ای علی که جمله عقل و دیده‌ای
شمه‌ای واگو از آنچ دیده‌ای
تیغ حلمت جان ما را چاک کرد
آب علمت خاک ما را پاک کرد

راز بگشا ای علی مرتضی
ای پس سؤ القضا حسن القضا
یا تو واگو آنچ عقلت یافتست
یا بگویم آنچ برمن تافتست

🖌مولانا، مثنوی معنوی

🎙عبدالکریم سروش

⬇️ تحلیل این شعر-ویدیو را در پست بعدی، در یادداشت دکتر حسن محدثی با عنوانِ «مولوی و فقدان مواجهۀ دانش‌پژوهانه در بارۀ بزرگان دین و پرداخت اعتقادی‌‌اندیشانۀ شیفته‌وار» بخوانید.


#اهل_غلو
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @NewHasanMohaddesi

📘مولوی و فقدان مواجهۀ دانش‌پژوهانه دربارۀ بزرگان دین و پرداخت اعتقادی‌‌اندیشانۀ شیفته‌وار

✍🏻 دکتر #حسن_محدثی‌

🍂 با کمال تاسف بزرگان و متفکران معاصر ما بارها و بارها با اشتیاق و شوق و ذوق زیاد، اشعار مولوی را در باره‌ی علی ابن ابی‌طالب برای مردم ما خوانده اند و افتخار کرده اند که یک عارف سنی مذهب چنین امام اول شیعیان را ستوده است! اما متاسفانه آنان به مردم ما نگفته اند که مولوی نسبت به همه‌ی شخصیت‌های اسلام صدر کم و بیش شیفته‌وار سخن گفته و از همه تعریف و تمجید کرده است!

🍂 متاسفانه اندیشه‌مندان معاصر ما هم‌چنان در حال مواجهه‌ی گزینشی با میراث فرهنگی‌ی ما هستند! من وظیفه‌ی خود ام می‌دانم به‌عنوان کسی که آثار مولوی را کم و بیش خوانده است، به مخاطبان محترم یادآوری کنم که نگاه مولوی به بزرگان دین اسلام سراسر اعتقادی‌اندیشانه است. مولوی در بحث از این بزرگان کاملا اعتقادی رفتار می‌کند و در باره‌ی آن‌ها کم و بیش به یک‌سان نگاه تمجیدآمیز اتخاذ می‌کند و مواجهه‌ی عاطفی می‌نماید.

🍂 از این رو، مقاله‌‌ای حاوی‌ی تمجیدها و ستایش‌های مولوی نسبت به سه خلیفه‌ی نخست (ابوبکر، عمر، و عثمان و نیز شخصیت مساله‌داری چون معاویه) منتشر می‌کنم، بل‌که این گزارش یک‌طرفه را برملا سازم. من در این‌جا وارد جزئیات نمی‌شوم، اما فقط این پرسش را مطرح می‌کنم که آیا همه‌ی این شخصیت‌ها به یک میزان شایسته‌ی ستایش بوده اند؟

🍂 من اکنون کاری ندارم که چه کسی صاحب فضیلت بود یا نبود، بل‌که فقط می‌خواهم نگاه اعتقادی‌اندیشانه و عاطفی و بی‌تمیز مولوی را در وصف بزرگان دین آشکار کنم.

🍂 ما بیش از هر زمانی نیازمند شناخت دقیق همه‌ی میراث فرهنگی و تاریخی‌مان هستیم. لازم است از بزک کردن و آراستن دروغین میراث اجتناب کنیم و هم‌چنین از شخصیت‌هایی مثل مولوی و حافظ و سعدی اسطوره نسازیم و به خطاها و ضعف‌های بزرگ آن‌ها نیز توجه کنیم.

🍂 مایه‌ی تاسف است که مولوی حتا از معاویه نیز ستایش‌ کرده است! اما مولوی‌فروشان در بازار بزرگ فرهنگی‌ی مولوی‌فروشی که در چند دهه‌ی اخیر به یمن تفسیرهای دکتر عبدالکریم سروش رونق دو چندانی گرفته است‌، مولوی را نیز گزینش‌گرانه به خلق می‌فروشند.

🍂 مولوی در دین‌داری بسیار اعتقادی‌اندیش و گاه حتا متعصب است، اما بزرگان ما او را به‌عنوان متفکری انتقادی‌اندیش یا دست‌کم عاری از تعصب جا می‌زنند و معرفی می‌کنند.

▪️دست از اسطوره‌پردازی برداریم و از هیچ شخصیتی اسطوره نسازیم و همه‌ی شخصیت‌های دینی و تاریخی‌مان را به‌نحو دانش‌پژوهانه بررسی کنیم؛

▪️بزک کردن و آراستن دروغین میراث تاریخی و فرهنگی‌ی ما اقدامی مضر و آسیب‌زا است و به جز فریب خلق و فریب خودمان و تداوم انحطاط‌مان دست‌آوردی نخواهد داشت؛

▪️مولوی خود شخصیتی اعتقادی‌اندیش و اسطوره‌پرداز و چه بسا متعصب بوده است و او و امثال او را به دروغ به‌عنوان شخصیتی انتقادی‌اندیش و حقیقت‌جو و جست‌وجوگر معرفی نکنیم.

🔺وقتی کسی مثل مولوی همه‌ی شخصیت‌های دینی را به‌یک‌سان تبلیغ و ترویج می‌کند و در باره‌ی همه‌ی آنان داستان‌پردازی می‌کند و در این داستان‌پردازی‌ها حتا به منابع تاریخی هم وفادار نیست، یعنی دست‌کم در امور اعتقادی شخصیتی بی‌تمیز است و مبالغه‌ها و بزرگ‌سازی‌هایش نیز به‌یک‌سان بی‌اعتبار است و مهم نیست که این مبالغه‌ها در باره‌ی عَمر است یا زید.


#ویدیو_تحلیل #نقد_فرهنگ

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @NewHasanMohaddesi