«جایی که اتفاقات ساده تاریخی درباره مملکت خودمان هنوز محلّ بحث است و یک تفسیر و بیان واحد ندارد، اصرار بر پیش‌بینی آینده "جهان" پس از کرونا را درک نمی‌کنم.
.
در سال ۱۹۶۸ رییس ابرکمپانی آناکندا که در کار استخراج مس بود گفت که با قدرت تمام، صد تا پانصد سال دیگر پیش خواهیم رفت، چند وقت بعد با اختراع فیبر نوری و از رونق‌افتادن نسبی کابل‌های مسی، این کمپانی به مرز ورشکستگی هم رسید و فروخته شد.

پس از جنگ اول جهانی اهل نظر پیش‌بینی می‌کردند که هرگز اروپا دیگر روی جنگ به خود نخواهد دید یا زمانی می‌گفتند که اتحاد جماهیر شوروی بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی جهان در سال ۲۰۰۰ خواهد بود (در زمان احمدی نژاد پیش بینی می شد که نفت به بشکه‌ای دویست دلار هم برسد و این جماعت هم بر همین مبنا پول به باد می‌دادند).
.
کارل پوپر پیش‌بینی آینده را غیرممکن می‌دانست چرا که باور داشت ما نمی‌دانیم که در آتیه چقدر علم خواهیم داشت و چه میزان توانایی.

مسیر امور با یک تلنگر به سمتی دیگر می‌رود. تا همین سه ماه پیش آمریکا در یکی از بهترین موقعیت‌های اقتصادی خود قرار داشت که با آب دهان یک خفّاش درسوی دیگر کره زمین امروز دچار لرزش شده است».
.
- این متن از فیس‌بوک جناب فرهاد طباطبایی برگرفته شده است.
.

#کرونا #پوپر #جنگ_جهانی #کرونادرایران

@Tavaana_TavaanaTech

کارل پوپر و ابطال‌پذیری؛
سدی در برابر تعصب و مطلق‌انگاری

کارل پوپر، فیلسوف لیبرال قرن بیستم، با طرح مفهوم «ابطال‌پذیری» معیاری نو برای سنجش اعتبار باورها ارائه داد: هر نظریه‌ای که نتوان آن را در معرض آزمون و امکان رد شدن قرار داد، اساسا علمی و قابل اتکا نیست. این نگاه، نه‌فقط یک معیار معرفت‌شناختی، بلکه یک موضع اخلاقی و سیاسی نیز هست.

پوپر در کتاب The Logic of Scientific Discovery (منطق اکتشاف علمی) تاکید می‌کند که ما هرگز به «حقیقت نهایی» دست نمی‌یابیم، بلکه تنها می‌توانیم نظریه‌هایی را که هنوز ابطال نشده‌اند موقتاً بپذیریم. او می‌نویسد: «دانش ما حدس‌هایی است که هنوز رد نشده‌اند.» همین گزاره، بنیان فروتنی فکری است.

از نظر پوپر، تاریخ علم نشان می‌دهد که هیچ نظریه‌ای مصون از خطا نیست. آنچه امروز بدیهی می‌نماید، ممکن است فردا با شواهد تازه فروبریزد. بنابراین، اصرار بر قطعیت و مطلق‌انگاری، نه‌تنها غیرعلمی بلکه خطرناک است. او در The Open Society and Its Enemies (جامعه باز و دشمنان آن)، این روحیه را از ریشه‌های توتالیتاریسم می‌داند؛ جایی که یک «حقیقت مطلق» بر همه تحمیل می‌شود.

در سطح فردی، پذیرش ابطال‌پذیری به معنای زیستن با آگاهی از خطاپذیری است. چنین فردی به‌جای حذف دیگری، آماده‌ی شنیدن، نقد شدن و اصلاح است. تعصب، دقیقا از جایی آغاز می‌شود که باورها از آزمون‌گری می‌گریزند و به یقین‌های غیرقابل نقد بدل می‌شوند.

به این ترتیب، ابطال‌پذیری فقط یک ابزار علمی نیست؛ بلکه تمرینی برای مدارا و زیستن در جهانی است که در آن، هیچ اندیشه‌ای آخرین کلمه نیست.

#پوپر #تعصب #باور #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

چشم‌انداز ابطال‌پذیری
پادزهری برای تعصب در اندیشه کارل پوپر

کارل پوپر، فیلسوف برجسته لیبرال، با طرح نظریه ابطال‌پذیری (Falsifiability)، تحولی بنیادین در فلسفه علم و معرفت‌شناسی ایجاد کرد. او استدلال کرد که اعتبار یک نظریه علمی نه به اثبات‌پذیری قطعی آن، بلکه به امکان ابطال‌پذیری‌اش بستگی دارد. از این منظر، هیچ گزاره‌ای مصون از خطا نیست و هر باوری تنها مجموعه‌ای از گزاره‌هاست که هنوز شواهد نقض‌کننده آن ظاهر نشده‌اند.

سیر تطور دانش و مبارزه با مطلق‌انگاری
تاریخ علم و اندیشه بشر، گواهی روشن بر این حقیقت است که هیچ نظریه‌ای غایت معرفت نیست. نظریه‌های پیشین با کشف شواهد و ادله جدید کنار رفته و جای خود را به ایده‌های دقیق‌تر داده‌اند. پوپر با تکیه بر همین پویایی، پیکانی تیز به سوی مطلق‌انگاری و جزم‌اندیشی پرتاب کرد. او نشان داد که ادعای دستیابی به حقیقت مطلق و دست‌نخورده، بستر مناسبی برای شکل‌گیری سیستم‌های تمامیت‌خواه (توتالیتاریسم) و استبداد فکری فراهم می‌کند؛ نظامی که در آن مخالفان حذف شده و تکثر اندیشه‌ها سرکوب می‌گردد.

▪️رهایی از تعصب در عرصه فردی
در سطح فردی، پذیرش اصل ابطال‌پذیری نقشی کلیدی در اخلاقِ باور ایفا می‌کند. هنگامی که انسان بپذیرد باورهای امروزش موقتی و در معرض خطا هستند، از دام خطرناک تعصب می‌گریزد. این رویکرد، تساهل و تسامح را جایگزین جزم‌گرایی می‌کند و به فرد اجازه می‌دهد تا:
با روی باز به نقدها گوش فرا دهد.
از تحقیر و حمله به باورمندانِ آرا و عقاید متفاوت بپرهیزد.
فرآیند شناخت را حرکتی تدریجی، پویا و مبتنی بر آزمون و خطا بداند.

اندیشه پوپر به ما یادآور می‌شود که خردورزی واقعی در گرو شکاکیت سازنده، تواضع معرفت‌شناختی و فاصله گرفتن از جزمیت مطلق است.

#پوپر #گفتگو_توانا

@Dialogue1402