دیدی که چگونه گور بهرام گرفت.

همدم‌ این روزام مصرع بالاست امیدی در دلم شعله می‌کشد.

امیرمبارزالدین آدم‌ سفاک و خون‌ریزی بود، به بهانه‌ی دین و دیانت کشتارهای وحشتناکی کرد. شاه‌شجاع میگه یه روز رفتم‌ پیش پدر گفتم پدر تا الان ۱۰۰۰ نفر کشتی؟
امیر میگه دقیقا ۸۰۰ نفر.
تو کتاب تاریخ عصر حافظ دکتر غنی اومده که امیر آدم متزلزل و سست‌عهدی بوده، چندین و چند بار توبه می‌کنه و توبه می‌شکنه.
روایت دیگری هست که امیر برای به رخ‌کشیدن دیانت خود به مردم هر روز موقع نماز سجاده روی‌ دوش می‌انداخت و پا پتی به مسجد می‌رفت. حافظ درباره‌ی این سجاده به دوش کشیدن با حالتی از طنز میگه.
ز کوی میکده دوشش به دوش می‌بردند
امام خواجه که سجاده می‌کشید به دوش

ناگفته نماند که شاه‌شجاع چشمان پدر خود را کور کرد و سربازان امیر را روی دوش از کاخ به زندان بردند.

گر جمع «مادران به خطا»، نامتان نهیم
هرگز نکرده‌ایم خطا در خطابتان

نی اصلتان به‌قاعده، نی نسلتان درست
دانسته نیست سلسلۀ انتسابتان


شفیعی‌کدکنی


@vir486

تاریخ نشان داده است که یک نیروی نهفته در درونِ ایرانی هست که در لحظه‌ی بِزَنگاه سـر برمی‌آورد.



📖 گفت‌وگو درباره‌ی عقلانیّت و نوگرایی
  (فصل مربوط به استاد اسلامی ندوشن)
        به کوشش آقای محمّد صادقی


@vir486

روا مدار که با دشمنانِ من شب و روز
تو جام بر لب و من، بی‌لبِ تو جامه دَرَم

اوحدی مراغه‌ای

‌‌

@vir486

جوش و خروش سال‌های نخستین انقلاب را می‌گویم و ظهور جوانان کوفیه و عقال بر سری که با داس و چکش پشت سر خلف‌الصدق مذکر» طابرانی به راه افتادند برای در هم کوفتن مزار فردوسی و زدودن همه ترکیبات شاهانه و گرچه شاهی و شاهراه و کرمانشاه، تا چه رسد به شاهنامه‌ای که به هر حال لبریز از حدیث خوب و بد شاهان گذشته است.

از برکت خشم انقلابی رفیقان برادر شده تب ایران‌زدائی چنان اوجی گرفت، که علاقه به وطن و نازش به نیاکان از معاصی کبیره شد و صفت «ملی گرائی» از غلیظ‌ترین ناسزاهای متداول روزگار تا آنجا که پژوهشگران و ادیبان زمانه هم دست از تحقیق در شاهنامه کشیدند و گروهی به کنج عافیت خزیدند و گروهی به امرؤ‌القیس و دعبل خزاعي و يعرب بن قحطان روی آوردند.

در همچو حال و هوائی هوس نقالی پنجه در ریشۀ جان من زد که الجنون فنون. مبادا تصور کنید انگیزه گرایشم بدین «بازار بی رونق این بود که خود را در سلک مردان راه حق جا زنم؛ معاذ الله معاذ الله، که دعوی مردانگی در جهان امروز نوعی بلاهت است و تشخیص راه حق هم از مقوله محالات.


بیچاره اسفندیار
سعیدی سیرجانی
ص۳

@vir486

نماند ستمکار بدروزگار
بماند بر او لعنتِ پایدار


سعدی



@vir486

شده بر بدی دست دیوان دراز
به نیکی نرفتی سخن جز به راز

داستان ضحاک ماردوش
فردوسی

دقیقا منظور از دیوان میرسلیم.

