✅ در روزهاي باقيمانده تا سخنراني برونو لاتور در دانشگاه صنعتي شريف، برخي از آراي ايشان جهت آشنايي بيشتر همراهان منتشر مي شود.

ℹ️ با ما همراه باشيد

@philsharif

📚 شناخت مقدماتی برونو لاتور (۱)

📃 از قرن نوزدهم که جامعه شناسی متولد شد، بسیاری از نگاه های بشر را به مفاهیم مختلف تغییر داد. جامعه شناسان ادعا می کردند که «حکومت» و «حاکمان»، بسیار بیشتر از آنچه تصور میشد، نه تنها تحت تأثیر جامعه اند بلکه حتی ساخته ی جامعه اند و لزوما یه مفهوم و نهاد ضروری نیستند. برخی جامعه شناسان در مورد اخلاق نیز چنین ادعاهایی کردند. دیگر مسائلی مثل «خوب»، «بد»، «نیک»، «ناپسند» و ... مفاهیمی ذاتی نبودند؛ بلکه از نقطه نظر این دسته از جامعه شناسان، قرارداد جامعه بودند.

📃 برخی جامعه شناسان حتی پا را از این هم فراتر گذاشتند و در مورد دین هم چنین اظهارنظری کردند. همینطور که از نظر زمانی جلوتر می آییم، می بینیم که برخی از جامعه شناسان بخشهای مختلفی از زندگی بشر را از برج عاج به پایین کشیدند و ادعا کردند که آنها چیزی جز قرارداد و اختراع جوامع نیستند؛ یعنی اگر شرایط و ویژگی های جوامع به گونه ای دیگر میبود، این مفاهیم (مانند نوع حکومت، نوع دین، نوع اخلاق و...) هم تغییر می کردند. به لیست این مفاهیم میتوانیم اینها را نیز اضافه کنیم: نوع سیستم اقتصادی، فرهنگ، غرایز و سلیقه های جنسی، معیارهای زیبایی شناسی و ...

🔍 اما تا نیمه های قرن بیستم، هنوز یک مفهوم در برج عاج خود مانده بود و کسی جرأت نکرده بود که آن را به نقد بکشد یا ادعا کند که این مفهوم نیز تحت تأثیر ویژگیهای جامعه است و حتی بالاتر از آن، ارزشها و آداب و رسوم و فرهنگ و نهادهای قدرت در جامعه میتوانند تغییرات اساسی در آن ایجاد کنند.

#سخنراني_لاتور
#دانشگاه_صنعتي_شريف

ادامه دارد...
@philsharif

📆 زندگي نامه لاتور

برونو لاتور در سال ١٩٤٧ در بورگاندی (نزدیک دیژون در فرانسه) متولد شد. او مطالعات اولیه خود را بر الهیات و فلسفه متمرکز کرد و پایان نامه اش را به اندیشه چارلز پگوی، متأله کاتولیک، اختصاص داد. وی مدرک دکتری اش را در سال ١٩٧٥ از دانشگاه تور فرانسه در زمینه فلسفه اخذ نمود.
لاتور برای گذراندن دوره سربازی راهی ساحل عاج شد. او زیر نظر مارک اوژه، انسان شناس، مطالعاتی درباره استعمار، نژاد و روابط صنعتی به انجام رساند. یکی از مواردی که لاتور در آنجا به بررسی آن پرداخت این بود که چرا مسئولان اجرایی ساحل عاج، از پذیرش تکنولوژی مدرن شانه خالی میکنند.
در سال ١٩٧٥ راجر گیلمن، برنده جایزه نوبل شیمی و هورمون شناسی عصبی، از لاتور دعوت کرد تا جهت انجام مطالعه ای انسان شناسانه به آزمایشگاه سالک واقع در "لاژولای کالیفرنیا" بيايد. پروژه مطالعاتی لاتور که مردم نگاری علم در این آزمایشگاه بود توسط ناتو تأمین اعتبار ميشد. "استیو ولگار" جامعه شناس بریتانیایی، در این پروژه او را همراهی ميکرد.
ماحصل این کار کتاب ارزشمند "زندگي آزمايشگاهي" است كه در سال ١٩٧٩ تاليف شد. لاتور پس از تألیف این کتاب از سال ١٩٨٢ تا ٢٠٠٦ در مرکز جامعه شناسی نوآوری در مدرسه معدن پاریس تدریس نمود.
در حال حاضر او در مرکز جامعه شناسی سازمان ها استاد است و نایب رئیس مؤسسه مطالعات سیاسی پاریس است. در سال ٢٠٠٧، لاتور یکی از پرارجاع ترین متفکران جهان بوده است.

