نقدآگین
12.2K subscribers
3.82K photos
3.36K videos
93 files
9.05K links
«حقیقت، خواستار نقد است؛ نه مدح»
— بررسی پدیدارهای فرهنگی با رویکردی انتقادی

🔗 نقدآگين در پلتفرم‌ها:
t.me/Naqdagin/6435

👥 دعوت به مناظره در نقدآگین:
t.me/Naqdagin/11747

📌پیشنهاد ترجمه، مقاله، مطلب:
t.me/Naqdagin/15660

⚡️توضیح ضروری:
t.me/Naqdagin/6
Download Telegram
: الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر عادل و مهربان
دکتر عبدالکریم سروش
🎧دکتر سروش: «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر عادل و مهربان»

سخنرانی و پرسش و پاسخ با دکتر #عبدالکریم_سروش در حلقه دیدگاه نو، (بخش نخست - ششم دی‌ماه)

دکتر سروش در این سخنرانی تازه، خلاصه ای از ۳۰ نشست درسگفتارهای #دین_و_قدرت را ارائه می‌دهد و نظرات چالش‌برانگیز و نقادانه‌ای را طرح می‌کند که می‌تواند مقدمه‌ای برای نقادی‌های صادقانه و بی‌پرده سایر مسلمانان از قرآن و محمدِ کتب تاریخ اسلام باشد؛ و زمینه ای برای واقع‌نگری و بازنگری مسلمانان در فهم اسلام را فراهم سازد.

📕گزارشی از این نشست را (اینجا) و برش‌هایی از این گزارش را (اینجا) بخوانید.


#روشنفکری_دینی #نقد_قرآن #نقد_اسلام



🌾@Naqdagin
📚 پیرامون درس‌گفتارهای‌ «دین و قدرت» دکتر عبدالکریم سروش (۲/۲)

(محمد شخصیتی قدرت‌گرا و سلطه‌جو)

#رضا_زمان

🔅گفتیم که به باور سروش، پیامبر اسلام شخصیتی اقتدارگرا و قدرت‌طلب بوده است و اسلام، که غیر از ایمان است، با قدرت در پیوند است. اگر این را بپذیریم، آن‌وقت این سؤال پدید می‌آید که امروز باید چه موضعی در برابر این قدرت‌طلبی اسلام گرفت؟ به تعبیر بهتر، یک مسلمانِ معاصر و مدرن، چه نگاهی باید به قدرت داشته باشد و چگونه تکلیف خود را با قدرت سیاسی دین روشن کند؟ آیا قدرت‌طلبی محمد، الگویی مناسب برای جهان ماست‌؟

🔅تحولات سیاسی و فرهنگی، هرچند چنان نبوده که طبیعت انسان را کاملاً تغییر دهد، اما معنای قدرت و مبانی و پایه‌های آن را دگرگون کرده است. در اینجا می‌توان از نکته‌ی پُرتکرار و درست سروش، استفاده کرد و آن اینکه دنیای مدرن، دنیای حق و حق‌مداری است و عالم سنت، عالم تکلیف و تکلیف‌مداری. و همین تحول مهم، قدرت را به راه دیگری برده است.

🔅می‌توان ادعا کرد که قدرت سیاسی در گذشته، در جهان سنت، بر تکلیف استوار بود، بر تکلیف مردم. به این دلیل، قدرت‌طلبی با اطاعت‌خواستن، با تسلیم‌کردن، با تحمیل‌کردن و هدایت‌کردن نسبت جدی و قوی داشت. قدرت این حق را به فرد می‌داد که تکالیفی را بر مردم تحمیل کند و آنان مکلف به اطاعت بودند. اما در روزگار ما، در جهان مدرن، قدرت بر حق فرد بنا شده است، بر حقوق مردم. به این معنا که قدرت‌طلبی با آزادی فردی، با مشارکت مردم و با تأیید و رضایت اشخاص گره خورده است و بدون این‌ها پایدار نمی‌ماند. این قدرت را مردم به فرد تفویض کرده‌اند. درست به همین دلیل، قدرت در جهان پیشین مهارناپذیر و کنترل‌ناشدنی بود و در عصر لیبرال، مهارشدنی و کنترل‌پذیر. قدرت مهارشدنی، همان قدرت دموکراتیک است و قدرت مهارناشدنی، همان قدرت استبدادی.

