📘از عرضه‌اندام در صحنه‌های بین‌المللی دست بردارید!

✍🏻 #بیژن_اشتری

🔻عالی‌جناب سولژنیتسین ۵۰ سال پیش، به رهبران شوروی توصیه‌ای کرد برای اصلاحِ عملکرد غلطشان. خوشبختانه رهبران شوروی به این توصیه گوش نکردند و ساقط شدند و جهان را از شر خود رهانیدند. سولژنیتسین گفت:

آقایان! عرضه‌اندام در صحنۀ جهانی را داوطلبانه رها کنید و به رتق‌و‌فتق امور داخلی بپردازید. بیایید کمی از خیال‌پردازیِ نافرجام در عرصۀ سیاست خارجی دست بردارید.

از این مسابقۀ چشمگیر، اما بی‌حاصل، در عرصۀ فضایی و تسلیحاتی دست بردارید. از مسلح‌کردن خودمان و دیگران دست بردارید و در عوض، توجه خود را معطوف به سازندگی کشورمان کنید.

امروز برای ملت ما، آبادانی و توسعۀ اقتصاد ملی بسیار مهم‌تر از گسترش نفوذ در خارج کشور است.

به گواهی تاریخ، کشورهایی که سازندۀ امپراتوری‌ها بوده‌اند، همواره زیان اخلاقی دیده‌اند.

رهبران ما حق ندارند که به دنبال اهداف انترناسیونالیستی باشند و سرمایه‌های ملی را صرف آن کنند؛ درحالی‌که ملت خودمان اخلاقا رو به تباهی و انحطاط می‌رود.

تکرار می‌کنم، نباید بیش از این در پی رویای عظمت‌طلبانه‌ی فتح جهان باشید. باید برای همیشه از این هدف‌ها چشم بپوشید؛ وگرنه عاقبت روزی همه‌چیز بر سرمان خراب خواهد شد.

قاره‌ها و کشورها سر جای خودشان باقی می‌مانند، شما نمی‌توانید از مسکو برای آنها تعیین تکلیف کنید.

شما باید حل مسائل داخلی را در سرلوحۀ کارهای خودتان قرار بدهید و به رشد سالم و اخلاقی ملت بیاندیشید.

به فکر تربیت کودکان و نجات آب و خاک روسیه و سالم‌سازی محیط‌زیست باشید، نه در بند تسخیر فضا و رسالت‌های من‌درآوردی جهانی.

و خدا لعنت کند استالین را که به سربازان ما یاد داد، جنگیدن در سرزمین‌های بیگانه عمل نیک و شایسته‌ای است!

#سیاست
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘درس‌های ترور هنیه در تهران

✍🏻 #رحیم_قمیشی

🍂 اسرائیل ۱۰ ماه است تمام غزه را شخم زده، اما نتوانسته فرماندۀ نظامی حماس را در آنجا پیدا کرده و از بین ببرد، ولی در تهران به‌آسانی به هدف بزرگتری رسید. رهبر حماس را از میان برداشت. ما فهمیدیم آنجایی که در محاصره و اشراف کامل اطلاعاتی اسرائیل است، غزه نیست، لبنان نیست، قطر هم نیست، ایران است!

🍂 هنیه دیروز در آغوش رهبری و پزشکیان قرار داشت و از هر دو شنید «نگران نباشید، که پیروزی را بزودی در آغوش خواهید گرفت». البته که امروز خواهند گفت منظور ما از پیروزی، همان «شهادت» او بوده‌است، ولی ما متوجه شدیم معادلات و اتفاقات هرگز قابل پیش‌بینی نیستند، و آن‌ها که ادعا می‌کنند از سال‌های دور آینده خبر دارند، از یک ساعت پس از آن هم بی‌خبرند.