#سخنرانی_لاتور
@philsharif

✅ در پست هاي آينده مطالبي درباره كتابشناسي لاتور منتشر خواهد شد.

ابتدا ليست كتب ايشان ارائه و بعد هر كدام به اختصار معرفي خواهند شد.

با ما همراه باشيد ...
@philsharif

📚 كتابشناسي لاتور

1975: نگارش کتاب «زندگی آزمایشگاهی»
1979: کتاب «زندگی آزمایشگاهی» با عنوان کامل "زندگی آزمایشگاهی: نحوه برساختگی اجتماعی فکت های علمی» نوشته شد.
1982-1980: طرح "رویکرد کنشگر- شبکه" توسط "مایکل کالون" و "برونو لاتور"
1986: نگارش دوم کتاب زندگی آزمایشگاهی با عنوان "زندگی آزمایشگاهی: نحوه برساختگی فکت های علمی"
1987: نگارش کتاب "علم در عمل"؛ پرارجاع ترین اثر لاتور
1988: نگارش کتاب "پاستوریزاسیون فرانسه"
1993: نگارش کتاب "ما هرگز مدرن نبوده ایم" (مهم ترین کتاب در حوزه مطالعات علم و تکنولوژی)
1996: نگارش کتاب "آرامیس، یا عشق به تکنولوژی"
1999: نگارش کتاب "امید پاندورا"
2005: نگارش کتاب "بازگردآوری امر اجتماعی"
2013: نگارش کتاب "بررسی حالات هستی"
2016: نگارش کتاب «مواجهه با گایا» (محور سخنرانی در دانشگاه صنعتی شریف)

#سخنرانی_لاتور
@philsharif

توضيحي درباره رويكرد كنشگر-شبكه
#سخنراني_لاتور
@philsharif

📚معرفی کتاب

📌لاتور در سال ١٩٧٩ به همراه «استیو ولگار»، جامعه شناس بریتانیایی، کتاب «زندگی آزمایشگاهی: برساختگی اجتماعی فکت های علمی» را تألیف کرد كه در ویرایش دوم با نام «زندگی آزمایشگاهی، برساختگی فکت های علمی» منتشر شد. این اثر به زعم بسیاری شناخته شده ترین اثر لاتور است و پس از «ساختار انقلاب های علمی» کوهن، مهمترین کتاب در مطالعات علم شناسی به شمار می رود.

📌لاتور در این کتاب با درکی متعارف نسبت به علم شروع می کند، یعنی حیطه ای که فقط به دانشمندان اختصاص دارد. در ادامه، با ارائه تحلیلی قوم نگارانه و شرح جزئیاتی که در آزمایشگاه اتفاق می افتد، نتیجه می گیرد که محیط آزمایشگاهی فرهنگ مختص به خود دارد. فکت ها پدیده هایی برساخته دانشمندان هستند. برساختگی فکت ها حاصل نزاع، مذاکرات و نقش آفرینی دانشمندان و دیگر عناصر موجود در آزمایشگاه است.

#زندگي_آزمايشگاهي
#سخنراني_لاتور
@philsharif

برونو لاتور: اول و آخر فلسفه
#سخنرانی_لاتور
@philsharif

📚 شناخت مقدماتی برونو لاتور (۲)

📃 مارکس وقتی میخواست از کارها و مطالعات خود تعریف کند، آنها را «علمی» قلمداد می کرد. پارتو، جامعه شناسی که تمامی وجوه زندگی بشر را مبتنی بر غرایز و غیرعقلانی میدانست، «علم» را تماما عقلانی میدانست. ماکس وبر وقتی از عقلانی تر شدن هرچه بیشتر جهان مدرن صحبت میکرد، یکی از شواهد این عقلانیت مدرن را در «علم» میدید. حتی وقتی رابرت مرتون، دانش جامعه شناسی علم را پایه گذاری کرد، همچنان تصویری اسطوره ای از «علم» و دانشمندان داشت. مرتون معتقد بود که معرفت علمی با معیارها و روش های عینی و غیرشخصی ارزیابی میشوند و دانشمندان بی طرفانه به کارشان میپردازند. او تصور می کرد در علم هیچ چیز مقدس نیست و به همه چیز، به گونه ای انتقادی نگاه میشود.

