خسته‌ای آشیخ! بودی «وقتِ خواب»ی کاشکی
یا نمازی، سوره‌ای، بهر ثوابی کاشکی

بهمن پنجاه و هفتم نوش جانت! کاش بود
«فتح باب معده‌ات» را «ختمِ بابی» کاشکی!

وعده‌ی نان داده بودیمت(!) کنون شرمنده‌ایم
بودت از چشمان مردم، اجتنابی کاشکی!

بهمن جاوید چون «خر داغ می‌کردیم» بود
قسمتِ مستضعفان «بوی کبابی» کاشکی

از «اذانِ صبح» مشغولی به خدمت با طناب
قسمتت گردد شبی، ردّ طنابی کاشکی

لای توضیح‌المسائل، قیمت اقلام نیست
«عمر ما» چند است؟ می‌دادی جوابی کاشکی

در پی پالان نو، پابند نعلینت شدیم!
تا ابد در موزه بودی، کنج قابی کاشکی

آنکه با وردت برون آورد و خود گم شد، کجاست؟
بازگردی در چراغِ انقلابی کاشکی

آمدی، گفتیم آن دیوی که می‌گفتند رفت
ای پری! افسانه‌ بودی در کتابی کاشکی

✍🏻#طاها_میرحسینی


#شعرانه #آخوندیسم
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

ز شاعران وطن، درهم‌اند خيلی‌ها
که ضایعات بنی‌آدم‌اند خیلی‌ها

گذشت دوره‌ی عشقی و فرخی و بهار
برای تكه‌ی نانی خم‌اند خيلی‌ها

كه شهره‌اند به مداح خاندان علی‎
همان كه خود پسر ملجم‌اند خيلی‌ها

امير و قافله‌سالار شعر و شاعری‌اند
به قول خشتكشان، پرچم‌اند! خيلی‌ها

بگو كه تخم سخن را دوباره كشت كنند‎
به دست ما، كه به ما محرم‌اند خيلی‌ها

✍🏻 #طاها_میرحسینی


#شعرانه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 تُخْمِ یَزید

🎙#طاها_میرحسینی


#شعرانه #حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘دو مواجهه با خرافات
— از حافظ‌ و برخی شاعران تا روان‌کاوان

🎙✍🏻 #طاها_میرحسینی

1️⃣ حافظ

ساقی بیا که شد قدح لاله پر ز می
طامات تا به چند و خرافات تا به کی؟

بگذر ز کبر و ناز که دیده‌ست روزگار
چینِ قبایِ قیصر و طُرْفِ کلاهِ کی

هشیار شو که مرغ چمن مست گشت هان!
بیدار شو که خواب عدم در پی است، هی!

خوش نازکانه می‌چمی ای شاخ نوبهار!
کآشفتگی مبادت از آشوبِ بادِ دی

زین دلقِ مرقع‌ام که ز طاماتِ زاهد است
باشد اگر نه باده، به‌دل دردِ رازی است

حافظ مرید جام می است ای صبا برو
زان بنده بندگی برسان بویِ رازی است

تحلیل به زبان ساده

۱) در این بیت حافظ ندا می‌دهد که از قیل و قال و تعصبات خشک و تظاهرهای بی‌ثمر عبور کنیم و به حقیقت برسیم؛ حقیقتی که در مستی آگاهانه (نماد شراب) و تجربه‌ی درونی نهفته است. این شراب هم می‌تواند لذت زندگی باشد، هم کشف حقیقت در سلوک عرفانی.

۲) حافظ می‌گوید که غرور و تکبّر بی‌فایده است، چرا که روزگار چیزهای بسیار عظیم‌تر از تو را هم دیده است؛ از پادشاهان روم گرفته تا شاهان ایرانی. همه این‌ها گذرا هستند. پس دل به این فریب‌ها مبند، نه به زهد، نه به قدرت، نه به شهرت.

۳) در این بیت زندگی و مرگ کنار هم آمده‌اند: اگرچه طبیعت سرمست است و زمان شادی‌ست، اما این فرصت اندک است؛ مرگ در کمین است. پیام عمیق حافظ در اینجاست: «هشیار باش!» – هم از فرصت حیات استفاده کن، هم از خواب غفلت (از خود، از حقیقت، از زندگی) بیدار شو.

۴) خطاب به طبیعت یا معشوق یا حتی انسان نوخاسته‌ای‌ست که اکنون در اوج زیبایی و طراوت است. دعا و آرزوی حافظ این است که دگرگونی‌ها و آشوب‌های سرد زمستان (یا سختی‌های روزگار) آرامشش را به‌هم نزنند.

