شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
299 photos
427 videos
7 files
78 links
Download Telegram
#_معرفی_ستاره‌ی_دیگری_از_ادب_پارسی

استادِ بی‌بدیل حکیم ابوالقاسم منصوربن حسن فردوسی طوسی، شاعر بزرگ حماسه‌سرای ایران و یکی از شاعران مشهور عالم و ستاره‌ی درخشنده‌ی آسمان ادب فارسی و از مفاخر نامبردار ملّت ایران‌ است، و به سبب همین عظمت مقام و مرتبت سرگذشت او مانند دیگر بزرگان دنیای قدیم با افسانه‌ها و روایات مختلف درآمیخته است. مولد او قریه‌ی باژ از قریه‌های ناحیه طبران طوس بوده، یعنی همانجا که امروز آرامگاه اوست، و او در آن ده در حدود سال ۳۲۹-۳۳۰هجری، در خانواده‌یی از طبقه‌ی دهقانان چشم به جهان هستی گشود.

چنان‌که می‌دانیم دهقانان یک طبقه از مالکان بودند که در دوره‌ی ساسانیان و چهار پنج قرن اول اسلامی در ایران زندگی می‌کرده و یکی از طبقات اجتماعی فاصل میان طبقه‌ی کشاورزان و اشراف درجه اول را تشکیل می‌داده و صاحب نوعی از اشرافیت ارضی بوده‌اند. زندگانی این دسته در کاخ‌هایی که در اراضی خود داشتند می‌گذشت و بوسیله‌ی روستاییان از آن اراضی بهره‌برداری می‌نموده و در جمع‌آوری مالیات اراضی با دولت ساسانی و سپس در عهد اسلام با دولت اسلامی همکاری داشته‌اند و تا حدود حمله‌ی مغول بتدریج بر اثر فتنه‌ها و آشوب‌ها و تضییقات گوناگون از بین رفتند. اینان در حفظ نژاد و نسب و تاریخ و رعایت آداب و رسوم ملی تعصب و سختگیری خاص می‌کردند و به‌همین سبب است که هر وقت در دوره‌ی اسلامی کسی را دهقان‌نژاد بدانند مقصود صحت نژاد ایرانی اوست و نیز به‌همین دلیل است که در متون فارسی قرون پیش از مغول دهقان به معنی ایرانی و مقابل ترک و تازی نیز استعمال می‌شود.

فردوسی از چنین طبقه‌ی اجتماعی ایران و به‌همین روی از تاریخ ایران آگاه بود، به‌ایران عشق می‌ورزید، به ذکر افتخارات ملی علاقه و از سرگذشت نیاکان خویش آگهی داشت. وی از خاندانی صاحب مکنت و ضیاع و عقار بود و به قول نظامی عروضی صاحب چهارمقاله در دیه باژ (( شوکتی تمام داشت و بدخل آن ضیاع از امثال خود بی‌نیاز بود)) ولی این بی‌نیازیش پایدار نماند زیرا او همه‌ی سودهای مادی خود را به‌کناری نهاد و وقتی تاریخ میهن خود و افتخارات گذشته‌ی آنرا در خطر نیستی و فراموشی یافت همِ خود را باحیاء تاریخ گذشته‌ مصروف داشت و از بلاغت و فصاحت معجزه‌آسای خود در این راه یاری گرفت، از تهیدستی نیندیشید، سی‌سال رنج برد، و به هیچ روی، حتی در مرگ پسرش، از ادامه‌ی کار باز نایستاد، تا شاهنامه را با همه‌ی رونق و جلا و شکوه و جلالش، جاودانه برای ایرانی که می‌خواست جاودانی باشد، باقی نهاد که رحمت بر آن تربت پاک باد.

#_معرفی_شاعران_پارسی
#_فردوسی_طوسی
#_تاریخ_ادبیات
#_ذبیح‌الله_صفا
جلد یک


@vir486
👍2🥰1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
بی‌بدیل چون مارادونا؛ جمله‌ی زیبای عادل فردو‌سی‌پور در وصف شجریان‌ها

@vir486
👍2👎2👏1
درویشی مستجاب الدعوه در بغداد پدید آمد حجاج یوسف را خبر کردند بخواندش و گفت دعای خیری بر من کن. گفت: خدایا جانش بستان گفت از بهر خدای این چه دعاست؟
گفت: این دعای خیر است تو را و جمله مسلمانان را.

ای زبردست زیردست آزار
گرم تا کی بماند این بازار

به چه کار آیدت جهانداری
مردنت به که مردم آزاری

سعدی.


مستجاب‌الدعوه: کسی که دعایش زود استجابت می‌شود.

@vir486
👍4
‏ای دور،
چونان فانوس دریایی
ای نزدیک
چونان خالی بر سینه‌ام
ای دور،
چونان خاطره‌ی کودکی
ای نزدیک
چونان نفس‌ها و اندیشه‌هایم
دوستت دارم

غاده السمان


@vir486
👍2
بُگذار تا مُقابِل رُویِ تُو بُگذَریم
سعدی با صدای شجریان
بُگذار تا مُقابِل رُویِ تُو بُگذَریم
دُزدیده دَر شَمایِل خُوب تُو بِنگَریم

شُوق اَست دَر جُدایی و جُور اَست دَر نَظَر
هَم جُور بِه که طاقَتِ شُوقَت نَیاوَریم

گُفتی زِ خاک بیشتَرَند اَهلِ عِشقِ مَن
از خاک بیشتر نَه که اَز خاک کمتَریم

ما را سَری است با تو که گَر خَلقِ رُوزِگار
دُشمَن شَوَند و سَر بِرَوَد هَم بَر آن سَریم

رُوی اَر به رُوی ما نَکُنی حُکم از آنِ تُوست
بازآ که رُوی دَر قَدَمانَت بِگُستَریم

ما با تُوایم و با تُو نِه‌ایم اینت بُوالعَجَب
دَر حَلقه‌ایم با تو و چُون حَلقِه بَر دَریم

نَه بُوی مِهر می‌شِنَویم از تُو ای عَجَب
نَه رُوی آن که مِهر دِگر کَس بِپَروَریم

از دُشمَنان بَرَند شِکایَت به دُوستان
چُون دُوست دُشمن است شکایَت کُجا بَریم

ما خُود نِمی‌رَویم دَوان دَر قَفای کَس
آن می‌بَرَد که ما به کَمَند وِی اَندَریم

سَعدی تو کیستی که دَر این حَلقه ی کمَند
چَندان فتادِه‌اَند که ما صِید لاغَریم



🎙سعدی با صدای استاد محمدرضا شجریان
🎼 گزیده از آلبوم موسیقایی "نوا-مرکب خوانی"
❤6👍1
در همه دیر مغان نیست چو من شیدایی
خرقه جایی گرو باده و دفتر جایی

دل که آیینه شاهی‌ست غباری دارد
از خدا می‌طلبم صحبت روشن‌رایی

کرده‌ام توبه به دست صنم باده‌فروش
که دگر می نخورم بی رخ بزم‌آرایی

نرگس ار لاف زد از شیوهٔ چشم تو مرنج
نروند اهل نظر از پی نابینایی

شرح این قصه مگر شمع برآرد به زبان
ور نه پروانه ندارد به سخن پروایی

جوی‌ها بسته‌ام از دیده به دامان که مگر
در کنارم بنشانند سهی‌بالایی

کشتی باده بیاور که مرا بی رخ دوست
گشت هر گوشهٔ چشم از غم دل دریایی


سخن غیر مگو با من معشوقه‌پرست
کز وی و جام می‌ام نیست به کس پروایی

این حدیثم چه خوش آمد که سحرگه می‌گفت
بر در میکده‌ای با دف و نی ترسایی

گر مسلمانی از این است که حافظ دارد
آه اگر از پی امروز بود فردایی
 

حافظ


@vir486
👍3
حُسن اندامت نمی‌گویم به شرح

خود حکایت می‌کند پیراهنت


سعدی


@vir486
👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸نگاهی به زندگی #بیژن_الهی (۱۶ تیر ۱۳۲۴- ۹ آذر ۱۳۸۹) شاعر معاصر

