بعضی جمله‌ها آن‌قدر در فرهنگ عمومی تکرار شده‌اند که کم‌کم شبیه «حقیقت» به نظر می‌رسند؛ حتی وقتی تاریخ بارها خلاف آن را ثابت کرده باشد. یکی از همین باورها این است که «سرِ بی‌گناه بالای دار نمی‌رود»؛ جمله‌ای که گاهی ناخواسته، قربانی را متهم و جامعه را نسبت به بی‌عدالتی بی‌حس می‌کند.

اما تاریخ بشر، از دادگاه‌های تفتیش عقاید تا حکومت‌های استبدادی معاصر، پر است از انسان‌هایی که نه به‌خاطر جرم، بلکه به‌خاطر اندیشه، اعتراض، باور، یا حتی قربانی‌شدن در روندهای ناعادلانه، جان خود را از دست داده‌اند.

در روزگاری که اعدام همچنان به ابزار سرکوب سیاسی و ایجاد وحشت تبدیل شده، شاید زمان آن رسیده باشد که بعضی باورهای قدیمی را دوباره مرور کنیم؛ باورهایی که اگر بدون پرسش پذیرفته شوند، می‌توانند راه را برای عادی‌سازی ظلم و خاموش‌کردن صدای بی‌گناهان باز کنند.
پوسترها را ورق بزنید!

#نه_به_اعدام

@Tavaana_TavaanaTech

تصاویر و روایت‌های منتشرشده از بیمارستان الغدیر، تنها چند قاب از یک فاجعه نبود؛ پرده‌برداری از ابعاد سرکوبی بود که در آن، خیابان، بیمارستان و حتی پیکر جان‌باختگان نیز از خشونت حکومت در امان نماندند. جایی که مجروحان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ برای نجات به آن پناه برده بودند، بنا بر روایت شاهدان، به صحنه تعقیب، تهدید، تیراندازی و پنهان‌سازی پیکر کشته‌شدگان بدل شد.

این گزارش حرفه‌ای با هماهنگی و پیگیری فرنوش فرجی، خبرنگار ایران‌اینترنشنال، بخشی از حافظه جمعی ما را ثبت می‌کند؛ حافظه‌ای که اجازه نمی‌دهد نام و سرگذشت کشته‌شدگان در تاریکی دفن شود.
روایت شهاب‌الدین سامنی، در اعتراضات سراسری دی‌ماه با‌
شلیک مستقیم مأموران امنیتی به چشمش کشته شد. شهاب‌الدین سامنی،‌ متولد ۱۳۵۸، از کودکی به ورزش‌های رزمی علاقه‌مند بود و در رشته پانکریشن برنده مدال مسابقات جهانی بود.
او شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی در میدان هفت‌حوض تهران، هدف شلیک مستقیم قرار گرفت. یک گلوله به چشم چپ او اصابت کرد و همان یک تیر موجب جان‌ باختنش شد. به گفته منابع آگاه، شلیک را تک‌تیرانداز و با سلاح قناسه انجام داده است.

@Tavaana_TavaanaTech

تاریکی یکسان؛
سوگیری «همگنی برون‌گروه» و حذف تنوع انسانی

ما اغلب تصور می‌کنیم که قضاوت‌هایمان محصول تفکر منطقی و مشاهده‌ بی‌طرفانه‌ واقعیت است، اما حقیقت این است که ذهن ما در چنبره‌ای از «سوگیری‌های شناختی» و خطاهای پنهان گرفتار است که مانند لنزهایی کدر، تصویر ما از جهان را دگرگون می‌کنند.
این مجموعه با رویکردی تحلیلی به کالبدشکافی خطای ذهنی بنیادین می‌پردازد تا فاش کند که چگونه نقص‌های ظریف در سیستم پردازش اطلاعات مغز، به فجایع عمیق اجتماعی همچون دیگری‌ستیزی، فرقه‌گرایی و نارواداری ختم می‌شوند. این نوشتارها دعوتی است برای بازنگری در ساختار فکری‌مان؛ تا دریابیم که چگونه سوگیری‌های ما دیوارهایی از عدم پذیرش میان ما و «دیگری» بنا می‌کنند و چطور شناخت این تله‌های درونی، می‌تواند نخستین گام برای فرو ریختن دیوارهای تعصب و بازگشت به مدار رواداری و کرامت انسانی باشد.

