📘خمینی از نگاه ابوزید

«آیت‌الله خمینی بنیان‌گذار حکومتی دین‌سالار در ایران است. در جهان‌بینیِ او تنها خدا دارای حق است. برخلاف دیدگاه‌های غربی «انسان‌ها صرفاً از آن‌رو که انسان‌اند» دارای حقی نیستند. آن‌ها در مقابل خداوند تکالیفی دارند، اما تنها خدا دارای حق است. خدا - یا نماینده‌ی او بر روی زمین - ممکن است به آدمیان حقوقی عطا کنند، اما کاملاً ممکن است که این حقوق را از آدمیان سلب کنند؛ زیرا حقوقِ آدمیان، ذاتی نیست.

علاوه بر این، خمینی خواستار آن است که هر انسانی باید تابع «خیر عمومی» باشد - یا به تعبیر دقیق‌تر، تابع «خیر امت اسلامی» باشد. این جهان‌بینیِ ضدّ لیبرال [جهان‌بینیِ خمینی] اجازه می‌دهد که حقوق افراد به‌خاطر خیر بالاتری نقض شود؛ زیرا خیر امت همیشه مقدم است. هنگامی‌که مصلحتِ امت اقتضا داشته باشد، سانسور و سرکوب و نقضِ حقوق بشر موجه است: آن‌کس که حاکمِ مسلمانان است، باید همیشه منفعتِ امت را در ذهن داشته‌باشد و از احساساتِ شخصی خود فاصله بگیرد؛ بنابراین، اسلام به منافعِ جمعی امت بر منافعِ فردی اولویت می‌بخشد و گروه‌های مختلفی را که منبعِ فساد و خرابکاری نسبت به امت بشری هستند، نابود می‌کند.

بدین ترتیب، خمینی این فرضِ لیبرالی را که انسان‌ها دارای «حقوقِ فردی در مقابل دولت‌»اند، انکار می‌کند. در نظر او [خمینی] حقوق بشر از «دسائس شیطان» است که یگانه منفعتِ آن «جلوگیری از پیروزی اسلام» است.

امروزه بسیاری از ایرانیان می‌اندیشند که اسلامْ راه‌حل نیست، دست‌کم اسلامی که محافظه‌کاران سوار بر مسندِ قدرت آن را تبلیغ می‌کنند؛ یعنی اسلامی که حقوق بشر را نقض می‌کند و خود را آشکارا غیردموکراتیک معرفی می‌کند، راه‌حل نیست. در نظام ایران، اراده‌ی مردم اهمیّتی ندارد بلکه این اراده‌ی خداست که تحقق می‌یابد، و اراده‌ی خدا، با تفسیر ولی فقیه که در رأس حکومت هم نشسته‌است، به‌دست می‌آید».

🔺#نصر_حامد_ابوزید، کتاب «اصلاح اندیشه‌ی اسلامی؛ تحلیلی تاریخی-انتقادی»، #ترجمه‌: یاسر میردامادی

* نصر حامد ابوزید (۱۹۴۳-۲۰۱۰) متفکر، روشنفکر و نواندیش دینی مصر بود که به دلیل نظریات و نگاه دگراندیشانه‌اش در باب قرآن، تاریخ و امر دینی، از جانب اسلام‌گرایان ارتدوکس مطرود شد و حتی محکوم به ارتداد و مجبور به تبعید شد. نگاه ابوزید، نزدیک به نگاه ارکون، سروش و شبستری بود.


#گزیده‌کتاب #حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 تجربۀ زیسته در مواجهه با تعصب دینی

🎙#نصر_حامد_ابوزید (+)

🔸این ویدئو حاوی گفتاری است از نصر حامد ابوزید (د. ۲۰۱۰)، اسلام‌پژوه پرآوازۀ مصری، که یک‌سال پیش از درگذشتِ او در استانبول ضبط شده است.

🔸ابوزید در این گفتار از زندگی و زمانۀ خود می‌گوید و در واقع می‌کوشد به‌ پرسش «من کیستم؟» پاسخی صادقانه و صمیمانه بدهد. او به سیر تحولات فکری‌اش در مقام متفکر و نویسنده اشاره می‌کند و به بیان تجربۀ زیسته‌اش در مواجهه با تعصب دینی به‌ویژه در فضای مصر در نیمۀ دوم قرن بیستم می‌پردازد. ابوزید خود را فردی مدافع مدارا و گفت‌وگو و پژوهش‌گری طرف‌دار مطالعۀ انتقادیِ همه‌چیز  و مخالف هر نوع بنیادگرایی معرفی می‌کند.

.


#تجربه‌زیسته #نواندیشی #بنیادگرایی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin