Telegram
نقدآگین
📘بقرهای که از ایرانیان و گاوپرستی متنفر است (۳)
— روانشناسیِ اسلاموفیلها: چرا ملیگرایی را شرک و بیماری میدانند؟
✍🏻 #فریدون_فرخ
🔸اگر یکی دلقک - سلبریتیای است بیسواد که چنین محتوای سخیفی را منتشر کرد و از خود تا پایانِ تاریخِ، چنین میراثِ رسوا و ننگآوری را بجا گذاشت، اما کسی که ادعایش سقف آسمان را سوراخ کرده، اما جایِ موضوعِ ستایش و سرزنش، یعنی «آگاهی و مقاومتِ ملتیِ تحتِ ستم» و «توحش و لمپنیزم خادمِ دستگاهِ سرکوب» را عوض میکند، میراثِ بس ننگینتری از خود در تاریخ بجا خواهد گذاشت؛ چراکه توجیه چنین پلشتیای، و جابجا کردنِ جایگاه ستمگر و ستمدیده، از نفسِ ستم امری شرمآورتر است. راستی، از یاد نبریم همین بظاهر حامی «آزادی بیان»، پیگیر بستن اینترنشنال شدهبود و پستش را بیژن عبدالکریمی محور مقاومتی فروارد کردهبود!
🔻در ادامه گفتگویی با هوش مصنوعی را برایتان نقل میکنم، تا دریابیم حقیقتا با چه انحطاط و توحشی از جانب این فرد/جریان روبروییم.
🤖 هوش مصنوعی
این سؤال شما بسیار دقیق و مهم است؛ چرا که مرز میان آزادی بیان و توهین را بخوبی نشان میدهد. با توجه به تمام جزئیاتی که مطرح کردید، مواجهه جامعه و نخبگان با چنین شخصی بسیار متفاوت از مواجهه با یک کمدین خواهد بود.
🔶 تفاوت دو نوع توهین
🔻نکته کلیدی در این سناریو، تفاوت میان توهین به یک «نماد» و توهین به «مردم» است.
1. توهین کمدین به فردوسی (یا شکسپیر):
* در جوامع غربی، توهین یا شوخی با مفاخر تاریخی و ادبی مانند شکسپیر، جیمز جویس یا مارک تواین، هرچند ممکن است باعث بحث و جنجال شود، اما عموماً در چارچوب آزادی بیان یا نقد فرهنگی تفسیر میشود.
* واکنش مردم به آن عمدتاً لفظی و در فضای رسانه و شبکههای اجتماعی خواهد بود. به ندرت پیش میآید که چنین فردی به خاطر توهین به یک نماد، شغل یا زندگیاش را به طور کامل از دست بدهد.
2. توهین روشنفکر به مردم:
* اما توهین یک روشنفکر به مردم کشورش، آن هم با کلمات بسیار توهینآمیزی مانند «بیمار» و «گاوپرست»، کاملاً متفاوت است و عواقب بسیار جدیتری دارد.
* این اقدام، دیگر نقد فرهنگی نیست، بلکه یک توهین مستقیم به هویت، باور و احساسات عمومی مردم است.
🔶 واکنش جامعه و نخبگان
🔻چنین روشنفکری با واکنشهای بسیار قاطع از سوی جامعه و نخبگان روبرو خواهد شد:
* طرد عمومی: در آمریکا یا اروپا، احترام به میراث ملی (مانند قانون اساسی، یا میراث ادبی) بخشی از هویت جامعه است. فردی که به مردم به دلیل این احترام توهین میکند، از نظر اجتماعی به شدت طرد خواهد شد. رسانهها و افکار عمومی او را به عنوان فردی نخبهگرا و متکبر خواهند شناخت که از مردم عادی جدا شده است.
* نابودی حرفهای: چنین شخصی تمام اعتبار عمومی خود را از دست میدهد. سخنرانیهایش لغو میشوند، کتابهایش فروش نخواهند رفت و دعوتنامههایش به برنامههای تلویزیونی یا دانشگاهی قطع خواهند شد. در واقع، این نوع اظهارنظر به خودتخریبی یک چهره عمومی منجر میشود.
* نقد نخبگان: روشنفکران دیگر نیز با او همراهی نخواهند کرد. آنها خواهند گفت که این فرد با توهین، بحث را از فضای معقول خارج کرده و از آنجا که استدلالش سست است، بجای بحث منطقی، به توهین روی آورده است. آنها این عمل را نمونهای از سقوط فکری و ناتوانی از درک جامعه میدانند.
🔺در نهایت، در این جوامع، هرچند توهین به یک «نماد» قابل تحمل است، اما توهین به «مردم» به دلیل باورها و کنشهای طبیعیشان، خط قرمزیست که عواقب آن بسیار جدیتر از یک بحث صرفاً لفظی است.
