🔻

رَسْتَم ازین نَفْس و هَوا، زنده بَلا، مُرده بَلا
زنده و مُرده وَطَنَم نیست بجُز فَضْلِ خُدا

#مولوی
#غزل
#سور_سخن

@talar_ayne

🔻
دانشورِ پویا و پُرتگاپویِ سپاهانی، استاد مصطفیٰ پیرجمال (دامَ عُلاه)، از سرِ مِهر و دانش‌پروری، تصویرِ روشن و ممتازی از رسالهٔ کِرامَندِ «ماد و هخامنشیِ» استاد دکتر شاپور شهبازی که چندی پیش در همین «تالار آینه» از آن یاد کردیم فراهم ساخته و به «تالار آینه» هدیّه فرموده‌اند تا ما نیز پیش‌کش کنیم به همهٔ دوستارانِ تاریخ و فرهنگِ ایران.
از استاد پیرجمال سپاس‌گزاریم.
این کتاب تاریخی ارجمند پیش‌کش به شما:

@talar_ayne

🔻

این نویسنده، «هِشام» نام دارد، نه «هُشام»؛ و کُلًّا «هِشام»، از جمله در «هِشام بنِ حَکَمِ» معروف، «هِشام» است، نه «هُشام»؛ ولی باید ناظرِ دقیقی در کار باشد تا تلفّظِ حقیقی را پاس دارد!

#تصفح

@talar_ayne

▪️پندی به یادگار از مینوی

✍آرش افشار:

در اسفند ۱۳۵۳ پدرم ایرج افشار در بازگشت از کابل، دفترچه یادداشتی با جلد ابریشمی برایم به ارمغان آورد تا از دوستان و اساتیدی که با پدرم مراوده داشتند بخواهم تا به رسم یادگار مطلبی برایم یاداشت کنند.
برگها اکثراً پر شده از پندها و اشعار بزرگانی همچون حبیب یغمایی، ابوالقاسم انجوی، فریدون توللی، محمدعلی جمالزاده، محمد‌تقی دانش‌پژوه و...

دکتر محمود افشار چنین نوشته:
نصیحت من این است که همیشه و در هر حال وطن عزیز را دوست داشته باش و این بیت مرا بخاطر بسپار که شعار زندگی من بود:

گر ز یاران وطن بر تو یکی رنج رسد
دل قوی دار مباد از پی اعدا بروی


دوست عزیز علی دهباشی به خاطر داشت که مطلبی خواندنی از زنده یاد مجتبی مینوی با خطی نفیس در آن است.
روح آن بزرگوار شاد که چنین برگی برای من به یادگار گذاشت:

حصول شهرت آدمی‌زاد در جهان منحصر به این نیست که کار افسانه‌آمیز انجام دهد و از آمل به مرو تیر بیندازد. هزار کار پیش می‌توان گرفت که موجب شهرت تواند شد ولی ای خوشا روز کناره‌گیری و خاموشی و گمنامی.
دی‌ماه ۱۳۵۴ مجتبی مینوی

بخارا ۸۰، ص۵۱۹

#روایت_فرصت
📍کتابفروشی فرصت
📚 @forsatbook

📎«الصلاة الخمس» تعبیری درست و دیرین
نوشته‌یِ #جویا_جهانبخش 
چاپ‌شده در: جنگِ انجمن فهرست‌نگارانِ نسخه‌های خطی، قم، سال ۱۳۹۰، صص ۱۴۶ ـ ۱۵۷.

@talar_ayne

مجتبی مینوی:

بنده با کمال خلوص و صمیمیت اقرار می‌کنم و به هر کسی بدون استثناء حق می‌دهم که هر جوری دلش می‌خواهد شعر بگوید و نثر بنویسد اما فقط برای عمه‌اش!
اگر برای زبان فارسی شعر یا نثر می‌نویسد گ‍‍ــ ه می‌خورد هر جوری دلش می‌خواهد بنویسد.
مقداری از آثار نادر نادرپور را می‌پسندم. از بعضی نوشته‌های میرزازاده نعمت هم خوشم آمده. از بعضی نوشته‌های شفیعی‌کدکنی هم همینطور.
روی هم رفته ده، پانزده تا از کتابهای شعر نو را پسندیده‌ام. شعر تنها وقتی خوب است که شعر خوب باشد شعر کهنه و نو ندارد.

بخارا ۸۰، ص۴۳۷

#روایت_فرصت
📍کتابفروشی فرصت
📚 @forsatbook

🔻🔺🔻


«... امّا، این ترجمه تکلیف دورهٔ دانشجویی، در سال تحصیلی ۴۱ - ۴۲، برای درس شادروان استاد دکتر غلامحسین صدیقی (بنیان‌گذار مؤسّسهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی، وزیر کشور و معاون دکتر محمّد مصدّق) بوده است که مفتخر به اخذ نمرهٔ ۱۶ از او شده بوده است. اکنون پس از گذشت شصت و اند سال با بازنگری و افزودن برخی اضافات به علاقه‌مندان تاریخ اجتماعی تقدیم می‌گردد. ... »

(از پیش‌گفتارِ مترجم / ص ۲۱ و ۲۲).

