دیدگاه دکتر قرضاوی در حوزه‌ی دموکراسی و حقوق زنان، یکی از چالش‌برانگیزترین و در عین حال اثرگذارترین بخش‌های پروژه‌ی «وسطیت» اوست. او تلاش کرد میان «حاکمیت الهی» و «اراده‌ی مردمی» نوعی آشتی برقرار کند.

🗳 دموکراسی و حقوق زنان؛ قرائت میانه از سیاست و اجتماع

دکتر قرضاوی با نقد دو جریان «سکولاریسم رادیکال» و «سلطنت‌طلبی/خلافت‌گرایی سنتی»، مسیری را گشود که به «مردم‌سالاری دینی» نزدیک است.

۱. دموکراسی: ابزاری برای عدالت

قرضاوی دموکراسی را یک «دین» نمی‌دانست، بلکه آن را

«مجموعه‌ای از ابزارها» برای تحقق عدالت و جلوگیری از استبداد می‌دید.

🔸 نقد افراط: او نظر کسانی که دموکراسی را کفر می‌دانستند رد کرد و گفت: «مکانیسم‌های دموکراسی (مانند انتخابات و تفکیک قوا) با روح شورا در اسلام همخوانی دارد.»

🔸 موضع وسطیت: او معتقد بود دموکراسی بهترین ابزار بشری برای مهار «فرعونیت» سیاسی است. از نظر او، بیعت در صدر اسلام، ماهیتی مشابه با قراردادهای اجتماعی مدرن داشت.

۲. حقوق زنان: بازگشت به جایگاه تمدنی

در حالی که نگاه‌های سنتی حضور زن را به خانه محدود می‌کردند، قرضاوی بر «مشارکت فعال زن» در تمامی عرصه‌ها تأکید داشت:

🔸 حق رأی و انتخاب شدن: او از نخستین فقیهانی بود که با قدرت از حق انتخاب کردن و انتخاب شدن زنان در مجلس و مناصب سیاسی (جز ریاست عظمای کشور که در آن احتیاط می‌کرد) دفاع کرد.

🔸 تحصیل و اشتغال: او تحصیل زن را نه یک حق، بلکه یک «واجب» برای پیشرفت امت اسلامی می‌دانست.

🔸 نقد سنت‌های قبیله‌ای: قرضاوی بسیاری از محدودیت‌های اعمال شده بر زنان را نه ناشی از «شرع»، بلکه ناشی از «عادات و رسوم جاهلی» می‌دانست که به اشتباه جامه‌ی دین بر تن کرده‌اند.

۳. توازن میان «آزادی» و «ارزش‌های اخلاقی»

او در عین دفاع از دموکراسی، معتقد بود که جامعه‌ی مسلمان نباید به نام آزادی، ارزش‌های بنیادین اخلاقی و خانوادگی خود را قربانی کند. وسطیت در اینجا یعنی: «آزادی مسئولانه در چارچوب هویت اسلامی».

💡 نتیجه‌گیری

قرضاوی با این دیدگاه، «اسلام سیاسی» را از بن‌بستِ خشونت و تمامیت‌خواهی به سمت «جامعه‌ی مدنی» سوق داد. او معتقد بود که دین حق، از صندوق رأی نمی‌هراسد؛ زیرا با فطرت مردم سازگار است.

#فقه_سیاسی #دموکراسی_اسلامی #حقوق_زنان #یوسف_قرضاوی #نواندیشی #مشارکت_سیاسی

📲 در شبکه‌های اجتماعی همراه ما باشید: 

🔸 اینستاگرام 🔸 تلگرام 🔸 وب‌سایت 🔸 آپارات