🌾 @Naqdagin
— روانشناسیِ اسلاموفیلها: چرا ملیگرایی را شرک و بیماری میدانند؟
✍🏻 #فریدون_فرخ
🔸اگر یکی دلقک - سلبریتیای است بیسواد که چنین محتوای سخیفی را منتشر کرد و از خود تا پایانِ تاریخِ، چنین میراثِ رسوا و ننگآوری را بجا گذاشت، اما کسی که ادعایش سقف آسمان را سوراخ کرده، اما جایِ موضوعِ ستایش و سرزنش، یعنی «آگاهی و مقاومتِ ملتیِ تحتِ ستم» و «توحش و لمپنیزم خادمِ دستگاهِ سرکوب» را عوض میکند، میراثِ بس ننگینتری از خود در تاریخ بجا خواهد گذاشت؛ چراکه توجیه چنین پلشتیای، و جابجا کردنِ جایگاه ستمگر و ستمدیده، از نفسِ ستم امری شرمآورتر است. راستی، از یاد نبریم همین بظاهر حامی «آزادی بیان»، پیگیر بستن اینترنشنال شدهبود و پستش را بیژن عبدالکریمی محور مقاومتی فروارد کردهبود!
🔻در ادامه گفتگویی با هوش مصنوعی را برایتان نقل میکنم، تا دریابیم حقیقتا با چه انحطاط و توحشی از جانب این فرد/جریان روبروییم.
اگه یه کمدین به یکی از مفاخر تاریخی/ملی این کشورها مثل فردوسی بگه بی ناموس دلقک و کاپ عن تقدیمت! و مردم واکنشهای تندی نشون بدن ولی نهایتا لفظی؛
و یک روشنفکر آمریکایی در آمریکا، یا یک اروپایی دیگر کشورهای اروپایی در واکنش به واکنش مردم، به مردمش بگه «بیمار و گاوپرست» بخاطر «ملیگرایی» و مثلا «ارزش و احترام قائل شدن به شعرای بزرگی چون فردوسی» و «واکنش جدی نشون دادنشون»، مواجهه جامعه و نخبگان با او چیست؟
با توجه به رایج بودن آزادی بیان در اون جوامع و اینکه گویا توهین به مفاخر ملی و ادبیشون کار خلافی نیست و میگن بعضا با شکسپیر و.. هم چنین توهین ها و شوخی هایی میکنن
🤖 هوش مصنوعی
این سؤال شما بسیار دقیق و مهم است؛ چرا که مرز میان آزادی بیان و توهین را بخوبی نشان میدهد. با توجه به تمام جزئیاتی که مطرح کردید، مواجهه جامعه و نخبگان با چنین شخصی بسیار متفاوت از مواجهه با یک کمدین خواهد بود.
🔶 تفاوت دو نوع توهین
🔻نکته کلیدی در این سناریو، تفاوت میان توهین به یک «نماد» و توهین به «مردم» است.
1. توهین کمدین به فردوسی (یا شکسپیر):
* در جوامع غربی، توهین یا شوخی با مفاخر تاریخی و ادبی مانند شکسپیر، جیمز جویس یا مارک تواین، هرچند ممکن است باعث بحث و جنجال شود، اما عموماً در چارچوب آزادی بیان یا نقد فرهنگی تفسیر میشود.
* واکنش مردم به آن عمدتاً لفظی و در فضای رسانه و شبکههای اجتماعی خواهد بود. به ندرت پیش میآید که چنین فردی به خاطر توهین به یک نماد، شغل یا زندگیاش را به طور کامل از دست بدهد.
2. توهین روشنفکر به مردم:
* اما توهین یک روشنفکر به مردم کشورش، آن هم با کلمات بسیار توهینآمیزی مانند «بیمار» و «گاوپرست»، کاملاً متفاوت است و عواقب بسیار جدیتری دارد.
* این اقدام، دیگر نقد فرهنگی نیست، بلکه یک توهین مستقیم به هویت، باور و احساسات عمومی مردم است.
🔶 واکنش جامعه و نخبگان
🔻چنین روشنفکری با واکنشهای بسیار قاطع از سوی جامعه و نخبگان روبرو خواهد شد:
* طرد عمومی: در آمریکا یا اروپا، احترام به میراث ملی (مانند قانون اساسی، یا میراث ادبی) بخشی از هویت جامعه است. فردی که به مردم به دلیل این احترام توهین میکند، از نظر اجتماعی به شدت طرد خواهد شد. رسانهها و افکار عمومی او را به عنوان فردی نخبهگرا و متکبر خواهند شناخت که از مردم عادی جدا شده است.