📃 اما در سال ۱۹۶۲ ورق برگشت. توماس کوهن کتابی با نام «ساختار انقلابهای علمی» منتشر کرد و با ارجاعات فراوان به تاریخ علم نشان داد که بسیاری از انگاره های متفکران پیشین در باب علم، هیچ ارتباطی با تاریخ واقعی علم ندارد. دانشمندان بی طرف نیستند و مخصوصا به نظریه ها و روش های خود پایبند و دلبسته هستند. در تاریخ علم خبری از معیار عینی و روش غیرشخصی نبود. برای مثال کوهن در باب نورشناسی مینویسد :«مجموعه ای استاندارد از روشها و یا پدیده هایی که هر محقق نور، شناخت خود را ناچار از به کار بردن و تبیین آن میداند، وجود نداشت». همچنین نشان داد که بسیاری از مسائل غیرعلمی مانند ارزشها، تکنیکها و دیدگاه های متافیزیکی جامعه علمی، در تاریخ علم مؤثر بوده است.

🔍 از ۱۹۶۲ به بعد فضا کمی برای نگاه نقادانه به علم بازتر شد. در سال ۱۹۷۹ کتاب دیگری منتشر شد که با نگاهی نزدیکتر به فرایند تولید علم پرداخت. نویسنده این کتاب، حدود دو سال را در یک آزمایشگاه با دانشمندان وقت گذراند تا به نوعی به زیر پوست علم نفوذ کند. این کتاب، «حیات آزمایشگاهی» نام دارد. نویسنده این کتاب، کسی نیست جز برونو لاتور!

#سخنرانی_لاتور
#دانشگاه_صنعتي_شريف

ادامه دارد...
@philsharif

📚معرفی کتاب

📌کتاب «پاستوریزه کردن فرانسه»، موردکاوی ای تجربی است که به درک بهتری از رویکرد کنشگر- شبکه می انجامد. در این کتاب استدلال می شود که موفقیت پاستور حاصل نزاع نیروها، اعم از علمی و سیاسی، و عامه مردم بوده است.

📌لاتور در این کتاب دو اصل را معرفی می کند:
🔸اصل هم ایجادی: جامعه و طبیعت در فرآیند برساخته شدن یک فکت «ایجاد می شوند».
🔸 اصل عدم تقلیل گرایی: پدیده های اجتماعی قابل تقلیل به فکت های علمی نیستند. او در این جا در تقابل با جامعه شناسی دورکیمی قرار می گیرد. لاتور فیزیک دان را راویِ عالم طبیعت و جامعه شناس را راویِ عالم اجتماعی میداند، به طوری که روایت هیچ کدام به دیگری قابل تقلیل نیست.

#سخنرانی_لاتور
@philsharif

پوستر #سخنراني_لاتور
#دانشگاه_صنعتي_شريف

يكشنبه ٢٧ فروردين
ساعت ١٥ تا ١٨
@philsharif

‍ 🔷🔹گزارش نشست انجمن علمی علوم اجتماعی اسلامی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در معرفی پروفسور برونو لاتور:

🔹آقای کوشا وطن خواه:
▪️از جامعه تا امر اجتماعی
فضای نظری لاتور تحت تاثیر ساختارگرایی فرانسوی بوجود آمده است. دو عنصر اصلی در رویکرد وی تاکید بر نیرو های اجتماعی و همسان سازی کنشگران طبیعی و انسانی است. مورد اخیر مبنای نظریه ی جامعه شناختی وی را تشکیل می دهد.
(Actor-Network Theory) ANT
همان رویکرد شبکه-کنشگر است. محور این رویکرد بحث بر سر نحوه ی ارتباط انسان و اشیاء است. در نگاه لاتور تمام اشیا اکتانت هایی هستند که در مرحله ی بعد با پیچیده شدن روابط میان شان به اکتور تبدیل می شوند. با توجه به مفهوم شبکه درنگاه وی، دوگانه ی عاملیت-ساختار از میان می رود. در این رویکرد تنها می توان از شدت و ضعف پیوندها و نه این دوگانه سخن گفت. از این جهت نمی توان وی را ساختارگرا دانست زیرا با توصیف شرایط و موقعیات تاریخی با استفاده از مفاهیم کلی مخالفت می کند و از جهت دیگر عاملیت نیز اصالت ندارد زیرا کنشگر انسانی یکی از اکتور ها یا اکتان های شبکه می تواند باشد.

