نقدآگین

This media is not supported in your browser

1.45K views10:40

📘معناشناسیِ «اسلام» در قرآن
🔸اسلام میان تأویل و نسخ - قسمت ۲

✍🏻 دکتر #جعفر_نکونام

1️⃣ معناشناسی تاریخی اسلام در قرآن

🔸از پاره‌ای از کاربردهای واژۀ اسلام و مشتقات آن در قرآن چنان دانسته می‌شود که این واژه خاستگاهش گفتمان جنگی عرب بوده و اسلام به معنای تسلیم شدن در جنگ بوده است و شعار «أسلِم تَسلَم» (اسلام بیاور تا سالم بمانی) که در جنگ‌های حضرت محمد با قبایل عرب، یا در نامه‌های منسوب به آن حضرت به کشورهای مجاور آمده، همین معنا را بازتاب می‌دهد.

🔸همین معنا در قرآن هم به کار رفته است:
▫️الف. در سورۀ نمل که در دورۀ مکی نازل شده، مشاهده می‌شود که وقتی حضرت سلیمان خبر می‌یابد که ملکۀ سبأ و قومش به جای الله به پرستش شمس می‌پردازند (نمل، ۲۴)، نامه‌ای به او می‌نویسد و از او می‌خواهد که او و قومش بر او سرکشی نکنند و تسلیم او بشوند:

أَلاَّ تَعْلُوا عَلَيَّ وَ أْتُوني مُسْلِمينَ (نمل، ۳۱)؛ یعنی بر من سرکشی نکنید و به حالت «مُسلِم» (تسلیم شونده) نزد من بیایید.

آنگاه وقتی آنان چنین نمی‌کنند، به فرستادۀ ملکۀ سبأ می‌گوید: ما با سپاهیانی که هیچ کسی نمی‌تواند در مقابلشان بایستد به سویتان خواهیم آمد و شما را به حالت خواری و صغارت از سرزمین سبأ اخراج خواهیم کرد:

ارْجِعْ إِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لا قِبَلَ لَهُمْ بِها وَ لَنُخْرِجَنَّهُمْ مِنْها أَذِلَّةً وَ هُمْ صاغِرُونَ (نمل، ۳۷)

🔸آنگاه به سران خود می‌گوید: قبل این که ملکۀ سبأ و قومش به حالت «مُسلِم»(تسلیم شونده) نزدم بیایند، تختش را پیش من بیاورید.

قالَ يا أَيُّهَا الْمَلَؤُا أَيُّکمْ يَأْتيني بِعَرْشِها قَبْلَ أَنْ يَأْتُوني مُسْلِمينَ (نمل، ۳۸)

▫️ب. نیز در سورۀ فتح که ناظر به صلح حدیبیه نازل شده، آمده است:

قُلْ لِلْمُخَلَّفينَ مِنَ اْلأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلی قَوْمٍ أُولي بَأْسٍ شَديدٍ تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ.... (فتح، ۱۶)
یعنی ای پیامبر به بادیه‌نشینانی که از آمدن به جنگ حدیبیه سرباز زدند، بگو که شما به سوی قومی قدرتمند فراخوانده می‌شوید که با آنان قتال کنید تا این که تسلیم بشوند/ اسلام بیاورند (يُسْلِمُونَ)....

2️⃣ معناشناسی توصیفی اسلام در قرآن

🔸مشاهده می‌شود که همین واژگان «إسلام و مُسلِم» که پیشینۀ کاربردی در گفتمان جنگی دارند، در قرآن به معنای «اسلام آوردن» و پذیرش دین اسلام هم به کار می‌رود:

▫️الف. در سورۀ آل عمران که سوره‌ای مدنی است، آمده که دین نزد خدا «إسلام» است:

إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ اْلإِسْلامُ ...(آل عمران، ۱۹)

🔸 و تو ای پیامبر اگر اهل کتاب با تو محاجه کردند، بگو که من و پیروانم رویمان را برای خدا تسلیم کردیم:

فَإِنْ حَاجُّوک فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ... (آل عمران، ۲۰)

🔸 و نیز به اهل کتاب و بت پرستان بگو که اگر شما تسلیم شدید، هدایت یافتید:

... وَ قُلْ لِلَّذينَ أُوتُوا الْکتابَ وَ اْلأُمِّيِّينَ ءَ أَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا ... (آل عمران، ۲۰)

▫️ب. نیز در همین سورۀ آل عمران در جای دیگر آمده است که آیا اهل کتاب جز دین خدا را می‌جویند، در حالی که ساکنان آسمان‌ها و زمین چه با رغبت و چه با کراهت تسلیم او شدند:

أَ فَغَيْرَ دينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ اْلأَرْضِ طَوْعاً وَ کرْهاً.... (آل عمران، ۸۳)

🔸به آنان بگو که ما تسلیم او هستیم و هرکه جز اسلام را دین برگزیند، از او پذیرفته نیست:

... وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ * وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ اْلإِسْلامِ ديناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ.... (آل عمران، ۸۴ - ۸۵)

💎 حاصل این بررسی این است که اسلام به معنای تسلیم شدن به خدا به مثابۀ «فرماندۀ جنگ» است؛ لذا برای انسان‌ها هیچ انتخابی وجود ندارد، جز این که خود را به مثابۀ «اسیر» تسلیم او کنند و تحت «اطاعت محض» او در آیند. درست شبیه همان اتفاقی که برای ملکۀ سبأ و قومش در برابر حضرت سلیمان رخ داد.

🔸نیز حدود ۲۰ صحابی از حضرت محمد نقل کردند که فرمود:

أمرت از اقاتل الناس حتی یقولوا لا اله الا الله؛ یعنی من فرمان یافتم که با مردم قتال کنم تا بگویند: هیچ الهی جز الله نیست.

🔸بر مبنای همین اندیشه است که طبق روایات و فتاوی فقهاء طی چهارده قرن گذشته، انسان‌ها با اسلام آوردن «محقون الدم» و با ارتداد «مهدور الدم» می‌گردند؛ یعنی اگر اسلام بیاورند، خونشان محفوظ است و اگر مرتد شوند، خونشان ریخته می‌شود.

🔸این کاربردهای قرآنی و روایی به وضوح نشان می‌دهد که اسلام هرگز به معنای تسلیم حقیقت شدن نیست؛ بلکه به معنای تسلیم خدا [نقدآگین: به‌مثابه فرمانده جنگی یا ارباب] شدن است.

📕قسمت اول مقاله
📕سماع سروش بر جسد الله
📕نواندیشی دینی: خودویرانگری با لبخند
📕نواندیشی دینی و چاه ویل تأویل

.

#نقد_روشنفکران #نقد_قرآن #نواندیشی_دینی #روشنفکری_دینی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @dineaqlani

1.67K viewsedited 10:40