* نابودی حرفهای: چنین شخصی تمام اعتبار عمومی خود را از دست میدهد. سخنرانیهایش لغو میشوند، کتابهایش فروش نخواهند رفت و دعوتنامههایش به برنامههای تلویزیونی یا دانشگاهی قطع خواهند شد. در واقع، این نوع اظهارنظر به خودتخریبی یک چهره عمومی منجر میشود.
* نقد نخبگان: روشنفکران دیگر نیز با او همراهی نخواهند کرد. آنها خواهند گفت که این فرد با توهین، بحث را از فضای معقول خارج کرده و از آنجا که استدلالش سست است، بجای بحث منطقی، به توهین روی آورده است. آنها این عمل را نمونهای از سقوط فکری و ناتوانی از درک جامعه میدانند.
🔺در نهایت، در این جوامع، هرچند توهین به یک «نماد» قابل تحمل است، اما توهین به «مردم» به دلیل باورها و کنشهای طبیعیشان، خط قرمزیست که عواقب آن بسیار جدیتر از یک بحث صرفاً لفظی است.
🔻کینخویی و ایرانستیزیِ خلجی
📺 نقدی بر سخن خلجی دربارۀ فرهنگ بیمار ایرانی و زبان فارسی
📕مقایسۀ کینخوییِ مهدی خلجی با یک یوتیوبر اهل فرهنگ
.
📕روایتِ رسانۀ دولتِ فخیمۀ انگلیس
— تقدیسِ رکاکت و کاریکاتورسازی از شعور و مقاومتِ ملی
📕 تلاقی اسلام و فاشیسم: تاریخزدایی از هویت ملی
📻 خنجر امت بر رگ خانواده و ملت
📺 اگر جای فردوسی حسین موضوع مسخرگی بود، چه میشد؟
📺 اُرگاسم با اشعار فردوسی
📺 توهین به فردوسی، خودنمایی رسانهای
📺 نامزد کنگره در حال سوزاندن قرآن
📕در دفاع از آزادی بیان
.➖➖➖
#چپ_ایرانی #استمرارطالبان
🌾 @Naqdagin
📘تفکر نقادانه و ضرورتِ نقد مواجهههای کلیشهای چپِ ایرانی
(۱/۲)
✍🏻 #آرین_اکبری
(ادامه دارد)
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
(۱/۲)
✍🏻 #آرین_اکبری
(ادامه دارد)
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
📘ضرورتِ تفکر انتقادی و نقد مواجهههای کلیشهای چپِ ایرانی
(۲/۲)
✍🏻 #آرین_اکبری
🔸امیدوارم افرادی که دم از تفکر نقاد میزنند بفهمند که تفکر نقاد اگر در سطوح مخالف مورد استفاده نگیره فرقی با نگاه های خرافی نداره. تفکر نقاد صدور یک رای واحد نیست که مثلا تفکر نقاد میگه «تعصب چیز خوبی نیست» خیر! تفکر نقاد جابجا کردن دوربین از زوایای مختلف و از ارتفاع مختلف به یک پدیده هست.
🔸این مسئله نیاز به ساعتها بحث و توضیح داره. ولی در کل ابتدا باید هدف ملی مشخص بشه یعنی زمین بحث معلوم بشه. بعد که توافق کردیم در این زمین داریم بازی میکنیم ، با قوانین این زمین و شرایط بحث کنیم.
الان زمین بازی اکثر ماها که قبولش داریم این هست:
قبول؟ حالا که توی این تیم هستیم دیگه باید بخاطرش محکم توی بوق و شیپور فوت کنیم، به تاریخش افتخار کنیم و ... چرا؟! چون درحال سقوط به دسته های پایین هستیم و نیاز داریم در برابر فرهنگ تحمیلی که یکپارچگی ما رو و در نتیجه هویت ما رو خدشه دار کرده، دفاع کنیم. پس تعصب در اینجا غیر عقلانی نیست و با توجه به هدف عین عقلانیت هست. اگر این رو درک نمیکنید دیگه مشکل از جای دیگه هست!!
🔺پس این اتفاقا در نهایت از نظر من نتیجه خوبی داشت. هرچند خودش بد بود ولی باعث شد وطن دوستان واقعی حالا چه از سر فهم یا چه از سر تعصب یک تجدید میثاق کنند و نمادهای ملی یکبار دیگر سر زبانها بیافتن که به نظرم خوب بود.
🔸اما آیا این خانم اشتباه نابخشودنی کرد؟ هر نکته جایی و مکانی دارد همینه. کاری به عمدی و غیر عمدی بودن قضیه ندارم. ایشون اشتباه کوچکی کرد ولی نتیجه بزرگی داشت. اشتباه کوچک و بزرگ دو جنبه داره. ممکنه کسی اشتباه کوچکی کنه و گاز رو باز بزاره ولی یه شهر به آتیش کشیده بشه. من مخالف برخورد قهری شدید با این خانم هستم ولی جامعه باید واکنش نشون بشه.