🔅پیامبر اسلام هم فرزند زمانه‌اش بود و به تعبیر شبستری، او درباب حکومت، از عصر خود تبعیت می‌کرد. به این معنا، قدرت سیاسی اسلام یا قدرت دینی، بر تکلیف متکی بود و با اطاعت و تسلیم و هدایت معنا می‌شد.

سروش درست می‌گوید که بسیاری از احکام فقهی (همچون قتل مرتد)، ماهیت سیاسی دارند و در خدمت قدرت‌اند؛ از آن قدرت، چنین فقه تکلیف‌‌اندیشی بیرون می‌آید. قدرتی هم که بر تسلیم و تکلیف بنا شود، مهارپذیر نیست.

🔅بنابراین، قدرت سیاسی اسلام و نگاه محمد به قدرت، نمی‌تواند الگوی رهایی‌بخش برای عصر ما باشد. قدرت دینی در ساحت سیاسی، نمی‌تواند مهارپذیر شود چون تکلیفی و هدایتی‌ست. پس، باید به سکولاریسم سیاسی تن داد‌‌؛ جدایی قدرت سیاسی از قدرت دینی، جدایی نهاد دین از نهاد حکومت. این همان موضع نواندیشی دینی متأخر است. آنچنان که سروش می‌گوید، حکومت دینی امروز ممکن نیست، دلیل این امر آن است که قدرت سیاسی دین، از اساس با مفهوم قدرت مدرن و مبانی آن، تعارض و ناسازگاری دارد.

#دین_و_قدرت



🌾@Naqdagin
📕قدرت قاتل ایمان

خاتمیت ختم تقلید از انبیاست!

✍️#رضا_زمان

🔅 درس‌گفتارهای دکتر سروش درباب «دین و قدرت» به پایان رسید و ایشان داوری نهایی خود را به میان آورد. سروش درباره‌ی حکومت دینی، بر موضع و رای پیشین خود تکیه کرد، یعنی: حکومت دینی، امروز، نه ممکن است و نه مطلوب. حکومت دینی، یعنی حکومتِ فقهی-روحانیتی، بدست روحانیت و با قانون فقهی؛ بنای این حکومت بر ولایت است نه وکالت، بر مشروعیت الهی است نه قرارداد بشری، بر هدایت است نه رضایت و بر تکلیف است نه بر حق. حکومت مطلوب، حکومتی است که پاسخگوی مردم باشد، نه پاسخگوی خدا و امام زمان، و بر رضایت و حق استوار. آقای سروش گفت که:
«حکومت اسلامی، یک معصیت فربه، سیئه‌ای از سیئات عصر بود. امروز از فقه جز یک جنازه‌ی پوسیده نمانده است و چسبیدن به آن، نه قوت و اعتمادی می‌آورد و نه حرمتی.

رسالت دین امروز، گرفتنِ قدرت سیاسی نیست. ما باید در جهان جدید زندگی کنیم و از «اشراقات و الهامات و بصیرت‌های اخلاقی و معنوی و حکمت‌آموز دین» بهره ببریم».

این یعنی «دین اقلی»، یعنی سکولاریسم سیاسی، یعنی جدایی نهاد دین از نهاد دولت. تکلیف روحانیت هم روشن است: روحانیت نباید در قدرت سیاسی باشد؛ روحانیت صنفی باشد در جامعه نه بر جامعه، بر قدرت نه با قدرت، کارش پالایش روح مردم و طبابت معنوی نه حکومت‌کردن.

🔅دکتر سروش همچنان باور دارد که دین اگر در جای خود بنشیند، حسنات خود را خواهد داشت. لذا، مصلحتی در حذف دین نیست: «دین را نباید انقلابی کرد، نباید ایدئولوژیزه کرد، نباید ابزاری کرد». حداکثر «دین را باید با جهان مدرن هماهنگ و اصلاح‌اش کرد».

🔅دکتر سروش، نکته و برداشت بدیع و تازه‌ای را درباره‌ی خاتمیت به میان آورد:
«خاتمیت یعنی پایانِ بسیاری از شیوه‌ها و روش‌های پیامبرانه؛ پیامبر خاتم بود یعنی بسیاری از افعال و اعمال او هم خاتم بود؛ پیامبر که از دنیا رفت، بسیاری از کارهای او نیز از دنیا رفت. نباید آن شیوه‌ها و اعمال را تکرار کرد. به این معنا، پیروی و تبعیت از پیامبر، الگو گرفتن از ایشان، همیشه و همه‌جا، روا و درست نیست.