🔹آقای محمدرضا قائمی نیک:
▪️لاتور و رویکرد شبکه-کنشگر
لاتور در بحث جامعه دنباله رو تارد است. تارد را پدر رویکرد کنشگر-شبکه و در مقابل دورکیم قرار می دهد و معتقد است اگر در سنت جامعه شناسی به جای دورکیم تارد مسلط می شد جامعه شناسی شکل دیگری پیدا می کرد. لاتور می گوید شناخت فرآیندی از مالکیت است و علم زمانی حاصل می شود که پیوند میان مونادها صورت بگیرد. از این جهت دورکیم را نقد می کند و معتقد است اساسا فرآیند شناخت اجتماعی به شکلی که جامعه شناسی دورکیمی مدعی است باید جهانشمول باشد، ممکن نیست.

🔹خانم زهره صادقی:
▪️لاتور و جامعه شناسی معرفت
لاتور در نسبت با جامعه شناسی معرفت موضعی انتقادی دارد و با رویکردی انسان شناسانه و مردم شناسانه وارد علم می شود. وی معتقد است جامعه شناسی سنتی و متاخر وزن بیشتر به کنشگران انسانی می دهد و کنشگران غیرانسانی و اجتماعی را نادیده می گیرد. وی به بررسی مکانیسم تولید علم می پردازد و در این فرآیند اشیاء و طبیعت را نیز دارای نقش فعال می داند. در عین حال مکانیسم تولید علم از آن جایی که کنشگران انسانی و غیرانسانی مداوما در حال تغییر هستند تغییر می کند.

🔹آقای مسلم صلحی راد:
▪️لاتور و جامعه شناسی پیوند
یکی از دغدغه های لاتور بحث های علم شناسی است. وی به دوره ای وارد شده که اجتماعیات به تحلیل های علم شناختی ورود پیدا کرده است. وی بدوا متاثر از مکتب ادینبورا در جامعه شناسی معرفت است. با مطالعات علم شناختی جدید تلقی جدیدی از تکنولوژی ایجاد شده و این که تکنولوژی علم در مقام کاربرد باشد زیر سوال رفته است. لاتور نشان می دهد مطالعات علم شناختی در مطالعات جامعه شناختی موثر است. همان طور که عکس آن هم صادق است. هم انسان و هم غیر انسان کنشگر محسوب می شوند بنابراین ما باید از شبکه ای از کنشگران سخن بگوییم. وی جامعه و امر اجتماعی را به تناسب رویکرد شبکه ای اش رد می کند ولی در عین حال بدنبال مرگ جامعه شناسی نیست بلکه بدنبال بازآفرینی نوعی جامعه شناسی است. انسان تنها سوژه نیست بلکه ترکیبی از سوژه و ابژه است. ما در نسبت با تکنیک و اشیاء پیرامونی هستیم. ابژه های مصنوع انسانی سوسیو-تکنیکال هستند. انسانها نیز سوسیوتکنیکال هستند. وی دوقطبی های سوژه-ابژه، طبیعت-جامعه را رد می کند و معتقد است طبیعت و جامعه خود نتیجه هستند و نمیتوانند به عنوان نقطه شروع تحلیل به کار روند. آن چه در بطن هر شیء موجود است حاصل کنش انسان و غیر انسان است.

@utsaiss
@philsharif

📚 شناخت مقدماتی لاتور (۳)

📃 لاتور برای نوشتن کتاب «حیات آزمایشگاهی» ۲۲ ماه از نزدیک یک آزمایشگاه زیست شناسی مولکولی را بررسی کرد؛ از این جهت نتیجه مطالعاتش در این کتاب بیشتر به سمت انسان شناسی گرایش دارد تا جامعه شناسی. لاتور به دنبال پاسخی برای یک پرسش ساده بود :«دانشمندان دقیقا در آزمایشگاه چیکار میکنن؟»

📃 لاتور به یک آزمایشگاهی در موسسه «سالک» رفت و مطالعاتش را آغاز کرد. او «تقریبا» تمامی کارهای روزمره ای را که در آزمایشگاه انجام میشد یادداشت میکرد؛ از قیبل اجرای آزمایشها، نحوه ورود و قرارگیری کارکنان اداری و آزمایشگاهی، نوشتن مقالات، نحوه کار نظافتچی فیلیپینی و صحبت کردن افراد با یکدیگر. اما نوشتن چنین جزییاتی از یک آزمایشگاه، به چه درد لاتور میخورد؟

📃 برای مشخص شدن جواب این پرسش، باید کمی به عقب تر و نزد رابرت مرتون برگردیم. مرتون معتقد بود میان جامعه و علم یک مرز و دیوار نفوذناپذیر وجود دارد. هر نقشی که دانشمند در جامعه داشته باشد، مثلا یک پدر، یک فرد از طبقه متوسط جامعه، یک فعال سیاسی طرفدار فلان حزب یا ...؛ هیچ تأثیری بر کار دانشمند در آزمایشگاه نمیگذارد.