▪️تدوین: بنفشه جوکار


@vir486
👍3
#_معرفی_شاعران_پارسی

قسمت دوم فردوسی

فردوسی‌ ظاهراً در اوان قتل‌ دقیقی‌(حدود ۳۶۷-۳۶۹هجری) بنظم‌ داستان‌های‌ منفردی‌ از میان‌‌ داستان‌های‌ قدیم ایرانی‌ سرگرم‌ بود، مثل‌ داستان‌ بیژن وگرازان ،که بعدها آنها را در شاهنامه‌‌ی‌ خود گنجانید، و گویا این‌ کار را حتی‌ در عین‌ نظم شاهنامه‌ی‌ابومنصوری یا بعد از آن‌ نیز ادامه‌ می‌داد و د‌استان‌های‌ منفرد دیگری‌ را مانند اخبار رستم، داستان‌ رستم و سهراب،داستان اکوان دیو، داستان‌های ماخوذ از سر‌گذشت بهرام‌گور، جداگانه‌ بنظم‌ در‌می‌آورد، اما تاریخ‌ نظم‌ این داستان‌ها مشخص نیست‌ و تنها بعضی‌ از آنها دارای‌ تاریخ‌ نسبتاً روشن و آشکاریست‌ مثلا‌ داستان‌ سیاوش‌ در حدود سال ۳۸۷هجری.سرود شده و نظم‌ داستان نخجیرکردن‌ رستم با پهلوانان در شکارگاه‌ افراسیاب در ۳۸۹ شروع شد.

آغاز نظم شاهنامه: امّا‌ نظم‌ شاهنامه، یعنی شاهنامه‌یی‌ که‌ در سال۳۴۶هجری بامر ابومنصور محمدبن عبدالرزاق سپهسالار خراسان‌ فراهم‌ آمده بود، دنباله‌ی‌ اقدام‌ دقیقی‌ شاعرست‌ در همین‌ مورد. پیش‌ ازین‌ گفتیم‌ که‌ دقیقی‌ بعد از سال ‌ ۳۶۵که‌ سال‌ جلوس‌ نوح‌بن‌منصورسامانی بود، بامر او‌ شروع‌ بنظم‌ شاهنامه‌ی‌ ابومنصوری‌ کرد ولی‌ هنوز بیش از هزار بیت‌ آنر‌ا‌ بنظم‌ درنیاورده ‌بود که‌ بدست بنده‌یی‌ کشته‌‌شد.
بعد از شهرت‌ کار‌ دقیقی‌ در‌ دهه‌ی‌ دوم‌ از نیمه‌ی‌ قرن‌‌ چهارم‌ ودرسیدن‌ آوازه‌ی‌ آن‌ و نسخه‌ای‌ از نظم‌ او بفردوسی‌، استاد‌ طوس‌ برآن‌ شد که‌ کار شاعر جوان‌ دربار سامانی‌ را بپایان‌ برد. ولی ماخذی‌ را که دقیقی‌ در‌ دست‌ داشت‌ مالک‌ نبود و‌ می‌بایست‌ چندی‌ در جست‌وجوی‌ آن‌ بگذراند.
اتفاق‌ را یکی‌ از دوستان‌ او درین‌کار‌ با وی یاوری‌ کرد و‌ نسخه‌ای‌ را‌ از شاهنامه‌ی‌ منثور ابومنصوری‌‌ را‌ بدو‌ داد و فردوسی‌ از آن‌ هنگام‌ بنظم‌‌ شاهنامه‌ دست‌ یازید، بدین‌ قصد که کتاب‌ مدون و مرتبی‌ از داستان‌ها‌ و تاریخ‌ کهن ‌ترتیب‌ دهد.
تاریخ‌ این‌ واقعه‌ یعنی‌‌ شروع‌ بنظم‌ شاهنامه‌ صریحا‌ً معلوم نیست‌ ولی‌ با استفاده‌ از قرائن متعددی که‌ از شاهنامه‌ مستفاد می‌گردد و‌ انطباق آنها‌ بر وقایع‌ تاریخی‌، می‌توان‌ آغاز نظم شاهنامه‌ی‌ابومنصوری‌ را بوسیله‌ی‌ استاد طوس سال۳۷۰-۳۷۱هجری معلوم‌ کرد.
این کار‌ بزرگ‌ خلاف‌ آنچه  تذکره‌نویسان و افسانه‌سازان‌ جعل‌ کرده‌‌اند. بامر هیچیک ازسلاطین‌، خواه‌ سامانی و خواه‌ غزنوی، انجام‌ نگرفت بلکه‌ استاد طوس‌ بصرافت‌ طبع، بدین‌ مجاهدت‌ عظیم‌ دست‌ زد و در‌ آغاز‌ کار فقط از‌ یاوری دوستان‌ خود‌ و یکی از مقتدرین‌ ایرانی‌نژاد محلی‌ در طوس‌ بهره‌مند شد که‌ نمی‌دانیم‌ که بوددولی چنانکه‌ فردوسی‌ خود می‌گوید او دیر نماند و بعد‌ ازو مردی‌ دیگر، هم از متمکنان و بزرگان‌ محلی‌طوس، بنام حیُیَ‌ یا حسین بن‌قتَیبه شاعر‌ را‌ زیر بال رعایت‌ گرفت‌ و در امور‌ مادی ،حتی‌ پرداخت‌ خراج‌ سالانه، یاوری‌نمود، و مردی‌ دیگر بنام‌ علی دیلمی هم درینگونه‌ یاوری‌ها شرکت‌ داشت‌. امّا‌ اینان‌ همه‌ از یاوران و دوستان‌ و‌ بزرگان ‌محلی‌ طوس‌ یا ناحیه‌ی طابران‌ بودند و هیچیک پادشاه‌ و سلطان نام‌آوری‌ نبود.