🔺این موضوع بسیار ظریف هست و صحبت در موردش به این سادگی نیست. پس در مورد مجازات قانونی ایشون من مخالفم و معتقدم همین واکنش مردم کافی هست. اینجوری آزادی بیان زیر سوال نمیره . ایشون آزادانه بیان کرد مردم هم آزادانه جواب دادند و بیان کردند. اونجایی آزادی بیان زیر سوال میره که دولت بیاد برای ایشون جرم انگاری کنه. وگرنه تا قبل از جرم انگاری آزادی بیان توسط حمله مردم نقض نشد. چون مردم هم هرکس آزادانه جواب داد. امیدوارم درک کنید چی میگم.
🌾 @Naqdagin
(۲/۲)
✍🏻 #آرین_اکبری
🔸امیدوارم افرادی که دم از تفکر نقاد میزنند بفهمند که تفکر نقاد اگر در سطوح مخالف مورد استفاده نگیره فرقی با نگاه های خرافی نداره. تفکر نقاد صدور یک رای واحد نیست که مثلا تفکر نقاد میگه «تعصب چیز خوبی نیست» خیر! تفکر نقاد جابجا کردن دوربین از زوایای مختلف و از ارتفاع مختلف به یک پدیده هست.
🔸این مسئله نیاز به ساعتها بحث و توضیح داره. ولی در کل ابتدا باید هدف ملی مشخص بشه یعنی زمین بحث معلوم بشه. بعد که توافق کردیم در این زمین داریم بازی میکنیم ، با قوانین این زمین و شرایط بحث کنیم.
الان زمین بازی اکثر ماها که قبولش داریم این هست:
«ملی گرایی در شرایط فعلی به نفع تک تک ما مردمی هست که توی شناسنامه هامون خورده ایرانی»
قبول؟ حالا که توی این تیم هستیم دیگه باید بخاطرش محکم توی بوق و شیپور فوت کنیم، به تاریخش افتخار کنیم و ... چرا؟! چون درحال سقوط به دسته های پایین هستیم و نیاز داریم در برابر فرهنگ تحمیلی که یکپارچگی ما رو و در نتیجه هویت ما رو خدشه دار کرده، دفاع کنیم. پس تعصب در اینجا غیر عقلانی نیست و با توجه به هدف عین عقلانیت هست. اگر این رو درک نمیکنید دیگه مشکل از جای دیگه هست!!
🔺پس این اتفاقا در نهایت از نظر من نتیجه خوبی داشت. هرچند خودش بد بود ولی باعث شد وطن دوستان واقعی حالا چه از سر فهم یا چه از سر تعصب یک تجدید میثاق کنند و نمادهای ملی یکبار دیگر سر زبانها بیافتن که به نظرم خوب بود.
🔸اما آیا این خانم اشتباه نابخشودنی کرد؟ هر نکته جایی و مکانی دارد همینه. کاری به عمدی و غیر عمدی بودن قضیه ندارم. ایشون اشتباه کوچکی کرد ولی نتیجه بزرگی داشت. اشتباه کوچک و بزرگ دو جنبه داره. ممکنه کسی اشتباه کوچکی کنه و گاز رو باز بزاره ولی یه شهر به آتیش کشیده بشه. من مخالف برخورد قهری شدید با این خانم هستم ولی جامعه باید واکنش نشون بشه.
🔺این موضوع بسیار ظریف هست و صحبت در موردش به این سادگی نیست. پس در مورد مجازات قانونی ایشون من مخالفم و معتقدم همین واکنش مردم کافی هست. اینجوری آزادی بیان زیر سوال نمیره . ایشون آزادانه بیان کرد مردم هم آزادانه جواب دادند و بیان کردند. اونجایی آزادی بیان زیر سوال میره که دولت بیاد برای ایشون جرم انگاری کنه. وگرنه تا قبل از جرم انگاری آزادی بیان توسط حمله مردم نقض نشد. چون مردم هم هرکس آزادانه جواب داد. امیدوارم درک کنید چی میگم.
📕روایتِ رسانۀ دولتِ فخیمۀ انگلیس
— تقدیسِ رکاکت و کاریکاتورسازی از شعور و مقاومتِ ملی
📕"بر کوروش بچهزنا لعنت!"