📃 اما لاتور دقیقا برخلاف مرتون می اندیشید. او معتقد بود نه تنها تمامی این فرایندهای اجتماعی خارج از آزمایشگاه بر کار دانشمند در داخل آزمایشگاه تأثیر میگذارد، بلکه حتی خود این کنشهای اجتماعی (و نه فقط پیامدهایشان) وارد آزمایشگاه میشوند: درخواست برای اعتبار علمی بیشتر، عطش برای کسب درآمد، تأثیرگذاری و جهت دهی نهادهای بودجه دهنده بر مسیر آزمایشها، محافظه کاری دانشمندان در توضیح ریز به ریز مراحل کارشان، رقابت آزمایشگاهها با یکدیگر و ... .

🔍 بنابراین طبیعت و قوانین آن و ذات اشیا، محصول آزمایشگاه و روابط موجود در آن است، نه واقعیتی از پیش موجود و تغییرناپذیر.
در پایان لازم است اشاره شود که علیرغم شباهتهای زیادی که بین لاتور و برساخت گرایان اجتماعی مشاهده میشود، اما لاتور اختلاف نظراتی نیز با آنها دارد.

#سخنرانی_لاتور
@philsharif

#چكيده #سخنراني_لاتور

فردا ساعت ١٥
#دانشگاه_صنعتی_شریف

@philsharif

سخنراني عمومي گروه فلسفه علم
دکتر گلشني
"ضرورت عنايت دانشكده هاي مهندسي و علوم پايه به فلسفه و فلسفه علم"
چهارشنبه ٣٠ فروردين
ساعت ١٣:٣٠ تا ١٥:٣٠
سالن جابر بن حيان

#انجمن_فلسفه_علم_شريف
@philsharif

سخنراني پروفسور برونو لاتور در دانشگاه صنعتي شريف با همكاري معاونت فرهنگي
#انجمن_فلسفه_علم_شريف
#دانشگاه_صنعتي_شريف
@sharifdaily
@philsharif

به پايان آمد اين دفتر
حكايت همچنان باقي

#برونو_لاتور
#انجمن_فلسفه_علم_شريف
#دانشگاه_صنعتي_شريف
@sharifdaily
@philsharif

🌐 "کانال #SSN، تنها کانال خبررسانی مشارکتی گروههای #دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف"

✅ به ما بپیوندید:

🔊 : @SharifStudentsNews

📚 برهان «معجزه ممنوع» چیست؟

📃 رئالیستهای علمی، آن دسته از فلاسفه علم هستند که معتقدند «هویات نظری مانند الکترون و میدان مغناطیسی واقعا در عالم هستی وجود دارند و صرفا ساخته نظریات و ذهن ما نیستند». یکی از مهمترین استدلالهایی که به نفع این عقیده به شمار می آید و توسط فلاسفه ای همچون هیلاری پاتنم مطرح شده، برهان «معجزه ممنوع» نام دارد.

📃 این برهان بیان میکند که نظریات علمی، توفیق تجربی بسیار بالایی دارند: آنها هم پیش بینی های بسیار دقیقی انجام داده اند و میدهند؛ و هم اینکه در تکنولوژی و ابزارسازی، بسیار به کار ما آمده اند. بهترین تببین برای توفیق تجربی علوم طبیعی، این است که نظریات علمی دارای صدق (تقریبی) هستند و ماهیات نظری آنها (مانند الکترون و ...) در حقیقت به اشیایی در جهان واقع ارجاع میدهند.

🔍 همچنین این برهان میگوید که اگر نظریه های علمی، همگی کاذب میبودند (چیزی به نام الکترون و هویات نظری دیگر این نظریات، در جهان واقع وجود نمیداشتند) آنگاه ما چاره ای نداشتیم جز اینکه تمامی موفقیت های تجربی علوم طبیعی را معجزه بدانیم. یعنی هربار که در هر گوشه دنیا، این نظریات آزمایش شدند و از نظر تجربی موفق بودند، یک معجزه رخ داده است!! و از آنجا که از نظر پاتنم، معجزه امری موجه نیست، پس چنین فرضی اشتباه است و نظریات علمی کاذب نیستند. در واقع، پاتنم معتقد است که موفقیت تجربی یک نظریه، به دلیل این است که آن نظریه (تقریبا) صادق است.

#فلسفه_علم
#رئالیسم_علمی
#هیلاری_پاتنم
@philsharif