#قوم_کلهر
#زبان_کلهری
#ریشه_شناسی_کلهری
#پسوند_کلهری

___ چنگیز محمدی

در زبان کلهری، پسوند «‍ئ‍ِگ» در واژه‌هایی مانندِ «داریگ»(درختی)، «منالیگ»(کودکی)، و نیز پسوند «‌ــِک» در «دنِ‍ک»، مانندِ «یه‌ی دنک» و...، پسوندِ فعال صفت‌ساز هستند.

پسوند "ēg-" در کلهری، همان نقشِ پسوندِ نسبت «ی» در فارسی دارد؛ مانند «درختی» و «کتابی».
یکی از پسوندهای فعال در زبان پهلوی (پیش از اسلام) پسوند صفت‌ساز "īk-" است، که بیش از دو هزار سال قدمت دارد.
ظاهراً پسوند «ی» نسبتِ فارسی نیز، هم‌ریشه با پسوند "īk-" و "īg" پهلوی است. بر این گمان، پسوند مزبور کلهری، صورتی از همان "īk-" پهلوی است.

«دَنِک» "danək" صورتی دگرگون‌شده از همان «دان» است به‌معنای دانه + پسوند «ــک».
واژه‌ی فارسی «پشتیبان» (پشت+ی+بان) در زبان پهلوی به همین صورت نیز آمده؛ هرچند برخی فرهنگ‌ها مانندِ برهان قاطع، آن‌را به ریختِ «پشتیوان» آورده‌اند. معادل این واژه در زبان کلهری هنوز به صورت‌های «پیشتگ» و «پیشتگم» نیز کاربرد دارد.
واج «ی» در «پشتیبان» و «پشتیوان» بازمانده پسوند "ig-" است؛ به صورت:
(pušt + -ig + bān)
در اینجا پسوند "ig-" کهن (که هنوز در کلهری به‌جای مانده، در فارسی به «ی» تبدیل شده‌است؛ اما در کلهری هنوز ریخت کهن خود را حفظ کرده‌است.

(واج "ē" (معروف به یای مجهول) در کلهری، دقیقا همان واج در پهلوی ساسانی و پهلوی اشکانی است که در فارسی به "i" مبدل شده‌است.)

پسوند کلهری "ək-" در "danək" و "ēg-" در «منالیگ» "mənāłēg" با پسوند "ik-" پهلوی مرتبط است.


♦️زبان کلهری ریشه در تاریخ دارد، از آن پاسداری کنیم.

▪️🔻
╆ @salam_bar_zarneh