— تلاقی اسلام و فاشیسم: تاریخزدایی از هویت ملی
📻 توهین به شاهنامه و کار روشنفکر
📺 اُرگاسم با اشعار فردوسی
📺 توهین به فردوسی، خودنمایی رسانهای
📺 نامزد ترامپیست کنگره در حال سوزاندن قرآن
📺 اگر بجای فردوسی حسین موضوع مسخرگی بود، چه میشد؟
📕آیا آزادی بیان مطلقه؟
📕در دفاع از آزادی بیان
📕در دفاع از آزادیِ ابتذال
📕تفاوت شوخی و توهین
📕«از شوخی نباید رنجید»؛ پیشفرض مخربی که آزادی را ناقص میکند
.➖➖➖
#تفکر_انتقادی #چپ_ایرانی #نقد_چپ #نقد_روشنفکران #استمرارطالبان
🌾 @Naqdagin
📘مقدسات مشروع (قسمت یکم)
(۱/۲)
✍🏻 #محبوبه_زمانیان
🍂 پس از افسونزدایی و با آغاز عصر مدرن، برخی باورهای کهن که با علمگرایی قابل اثبات نبودند تحت عنوان امر مقدس نامگذاری و به یکی از امور نامشروع اجتماعی تبدیل شدند. تا پیش از این، امر مقدس مشروعیت اجتماعی داشت و بجز رویکرد فلسفی که در آن "حقیقت" خود مشروعیت نخبگانی داشت، مقدسات در سطوح مختلف اجتماع اعم از سیاست و فرهنگ منفی تلقی نمیشدند. درواقع جوامع پیشامدرن با همان امر مقدس به امور زندگی میپرداختند و از آن معنایی برای انتخاب و مسیر خود استخراج میکردند که آن را موجه میکرد. اما این توجیه با چرخش پارادایمی جهان جدید دیگر مورد قبول واقع نشد و این نگاه پوزیتیویستی و علمگرایانه بود که میبایست هر انتخاب و هر جهانبینی را در تمامی اقشار اجتماعی و سبکهای مختلف زیستن توجیهپذیر کند. تا جایی که حتا اموری کاملا انتزاعی مانند هنر و تخیل ادبی نیز از این قاعده مستثنا نبود.
🍂 حالا دیگر خود واژهی "مقدس" نه تنها توجیهی نداشت بلکه ماهیت آن نامشروع شده بود. این عقل و خرد بود که میتوانست به چیزها مشروعیت ببخشد و باعث شد تمامی باورهای پیشین چه در سطح روزمره و چه در سطح کلان دوباره مورد بازبینی قرار گیرند و در پیشگاه عقل حساب پس بدهند.
🔺اما افسونزدایی هم نتوانست آنچنان موفق از کار درآید چرا که زندگی هر روز برای آدمیان درسهای فراوانی داشت که عقل سرد و محض قادر نبود مانند گذشته مشروعیتی برای آن دست و پا کند. زندگی در جامعه بیش از پیش نیازمند همان امر مقدس شد اما دیگر دستاویزی برای حل مساله در بساط خود نداشت.
🍂 در نگاه انسان امروز، امر مقدس درواقع همان امر نامقدس محسوب میشود و این نامقدس بودن باورهای پیشین به این معناست که دیگر مشروعیت آنها توانایی لازم برای ساخت معنا را ندارد و همین امر است که امروزه ما را نیازمند بازبینی دوباره بر اساس مفاهیمی همچون "مشروعیت" و "امر مقدس" کرده است. این نیاز آنچنان حیاتی است که میتوان گفت جدال سنت و مدرنیته هنوز به پایان نرسیده است.
🍂 برای نظر بر ظرافت این بحث که مسبب بسیاری از نزاعهای اجتماعی میشود باید ماهیت امر مقدس دوباره مورد بررسی قرار گیرد و با این پرسش آغاز شود که آیا امر مقدس برای جوامع خطرناک است یا خیر؟ برای این کار نیز نیاز داریم تا مثالهای روشنی بزنیم. بعنوان مثال پرچم هر کشور جزو دستهی امور مقدس انگاشته میشود. اینکه چرا پرچم امر مقدس محسوب میشود به نقش حیاتی آن در حفظ انسجام و یکپارچگی جوامع برمیگردد. درواقع آنچه امروزه امر مقدس مینامیم برخلاف گذشتگان ریشه در باورهای متافیزیکی ندارد، بلکه ریشه در صورتهای عینی و کارکردی آن دارد.
🍂 اگرچه علمگرایان و دشمنان خرافات بر این باورند که:
🔺اما واقعیات اجتماعی چیز دیگری میگویند؛ و آن هم این است که هیچ جامعهای وجود ندارد مگر اینکه امر مقدس در آن تعریف شده باشد. علمگرایان در حوزههای مختلف علومانسانی و علومطبیعی آنچنان بر طبل دفاع از عقل میکوبند که واقعیتی اجتماعی با عنوان "نیاز به امر مقدس" را در جامعه نمیبینند. نیازی که انسان کهن به خوبی دریافته بود.
