نقدآگین

This media is not supported in your browser

1.39K views06:09

📘نواندیشی دینی: خودویرانگری با لبخند
— نجات اسلام با انتحارِ آن به‌صورت تدریجی؟
(۱/۴)
✍🏻 #عبدالله_کشمیری

مقدمه: نواندیشی دینی؛ نقاشی با رنگ مات بر دیوار فروپاشیده

🍂 نواندیشان دینی و متعلقانِ آن، از جمله احمد زیدآبادی، در میانه‌ای معلق میان سنت و مدرنیته آویزان مانده‌اند؛ نه از اسلام دل می‌کنند، نه به عقلانیتِ مدرن دل می‌سپارند. از یک سو، صادق‌های کوشکـی‌ را به سخره می‌گیرند که با ذهنیتی عهد‌عتیقی، خشکسالی را به بی‌حجابی ربط می‌دهند؛ و از سوی دیگر، با زبان نرم و شاعرانه، تلاش می‌کنند از خدای همین متون مقدس، چهره‌ای محبوب و متمدن و مصلح اجتماعی بسازند.

🍂 اما واقعیت تلخ اینجاست: نواندیشی دینی نه به اندازۀ صادق‌های کوشکی صادق است، نه به اندازۀ سکولارهای مدرن شفاف. می‌خواهد هم خدا را نگه دارد، هم قانون فیزیک را؛ هم معجزه را بپذیرد، هم علم را؛ و در این میان، نه به زبان دین وفادار می‌ماند، نه به منطق مدرن پایبند.

🍂 آنها، با پاک کردنِ صورت‌مسأله‌ها، نه می‌توانند متون مقدس را با علم آشتی دهند، نه می‌توانند الهیات سنتی را به اخلاقی قابل‌دفاع تبدیل کنند. تنها کاری که می‌کنند، نوعی روتوش ذهنی و آرایش زبانی بر یک الهیاتِ منقضی‌شده است؛ همچون کسی که تلاش می‌کند با رنگ زدن بر یک جسد فسیل‌شده، آن را زنده و مطلوب جلوه دهد.

🍂 در میانه بحران آب و اقلیم، جایی که علم از چرخه تبخیر و مدیریت منابع می‌گوید، برخی از مدعیان دین، هنوز گناه فردی را علت باران یا زلزله می‌دانند. این دیدگاه، تنها یک شوخی متافیزیکی نیست؛ بلکه سند ناتوانی کامل دین سنتی در تبیین دنیای مدرن است.

🍂 زیدآبادی‌ها به جای اعتراف به بن‌بست الهیاتی، مسیر راحت‌تری را انتخاب کرده‌اند: تمسخر ظاهرگرایان دینی، بدون نقد ریشه‌های مشترک.

اما مگر خدای کوشکی، غیر از همان خدای سوره روم و سوره نوح و سورۀ فیل است؟ مگر باور به تأثیر اخلاق جمعی بر طبیعت، تنها در ذهن عوام است، و در جای جایِ متن قرآن و روایات بروز و ظهور ندارد؟

🔺زیدآبادی و همفکرانش، به جای نقد بنیادین، فقط با نسخه‌های بی بزک و دوزکِ الهیات دینی مخالفت می‌کنند، نه با خود الهیات سرشار از رخنۀ اسلام.

🍂 در حقیقت، نواندیشی دینی، نه یک انقلاب معرفتی است، نه یک بازسازی شجاعانه. بلکه بیشتر شبیه یک گریم فکری است بر جنازه‌ی یک الهیات پوسیده.

🔻احمد زیدآبادی (از اسیرانِ زندانِ نواندیشی دینی) نوشته‌است:

باز هم در بارۀ ربط آب و حجاب!

صادق کوشکی: "میان خشکسالی و بی‌عفتی و برهنگی رابطه مستقیمی برقرار است! هر چه منکرات و بی‌حجابی رواج بیشتری پیدا می‌کند،کمبود آب هم افزون‌تر می‌شود!"

یکی هم می‌گفت به دلیل اینکه به امثال آقای کوشکی با اعمال تبعیض و بدون صلاحیت لازم، پست‌های علمی و سیاسی داده شده، چشم آسمان خشکیده، چون کارشان تهمت بستن به خداست!

خدایی که در جنگل‌های آمازون با وجود بومیان لخت و پتی ساکن در آنجا، سالانه تا ۲۰۰۰ میلیمتر باران ارزانی می‌دارد و بعد به شهر مکه که بیتِ عتیق در آن واقع شده و زنانش سرتاپای خود را می‌پوشانند، سالانه فقط ۱۱۲ میلیمتر بارش نصیب می‌کند، قطعاً به خدای صادق کوشکی که تمام توجه خود را روی پوشش بخشی از زنان ایرانی متمرکز کرده تا باران را از کل کشور دریغ ‌کند، هیچ شباهتی ندارد!

🍂 ادعاهایی که رابطۀ میان اعمال انسانی، گناه، بی‌عفتی، و بلایای طبیعی چون خشکسالی و زلزله برقرار می‌کنند، ریشه‌ای عمیق در اندیشه اسطوره‌ای دارند؛ اندیشه‌ای که تلاش می‌کرد جهان ناشناخته را از طریق ارواح و خدایان توجیه کند. در این قاب فکری، طبیعت یک آینه از اخلاق جمعی بود و هر نقصانی در آن، ناشی از قصور انسان. وقتی صادق کوشکی‌ها رابطه‌ای مستقیم میان "بی‌عفتی و برهنگی" و "کمبود آب" می‌بینند، نه‌تنها در دام یک الهیات سطحی گرفتار آمده‌اند، بلکه عمیقاً در حال تکرار همان الگوهای فکری هستند که انسانِ سنتی برای توضیح رعد و برق و سیلاب و بیماری به‌کار می‌برد.

🍂 اما فاجعه بزرگ‌تر اینجاست: "نواندیشان دینی" در تلاش مذبوحانه برای همزیستی دین با دنیای مدرن، به ناچار بخش‌هایی از الهیات سنتی را کنار می‌گذارند، اما متوجه نیستند که با این کار، نه تنها دین را مدرن نکرده‌اند، بلکه آن را کاملاً تهی و بی‌معنا ساخته‌اند. آنها با یک دست خدای باران را پس می‌زنند و با دست دیگر همان خدا را پیش می‌کشند، در حالی که خدای واقعی ادیان ابراهیمی، خدایی که در این متون مقدس تجلی یافته، در عصر "مرگ خدا" برای بسیاری از ما، دیگر مرده است.

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

1.88K viewsedited 06:09