🍂 اسماعیل هنیه پس از عملیات ۷ اکتبر، کشته‌شدن ۱۲۰۰ شهروند اسرائیلی، و خواندن نماز شکر، هرگز پاسخ نداد این عملیات قرار بود به کجا بینجامد؟! آیا کشته شدن ده‌ها هزار فلسطینی بی‌گناه برایشان قابل پیش‌بینی نبود؟ چقدر هزینه کردند و چقدر به هدف رسیدند؟ همیشه به پس از پایان جنگ وعده می‌دادند؛ امیدوارم نزد خدا بتواند توضیح بدهد، جنگی که شروع کرد آیا با برنامه بوده؟ اگر بوده، این چه وضعیتی‌ست؟ اگر نبوده، چرا آغازش کردند؟

🍂 در نهایت، اسرائیل نشان داد دیروز می‌توانسته بیت و مجلس را هم هدف قرار دهد، با توجیه ترور دشمنش هنیه، اما نخواست. آیا می‌توانیم بگوییم او ایران را در وضعیت فعلی نیاز دارد، تا بتواند هم با اعراب و هم با اروپا و آمریکا بخوبی نرد عشق بازی کند؟

🍂 من همچنان معتقدم نقش روسیه و نفوذی‌هایش را در کشورمان، در حوادث منطقه، در درگیری غزه، در تحریم‌های ایران، و در بدبختی مردم، نباید دست‌کم گرفت. شاید سال‌ها بعد روشن شود، همه ما در پازلی بازی می‌کرده‌ایم که نیازهای برخی قدرت‌های جهانی را برآورده می‌کرده‌است. شاهد من، ترور هنیه در تهران!

🍂 شاید دستپاچگی در تلافی کور و شتابزدۀ این ترور، تکمیل‌کنندۀ پازل ابرقدرت‌ها باشد! عاقلانه آن است این روزها، بر طبل تلافی سریع نکوبیم. اسرائیل به ایران تجاوز کرده، اما پاسخ تجاوز باید حساب‌شده و عاقلانه باشد.


#سیاست
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🔻وقتی نهادهای امنیتی مملکتی کارشان این شده:

‏- دختران را به بهانه حجاب دستگیر کنند و اسمش را بگذازند «امنیت اجتماعی»

‏- اساتیدی که بلند فکر می‌کنند را دستگیر کنند و اسمش را بگذارند مهار «نشر اکاذیب»

‏- جوانانی که صدای مردم هستند مثل شروین حاجی‌پور را ببرد و از خنثی‌سازی «اقدام علیه امنیت ملی» بگویند.

‏🔺جای تعجب نیست که حفره‌های امنیتی چنان گشاد شود که در شامگاه مراسم تحلیف، اسرائیل محل دقیق سکونت اسماعیل هنیه را بداند و پهپادش به آرامی به او برسد.

✍🏻 #احمد_وخشیته


#حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 جنگ احتمالی حزب‌الله لبنان و اسرائیل

@mili_podcast


#نظامی #سیاست
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 تَفَأُل ‎پزشکیان به قرآن در بدو ورود به ساختمان نهاد ریاست جمهوری

🍂 سالی که نکوست، از بهارش حسابی پیداست:) اون‌طرف بوسۀ تحلیفش بوسۀ مرگ و تحقیر تاریخی و تنش‌های مخربِ محتملِ دامنه‌دار شد توسط یهوه، این‌جام الله تا آخرین درجهٔ ممکن گذاشت تو کاسش‌ تا شاید کمتر با قرآن و نهج‌البلاغه بازی کنه:)

🙂 پوزیده به گلپایگانی:

ببین چی اومد!
قَالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم...

شما هم داخل دوزخ شوید با آن گروه از جن و انس که پیش از شما بودند!

در آن وقت هر قومی که به دوزخ شوند قوم دیگر (از همکیشان خود) را لعن کنند، تا آن گاه که همه در آتش دوزخ فراهم شوند، زمرۀ آخرین درباره فرقۀ اول گویند که «خدایا، اینان ما را گمراه کردند؛ پس عذابشان را از آتش افزون و مضاعف گردان!». الله گوید: «همه را عذاب مضاعف است و لیکن شما آگاه نیستید».

🙃 تَفَأُل رئیسی به حافظ:

دور فلکی یک سره بر منهج عدل است
خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

- معلوم نیست سر پزشکیان چه بلایی می‌آد!
از پیش‌بینی‌های شما همیشه می‌ترسیم:) چهار سال دیگه ممکنه انتخاباتی بشه...
- به چهار سال دیگر نمی‌رسه!