@vir486

اگر بخواهیم به لحاظ تاریخی به زمانه‌ی حافظ نگاه کنیم اگر یک مردابی از لجن و گل‌ولای و کرم را در نظر بیاوریم حافظ نیلوفری‌ست زیبا در میانه‌ی این مرداب.
نیلوفری که هنوز راه و رسم زیستن را به یاد دارد.
هنوز زیبایی را می‌بیند و درک می‌کند.
در زمانی که ریا و تزویر جز جدایی‌ناپذیر زیستن بود حافظ دگرگونه می‌زید و دگرگونه می‌خواهد.
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم.


@vir486

جان‌پناهِ زبان فارسی


در فاصله‌ای که از بهت و کوفتکی شکست در آمدیم تا وقتی که دوباره توانستیم سر پایمان بایستیم ما به عنوان يک قوم برای ادامهٔ حیات دو جور ایستادگی کردیم.
مستقیم و غیر مستقیم، یا به يک بيان کلی دیگر، نظامی و فرهنگی و بعد از چهار صد سال به دو نتیجه رسیدیم:
شکست و پیروزی.
شکست در مقابله، مستقیم، در رویاروئی و
جنگ برای هدف‌های اجتماعی و سیاسی برای جدا شدن و بریدن از فاتحان عرب، از خلافت بغداد و از دین اسلام. نتیجهٔ دوم رسیدن به پیروزی بود. پیروزی در نگهداری ملیّت و زبان.

ما ملیت یا شاید بهتر باشد بگوئیم هویت ملی، «ایرانیت» خودمان را از برکت زبان و در جان‌پناه زبان فارسی نگه داشتیم. علیرغم پراکندگی سیاسی در واحدهای جغرافیائی متعدد و فرمانروائی عرب، ایرانی و ترک، ایران و به ویژه خراسان آن روزگار از جهتی بی‌شباهت به یونان باستان یا به آلمان و ایتالیا تا نیمهٔ دوم قرن نوزدهم نبود. در همهٔ این کشورها يک قوم و يک ملت با زبان و فرهنگی مشترک، نوعی فرهنگ یک‌پارچه توأم با اختلاف در حکومت وجود داشت.
وحدت فرهنگی بدون وحدت سیاسی یگانگی در ریشه و پراکندگی در شاخ و برگ.

ملیّت و زبان
شاهرخ مسکوب


@vir486

چنان که ابر،
گره خورده با گریستنش
چنان که گل،
همه عمرش مسخّرِ شادی است

چنان که هستیِ آتش،
اسیر سوختن است
تمام پویه‌ی انسان
به سوی آزادی است...


محمدرضا شفیعی‌کدکنی


@vir486

حافظ را بیشتر بخاطر شجاعت و شهامتش در نقد آنکه بر کرسی نشسته‌است دوست دارم. گاهی در خلوت خود می‌گویم چقدر این مرد شجاعه که اینگونه زبان نقد به تابوها می‌کشه. عشق در دیوان حافظ گوهری‌ست بی‌بدیل اما نقدها و طعنه‌ها و نیش‌هایش به محتسب‌ها، صوفی‌ها، مُلاها جایی دیگر نشیند.
وقتی به شاکر بوری طنز‌پرداز و مسئله‌ی موسی فکر می‌کنم حافظ عجب جسارت و شجاعتی داشت آن هم در زمانه‌ای که این میزان از آگاهی وجود نداشت و چه‌ها می‌کشید حافظ از این شبهه‌خورها و پاردیم‌درازها.



صوفی شهر بین که چون لقمهٔ شُبهه می‌خورد
پاردُمَش دراز باد، آن حَیَوانِ خوش علف


حافظ


@vir486

با شیخ بگو علت گمراهی مردم
گر هست تویی، ورنه ز شیطان خبری نیست

غمام‌همدانی



@vir486

نامه‌ی عباس زریاب‌خویی به شاهرخ مسکوب ۱۳۶۰/۱/۱۰


دوست گرامی!
نامه‌ای که از شهر «ولتر» و «رنان» به بلاد شیخان و حنبلیان زمان فرستاده بودید، رسید.
به قول خاقانی تحیّتی بود از خیرالبلاد و اطيبها الی شرالبلاد و اوحشها.
خیلی خوش‌حال شدم که کارتان به سامانی رسیده و مشغول شده‌اید.

خوشا به حال‌تان که در زبده و خلاصه‌ی بلاد عالم یعنی پاریس با زبده‌ترین اشخاص هم‌کاری دارید!
هذا هي الجنة التی کنتم بها توعدون.
به قول آن هندی:

اگر فردوس بر روی زمین است
همین است و همین است و همین است

ما هم در این دوزخ، روزگاری می‌گذرانیم. جسماً و روحاً در غربتیم؛ غربتی که نه غربی است و نه شرقی. مثل موجوداتی که جاذبه‌ای بر آن‌ها وارد نیست و در فضا معلق هستند. ما نیز احساس بی‌چارگی و بی‌وزنی می‌کنیم و به فضا نرفته فضانورد شده‌ایم. آن‌چه معاش است بسته به مویی است که هر دم، دم تیز شمشیر ِ بازسازی و پاک‌سازی بر سرش ایستاده است.
معادی هم که امیددهنده باشد نداریم، مانند یهود فقیر خسرالدنيا و الآخرة ذلک هو الخسران المبين.

می‌گفتیم و به خود نوید می‌دادیم که در دوران تقاعد به کنجی می‌نشینیم و به گفته‌ی حافظ جز صراحی و کتاب، یار و ندیم نمی‌گیریم، اما آن‌چه صراحی است، شکسته است و کتاب‌ها نیز در معرض تهدید آب و آتش نشسته است.

گوشه گرفتم ز خلق و فایده‌ای نیست
گوشه‌ی چشمش بلای گوشه‌نشین است

گاهی ندای ظریفی به گوش می‌رسد که

چون سرآمد دولت ِ ایام ِ وصل
بگذرد ایام ِ هجران نیز هم

اما من ایام وصل نداشتم و همان ایام برای من مانند شب‌های هجران تیره بود! به جهنم! سرتان را چرا درد بیاورم؟
روزگار، همین بوده است و خواهد بود. این دم را که دوستی سلام صفایی از راه وفا فرستاده، خوش بدارم و خود را به یاد دوستان باخبر ِ دور، از دشمنان بی‌خبر ِ نزدیک، دور سازم.

سلام به همه‌ی آن دوستان برسان و چو با حبیب نشستی و باده پیمودی، به‌یاد آر حریفان باده‌پیما را.

ایام به کام و دوران عزت، مستدام بوده باشد!
قربانت.


@vir486

مکتبی که برای ما گشوده‌اند این است که تا کمر خم نکنیم، تا روسپی‌وار زندگی نکنیم، نخواهیم توانست خوشبخت و مرفّه و کامروا باشیم.
بیایید تا درسِ این مکتب را تحقیر کنیم و این خوشبختی و رفاه و کامروایی را نفرت‌انگیز بشماریم، بیایید تا اعتقاد بیاوریم که لذّت‌هایی هست بسی بزرگتر و پاینده‌تر و والاتر از لذّت‌های مورد پسندِ فرومایگان، و آن لذّتِ اندیشه به حالِ محرومان و از یاد رفتگان است، لذّتِ دفاع از «حقیقت» و «عدالت».
بکوشیم تا زانُوانمان نلرزد، سرِ خود را بلند نگاه داریم، در دورانهای دشوارِ زندگی است که نموده می‌شود مرد کیست و نامَرد، کی.

          

ایران را از یاد نبریم
دکتر اسلامی‌ندوشن


@vir486