🍂 بر این اساس که امر مقدس امروزه و با شروع عصر مدرن تعریفی جدا از تعاریف متافیزیکی جهان گذشته دارد، امور مقدس موجود در جوامع را میتوان براساس نوع مشروعیت آن مورد بررسی قرار داد؛ یعنی به این نکته توجه شود که امر مقدس یا توسط جامعه مشروع انگاشته میشود یا نامشروع تلقی میشود؟
🍂 امر مقدس مشروع در دوران مدرن یا براساس کارکرد آنی آن شناخته میشود مانند پرچم یک کشور، و یا براساس کارکرد طولانیمدت مانند آثار تاریخی. درواقع امری مشروع است که بتواند در یکی از این دو دسته قرار بگیرد؛ یعنی یا بتواند "نیاز فردی" امروز ما را به بهترین شکل برآورده کند، و یا نیازهای بلندمدت و "همگانی" را پوشش بدهد.
🍂 با این توصیف میتوانیم دریابیم که چرا بعنوان مثال کتاب شاهنامه و یا نهاد پادشاهی، و حتا در مواردی فردیتر مانند حریم خصوصی جزو دستهی مقدسات مشروع به حساب میآیند؛ و چرا افسونزدایی کردن از آنها خطراتی به مراتب بیشتر از مقدس ماندن آنها دارد. علت اصلی آن را باید در چرایی مشروعیت داشتن آنها در نظر گرفت. بعبارتی باید به این نکته فکر کرد که مشروعیت چیست و چرا یک جامعه و افراد آن تصمیم میگیرند چیزی دارای مشروعیت باشد یا خیر.
(ادامه دارد)
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
(۱/۲)
✍🏻 #محبوبه_زمانیان
🍂 پس از افسونزدایی و با آغاز عصر مدرن، برخی باورهای کهن که با علمگرایی قابل اثبات نبودند تحت عنوان امر مقدس نامگذاری و به یکی از امور نامشروع اجتماعی تبدیل شدند. تا پیش از این، امر مقدس مشروعیت اجتماعی داشت و بجز رویکرد فلسفی که در آن "حقیقت" خود مشروعیت نخبگانی داشت، مقدسات در سطوح مختلف اجتماع اعم از سیاست و فرهنگ منفی تلقی نمیشدند. درواقع جوامع پیشامدرن با همان امر مقدس به امور زندگی میپرداختند و از آن معنایی برای انتخاب و مسیر خود استخراج میکردند که آن را موجه میکرد. اما این توجیه با چرخش پارادایمی جهان جدید دیگر مورد قبول واقع نشد و این نگاه پوزیتیویستی و علمگرایانه بود که میبایست هر انتخاب و هر جهانبینی را در تمامی اقشار اجتماعی و سبکهای مختلف زیستن توجیهپذیر کند. تا جایی که حتا اموری کاملا انتزاعی مانند هنر و تخیل ادبی نیز از این قاعده مستثنا نبود.
🍂 حالا دیگر خود واژهی "مقدس" نه تنها توجیهی نداشت بلکه ماهیت آن نامشروع شده بود. این عقل و خرد بود که میتوانست به چیزها مشروعیت ببخشد و باعث شد تمامی باورهای پیشین چه در سطح روزمره و چه در سطح کلان دوباره مورد بازبینی قرار گیرند و در پیشگاه عقل حساب پس بدهند.
🔺اما افسونزدایی هم نتوانست آنچنان موفق از کار درآید چرا که زندگی هر روز برای آدمیان درسهای فراوانی داشت که عقل سرد و محض قادر نبود مانند گذشته مشروعیتی برای آن دست و پا کند. زندگی در جامعه بیش از پیش نیازمند همان امر مقدس شد اما دیگر دستاویزی برای حل مساله در بساط خود نداشت.
🍂 در نگاه انسان امروز، امر مقدس درواقع همان امر نامقدس محسوب میشود و این نامقدس بودن باورهای پیشین به این معناست که دیگر مشروعیت آنها توانایی لازم برای ساخت معنا را ندارد و همین امر است که امروزه ما را نیازمند بازبینی دوباره بر اساس مفاهیمی همچون "مشروعیت" و "امر مقدس" کرده است. این نیاز آنچنان حیاتی است که میتوان گفت جدال سنت و مدرنیته هنوز به پایان نرسیده است.
🍂 برای نظر بر ظرافت این بحث که مسبب بسیاری از نزاعهای اجتماعی میشود باید ماهیت امر مقدس دوباره مورد بررسی قرار گیرد و با این پرسش آغاز شود که آیا امر مقدس برای جوامع خطرناک است یا خیر؟ برای این کار نیز نیاز داریم تا مثالهای روشنی بزنیم. بعنوان مثال پرچم هر کشور جزو دستهی امور مقدس انگاشته میشود. اینکه چرا پرچم امر مقدس محسوب میشود به نقش حیاتی آن در حفظ انسجام و یکپارچگی جوامع برمیگردد. درواقع آنچه امروزه امر مقدس مینامیم برخلاف گذشتگان ریشه در باورهای متافیزیکی ندارد، بلکه ریشه در صورتهای عینی و کارکردی آن دارد.