🎙دکتر #احمد_بخارایی (جامعه‌شناس)


#حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 هیئت مورد علاقۀ من :)

🍂 برایان هیو وارنر (انگلیسی: Brian Hugh Warner؛ زادهٔ ۵ ژانویهٔ ۱۹۶۹) که با نام مریلین منسون شناخته می‌شود، خواننده، ترانه‌نویس، بازیگر، نقاش و نویسندهٔ آمریکایی است. او برای خصوصیات شخصیتی‌اش بر روی صحنه و تصویر جنجالی‌اش بعنوان خوانندهٔ اصلی گروهی به همین نام شهرت دارد. او این گروه را در سال ۱۹۸۹ با گیتاریست اسکات پوتسکی تشکیل داد و او تنها عضو ثابت آن باقی مانده‌است. نام هنری او مانند سایر اعضای مؤسس گروه، با ترکیب و کنار هم قرار دادن نام دو نماد فرهنگی آمریکایی متضاد شکل گرفت: نماد جذابیت مریلین مونرو و مجرم بدنام چارلز منسون.

🍂 منسون را یکی از جنجالی‌ترین چهره‌های موسیقی هوی‌متال می‌دانند و در طول دوران فعالیت حرفه‌ای‌اش، درگیر جنجال‌های متعددی بوده‌است.

#فان
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 افتتاحیۀ المپیک و تخیلاتِ رائفی‌پورِ مسیحیان

🍂 ناتوانیِ بشرِ دین‌خو در کنار زدنِ عینکِ اساطیر-خدایان موروثی، و نگریستن به جهان آنگونه که هست، با کمترین پیش‌فرض، یک ناتوانیِ لذت‌بخش است. اضطرابِ سوژه برای شناخت جهان به کمینه می‌رسد و در توهم آن می‌افتد که جهان امری مکشوف است و تمامی رازهای آن در کتابی مقدس است که مفسرین آن، بمثابه سخنگویان خدا/امر مطلق، بر بخش وسیعی از آن اشراف دارند، و مسئولیت او هیچ نیست جز شنیدنشان و اطاعت کردنِ فرامین‌شان، هرچقدر هم سخنانشان آشفته و تناقض‌آمیز و بدون استدلال‌های منطقی و غیرمغالطی باشد.

🍂 این برداشته‌شدنِ حس مسئولیت و اضطرابِ ناشی از آزادی و آگاهی به جهل فراگیر، خطرناک‌ترین هدایایی هستند که اعتقاد به شخص می‌دهد، و او را بدل به رمه‌ای از رمگان یک نهاد سیاسی به‌نام کلیسا و... و سران آن نهاد قدرت می‌کند.

🍂 حجم سخنانِ مهملِ این فرد از حد خارج است. آن بخشی که سخنانش را جالب می‌کند، ارجاع به واقعیت‌های سیاسی منطقه است و اطلاع حداقلی‌‌‌اش از نقشه‌ای که برای ایران دارند؛ وگرنه کمترین درکی از ماهیت مواجهۀ نمادین در فضایِ سرگرمی‌محورِ پسامدرن ندارد.

#خواب_عمیق
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘ترور اسماعیل هنیه و جریان عادی‌سازی

✍🏻 دکتر #احمد_فعال

🍂 نویسندۀ این یادداشت تا این لحظه علاقه‌ای به اظهارنظر دربارۀ دولت چهاردهم ندارد. بنا به یادداشت‌ها و تحلیل‌هایی که تاکنون نوشته‌است، مسئلۀ نرمالیزاسیون و یا عادی‌سازی را مبرم‌ترین مسئله کشور می‌شناسد. از آنجا که جمهوری اسلامی "سیاست‌ِخارجی‌محور" است و "فاقد سیاست داخلی" است، جریان عادی‌سازی، حکمرانان جمهوری اسلامی را در بحران‌سازی و سیاست خارجی، خلع سلاح، و حکمرانان را ناگزیر می‌کند تا به سیاست داخلی بیاندیشند.

🍂 تا این لحظه، جز یک رشته از اظهارنظرهای متناقض، معلوم نیست برنامۀ رئیس دولت چهاردهم چیست؟ اما امر مهم و مسلم این است که اصلاح‌طلبان، خوب باشند و یا بد، نظر موافق با آنها داشته‌باشیم و یا مخالف، دنبال عادی‌سازی هستند.