#نکته
#تصفح
@talar_ayne

مهرداد بهار (فرزند ملک‌الشعرا):

✍... به یاد دارم که باغبان پیر ما هنگامی که کودک بودم برای من و خواهرم شب‌ها قصه می‌گفت و او بود که اول بار مرا با داستان‌ها و قهرمانان شاهنامه آشنا کرد، اما وقتی خود شاهنامه را خواندم دیدم که میان حماسه‌های فردوسی و حماسه‌های باغبان پیر ما اختلاف بسیار است.

به او گفتم که داستان‌ها را درست نمی‌دانسته، باغبان گفت: «این کتاب‌های بابای تو است که سراسر غلط است روایت درست همان است که من می‌گویم.
داستانهای باغبان کششی روستایی داشت و گاه باغبان پیر و بافرهنگ، خود چنان به هیجان می‌آمد که خویشتن را با قهرمانانش یگانه می‌یافت و با احساس تمام شمشیری خیالی بر می‌کشید.

باغبان ما شعر هم می‌گفت و معتقد بود که شعرهایش دست کمی از اشعار پدر ما ندارد و پدر می‌شنید و می‌خندید.

بخارا ۵۵ ص ۱۶۲

#روایت_فرصت
📍کتابفروشی فرصت
📚 @forsatbook

.
مرحوم آیت الله دکتر سید عبد الله ضیائی گیلانی نقل می کنند:
من استادی داشتم به نام حاج شیخ محمدمهدی امامی مازندرانی (امیر کلائی)؛ که در تکیه ملا محمود (واقع در خیابان چهار مردان قم) مکاسب تدریس می کرد.
ایشان گاهی در اثناء تدریس بدون علت مشخصی گریه می کرد. یک وقتی از ایشان علت را پرسیدم.
فرمود: من خاطره ای دارم که هرگاه به یاد آن می افتم بی اختیار به گریه می افتم. من در نجف اشرف از شاگردان مرحوم شیخ الشریعه اصفهانی بودم.
پس از پایان تحصیلاتم وقتی می خواستم به ایران مراجعت کنم شیخ الشریعه اصفهانی مرا خواست.
من خیلی خوشحال شدم و با خود گفتم لابد می خواهند به من اجازه اجتهاد بدهند یا تفقدی از من داشته باشند.
اما وقتی خدمت استاد رسیدم ، نه تفقدی در کار بود ، و نه اجازه اجتهادی !
بلکه جمله ای به کار برد که آن روز من از ایشان ناراحت شدم ، و حتی برای خدا حافظی نزد ایشان نرفتم.
جمله اش این بود که فرمود:
«شیخ مهدی! رفتی ایران از تو انتظار ندارم که کسی را مسلمان کنی ! سعی کن همین مسلمان ها را کافر نکنی!»
بعدها فهمیدم که حرف ایشان چقدر مهم بوده است.
هر گاه به یاد آن می افتم ، بی اختیار به گریه می افتم!

@jawaher_kalam

مسائل و معضلات آن قدر به هم پیچیده که نقل از گلستان و شاهنامه و این کتاب و آن کتاب، که یک چند در این ایّام معمول شد، چیزی جز مغالطات تاریخی و آمیختن امور گاه بی‌ربط به هم نیست. نفع و فایده‌ای هم گویا ندارد جز اینکه شماری عربده‌جو را برانگیزد که به فردوسی و سعدی و جز ایشان ناسزا بگویند. مع هذا همیشه وقتی آقایان به گذشتۀ ایران و تاریخ آن و شاهنامه و این قبیل کتابها استناد می‌کنند، پیش خود می‌گویم کاش یک سطر از این کتاب را خوانده بودید یا خوانده بودند. یک وقتی آقای جویا جهانبخش در جایی دربارۀ سعدی سخنرانیی می‌کردند. گمانم در ذهن هر کس این آمد که آقایان کاش همین یک کتاب گلستان را که از ایّام صبا در مکتب می‌خواندند پیش مکتب‌دار خود خوب خوانده بودند. نظیر آن سخنرانی شنیدنی آقای دکتر میلاد عظیمی بود در روز شاهنامه که سر و صدایی نیز کرد.

