📘«کریستین ژامبه» و ملاصدرا

✍🏻 #مسعود_باب‌الحوائجی

🍂 «کریستین ژامبه» که اخیرا به عضویت آکادمی معتبر سوربن فرانسه انتخاب شد، اصالتا عرب الجزایری است که بیشترین مطالعات او در زمینۀ فلسفه صدراست. او پس از شور و شر گرایش چپ مائوئیستی در جوانی‌اش، در زمره‌ی شاگردان ممتاز هانری کربن درآمد و تا امروز با رویکرد استاد نامدارش به فلسفۀ صدرا و فیلسوفان اشراق پرداخته؛ دو سال پیش هم در چنین روزی به ایران آمد و جایزۀ حکمت صدرا را دریافت کرد.

🍂 شاید مهمترین کتاب وی در این زمینه: «کنش هستی: فلسفه‌ی وحی در ملاصدرا» باشد. او در مقدمه‌ی این کتاب، دلایلی علیه این دیدگاه آورده که: «چرا ملاصدرا چیزی برای علم و دوره‌ی مدرن ندارد؛ به تعبیر دیگر، چرا آبشخورش تنها در خاک «متاقزیک» ریشه دارد و صرفا موضوعی برای مطالعات فاضلانه و تاریخ فلسفه است؛ نوعی کنجکاوی دانشورانه، یا حتی یک کالای نمایشی عتیقه و مهجور که مناسب موزه است». برخلاف مورخان فلسفۀ عرب که متون این جنس از فلسفه را در «فارابی و ابن‌سینا و کندی و ابن‌طفیل و ابن‌رشد» محدود کرده و سنت فلسفی را زیر خروارها شن از تفاسیر تکراریِ بی‌حاصل دفن‌شده می‌بینند، درست به همان شکل که متافیزیک غربی در ایدئالیسم آلمانی قرن نوزدهم به پایان رسید. آخرین حلقه‌ی این فیلسوفان عرب شاید «محمد عابد جابری» بود که در مورد آنچه فلسفه‌ی ابن‌سینا و بعدها فلسفۀ اشراق نامیده شده، تعبیر «عرفان غیرعقلانی» را به کار می‌بُرد.

🍂 ژامبه تمام تلاشش، دفاع از «کنش هستی‌شناسانۀ» صدرا در برابر چنین رویکردی‌ست که به تعبیر فوکویی، می‌شود روش او را «دیرینه‌شناسی و تبارشناسی فلسفۀ صدرا» نامید؛ اما نتیجه‌ی این مطالعات، نه لزوماً فلسفه‌ای مدرن شد، بلکه محصول کار ژامبه به «هرمنوتیک معنوی و عرفانی» ختم شد که از قبیل همان «تئوسوفیای کُربنی» است؛ به زعم ژامبه، الهیات صدرایی، یک علم دیالکتیکی صرفاً در حوزه‌ی اعتقادات است که آغشته‌ی روایت یونانی هم شده‌‌است. فیلسوفانی از قبیل صدرا که مابعدالطبیعه را صرفا «مدخلی به فلسفه‌ی حقیقی» می‌دانند، ناخواسته ابن فلسفه را به «نشیب اخلاق و تعالی و ابعاد روحی و مرگ و معاد» لغزانده‌اند.

🍂 به طور نمونه، اگر به فهم «آزادی» از منظر صدرا بنشینیم، بی‌تردید در بافت مدرن غربی از آزادی، به تضاد می‌رسیم؛ چرا که آزادی در نگرگاه صدرایی، به الگویی از «تجربه‌گرایی معنوی» ختم می‌شود که تجلی‌ و اوجش، همان ادبیات صوفیانه و عرفانی‌ست، اما صدرا این عتیقه‌جات شناختی را برای درک التزامات اسلامی و بنیاد هستی‌شناختی‌اش به کار می‌گیرد، که ژامبه آن را «ساخت‌گشایی» از سیاست گفتمانی صدرا نسبت به اعتقادات اسلامی می‌نامد؛ به همین دلیل هم در مقدمه‌ی کتابش تصریح می‌کند که:

هر تلاشی برای «توجیه مدرن بودن علم یا فلسفه اسلامی»، کاملاً بی‌وجه و هم‌ردیف با «تناقض لفظی»ست و این سنخ از فلسفه، تنها با ریتم خود و قطعیت‌های مستقل خودش است که به حیاتش تا زمانه‌ی ما تداوم بخشیده؛ درست به موازات تمامی منازعاتی که «اسلام سیاسی»، «اسلام معنوی» را در خون غوطه‌ور کرده است.

تصویر از کریستین ژامبه در کنار هانری کربن مربوط به سفر آنها به اصفهان در دهه هفتاد میلادی است.


#فلسفیدن #بازاندیشی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @translate52arabic

📺 بررسی برهان صدیقین ملاصدرا

🎙#زئوس


#فلسفیدن #مغلطجات
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 ترور یا حادثه؟ (۳) (+)
— تحلیل فنی سقوط بالگرد رئیسی

🔸شرح حادثۀ سقوط بالگرد

🔸نکات مهم حادثه و بررسی محل لاشه

🔸جمع‌بندی و پاسخ به برخی شایعات


🗄پست مرتبط
🚁 خاکِ دروغ‌گویی به چشم همه می‌رود!
📕ملاحظاتی پیرامون سانحه بالگرد رئیس جمهور
📕حادثه یا ترور؟ (۱)
📕حادثه یا ترور؟ (۲)

#پادکستکش #نظامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin