مرکز اسناد حقوق بشر ایران Iran Human Rights Documentation Center
2.03K subscribers
1.6K photos
404 videos
144 links
Download Telegram
آپارتاید جنسیتی چیست؟

آپارتاید جنسیتی فراتر از تبعیض است.

آپارتاید جنسیتی به اعمال غیرانسانی، از جمله اقدامات تقنینی و غیرتقنینی، یا تدابیر دیگری گفته می‌شود که با هدف جلوگیری از مشارکت زنان و دختران در حیات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور اتخاذ می‌شوند، یا عامدانه شرایطی را ایجاد می‌کنند که مانع رشد و توسعه کامل آنان می‌شود.

این اعمال می‌توانند شامل سلب یا محدودیت شدید حقوق بنیادین بشر و آزادی‌های اساسی، از جمله موارد زیر باشند:

• حق کار و آموزش
• حق برخورداری از تابعیت
• آزادی رفت‌وآمد و اقامت
• آزادی عقیده و بیان
• آزادی تجمع مسالمت‌آمیز و تشکل
• حق مشارکت در حیات عمومی و سیاسی

تفاوت اصلی چیست؟

آپارتاید جنسیتی زمانی مطرح است که چنین اعمالی در بستر یک نظام نهادینه‌شده مبتنی بر سرکوب و سلطه یک گروه جنسیتی بر گروه جنسیتی دیگر صورت گیرند و با قصد حفظ و تداوم آن نظام انجام شوند.

@iranhrdc
#آپارتاید_جنسیتی
#روز_جهانی_دختر
#روز_دختر
#از_نگاه_او
#ایران
#افغانستان
#حقوق_بشر
افغانستان: دو مسیر حقوقی برای پاسخ‌گویی به آزار و تعقیب جنسیتی

محدودیت‌ها و محرومیت‌های گسترده‌ای که طالبان علیه زنان و دختران در افغانستان اعمال کرده‌اند، در سطح بین‌المللی از طریق دو مسیر حقوقی جداگانه با واکنش روبه‌رو شده است.

در ژوئیه ۲۰۲۵، دیوان کیفری بین‌المللی برای هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، رئیس دادگاه عالی طالبان، قرار بازداشت صادر کرد. دیوان اعلام کرد که دلایل معقولی وجود دارد، که این دو نفر در ارتباط با آزار و تعقیب زنان و دختران به دلایل جنسیتی مسئولیت کیفری دارند.

در مسیری جداگانه، استرالیا، کانادا، آلمان و هلند بر اساس کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان (CEDAW)، روندی حقوقی را علیه افغانستان آغاز کرده‌اند و طالبان را به ارتکاب نقض‌های گسترده و نظام‌مند حقوق زنان متهم کرده‌اند.

هیچ‌یک از این دو روند رسماً با عنوان «آپارتاید جنسیتی» مطرح نشده اند. «آپارتاید جنسیتی» در حال حاضر به‌عنوان جرمی مستقل در اساسنامه رم به رسمیت شناخته نشده است.

با این حال، افغانستان به یکی از نمونه‌های مهم در بحث فزاینده بین‌المللی درباره این موضوع تبدیل شده است که آیا و چگونه «آپارتاید جنسیتی» باید در حقوق بین‌الملل به رسمیت شناخته شود.



@iranhrdc
#از_نگاه_و
#روز_بین‌المللی_دختر
#روز_دختر
#آپارتاید_جنسیتی
#افغانستان
#حقوق_بشر
ایران: وقتی تبعیض به یک نظام تبدیل می‌شود

در ایران، نابرابری جنسیتی در قوانین نهادینه شده و از طریق ساختارها و سازوکارهایی که زندگی خانوادگی، رفت‌وآمد، پوشش و ظاهر، آموزش، اشتغال و مشارکت زنان و دختران در عرصه عمومی را تنظیم و محدود می‌کنند، بازتولید و تقویت می‌شود. اما برای درک ابعاد این تبعیض، باید به شیوه اجرای این قوانین نیز توجه کرد.

زنان و دخترانی که در برابر حجاب اجباری ایستادگی کرده‌اند، با نظارت و کنترل، بازداشت، حبس، خشونت، تعقیب قضایی و دیگر اشکال اجبار و اعمال زور روبه‌رو شده‌اند. مقاومت زنان همچنین می‌تواند با سازوکار گسترده‌تر سرکوب درهم‌تنیده شود؛ سازوکاری که شامل بازداشت خودسرانه، شکنجه، ناپدیدسازی قهری و دیگر نقض‌های جدی حقوق بشر است.

این وضعیت یک پرسش حقوقی عمیق‌تر را مطرح می‌کند: آیا قوانین تبعیض‌آمیز، نهادهای دولتی، اجرای قهری و سازوکارهای سرکوب در کنار یکدیگر عمل می‌کنند تا نظامی مبتنی بر سلطه جنسیتی را ایجاد و حفظ کنند؟ در همین نقطه است که مفهوم «آپارتاید جنسیتی» از منظر حقوقی اهمیت می‌یابد.

