This month, we revisit protests and crackdowns in Iran in recent years, examining recurring patterns of repression and cases that remain unresolved years later.

Four years ago, on September 30, 2022, Islamic Republic security forces opened fire on people in Zahedan—both protesters outside Police Station No. 16 and worshippers gathered inside the Great Mosalla.

That afternoon, at least 94 people were killed. Forty-five were killed inside the Great Mosalla, where thousands had gathered for Friday prayers. Fifteen of the victims were children.

To this day, no commander or official responsible for ordering the killings has been held accountable. Complaints were shelved, families were subjected to pressure, and “terrorists” were blamed for the killings.

In January 2026, the same patterns of repression were repeated—this time on a far larger scale across Iran.

We revisit Zahedan’s Bloody Friday because the case was never closed.

Read the full report of Bloody Friday in Zahedan at:

https://iranhrdc.org/bloody-friday-in-zahedan/#_ednref76

@iranhrdc
#IranProtests
#BloodyFridayZahedan
#BloodyFriday
#EndImpunityInIran
#HumanRightsInIran

ایران: وقتی تبعیض به یک نظام تبدیل می‌شود

در ایران، نابرابری جنسیتی در قوانین نهادینه شده و از طریق ساختارها و سازوکارهایی که زندگی خانوادگی، رفت‌وآمد، پوشش و ظاهر، آموزش، اشتغال و مشارکت زنان و دختران در عرصه عمومی را تنظیم و محدود می‌کنند، بازتولید و تقویت می‌شود. اما برای درک ابعاد این تبعیض، باید به شیوه اجرای این قوانین نیز توجه کرد.

زنان و دخترانی که در برابر حجاب اجباری ایستادگی کرده‌اند، با نظارت و کنترل، بازداشت، حبس، خشونت، تعقیب قضایی و دیگر اشکال اجبار و اعمال زور روبه‌رو شده‌اند. مقاومت زنان همچنین می‌تواند با سازوکار گسترده‌تر سرکوب درهم‌تنیده شود؛ سازوکاری که شامل بازداشت خودسرانه، شکنجه، ناپدیدسازی قهری و دیگر نقض‌های جدی حقوق بشر است.

این وضعیت یک پرسش حقوقی عمیق‌تر را مطرح می‌کند: آیا قوانین تبعیض‌آمیز، نهادهای دولتی، اجرای قهری و سازوکارهای سرکوب در کنار یکدیگر عمل می‌کنند تا نظامی مبتنی بر سلطه جنسیتی را ایجاد و حفظ کنند؟ در همین نقطه است که مفهوم «آپارتاید جنسیتی» از منظر حقوقی اهمیت می‌یابد.

آپارتاید جنسیتی در حال حاضر به‌عنوان جرمی مستقل در اساسنامه رم به رسمیت شناخته نشده است. با این حال، توصیه عمومی شماره ۴۰ کمیته رفع تبعیض علیه زنان (CEDAW) خواستار جرم‌انگاری آپارتاید جنسیتی در حقوق بین‌الملل شده است؛ از جمله از طریق پیش‌نویس کنوانسیون جرایم علیه بشریت که هم‌اکنون در حال مذاکره است.

در مورد ایران، پرسش تنها این نیست که آیا تبعیض وجود دارد. پرسش اصلی این است که آیا قوانین، نهادها و سازوکارهای اجرای قهری در کنار یکدیگر عمل می‌کنند تا نظامی مبتنی بر سلطه جنسیتی را حفظ و بازتولید کنند و آیا حقوق بین‌الملل ابزارهای لازم برای پاسخ‌گو کردن مسئولان چنین نظامی را در اختیار دارد یا نه.

@iranhrdc
#از_نگاه_او
#روز_جهانی_دختر
#روز_دختر
#آپارتاید_جنسیتی
#ایران
#حقوق_بشر

Iran: When Does Discrimination Become a System?

In Iran, gender-based inequality is embedded in law and reinforced by institutions that regulate women’s and girls’ family lives, movement, appearance, education, employment, and participation in public life. Then look at enforcement.

Compulsory hijab is not simply a rule on paper. Women and girls who challenge it have faced surveillance, arrest, detention, violence, prosecution, and other forms of coercion. And when women resist, gender-based restrictions can intersect with a broader machinery of repression, including arbitrary detention, torture, enforced disappearance, and other serious human rights violations.

This raises a deeper legal question: “Do discriminatory laws, state institutions, coercive enforcement, and repression operate together to create and maintain a system of gender-based domination?”

That is where the concept of gender apartheid becomes legally significant.

Gender apartheid is not currently recognized as a standalone crime under the Rome Statute. But CEDAW’s General Recommendation No. 40 calls for the codification of gender apartheid as a crime under international law, including through the Draft Crimes Against Humanity Convention currently under negotiation.

For Iran, the question is therefore not only whether discrimination exists. It is whether law, institutions, and coercive enforcement work together to sustain a system of gender-based domination—and whether international law is equipped to hold those responsible to account.

@iranhrdc
#ThroughHerEyes
#InternationalDayOfTheGirl
#DayOfTheGirl
#GenderApartheid
#Iran
#HumanRights