🍂 هم دولت روحانی و هم دولت خاتمی و هم دولت چهاردهم، دنبالِ عادی‌سازی بودند و هستند.

🍂 عادی‌سازی در ذهن با عادی‌سازی "در واقعیت" دو امر متفاوت است؛ نه دولت خاتمی موفق به عادی‌سازی شد، و نه دولت روحانی، تنها به این دلیل که نه ساختارهای حقوقیِ متناسب با عادی‌سازی وجود داشت، و نه ارکان نظام تمایلی به عادی‌سازی داشتند.

🍂 اکنون هم رئیس دولت چهاردهم که مهمترین ویژگی او ساده‌اندیشی تا حد ساده‌لوحی است، نه درکی از جریان عادی‌سازی دارد و نه درکی از عوامل غیرعادی‌سازی.

🍂 اما اینکه از من بپرسید ایشان دنبال عادی‌سازی‌ست و یا خیر؟ و یا بنا بر این است که امکان عادی‌سازی از طریق ارکان نظام تقویت شود و یا خیر؟ این آن چیزی است که تا این لحظه از اظهارنظر درباره آن امتناع خواهم کرد. و از این نظر، دربارۀ خوب و بد آن، فعلاً بعنوان یک تحلیل‌گر مسائل نظری، خودداری خواهم کرد، و تنها مایلم بعنوانه یک ناظر، نظاره‌گر امور واقع شوم،‌ و اظهارنظر را به آینده موکول کنم.

🍂 اگر اظهارنظرها و رفتارهای متناقض ایشان نبود، شاید روشن‌تر و زودتر می‌شد دربارۀ آیندۀ دولت اظهارنظر و پیش‌بینی کرد. از اینجا به بعد، به نظرم این کارِ رونامه‌نگاران حرفه‌ای‌ست که بنا به ظن خود، و بنا به اینکه در کدام بلوک قرار دارند، صرفاً نه دربارۀ آینده دولت، بلکه دربارۀ علائق خود اظهارنظر کنند، کاری که نویسندۀ این یادداشت اکیداً خودداری می‌کند.

🍂 با این مقدمه که محتملا از مؤخره متن طولانی‌تر خواهد شد، برگردیم سر ترور اسماعیل هنیه. باز معلوم نیست که ترور، توسط چه کسی صورت گرفته‌است. این احتمال که ترور از طریق نفوذی‌های اسرائیل درون سپاه، و یا نه، از طریق پاره‌ای از سپاهیانِ مخالفِ وضعِ موجود صورت گرفته‌باشد، مانند همان خبری که در دیدار فرماندهان سپاه با رهبر داشتیم -که عده‌ای در درون سپاه در زمان جنبش ۱۴۰۱ مایل بودند از داخل مقر سپاه با توپخانه به دفتر بیت شلیک کنند- وجود دارد. اما این یک فرض و یک احتمال است.

🍂 فرض دوم این است که ترور، مستقیماً از طریقِ اسرائیل صورت گرفته‌باشد. اگر ترور از طریق نفوذی‌های اسرائیل و یا از طریقِ مسقیم اسرائیل صورت گرفته‌باشد، آنهم در روز اول کاری دولت چهاردهم که در هر حال، پیشتر گفتیم دنبال عادی‌سازی هستند، و لو اینکه درکی از عوامل و موانع عادی‌سازی ندارند، آن فرضی را که پیشتر تحلیل می‌کردیم که جریانِ راست‌های افراطی اسرائیل روی دیگر "سکۀ غیرعادی‌سازی" هستند، با هدفِ از بین بردن و یا تضعیفِ جریان عادی‌سازی، اقدام به ترور اسماعیل هنیه کرده‌اند.

🍂 پیشتر در یکی از یادداشت‌های خود توضیح داده‌ام که اگر یک روز به نتانیاهو و راست‌های افراطی خبر برسد که جمهوری اسلامی برنامۀ محو اسرائیل را کنار گذاشته، و برنامۀ موشکی و هسته‌ای خود را تا اطلاع ثانوی به تعلیق "خودخواسته" درآورده، و یا از بین برده، و سیاست خارجی خود را کاملاً به سمتِ عادی‌سازی پیش برده‌است، دور از انتظار نیست که خبرِ سکتۀ نتانیاهو و دولت ایشان را در اخبار داشته‌باشیم.