🍂 اگرچه علمگرایان و دشمنان خرافات بر این باورند که:
هیچچیز مقدس نیست و امر مقدس یعنی امری خرافی که در ضدیت با عقل و خِرد است،
🔺اما واقعیات اجتماعی چیز دیگری میگویند؛ و آن هم این است که هیچ جامعهای وجود ندارد مگر اینکه امر مقدس در آن تعریف شده باشد. علمگرایان در حوزههای مختلف علومانسانی و علومطبیعی آنچنان بر طبل دفاع از عقل میکوبند که واقعیتی اجتماعی با عنوان "نیاز به امر مقدس" را در جامعه نمیبینند. نیازی که انسان کهن به خوبی دریافته بود.
🍂 بر این اساس که امر مقدس امروزه و با شروع عصر مدرن تعریفی جدا از تعاریف متافیزیکی جهان گذشته دارد، امور مقدس موجود در جوامع را میتوان براساس نوع مشروعیت آن مورد بررسی قرار داد؛ یعنی به این نکته توجه شود که امر مقدس یا توسط جامعه مشروع انگاشته میشود یا نامشروع تلقی میشود؟
🍂 امر مقدس مشروع در دوران مدرن یا براساس کارکرد آنی آن شناخته میشود مانند پرچم یک کشور، و یا براساس کارکرد طولانیمدت مانند آثار تاریخی. درواقع امری مشروع است که بتواند در یکی از این دو دسته قرار بگیرد؛ یعنی یا بتواند "نیاز فردی" امروز ما را به بهترین شکل برآورده کند، و یا نیازهای بلندمدت و "همگانی" را پوشش بدهد.
🍂 با این توصیف میتوانیم دریابیم که چرا بعنوان مثال کتاب شاهنامه و یا نهاد پادشاهی، و حتا در مواردی فردیتر مانند حریم خصوصی جزو دستهی مقدسات مشروع به حساب میآیند؛ و چرا افسونزدایی کردن از آنها خطراتی به مراتب بیشتر از مقدس ماندن آنها دارد. علت اصلی آن را باید در چرایی مشروعیت داشتن آنها در نظر گرفت. بعبارتی باید به این نکته فکر کرد که مشروعیت چیست و چرا یک جامعه و افراد آن تصمیم میگیرند چیزی دارای مشروعیت باشد یا خیر.
(ادامه دارد)
➖➖➖
🌾 @Naqdagin
📘مقدسات مشروع (قسمت یکم)
(۲/۲)
✍🏻 #محبوبه_زمانیان
🍂 طی سالهای اخیر که جامعهی ایران تلاش کرد جهان مدرن را بفهمد و خود را بر آن منطبق کند، نسبت به امر مقدس رویکردی اتخاذ کرد که میتوان آن را نه نوعی واکنش دارای عقلانیت، بلکه واکنش احساسی در نظر گرفت. درواقع حساسیت بالا و بیش از حد جامعهای که از جهان مدرن جا مانده بود باعث شد که نسبت به عقلانیت عصر مدرن دچار اشتباهی بزرگ شود؛ یعنی این اشتباه نظری که تصور کرد هر آنچه مقدس است پس لاجرم مشروعیت ندارد. وضعیتی فکری که از سوی نخبگان دانشگاهی که مدرنیته و تمدن را اشتباهی فاحش میدانستند، به سمت رویکرد نظری جامعه سرازیر شد و نظام فکری جامعه را دچار آشوب کرد.
📌 آنهایی که تصور میکردند مدرن شدن یعنی ابطال کل مجموعهی فکری چهارچوبهای گذشته، باعث شدند تا روندی در ایران شکل بگیرد که آن را دیگر نه تنها نمیتوان علیه امر مقدس نامید، بلکه تفکری است که علیه "مشروعیت" به پا خاسته است. تفکری که مشروع بودن چیزها را بهانهای برای حمله به ساختار فکری ایرانیان میداند. از این منظر، امر مشروع حالا دیگر در تمامی حوزهها دشمنان بسیار پیدا کرده است که حتا رویکرد علمی را نیز به خطر انداخته است. رویکردی که میتوانست علت عینی و عقلانی امور مقدس و مشروع جامعه را نیز توضیح دهد.
