh mieng cjyung chjoh,
lu dai sjim chyih myoi.

本詩押微韻(ioi, yoi)。翫(同玩)讀去聲,忘讀平聲。“掬水月在手”是連續五仄字,需要用下句第三字平聲“香”來救。
#中古漢語拼音
上平一東 1-1-1
zjangx bieng qjit tung

唐 李嶠
dang lix gieu/gieuh


loh

滴瀝明花苑,葳蕤泫竹叢。
tek lek mieng hrua qyanx, qyoi njyi ghuenx triuk zung.
玉垂丹棘上,珠湛綠荷中。
ngyuk zjye tan kik zjangx, cjyo dremx lyuk gha triung.
夜警千年鶴,朝零七月風。
jah kiengx chen nen ghak, trieu leng chit ngyat piung.
願凝仙掌內,長奉未央宮。
ngyanh nging sien cjangx nuaih, driang byungx myoih qiang kiung.
#中古漢語拼音 #每日一诗
上平一東 1-1-2-2
zjangx bieng qjit tung

唐 李嶠
dang lix gieu/gieuh


zsiek

避席承宣父,重筵揖戴公。
bjeh zsiek zjing syen pyox, dryung jen qjip taih kung.
桂香浮半月,蘭氣襲回風。
kueh hiang biu puanh ngyat, lan khioih zsip ghuai piung.
舞拂丹霞上,歌清白雪中。
myox phyot tan ghra zjangx, ka chieng brak syet triung.
佇將文綺色,舒卷帝王宮。
driox ciang myon khiex srik, sjo kyenx teh yang kiung.