2️⃣ روانکاوان: خرافات، نمادهای روانی؟

🔸از دید روانکاوان، آنچه عوام «خرافه» می‌نامند، درواقع ابراز نمادینِ نیازهای عمیق روانی است. انسان نیاز به «معنابخشی»، «اتصال»، و «کنترل بر ناشناخته‌ها» دارد. نمادها – چه مذهبی، چه فرهنگی – این نقش را ایفا می‌کنند.

🧠 ۲. دیدگاه فرویدی

🔻زیگموند فروید در کتاب‌هایی مانند «توتم و تابو» و «آینده یک توهم»، باورهای دینی و آیین‌های مقدس را ناشی از:
اضطراب‌های سرکوب‌شده (به‌ویژه جنسی و مرگ)
نیاز به پدر مطلق (خدا / پیامبر / شفیع / امام)
و نوعی مکانیزم دفاعی علیه ناامنی‌های جهان واقعی می‌داند.

🔻مثلاً:
▪️بوسیدن حجرالاسود: نمادی از نیاز به لمس «شیئی مقدس» است که اضطراب روانی را کاهش دهد. مشابه «توتم» در قبایل.
▪️برکت دانستن خاک کربلا: نوعی انتقال معنویت به ماده، برای گرفتن احساس حمایت و امنیت در جهانی پر از رنج.

🔺فروید می‌گوید این رفتارها «رشنال» (عقلانی به معنای علمی) نیستند، اما روان‌شناسانه معنادار هستند.

🌀 ۳. دیدگاه یونگی

🔻کارل یونگ برخلاف فروید، نگاهی مثبت‌تر دارد:

▪️نمادها، اسطوره‌ها و آیین‌های دینی را تجلی آرکی‌تایپ‌های ناخودآگاه جمعی می‌داند.
▪️هر فرهنگی برای بیان روان جمعی‌اش از نمادهایی استفاده می‌کند: سنگ، خاک، خون، آتش، نور...

🔻در این چارچوب:

▪️حجرالاسود = سنگ کیهانی / سنگ بنیاد / مرکز هستی
▪️ گاو در آیین هندو = *آرکی‌تایپ مادر-زمین، زایش و تغذیه
▪️خاک کربلا = تجلی درد، فداکاری، و مرگ مقدس – مرگ متعالی که زنده می‌ماند

🔺یونگ معتقد است که اگر این نمادها سرکوب شوند، به‌صورت‌های روان‌نژندانه یا خشن‌تر خود را نشان می‌دهند.

🧬 ۴. دیدگاه‌های روان‌شناسی فرهنگی و شناختی (مدرن‌تر)

🔻روان‌شناسی مدرن به جای رد یا تمسخر، خرافه‌ها را چنین تحلیل می‌کند:

▪️تاب‌آوری روانی: باور به خاک یا شیء مقدس اضطراب مرگ، بیماری یا آینده را کاهش می‌دهد.
▪️اثر پلاسیبو / تلقین: ذهن از طریق باور، واقعیت فیزیولوژیک می‌سازد. لمس شیء مقدس می‌تواند واقعاً درد را کم کند.
▪️هویت گروهی: خرافات بخشی از «کیستی ما» می‌شوند. مثال: احترام به خاک کربلا بخشی از هویت شیعه است، نه صرفاً باوری شخصی.

🔺پیشنهاد روان‌کاوان: خرافات را نه سرکوب کنیم، نه تمسخر؛ بلکه درک کنیم و اگر لازم است، نمادهای سالم‌تر و انسانی‌تر را جایگزینشان کنیم.

🔺در ذیل یک حکومت لائیک یا سکولار دموکراتیک و ملتزم به حقوق بشر، انواع باورهای نامدلل و خرافاتِ سنتی و مدرن نیز در جامعه خواهد بود و ترویج می‌شود، هرچند تا حدی بهداشتی می‌شوند و آب می‌روند و از جمعیت باورمندان به آن‌ها احتمالا کاسته می‌شود، ولی واکنش‌ها شاید دیگر اینقدر رادیکال و همه‌جانبه به آن‌ها نخواهد بود، هرچند نقد آن‌ها نیز جریان خواهد داشت. افراد زندگی‌شان را می‌کنند و زندگی با سدّ سنگیِ خرافات در قدرت سیاسی، مسدود نمی‌شود. به‌همین خاطر، افراد اکثرا فرصت را غنیمت می‌شمارند و به کار و بار و شادمانی خود مشغول می‌شوند.

.



#شعرانه #نقد_ادیان #زیست‌روان #سیاست #خرافات

➖➖➖

🌾 @Naqdagin