پیامبر اسلام، رسالت و اختیارات ویژه و اختصاصی خود را داشت که با خاتمیت، به پایان رسید؛ ما رسالت و اختیارات او را نداریم و مکلف به پیروی از امور اختصاصی‌اش نیستیم. ما پا در کفش پیامبر نباید کنیم، هوس پیامبری‌کردن و خدایی‌کردن نباید داشته باشیم. نباید گمان کنیم که ما هم می‌توانیم قدرت سیاسی‌ای تشکیل دهیم و با شمشیر دیگران را مسلمان کنیم.

ما پیامبری و خدایی نباید کنیم، ما رسالت و اختیار پیامبرانه نداریم، باید آدمی باشیم. اگر دل‌نگران ایمان هستیم، بدانیم که ایمان در آزادی رشد می‌کند و آنچه ارزشمند است، ایمان آزادانه است. ایمان، با قدرت ایجاد نمی‌شود».




🌾@Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📺 #حکومت_اسلامی معصیت کبیره‌ ما در جهان جدید

دکتر #عبدالکریم_سروش:
«حکومت اسلامی، در عصر مدرن، یک معصیت فربه (گناه کبیره) بود که به نام یک طاعت به خورد مردم ما داده شد و پندار باطلی را در آدمیان به وجود آوردند که گویی حسنه‌ای از حسنات عصر به وجود آمده و خداوند عنایت ویژه‌ای به این حکومت داشته است؛ اما سیئه‌ای از سیئات عصر بود که حسنات بسیار باید کرد تا بتوان از این گناه بزرگ توبه نمود».


#روشنفکری_دینی #دین_و_قدرت



🌾@Naqdagin
📕ایمان به خدا و رسولی چنین دهشتناک، معقول است؟

پیرامون سخنرانی اخیر دکتر سروش با مضمون
«الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد، قاتلِ غارتگر عادل و مهربان»

✍️#رضا_زمان

🔅اول آنکه، شجاعت و جسارت نظری و علمی دکتر سروش، ستودنی و مغتنم است. متفکر در جست‌وجوی حقیقت و صدق است و باید آنچه را حق می‌داند، بیان کند. به میان آوردن چنین تصویر و برداشتی از پیامبری دینی و از سوی مردی دینی، نیازمند شهامت و جرأتی است که سخت یافت می‌شود.

این سخنان بار دیگر وجه «روشنفکری» سروش را نمایان کرد. روشنفکر، باید به فرآیند و فعالیت عقلی و فکری تن دهد و از فرآورده‌ها و نتایج نامتعارف واهمه نداشته باشد.


🔅دوم آنکه، نشانه‌هایی از گزاره‌های جدید ایشان را می‌توان در آثار قبلی‌اش یافت. فی‌‌المثل: در کتاب «ادب قدرت، ادب عدالت»، آمده که پیامبر اسلام در مقابل مخالفان خود، بی‌تحمل بود و دستور قتل کسانی را صادر می‌کرد که وی را تمسخر می‌کردند. همچنین، نقل شده که قتل مرتد از زمان پیامبر پدید آمد و قصه‌ی ارتداد در اسلام «امر هولناکی» بود.

تأکید بر «آیات عذاب» و ترجمه‌ی آن به «شکنجه»، در سال‌های اخیر، نقل و نبات سخنرانی‌های ایشان بود.

نقد بنیادین و اخلاقی فقه اسلامی و خشن دانستن احکام فقهی و شرعی، امری تثبیت شده در نظام فکری و معرفتی سروش است.

قرآن را «خوف‌نامه» و «خشیت‌نامه» انگاشتن نیز به هیچ عنوان ادعایی جدید از سوی ایشان نیست و سابقه دارد. به این معنا، تلاش و جهد وی تا کنون، ساختن چهره‌ای صلح‌طلب، دموکرات و آزادی‌خواه از پیامبر اسلام نبوده است.

از آموزه‌ها و درس‌های اصلی سروش، این بوده است که از دل متون دینی، مدرنیته را نمی‌توان بیرون کشید و حقوق بشر و دموکراسی و آزادی را نمی‌توان از قرآن و سنت استخراج کرد.

اما آنچه که این سخنرانی را متفاوت می‌کند، یکی صراحت و جدیت سروش است، دیگری شدت و حدت بخشیدن بر آن تصویر از پیامبر و البته، آوردن این سخنان در یکجا.


