رورتی و اخلاق گفت‌وگو
سکولاریسم بدون حذف دیگری

ریچارد رورتی فیلسوفی آمریکایی و از چهره‌های برجسته نئوپراگماتیسم بود که در نیمه دوم قرن بیستم، با نقد بنیادین فلسفه سنتی، نقش تازه‌ای برای اندیشهٔ فلسفی تعریف کرد.

او با فاصله‌گرفتن از متافیزیک، حقیقت‌گرایی کلاسیک و جست‌وجوی بنیان‌های مطلق، فلسفه را نه مرجع نهایی حقیقت، بلکه بخشی از گفت‌وگوی فرهنگی جوامع مدرن می‌دانست؛ گفت‌وگویی که هدف آن نه کشف ذات جهان، بلکه بهبود شیوه هم‌زیستی انسان‌هاست.

در امتداد این نگاه، رورتی گفت‌وگو را ستون اصلی جامعه سکولار می‌داند.
از نظر او، سکولاریسم زمانی معنا پیدا می‌کند که هیچ دستگاه فکری ، دینی، فلسفی یا علمی ادعای برتری نهایی نداشته باشد.

او در Philosophy and the Mirror of Nature تاکید می‌کند که تلاش برای یافتن «زبان نهایی حقیقت» باید جای خود را به پذیرش کثرت زبان‌ها و روایت‌ها بدهد. جامعه سکولار سالم، جامعه‌ای است که اختلاف را امری طبیعی می‌داند و به‌جای حذف آن، امکان بیان و گفت‌وگو را فراهم می‌کند.

رورتی در Contingency, Irony, and Solidarity با طرح مفهوم «ایرونیست لیبرال» نشان می‌دهد که مدارا حاصل یقین نیست، بلکه نتیجهٔ آگاهی از موقتی‌بودن باورهاست.
فرد ایرونیست می‌داند که باورهایش تاریخی و قابل‌تغییرند، و همین آگاهی او را از خشونت فکری بازمی‌دارد. مدارا در این چارچوب، نه تحمل منفعلانه دیگری، بلکه پذیرش فعال امکان خطای خود است.

از نگاه رورتی، گفت‌وگو زمانی ثمربخش می‌شود که هدف آن پیروزی در بحث نباشد، بلکه کاهش رنج انسانی باشد.
به همین دلیل او ادبیات، روایت و تجربه‌های زیسته را ابزارهایی قدرتمندتر از استدلال‌های انتزاعی می‌داند.

جامعه سکولار مطلوب رورتی، جامعه‌ای است که به‌جای جنگ بر سر حقیقت، بر سر همبستگی انسانی توافق می‌کند؛ جامعه‌ای که می‌داند تنها سرمایه مشترکش، ادامه گفت‌وگوست.


#سکولاریسم #رورتی #مدارا #گفتگو_توانا

@Dialogue1402