📜 در مکانیک کلاسیک نیوتونی بعضی اصول متافیزیکی داریم که فیزیک نیوتونی بر آنها بنا شده است. مثلا زمان و فضای مطلق داریم و یا علیت را به این معنا که اگر مشخصات کافی از سیستم داشته باشیم می‌توانیم آینده آن را پیش بینی کنیم و یا دیدگاه واقع گرایانه از حقیقت که میگوید، باید بین ذهن و جهان خارج فرق گذاریم.

📜 اما مکانیک کوانتومی بسیاری از این اصول را زیر پا گذاشت، اصل علیت را طرد کرد؛ تعبیری ایده آلیستی از دنیا به جای تعبیر واقع گرایانه ارائه کرد؛ اعلام کرد که راجع به مکان و سرعت شیء تا قبل از عمل اندازه گیری هیچ حرفی نمیتوان زد؛ گویی که در جهان چیزی رخ نمی دهد جز اینکه ناظری در کار باشد. همچنین برای ذهن نقش بسیار مهمی در نظر گرفت تا حدی که گویا فارغ از ذهن، جهان خارجی در کار نیست.

📜 من از همان ابتدا که با مکانیک کوانتومی آشنا شدم، احساسم این بود که بعضی از آن نتایج حتی از نظر خود فیزیک الزام آور نیست، و اگر در فرمول بندی مکانیک کوانتومی نمی شود آینده را پیش بینی کرد، این به معنای عدم حاکمیت علیت در طبیعت نیست. در واقع علاقه من به کوانتوم یک علاقه فلسفی است و مقدم بر تجدید حیات فرمول بندی های جدید مکانیک کوانتومی در این چند دهه اخیر است، که مهمترین آنها فرمول بندی «بوهم» از مکانیک کوانتومی است. البته من هم مانند خود بوهم نمیگویم حرف او، حرف آخر است. میخواهم بگویم غیر از نظرات متعارف حرف دیگری هم هست و ما میتوانیم مدلی ارائه دهیم که بدون گذشتن از علیت هم رویداد های این جهان را توضیح دهد.

📗 بخشي از مصاحبه دکتر گلشنی با «تبیان»📗

#فلسفه_فیزیک
@philsharif

📚 استقرای بدبینانه چیست؟

📃 آنتی رئالیست های علمی درصدد زیرسوال بردن این عقیده هستند که موفقیت تجربی نظریه های علمی واقعا نشانه ای از صدق تقریبی آنهاست (به این معنا که این نظریات به طور حقیقی، ذات جهان را توصیف میکنند).

📃 وقتی ما میپرسیم «از کجا میدونیم که ژن ها وجود دارن؟»، پاسخ رئالیستها این است که «چون نظریه ژنتیک داره کار میکنه و موفقه.» اگر بپرسیم که «از کجا می دونیم که الکترون وجود داره؟»، آنها پاسخ خواهند داد که «چون نظریات مکانیک کوانتومی دارن جواب میدن». لری لائودن یکی از آنتی رئالیستهایی است که دقیقا در همینجا وارد قصه میشود.

📃 او میگوید با مراجعه به تاریخ علم، با انبوهی از نظریات مواجه میشویم که در عصر خود از لحاظ تجربی موفق و به خوبی تأیید شده بودند، اما ما امروز معتقدیم که بسیاری از هویات نظری آنها وجود حقیقی ندارند.

📃 برای مثال، بسیاری از دستاوردهای تئوریک گرما که امروزه در مهندسی مورد استفاده قرار میگیرند و موفقیت تجربی دارند، در زمانی کشف شدند که دانشمندان معتقد به نظریه کالریک گرما بودند؛ اما امروزه کسی معتقد به وجود ماده ای به نام کالریک نیست. یا مثلا نظریه موجی نور در قرن نوزدهم (که معتقد به وجود «اتر جهانی» بود) پیش بینی های بدیع و شگفت انگیزی انجام می داد که به طرز دقیقی درست از آب درمیامدند، اما امروزه کسی معتقد به وجود «اتر جهانی» نیست و این نظریه (وجود اتر جهانی) منسوخ است.

🔍 این استدلال لائودن که نشان میدهد موفقیت های تجربی یک نظریه، لزوما به معنای صادق بودن آن نیست؛ «استقرای بدبینانه» نام دارد. امکان دارد که نظریه ژنتیک، در آینده منسوخ شود. حال، آیا مطمئنید که ژن ها وجود دارند؟!!

#فلسفه_علم
#آنتی_رئالیسم_علمی
#لائودن
@philsharif

🎙سخنراني عمومي گروه فلسفه علم

دکتر لطف اله نبوي

📌 منطق علم سنجي، رهيافتي از گودل

چهارشنبه ٢٧ ارديبهشت
ساعت ١٣:٣٠ تا ١٥:٣٠

سالن اجتماعات گروه فلسفه علم

@philsharif

🎙سخنراني عمومي گروه فلسفه علم
دکتر لطف اله نبوي
📌 منطق علم سنجي، رهيافتي از گودل
چهارشنبه ٢٧ ارديبهشت
ساعت ١٣:٣٠ تا ١٥:٣٠
سالن اجتماعات گروه فلسفه علم
ورود برای عموم آزاد است
@philsharif

#سمینار #انديشكده_مهاجر
✅ اخلاق و فناوری
🗓دوشنبه ١ خرداد ماه
🕰 ساعت ١٥ الی ١٩
🏢 آمفی تئاتر انجمن فارغ التحصیلان دانشگاه شریف
@ethics_technology
@philsharif

📚 «فلسفه» نزد فیلسوفان اسلامی

📜 اینکه اساسا چه موضوعاتی تحت عنوان فلسفه معرفی میشوند، در طول تاریخ ثابت نبوده است. مثلا برای فلاسفه اسلامی، به جز علوم قراردادی مانند لغت و علوم مربوط به امور جزئی مانند تاریخ، بقیه دانشها با نام فلسفه شناخته می شدند.

📜 فلسفه برای آنان به دو شاخه نظری و عملی تقسیم میشد که هرکدام از این شاخه ها، به دانشهای فرعی تر قابل تقسیم است. فلسفه نظری سه رشته طبیعیات، ریاضیات و مابعدالطبیعه (متافیزیک) و فلسفه عملی نیز سه رشته اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مدن را در برمیگرفت.

📜 مابعدالطبیعه برای فلاسفه اسلامی پراهمیت ترین بخش فلسفه بود. از نظر آنان تمامی شاخه های فلسفه محتاج مابعدالطبیعه بودند، درحالی که مابعدالطبیعه از بخشهای دیگر بی نیاز بود. به همین دلیل مابعدالطبیعه را «فلسفه اولی» مینامیدند.

🔍 مابعدالطبیعه شامل موضوعاتی مانند علیت، کثرت و وحدت، زمان و مکان، مجردات و خداوند و ... میشود.

#فلسفه_اسلامی
#متافیزیک
@philsharif

فلسفه در آغاز نامی عام برای همه دانشها بوده است.
@philsharif

📚 «فلسفه» نزد فیلسوفان مدرن غرب

📜 در قرون وسطی جایگاه فلسفه در غرب کمابیش شبیه به تمدن اسلامی بود. اما در دوره رنسانس، به تدریج فضا تغییر کرد و طبیعیات به نسبت مابعدالطبیعه بیشتر مورد توجه قرار گرفت.

📜 از آنجا که عقیده فیلسوفان در این دوره چنین بود که پیشینیان از روش های نامناسب برای تحقیق و تفکر استفاده کرده اند، تلاششان معطوف به ارزیابی قوای ادراکی انسان و علل خطا در این قوا شد. مثلا دکارت بسیار سعی کرد تا بداند راههای ادراک یقینی و مصون از خطا کدامند.

📜 همین تلاشها برای رسیدن به درک درستی از شناخت آدمی منجر به تولد شاخه ای مستقل در فلسفه به نام «معرفت شناسی» (شناخت شناسی) شد. یکی از دلایل شهرت کانت این مسأله است که او معرفت شناسی را در جایگاه مابعدالطبیعه نشاند و بسیار به آن بها داد.

🔍 در پی موفقیت های چشمگیر در طبیعیات، به تدریج طبیعیات و به دنبال ان ریاضیات از فلسفه جدا شدند. از آن به بعد طبیعیات با نام «علوم تجربی» شناخته میشوند.

#فلسفه_غرب
#معرفت_شناسی
#دکارت #کانت
@philsharif

پس از دوران قرون وسطی غربیان به بخش طبیعیات فلسفه توجه ویژه نمودند و عالمان علوم طبیعی از عالمان سایر بخشهای فلسفه جدا شدند.
@philsharif

ماه رمضان شد می و میخانه بر افتاد
عشق و طرب و باده به وقت سحر افتاد

حلول ماه مبارك رمضان را خدمت شما همراهان گرامي تبريك عرض ميكنيم ❤️

@philsharif

📚 فلسفه های قاره ای و تحلیلی

📃 قریب به صد سال پیش فلاسفه در غرب به دو دسته تقسیم شدند: قاره ای و تحلیلی. یک گروه، دیگری را متهم می کرد که مبهم و گنگ سخن میگوید؛ آن دیگری، این یکی را سطحی و بی کاربرد میدانست. مرز این دو فلسفه به طور صریح مشخص نیست و هویتشان با ابهامات فراوانی مواجه است، اما به رغم این ابهام شاید بتوان ویژگی هایی را در میان بسیاری از مکاتب هریک از دو شاخه قاره ای و تحلیلی مشترک دانست.

📃 فلسفه قاره ای به مجموعه ای متنوع از مکاتب اطلاق میشود از جمله ایدئالیسم آلمانی، فنومنولوژی (پدیدارشناسی)، اگزیستانسیالیسم، هرمنوتیک، ساختارگرایی و ... . برخی گفته اند که فلسفه قاره ای در مقابل ساینتیسم (علم گرایی) قرن نوزدهم خود را علم کرده است. دومین خصوصیت فلسفه های قاره ای توجه آنها به زمینه تاریخی اندیشه هاست، از این جهت تاریخ برایشان حائز اهمیت است.

📃 در آن سوی میدان، فلسفه تحلیلی در تقابل با ایدئالیسم مطلق قرن نوزدهم رشد پیدا کرد. موضوع اصلی فلسفه تحلیلی در ابتدا زبان شناسی فلسفی بود، اما به تدریج به حوزه های دیگر نیز گسترش یافت. گفته شده که در بسیاری از فلسفه های تحلیلی، «فلسفه» یک دانش کلی و دسترسی به کلیات نیست بلکه فعالیتی در تداوم علوم طبیعی است. دومین ویژگی آنها این است که تنها راه تبیین اندیشه را تحلیل دقیق گزاره های زبانی میدانند.

🔍 همانطور که گفته شد، نظرات متنوعی در باب چیستی فلسفه قاره ای و تحلیلی وجود دارد و نمیتوان ویژگی های ذکر شده در اینجا را به تمام مکاتب این دو فلسفه تعمیم داد.

#فلسفه_قاره_ای
#فلسفه_تحلیلی
@philsharif

بزرگان قاره ای: هگل، نیچه، هایدگر، سارتر
بزرگان تحلیلی: فرگه، ویتگنشتاین، راسل، مور
@philsharif

تسلیت به خواهران و برادران رنج کشیده مان.

#انفجار_کابل
@philsharif

حرص و طمع روح انسان را مسموم کرده. به وسیله ایجاد تنفر، جهان را پر از موانع کرده و ما را به سمت بدبختی و خونریزی سوق داده است. ما (انسان مدرن) سرعت را ایجاد کردیم و بدینوسیله خود را هدف قرار دادیم. زندگی صنعتی با ایجاد تولید انبوه، ما را در موقعیت «تقاضا» قرار داده. دانش ما، ما را خودخواه کرده و هوش و ذکاوت ما، ما را تبدیل به موجوداتی سخت و بی مهر و بی عاطفه کرده است. ما بیشتر از آنچه لازم است فکر میکنیم و کمتر از آنچه لازم است احساس. بیشتر از ماشینی کردن (اتوماسیون) ما به انسانیت نیازمندیم. بیشتر از هوش، ما به مهربانی و خوش قلبی نیازمندیم. بدون این کیفیتها در زندگی، زندگی وحشیانه خواهد شد و تمامی سرمایه انسانی از بین خواهد رفت. هواپیما و رادیو ما را به یکدیگر نزدیکتر کرد. هویت اصلی این اختراعات، خوبی نهفته در انسان را ضجه میکشد، برادری جهانی را ضجه میکشد؛ برای وحدت همگی ما انسانها. حتی صدای من الان به گوش میلیون ها نفر در سرتاسر جهان میرسد. میلیون ها زن و مرد و کودک نا امید، که قربانی سیستم شکنجه و به بند کشیدن انسانها هستند.

📽 بخشی از سخنرانی مشهور چارلی چاپلین در فیلم «دیکتاتور بزرگ» (۱۹۴۰) 📽

#تکنولوژی
#ماشینیسم
#جنگ #طمع
@philsharif

چاپلین در پایان "دیکتاتور بزرگ" بیانیه ای را میخواند که به نوعی بیانیه خودش در ارتباط با نگاهش به دنیا و انسانهاست.

@philsharif

📚 مسأله آغاز

📃 ارسطو در کتاب مابعدالطبیعه مینویسد :«به دلیل حیرت است که انسانها هم در گذشته و هم امروز آغاز به فلسفیدن میکنند. آنها نخست در برابر مشکلات پیش پا افتاده متعجب میشوند؛ پس از آن، اندک اندک، پیش آمدند و در مقابل موضوعات بزرگتری اظهار اشکال نمودند. به عنوان مثال درباره پدیدارهای ماه و خورشید و ستارگان، و درباره آغاز و منشأ جهان.»

📃 در طول تاریخ فلسفه، یکی از موضوعات مهم در متافیزیک مسأله «آغاز جهان» بوده که در سنت فلسفه و کلام اسلامی به این مسأله «حدوث و قدم عالم طبیعت» میگویند‌. حدوث در لغت به معنای «پدید آمدن چیزی که نبوده است» آمده است. برای قدم نیز معنای «از دیرباز بودن» ذکر شده است.

📃 کسانی که معتقد به حدوث زمانی عالم هستند، میگویند «طبیعت قبلا نبوده، اما بعدا موجود شده» یا در اصطلاح فلسفی «طبیعت مسبوق به عدم و نیستی است». در حالی که معتقدین به قدم زمانی عالم، بر این حرف پافشاری میکنند که «طبیعت از ازل موجود بود» که اصطلاحا میگویند «طبیعت مسبوق به عدم و نیستی نیست».

🔍 از آنجا که مسأله حدوث و قدم عالم در متون دینی نیز آمده، این مسأله در سنت اندیشه اسلامی تحت تأثیر بحثهای کلامی و دینی نیز قرار گرفته است.

#متافیزیک
#فلسفه_اسلامی
#ارسطو
@philsharif

همواره این سوال برای بشر وجود داشته : "جهان در آغاز چگونه بود؟"

@philsharif

ناتوانی علم در تولید منافع برای طبقه فقیر ناشی از دو عامل است: علمای نظری از نیازهای روزمره بشری فارغ بوده اند و علمای کاربردی بیشتر به منافع زودرس چسبیده اند.

فریمان دایسون
@philsharif

📃 شاید استادانی باشند که به زعم خودشان پژوهشگرانی برجسته اند اما در واقعیت کاملا بی صلاحیت اند. این استادان ممکن است چندین سال واقعا سخت کار کنند اما صرفا آثار بی اررشی تولید کنند که هیچکس دوست ندارد نگاهشان کند...قطعا میپذیرم که برخی خود را پژوهشگر برجسته میدانند در حالی که نیستند...یکی از آنها فرانک ابوت نام دارد.

📃 فرانک ابوت در سال ۱۸۳۶ در یکی از خانواده های نیوانگلند به دنیا آمد و در سال ۱۸۵۵ به دانشگاه هاروارد راه یافت. او در برقراری ارتباط با همکلاسی هایش مشکل داشت و «در برابر آنها اعتراف کرده بود برای آنکه روشنفکر به نظر آید یک جفت عینک قلابی به چشم میزند». ابوت در اواسط دهه ۱۸۶۰ قصد داشت حرفه دانشگاهی اش در رشته فلسفه را آغاز کند اما دانشگاه های کورنل، هاروارد، ام آی تی و جان هاپکینز او را نپذیرفتند.

📃 در دهه ۱۸۸۰ مجبور شد خانه خود را به مدرسه ای شبانه روزی برای پسرانی تبدیل کند که برای ورود به دانشگاه هاروارد آماده میشدند...ابوت برای جذب دانش آموزان به مدرسه اش در سال ۱۸۸۱ از دانشگاه هاروارد مدرک دکتری گرفت و مدعی شد «...رساله اش... جان مایه بزرگترین نظام فلسفی از زمان انتشار سنجش خرد ناب در سال ۱۷۸۱ است» و «تا صدها سال بعد» مردم آن را خواهند ستود...او در ۲۹ اکتبر سال ۱۹۰۳ دسته گل میخکی بر سر مزار همسرش میبرد و در همانجا با سم خودکشی میکند.

🔍 در سال ۱۹۰۶ پسر ابوت کتاب دونسخه ای فلسفه قیاسی؛ یا مقدمه ای بر علم [که نوشته و حاصل تمام عمر فرانک ابوت بود] منتشر کرد. او آن را برای تمام کتابخانه های اصلی کشور ارسال کرد. این کتاب [برخلاف تصور خود ابوت] کوچکترین تأثیری بر گرایشهای فلسفی و مذهبی در آمریکا نداشت.

📚از کتاب «پژوهش چگونه باید سامان یابد؟» نوشته دانالد گیلیس، ترجمه مصطفی تقوی
@philsharif

وقتی که بچه بودم رویایم این بود که نویسنده شوم. هیجان انگیزترین لحظاتم را به خواندن رمان میگذراندم، در واقع هر چیزی را به دستم میرسید میخواندم.

مریم میرزاخانی
@philsharif