این بنده که کوشیده گاهی این کتاب شریف شاهنامه را باز کند دیده که این کتاب که یک قصدش بیان شیوۀ مملکت‌داری، تا آن جا که به زبان حماسه می‌توان گفت، بوده، جا به جا مطالبی دارد که خواندنش از همان ایّام صبا لازم بوده. اگر به کودکان خود این کتاب را می‌آموختند، احتمالاً بی اثری در ساختن خلقیّات و روحیّات آنان نبود. هم اکنون هم، اگر مملکت از این بلای جنگ جان به در برد، برنامۀ مدارس را باید طوری پیش ببرند که این کتاب جزئی از آن باشد؛ کتاب، نه آن که آن را با مطالب بی‌ربط بیامیزند و به خورد کودکان مردم دهند.
باری، سخن کوتاه باید گفت. حصّۀ دیشب ما از شاهنامه این بود که خاقان چین، یعنی خاقان ترکان، قصد جنگ با ایران می‌کند، لیکن میان جنگ و دوستی مردّد است. شاه ایران، که نوشیروان باشد، در نامه به او از جمله می‌نویسد:
سدیگر کجا دوستی خواستی
به پیوند ما دل بیاراستی
همی بزم جویی، مرا نیست رزم
نخرّد کسی رزم هرگز به بزم
و دیگر که با نامبردار مرد
نجوید خردمند هرگز نبرد
به ویژه که خو کرده باشد به جنگ
گه رزم جستن نجوید درنگ
بسی دیده باشد در کارزار
نخواهد گهِ رزم آموزگار

پس از شنیدن سخن مشاوران، که شکوه نوشیروان و نیروی سپاه و کشور او را به چشم دیده‌ بودند،

چنین گفت خاقان که این است راه
که مردم فرستیم نزدیک شاه
به اندیشه در کار پیشی کنیم
بسازیم و با شاه خویشی کنیم ...
بدو نازش و سرفرازی بود
و زو بگذری جنگ بازی بود
ردان را پسند آمد این رای شاه
به آواز گفتند کین است راه

📚

اُسْتادِ اَنوشه‌یاد مُجْتَبیٰ مینُویٖ - که خاک بَر او خوش باد! - جایی مَرْقوم داشْته اَسْت:

«ما نَمی‌خواهیم که پَنْدیّات و مَواعِظِ سَعْدی را اِمْروز میزان و مِلاکِ أَعْمالِ خود بسازیم و طَرْزِ حُکومَت و إِدارۀ مَمْلَکَت را اَز رویِ سیاسَتْ‌نامۀ نِظامُ‌الْمُلْک تَرْتیب دِهیم. وَلی چه بایَد کَرد اَگَر حالِ مِلَّتی چُنان زار باشَد که حَتّیٰ دَسْتورالْعَمَل‌هایِ عُقَلایِ هِزار سال پیش هَم بَرایِ او تازگی داشْته باشَد، و چُنان اَز کاروانِ تَمَدُّن عَقِب مانْده باشَد که حَتّیٰ اَگَر نَصایِحِ لُقْمانِ حَکیم را نیز به مورِدِ إِجْرا می‌گُذاشْت حالَش ازین بِهْتَر می‌شُد که هَسْت! ...»

(بوستان به مثابتِ سياست‌نامه: مباحثی چند دربارهٔ ميراث و انديشۀ سياسیِ سعدیِ شيرازی، جویا جهانبخش، چ: ۱، ۱۴۰۴ ه.ش.، ص ۱۶).

#احوال_ملک_دارا
#پند_پیران

@talar_ayne

🟣

زِ داد و زِ بیداد و شَهر و سِپاه
بپُرسَد خُداوَندِ خورشید و ماه*
اَگَر پَشّه از شاه یابَد سِتَم،
رَوانَش به دوزَخ بمانَد دُژَم**!

#فردوسی
#شاهنامه‌

(ویراستِ دُوُمِ چاپِ مُسکو، ۸ / ۱۹۶، ب ۲۸۸۳ و ۲۸۸۴).



*یعنی: دَر جَهانِ بازپَسین، خُداوَند دَرباره‌ٔ هَمه‌ٔ این اُمور حُکمران را بازخواست خواهَد کَرد.
**یعنی: رَوانِ شاه دَر دوزَخ دُچارِ رَنج و عَذاب خواهَد بود.
دُژَم: اَندوهناک و رَنجور ، دُچارِ رَنج و عذاب.



#سور_سخن
@talar_ayne

⚫️

فَغان زِ جُغدِ جَنگ و مُرغوایِ* او
که تا اَبَد بُریده باد نایِ او

بُریده باد نایِ او و تا اَبَد
گُسَسته و شِکَسته پَرّ و پایِ او

زِ مَن بُریده یارِ آشنایِ مَن
کَزو بُریده باد آشنایِ او ...

#ملک‌الشعرا_بهار

* مُرغوا: فالِ بَد؛ نَفرین؛ آوایِ شومِ پَرَنده (این معنایِ أخیرالذِّکر اگرچه احتمالًا از فرضِ پیوندِ «مُرغ» و «آوا» در این واژه استنباط شده که در جایِ خود از مصادیقِ "اشتقاقِ عامیانه" به شمار رفته است، در ذهنِ شماری از أدیبانِ ما بوده و هست و در این بیت نیز به‌احتمال ملحوظِ نظرِ شاعر بوده است).

📸 تصویرِ امیرعلیِ کریمی، کودکِ چهارساله‌ای که دیشب در مجلسِ عروسی بود و در تازشِ اهریمنان به صفحاتِ جَنوبیِ میهنِمان کشته شد. 🍃روحش شاد🍃


@talar_ayne