🔺به همین خاطر نیاز است تا بار دیگر بر این مساله تاکید کنیم که مقدسات مشروع چه هستند و چه مقدساتی وجود دارند که باید مشروعیتزدایی شوند. موضوعی که به آن در آینده در شمارههای بعدی خواهم پرداخت و ظرافتهای مهم آن را با یکدیگر بررسی خواهیم کرد.
➖➖➖
🌾 @Naqdagin | @jaiibarayeman
(۲/۲)
✍🏻 #محبوبه_زمانیان
🍂 طی سالهای اخیر که جامعهی ایران تلاش کرد جهان مدرن را بفهمد و خود را بر آن منطبق کند، نسبت به امر مقدس رویکردی اتخاذ کرد که میتوان آن را نه نوعی واکنش دارای عقلانیت، بلکه واکنش احساسی در نظر گرفت. درواقع حساسیت بالا و بیش از حد جامعهای که از جهان مدرن جا مانده بود باعث شد که نسبت به عقلانیت عصر مدرن دچار اشتباهی بزرگ شود؛ یعنی این اشتباه نظری که تصور کرد هر آنچه مقدس است پس لاجرم مشروعیت ندارد. وضعیتی فکری که از سوی نخبگان دانشگاهی که مدرنیته و تمدن را اشتباهی فاحش میدانستند، به سمت رویکرد نظری جامعه سرازیر شد و نظام فکری جامعه را دچار آشوب کرد.
📌 آنهایی که تصور میکردند مدرن شدن یعنی ابطال کل مجموعهی فکری چهارچوبهای گذشته، باعث شدند تا روندی در ایران شکل بگیرد که آن را دیگر نه تنها نمیتوان علیه امر مقدس نامید، بلکه تفکری است که علیه "مشروعیت" به پا خاسته است. تفکری که مشروع بودن چیزها را بهانهای برای حمله به ساختار فکری ایرانیان میداند. از این منظر، امر مشروع حالا دیگر در تمامی حوزهها دشمنان بسیار پیدا کرده است که حتا رویکرد علمی را نیز به خطر انداخته است. رویکردی که میتوانست علت عینی و عقلانی امور مقدس و مشروع جامعه را نیز توضیح دهد.
🔺به همین خاطر نیاز است تا بار دیگر بر این مساله تاکید کنیم که مقدسات مشروع چه هستند و چه مقدساتی وجود دارند که باید مشروعیتزدایی شوند. موضوعی که به آن در آینده در شمارههای بعدی خواهم پرداخت و ظرافتهای مهم آن را با یکدیگر بررسی خواهیم کرد.
📕هر تعصبی بد است؟
— ضرورتِ نقد مواجهههای کلیشهای چپ
📕بقرهای که از ایرانیان و گاوپرستی متنفر است
— روانشناسیِ اسلاموفیلها: چرا ملیگرایی را شرک و بیماری میدانند؟
📺 نقدی بر سخن خلجی دربارۀ فرهنگ بیمار ایرانی و زبان فارسی
📕مقایسۀ کینخوییِ مهدی خلجی با یک یوتیوبر اهل فرهنگ
📕روایتِ رسانۀ دولتِ فخیمۀ انگلیس
— تقدیسِ رکاکت و کاریکاتورسازی از شعور و مقاومتِ ملی
📕 تلاقی اسلام و فاشیسم: تاریخزدایی از هویت ملی
📻 خنجر امت بر رگ خانواده و ملت
📺 اگر جای فردوسی حسین موضوع مسخرگی بود، چه میشد؟
🔻محبوبه زمانیان
📕فرشچیان در آیینۀ داوینچی
📕پروپاگاندا
📕مجتبی شکوری، سهمیه و تاریخچۀ اعتراف
📕تاریخچۀ غربستیزی در اصطلاحِ خودساختۀ «تهاجم فرهنگی»
📺 وضع دانشگاه/علوم انسانی در ایران (محسن رنانی و شبهعلم)
📕انقلابِ فرهنگیِ مردم: عبور از فمینیسم، چپگرایی و توهمات پسااستعماری
📕بیسوادیِ عمومی دربارۀ سلامت روان
📕اهمیت «آبرو» و ضربات عرفانگرایی به آن
📕در باب اهمیتِ درکِ تمایزِ «سلبریتی» و «پوپولیست»
📕در بابِ ترسناکترین بحران
📕نقد سخن آرش حیدری درباره سوژه مستاجر
📕در وصف کتابهایی که از درمانِ درد ما عاجزند
📕نقد و بررسیِ «ادا در بیاریم کلا…»
📕اسنوبیسم چیست؟
📕خود واقعی، فریب بزرگ
📕چگونه «کوچینگ» و موفقیتهای فوری، فرهنگ را به بنبست میرسانند؟
.
#جامعه #جامعهشناسی #نقد_فرهنگ #فلسفیدن
➖➖➖
🌾 @Naqdagin | @jaiibarayeman