#معرفی_شاعران_پارسی
#فردوسی_طوسی
#تاریخ_ادبیات
#ذبیح‌الله_صفا
جلد یک

@vir486
👍2
به عشق هوا بر زمین شد گوا
به نزدیک خورشید فرمان‌روا


#شاهنامه


از منظر تحلیل اساطیری، عشق آسمان بر زمین می‌تواند ناظر بر اعتقاد نرینگی آسمان و مادینگی زمین باشد. در اساطیر و باورهای بسیاری از ملل جهان غیر از مصر آسمان مذکّر است و زمین به دلیل باروریش و زادن انسان و نباتات مونّث تلقّی می‌شود. چنان که در اساطیر ایران ایزد زمین مادینه و بغ بانویی به نام سپندارمذ است.
آب و زمین و گیاه و ماهی ماده‌اند.بر همین اساس ازدواج آسمان و زمین و پدید آمدن انواع موجودات از بن مایه‌های اساطیری -اعتقادی جهانی است. این باور باستانی در ساختار دستوری زبانها نیز تاثیر گذاشته و برای نمونه نام ایزدان آسمان در زبان سنسکریت ،یونانی و لاتین مذکّر است. در فرانسوی آسمان مذکّر و زمین مونّث است و در عربی نیز ارض را مونّث معنوی می شمرند.

قصه_داشت.
@vir486
شعر شاید روزگاری فنِّ مردان بوده باشد
بر گلوی ظالمان چون تیغِ بُرّان بوده باشد

شعر شاید روزگاری دور، در مُلکِ خراسان
با ابوالقاسم پیِ احیای ایران بوده باشد!

شعر شاید روزگاری در ردای حرفِ حقّی
همدمِ پیری به غُربتگاهِ یُمگان بوده باشد!

گاه شاید در میانِ تُرکتازی‌های دونان
با گمانِ مصلحت در لاکِ عرفان بوده باشد

یا میانِ دلبران در پوششِ باغ و گلستان
شعر شاید در پیِ اصلاحِ انسان بوده باشد

گاه هم شاید به سعیِ شاعرانی سُست عنصر
تا کمر در خدمتِ دربار و سلطان بوده باشد!

خودفروشی شأنِ انسان نیست، آری ای برادر!
کاش امّا در ازای لقمه‌ای نان بوده باشد

از میانِ شعرها، تاریخ این را می‌پسندد:
«شعرِ آزادی که با شاعر به زندان بوده باشد!»
                         

     حسین جنّتی


@vir486
👍3❤2
📚کلاس شاهنامه، شاهرخ مسکوب
گفتار سه - تاریخ


🔵 فردوسی خاطره جمعی ما را سرود. خاطره جمعی تجربه دیرین و کهنسالی است که بیشتر در ضمیرناآگاه مردمی همزیست ریشه می دواند و چون نهری در اعماق روان است. به همین سبب ناپیدا، پخش و پراکنده و بی شکل است. فردوسی بخشی از این انبوه ناشناخته و بی صورت را برگزید و سازگار با روح زمانه، سامان پذیر و صورتمند کرد. شاهنامه کالبد خاطره جمعی ماست که در شعر صورت پذیر، دارای صورتی دیدنی، دریافتنی و «زیبا» شده است.

