پس کی می رسیم؟
(درس‌های فلسفه برای کودکان: مفهوم زمان)

الهام فخرایی

برای شما پیش آمده که با فرزندتان به سفر بروید و تمام راه بیقراری کند؟ در مهمانی ها چطور؟ برای دانستن آخر یک داستان یا…؟! دن سنتات در کتاب “پس کی می رسیم؟” از دریچه چشم کودک به این موضوع نگاه کرده است. کودک داستان برای تولد مادربزرگ هیجان زده است، اما خیلی زود حوصله اش از جاده هزار کیلومتری سر می رود.

البته مفهوم “زمان” چه برای آنها که با فیزیک و #فلسفه آشنا هستند و چه مخاطب عام همیشه چالش برانگیز بوده است. حرکت نیز مهمترین مفهوم مکمل زمان در فلسفه محسوب می شود که “سنتات” به خوبی آن را در قالب یک “سفر” جاده ای و داستانی کودکانه نشان داده است.

در کتاب “پس کی می‌رسیم؟” می توانیم گذشت زمان را بطور خاص از زاویه دید کودک ببینیم؛ چرا زمان بعضی وقتها سریع می‌گذرد و بعضی وقتها آهسته و کند؟ چرا با ماشین مسیر کوتاه تر از اتوبوس و قطار است، چرا با هواپیما اینقدر سریع گذشت؟ سفر دریایی دفعه قبل چرا طولانی شد، پس چرا اینبار با قایق کوتاه بود؟ کی این مهمانی تمام می شود؟ پس کی به آنجا می رسیم؟ و… سوال هایی که احتمالا به گوش شما آشناست و نمونه هایی از آن را در این کتاب پیدا می‌کنید.

روایت دن سنتات می تواند صرفا دستمایه ای برای طرح موضوع بیقراری کودک در مواجه شدن با گذر زمان باشد یا ابزاری برای درک عمیق تر مفهوم “زمان”، هم به‌لحاظ فیزیکی، هم فلسفی و هم روانشناختی؛ بخصوص درک اینکه چطور احساسات، نگرش ها و هیجانات ما می تواند گذشت زمان را متاثر کند تا به سرعت بگذرد یا ملال آور؟

البته مساله اصلی کتاب رابطه زمان و کودک در چارچوب زندگی روزمره و از منظر روانشناختی است. اما به نظر می رسد این ناتوانی در لذت بردن از زمان حال یکی از مهمترین ضعف های انسان مدرن اعم از کودک و بزرگسال باشد؛ برای همه ما پیش آمده که نتوانیم یک آهنگ، فیلم، یک مکالمه یا متنی کوتاه و حتی یک تماشای ساده و … را تا آخر تاب بیاوریم؛ مهارتی که نیاکان ما هر چند شاید به جبر از آن برخوردار بودند.

انسان گذشته امکان تماشای آسمان پرستاره بی انتها و پروبال دادن به افکار و تخیلش را در افقی گسترده داشت و انسان امروز اغلب وقتش را در صفحه روشن کوچکی صرف اسکرول کردن می کند؛ عادتی که کم و بیش از والدين به کودکان هم منتقل شده است.

این ناشکیبایی در عنوان کتاب هم بارز است: پس کی می رسیم؟ و بعد از رسیدن “پس کی برمی گردیم؟”دن سنتات با تصویرگری هنرمندانه هم ملال و دلزدگی در چهره ها را به خوبی نشان داده است، هم با استفاده از شگرد وارونه کردن تصاویر کتاب این خستگی را پررنگ کرده و هم با تصاویر پرزرق و برق خیابان ها و لامپ های نئون دنیای مدرن و آینده را تداعی کرده است. در مقابل نمادهایی مثل دایناسورها، اهرام مصر، دزدان دریایی، نبرد رومی ها و غرب وحشی ما را به گذشته‌ می برند و سرانجام در تصویری آمیخته به تمام این عناصر به زمان حال می رسیم؛ مهمانی تولد مادربزرگ.

در این بخش داستان و در آستانه رسیدن به مقصد، کودک با خودش فکر می کند:

“جاده پر از پیچ و خم است و تو هیچ وقت نمی دانی زندگی تو را به کجا خواهد برد، پس با خیال راحت تکیه بده و از مسیر لذت ببر، ولی یادت باشد، هیچ هدیه ای با ارزش‌تر ... [ متن کامل  در اینجا]


مطالب مشابه را در مجله نقد کتاب کودک و نوجوان در سایت بخوانید.

#الهام_فخرایی

مشخصات کتاب:
عنوان فارسی: “پس کی می‌رسیم؟"
Are We There Yet
نویسنده: دن سنتات
مترجم: نیلوفر امن زاده
نشر پرتقال
گروه سنی: ۷ تا ۱۰ سال

#پس_کی_میرسیم
#یک_کتاب
#کاوشگری_فلسفی
#درس‌های‌روانشناسی‌برای‌کودکان

📌 رسانه شمایید؛ لطفا بازنشر کنید.


#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر

@RadioP4C
@RadioP4C

وطن

روزگاری کسی گفته بود که وطن را باید تبدیل به جایی کرد که بدترین مجازات برای دشمنانش، تبعید باشد.
دیگری گفته بود وطن باید جایی باشد که هیچکس زندگی در هر جای دیگری را به آنجا ترجیح ندهد.

درباره وطن بسیار با فرزندانش گفتگو کنیم.

قطعه پیشنهادی:
آوش گفت: ما هم وطنمان را جای دیگری می‌سازیم، وطن جایی است که به تو زندگی و شادی بدهد، نه ترس و نه... مرگ، جایی که در آن آرام بگیری، نه این که آواره‌ات کند.»

آبتین گفت: «وطن» جایی است که تو آبادش میکنی فرزند!
جایی که تو را سیر می‌کند و پناهت می‌دهد و تو از آبادانیش مراقبت می‌کنی، نه این که رهایش کنی تا بمیرد و پس از آن برایش سوگواری کنی.»

لحن راستان از تردید پر بود؛ پیدا بود برای سربازی چون او وارد شدن در گفت‌وگوی جمعی آسان نیست، اما همین که شروع کرد، خیلی‌ها برای شنیدن حرفهایش ساکت شدند:

راستان گفت:
«گفتی زندگی کوتاه است، راست میگویی آوش، زندگی کوتاه‌تر و بسیار بی‌اعتبارتر از آن است که بخواهی به چیزی که دوستش داری پشت کنی، که رهایش کنی تا نابود شود در حالی که دستش را به سوی تو دراز کرده و کمک می‌خواهد؛ حالا مادرت باشد یا کسی که دوستش داری یا وطنی که در آن زاده شده‌ای...»

منبع: کتاب "هفت جاویدان" از مرجان فولادوند

مفاهیم:
میهن، وطن، مادر، خاستگاه، ریشه، مراقبت، همبستگی، قوم، تعامل، تاریخ، فراموشی نسلی، صلح، خاطره، حقوق مدنی، کنشگری مدنی، آزادی، نان، نیاز، خواسته، هرم مازلو و...



#الهام_فخرایی

#یک_کتاب
#کاوشگری_ادبی
#کاوشگری_فرهنگی
#کاوشگری_تاریخی

#طرح_بحث_در_رادیوفبک
#رادیوفبک_مدرسه_مهارتهای_تفکر
@RadioP4C
@RadioP4C