عینک تک‌رنگ
چرا فکر می‌کنیم «آن‌ها» همه مثل هم هستند؟

سوگیری شناختی «اثر همگنی برون‌گروه» (Out-group Homogeneity Effect) تمایل ما به دیدن اعضای گروه خودمان به عنوان افرادی متنوع و با ویژگی‌های فردیِ گوناگون، اما دیدن اعضای گروه‌های دیگر به عنوان یک توده‌ی بی‌شکل و یکسان است. مغز ما با این کار، پیچیدگی انسان‌های «غریبه» را حذف می‌کند. در حالی که ما به خوبی می‌دانیم اعضای گروهِ خودمان (هم‌وطنان، هم‌کیشان یا هم‌فکرانمان) تفاوت‌های زیادی در عقاید و سلیقه دارند، به راحتی به «دیگران» برچسب یکسانی می‌زنیم. این سوگیری، اولین قدم برای عدم پذیرش است؛ چرا که وقتی فردی را نه به عنوان یک شخص، بلکه به عنوان یک «نمونه‌ی تکراری» از یک گروه می‌بینیم، درکِ تفاوت‌های فردی‌اش غیرممکن می‌شود.

کاریکاتور دشمن
پیوند یکسان‌انگاری با دیگری‌ستیزی

وقتی این سوگیری شناختی بر ذهن مسلط می‌شود، دیگری‌ستیزی به سادگی آب خوردن رخ می‌دهد. این همان جایی است که پدیده‌ی فرقه‌گرایی بیشترین بهره را می‌برد؛ چرا که پیروان یک فرقه، همه‌ی منتقدان یا مخالفان خود را با یک چوب می‌رانند و تصور می‌کنند همه‌ی آن‌ها با یک انگیزه و یک شیوه عمل می‌کنند. این یکسان‌انگاری ظالمانه، راه را بر هرگونه گفتگو می‌بندد؛ چون ما گمان می‌کنیم با شناختِ یک نفر از آن گروه، همه‌ی آن‌ها را شناخته‌ایم. این نارواداری، نتیجه‌ مستقیمِ تقلیل انسان‌های متنوع به کلیشه‌هایی است که ذهن ما ساخته تا جهان را برایش ساده کند.

بازگرداندن چهره‌ها
تمرین دیدن تفاوت‌ها در «دیگری»

پادزهر این سوگیری، «شخصیت‌بخشی» است. رواداری واقعی زمانی آغاز می‌شود که ما آگاهانه به جایِ کلی‌گویی، به دنبالِ تفاوت‌های فردیِ مخالفانمان بگردیم. باید به خاطر بسپاریم که در هر گروهی که ما آن را «دشمن» یا «دیگری» می‌نامیم، هزاران صدای متفاوت، دغدغه‌های فردی و تضادهای درونی وجود دارد. شکستن اثر همگنی یعنی بپذیریم که «آن‌ها» هم مثل «ما»، موجوداتی چندبعدی هستند. وقتی یاد بگیریم که به جایِ دیدنِ یک «توده‌ سیاه»، چهره‌ها، رنج‌ها و روایت‌های منحصر‌به‌فرد تک‌تک آدم‌ها را ببینیم، دیوارهای نارواداری فرو می‌ریزد و فضا برای گفتگو گشوده می‌شود.

مطالعه بیشتر در سایت
https://dialog.tavaana.org/cognitive-bias4/

#سوگیری_شناختی #خطای_شناختی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402