🔸 در روزگار فردوسی روح زمانه بیداری ملی ایرانیان بود، بویژه بر بنیاد زبان و تاریخ، برای بنای هویت خود. برای همین شاهنامه به صورت حماسه ایستادگی ایرانیان در برابرهجوم ها وبحران های تاریخ ما در آمد. اما این حماسه تنها گزینش و سرایش خاطره جمعی بنا به روح زمانه نیست، وگرنه در زمان های دیگر از یاد می رفت. حاصل کار بسی فراتر از این، روح زمان های دیگر را نیز در برمی گیرد.

🔸 به خلاف تاریخ های رسمی (کلاسیک) که بیشتر آنها تا چندی پیش گاهشمار آمد و رفت گسسته سلسله ها و نمایش جنگ و خشونت بود، شاهنامه از سویی سرگذشت در هم پیوسته مردمی است در سه سلسله پادشاهی پیشدادیان، کیانیان و ساسانیان و از سوی دیگر نبرد و جانبازی دودمان های پهلوانی در راه آرمان های والای انسانی و ملی. در این بافتار، شاهنامه در روح ما تاریخ حقیقی تری است تا تاریخ واقعی یا سیاسی ایران که در واقع تاریخ زمان های گسسته درمکان های گسسته است. هر چه تاریخ رسمی بریده بریده و بی سامان بود، در عوض خاطره جمعی ـ از راه تاریخ حماسی و به یمن زبان فارسی ‌ـ در کنه ضمیرماریشه دارتر و استوارتر بود. و می دانیم که از قضا نقش فردوسی در ساحت زبان کم تر ازعرصه تاریخ نیست.

🔸 شاهنامه به یمن سخن، صورت زیبای خاطره جمعی ماست. زیبا به معنی هنری و زیباشناختی کلام، تجلی حقیقت متعالی است. وقتی خاطره جمعی چون تاریخ به شعر درآمد، گذشتهای خفته در خویش به منزله حقیقتی متعالی و زیبا در ما بیدار می شود. برای همین پایداری هویت ملی ما وهویت فرهنگی همه فارسی زبانان از جمله مدیون شاهنامه است.
در داستان های شاهنامه، با خواندن تاریخ، هر بار حقیقت متعالی و زیبایی را که ویژگی هر اثر والای هنری است، در روح خود می آزماییم و اینگونه بازیابی خاطره جمعی تؤام است با موهبت شادی فرخندهای که دیدار زیبایی به ما ارزانی می دارد، و لذت این شادی، اگرچه از گذشته می آید، دیگر از آن ماست که هستیم و آنها که پس از ما خواهند بود. بدین سان، فردوسی در شاهنامه، گذشته را از زیر آوار ایام بیرون کشید و آن را چون پرنده‌ای به آسمان آینده پرواز داد.



@vir486
👍2
نشستم
باده خوردم

خون گریستم

کنجی افتادم
تحمل می‌رود

اما شب غم سر نمی‌آید...

اخوان_ثالث

@vir486
👍4
خانه‌ی منسوب به فردوسی.
قریه باژ از طوس.


@vir486
❤2👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
خاطره‌ی امیرهوشنگ ابتهاج از استاد  محمدرضا شجریان درزمان مدیریت رادیووغزلی ازحافظ بامطلع:سحرم دولت بیداربه بالین آمد
گفت برخیزکه آن خسروشیرین آمد.

@vir486
👍2🤮2
.
.
.




چه خوش است راز گفتن به حریفِ نکته‌سنجی

که سخن نگفته باشی به سخن رسیده باشد!

بیدل_دهلوی



@vir486
👍1
ای کبوتر نگران باش که شاهین آمد...

روزتان پُر از پرواز و آواز بادا...
🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🏵🏵🏵🏵🏵🌻🌻🌻🌻🌻🌻


@vir486
👍3
شخصی دعوی خدایی می‌کرد. او را پیش خلیفه بردند. او را گفت: پارسال این‌جا یکی دعوی پیغمبری می‌کرد، او را کشتند. گفت: نیک کرده‌اند که من او را نفرستاده بودم.

رسالهٔ دلگشا - عبید زاکانی


@vir486
👍3😁1