🔅سوم آنکه، مقوله‌ی قدرت‌خواهی و اقتدارگرایی اسلام، در درس‌گفتار «دین و قدرت» آمده بود و نتایج نهایی هم بیان شده بود (رجوع شود به یادداشت‌های من در اینجا و اینجا). این سخنرانی در امتداد آن جلسات است و البته بخش دیگرش مانده است.


🔅چهارم آنکه، با «پذیرش این تصویر از پیامبر اسلام»، به گمانم بسیار سخت و دشوار است اثباتِ «اسلامی بودنِ» روشنفکری دینی در روایت سروش. روشنفکری دینی سروش، به جایی رسیده است که برای اسلامی بودن‌اش، باید توضیح موجه و معقولی داشته باشد. دست‌کم لزومی ندارد که ما خوانش سروش را، اسلامی بدانیم و ذیل اسلام تعریف‌اش کنیم.

اما عجله نباید کرد، باید صبر کرد و دید که سروش در آینده، چه شرح و استدلالی می‌آورد برای موجه بودن اسلامی که پیامبر و کتاب‌اش، چنین تصویر دهشتناکی دارند.

🔻در آخر: آنچه از عقل و معرفت بیرون می‌آید، ارزشمند و گرانبهاست؛ چه دین باشد چه نادین.


📕🎧 گزارشی از این نشست را (اینجا) و برش‌هایی از این گزارش را (اینجا) بخوانید. صوت کامل این نشست با مضمون «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر عادل و مهربان» را (اینجا) بخوانید.



🌾@Naqdagin
گزیده ای از «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر…
#بشنوید
🎧گزیده ای از «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر عادل و مهربان»

دکتر سروش در این سخنرانی تازه، خلاصه ای از ۳۰ نشست درسگفتارهای #دین_و_قدرت را ارائه می‌دهد و نظرات چالش‌برانگیز و نقادانه‌ای را طرح می‌کند که می‌تواند مقدمه‌ای برای نقادی‌های صادقانه و بی‌پرده سایر مسلمانان از قرآن و محمدِ کتب تاریخ اسلام باشد؛ و زمینه ای برای واقع‌نگری و بازنگری مسلمانان در فهم اسلام، قرآن و پیامبر اسلام را فراهم سازد.

📕گزارشی از این نشست را (اینجا) و برش‌هایی از این گزارش را (اینجا) بخوانید و صوت کامل این نشست را (اینجا) بشنوید.


🗄 پست‌ مرتبط:
▪️دکتر سروش: «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر عادل و مهربان»
▪️از اسلام ماست که بر ماست
▪️نامه‌ی علیرضا موثق به دکتر عبدالکریم سروش



🌾@Naqdagin
نقدآگین
#بشنوید 🎧گزیده ای از «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر عادل و مهربان» دکتر سروش در این سخنرانی تازه، خلاصه ای از ۳۰ نشست درسگفتارهای #دین_و_قدرت را ارائه می‌دهد و نظرات چالش‌برانگیز و نقادانه‌ای را طرح می‌کند که می‌تواند مقدمه‌ای برای… – گزیده ای از «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر…
📘واقعیت‌تراشی‌های معوج عبدالکریم سروش

✍️دکتر #حمیدرضا_آیت‌اللهی


🌐برشی از یادداشت را در کانال نقدآگین (اینجاو متن کامل این مقاله را در تلگراف (اینجا) یا خبرگزاری ایلنا (اینجا) بخوانید.

زمان تقریبی مطالعه: ۱۴ دقیقه

📘یادداشت مرتبط:
▪️توهم‌های اسلامی
▪️قدح در خون: عبدالکریم سروش و بوسه بر تیغ
▪️محمد شخصیتی قدرت‌گرا و سلطه‌جو
▪️اسلام قاصم الجبارین و شگفتی دکتر سروش

📻مدیای مرتبط:
🎧
گزیده ای از «الله ارباب شکنجه‌گر بخشنده و مهربان؛ محمد قاتل غارتگر عادل و مهربان»

#یادداشت
#اندیشه #اسلام‌گرا #نقد_روشنفکران #روشنفکران_دینی #دین_و_قدرت
#عبدالکریم_سروش


نقدآگین
را دنبال کنید:
📽 یوتیوب
📸 اینستاگرام
🌾@Naqdagin