آپارتاید جنسیتی در حال حاضر به‌عنوان جرمی مستقل در اساسنامه رم به رسمیت شناخته نشده است. با این حال، توصیه عمومی شماره ۴۰ کمیته رفع تبعیض علیه زنان (CEDAW) خواستار جرم‌انگاری آپارتاید جنسیتی در حقوق بین‌الملل شده است؛ از جمله از طریق پیش‌نویس کنوانسیون جرایم علیه بشریت که هم‌اکنون در حال مذاکره است.

در مورد ایران، پرسش تنها این نیست که آیا تبعیض وجود دارد. پرسش اصلی این است که آیا قوانین، نهادها و سازوکارهای اجرای قهری در کنار یکدیگر عمل می‌کنند تا نظامی مبتنی بر سلطه جنسیتی را حفظ و بازتولید کنند و آیا حقوق بین‌الملل ابزارهای لازم برای پاسخ‌گو کردن مسئولان چنین نظامی را در اختیار دارد یا نه.

@iranhrdc
#از_نگاه_او
#روز_جهانی_دختر
#روز_دختر
#آپارتاید_جنسیتی
#ایران
#حقوق_بشر
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نیلوفر ایوبی فعال حقوق زنان و حقوق بشر، روزنامه‌نگار، کارآفرین، کنشگر اجتماعی و سخنران بین‌المللی اهل افغانستان است؛ زنی که زندگی و فعالیت‌هایش بازتاب تعهدی عمیق و مستمر به آزادی، برابری و شنیده‌شدن صدای زنان است.

نیلوفر در منطقه‌ای محافظه‌کار در شمال افغانستان بزرگ شد و بخش بزرگی از دوران کودکی خود را به‌عنوان «بچه‌پوش» سپری کرد؛ پدیده‌ای که در آن، دختران با ظاهر پسران زندگی می‌کنند و دلایل مختلفی می‌تواند داشته باشد؛ از جمله خانواده‌هایی که فرزند پسر ندارند یا خانواده‌هایی که فاقد سرپرست و نان‌آور مرد هستند. اما نیلوفر در شرایطی متفاوت، صرفاً برای تجربه آزادی‌ها و فرصت‌هایی که یک زندگی و کودکی معمولی برای پسران فراهم می‌کرد، بچه‌پوش شد. او با نام «زمری»، به معنای «شیر» در زبان پشتو، می‌توانست آزادانه‌تر رفت‌وآمد کند، امنیت بیشتری داشته باشد و به تحصیل خود ادامه دهد.

این تجربه دوران کودکی، نیلوفر را از نزدیک با تفاوت میان آزادی‌هایی که برای پسران وجود داشت و محدودیت‌هایی که بر دختران تحمیل می‌شد، آشنا کرد و اراده او را برای فراهم‌کردن شرایطی شکل داد که در آن، دختران دیگر مجبور نباشند برای دستیابی به حقوق و فرصت‌هایی که شایسته آن هستند، هویت واقعی خود را پنهان کنند.

نیلوفر بعدها در عرصه روزنامه‌نگاری و کارآفرینی فعالیت کرد و برای زنان بسیاری فرصت‌های شغلی ایجاد کرد. او شبکه مشارکت سیاسی زنان را بنیان گذاشت و از بنیان‌گذاران کارزار «نام من کجاست؟» بود؛ کارزاری که برای مقابله با حذف اجتماعی هویت زنان افغانستان شکل گرفت. فعالیت‌های بشردوستانه او نیز شامل حمایت از صدها خانواده در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ و کمک به انتقال و جابه‌جایی بیش از ۲۰۰ فرد در معرض خطر آزار و تعقیب پس از بازگشت طالبان به قدرت بوده است.

پس از ترک افغانستان در سال ۲۰۲۱، نیلوفر فعالیت‌های خود را در تبعید ادامه داد و در عرصه بین‌المللی درباره حقوق زنان افغان، دموکراسی، رسانه‌های مستقل و آزادی سخن گفت. او پیش‌تر به‌عنوان مدیرعامل آسیا تایمز افغانستان فعالیت کرده و از بنیان‌گذاران «رادیو زنان آزاد» است؛ رسانه‌ای که با هدف تقویت صدای زنانی فعالیت می‌کند که بیش از پیش از حضور در عرصه عمومی کنار گذاشته می‌شوند.

نیلوفر که روزگاری برای تجربه آزادی‌ها و فرصت‌های یک کودکی معمولی ناچار بود مانند یک پسر زندگی کند، امروز به صدایی برای زنانی تبدیل شده است که حاضر نیستند هویت و حضورشان از جامعه حذف شود. مسیر زندگی او یادآور این حقیقت است که تجربه شخصی نابرابری می‌تواند به تعهدی همیشگی برای فراهم‌کردن آزادی و فرصت برای دیگران تبدیل شود.

@iranhrdc
#از_نگاه_او
#روز_جهانی_دختر
#نیلوفر_ایوبی
#آپارتاید_جنسیتی
#افغانستان
#حقوق_بشر