🍂 این بار اول و دوم و صدمی نیست که اسماعیل هنیه وارد ایران می‌شود، چرا تا کنون به این ترور مبادرت نکرده‌است؟ انتخاب چنین روزی به‌نظر تنها در راستای همین تحلیلی که عرض کردم قابل ارزیابی‌ست.

🍂 از اتفاق، اپوزسیونِ وابسته و ضدملی هم به همین دلیل، از شنیدن حادثه ترور در پوست نمی‌گنجند، تا شاید این ترور مرحمی بر زخم‌هایی باشد که از آیندۀ محتمل عادی‌سازی، و حتی برگردیم به انتخابات آمریکا، از آیندۀ محتملِ شکستِ ترامپ پس از برکناریِ جو بایدن، بر دل و دماغ خود می‌مالند.


#سیاست #حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @bayane_azadi

📺 «جنبشِ اصیلِ منطقه»

حدود ۸ میلیون عزیزِ افغانستانی بشکل قانونی/غیرقانونی در ایران ساکن‌اند (یعنی بخشی نه پناهنده‌اند، نه بنا به مجوزی وارد شده‌اند) و هر روز حدود ۱۰ هزار تن بصورت غیرقانونی/قانونی وارد مرز‌ها می‌شوند.

این فقدانِ مرزبانیِ سفت‌وسخت، و فقدانِ سیاستی مشخص در مقولۀ مهاجرت و جذب افراد بنا به معیارهای روشن و دقیق، یکی از مجراهای نفوذ و ضرباتِ جدیِ امنیتی به #ایران، حتی در حکومت بعدی، خواهد بود.

وقتی #حکومت_اسلامیِ شیعه را بسادگی و با وجود هزینه‌کردهای سنگین برای فلسطین، لبنان و عراق، و رسمِ دیرینۀ مهمان‌نوازی ایرانیان، متهم به چنین عملی می‌کنند و از تکفیر رهبر دینی-سیاسی حکومت نیز ابایی ندارند، در بزنگاه‌های دیگر می‌توانند خطرات بسیاری را رقم بزنند.

بر فرض، روزی «مصلحت نظام» ایجاب کند که برای کمک به صلحِ منطقه و کنار زدنِ تحریم‌های فلج‌کنندۀ ایران، برخی از همکاری‌های جدی با آمریکا نیز صورت بگیرد و برخی دشمنانِ صلح کنار زده‌شوند، اسم این «عقلانیت سیاسی» است؛ همان امری که تا درجه‌ای در پیامبر اسلام نیز بود و از انواع مذاکره و همکاری با مشرکین ابا نورزید. مسلمانی کله‌شقی نیست.

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

علی ضیا به‌تازگی با اردشیر رستمی گفت‌وگو کرده. در بخش‌هایی از این مصاحبه در خصوص علاقه به هم‌جنس بین مجری و مهمان برنامه گفت‌وگویی شکل می‌گیره

🍂 خب البته جامعۀ ایران، حتا در اقشار تحصیلکرده و بالای جامعه هم، بارها ثابت کرده که از حرف تا عملش فاصله زیاده و نسبت به مسائل جنسی در فضای عمومی حساسیت داره.

🍂 کافیه بنشینید پای درد-و‌-دل همجنسگراها تا ببینید هم «قانون» هم «جامعه»، چطور و با چه روش‌هایی سرکوبشون می‌کنه.

🍂 شواهد عمومی هم زياده. در شبکه‌های اجتماعی، بدون توجه به وضعیت زیست، اقشارِ مختلف مورد تمسخر یا تحقیر قرار می‌گیرند؛ حتا با وجودِ آزادی‌های جنسی در اروپا و آمریکا.

🍂 من حتا توجه کردم دیدم کسی فیلم‌هایی که دربارۀ مشکلات این اقشار هست رو معرفی نمی‌کنه؛ حتا اکه در خفا ببینند در فضای عمومی درباره‌اش حرف نمی‌زنن.

🍂 نوعی پنهان کاریِ فضیلت‌مندانه بر آسیب‌های اجتماعی احاطه داره که فقط در «ادبیات طنز» یا «ناسزا» یا «تحلیلِ خبری» خودش رو افشا می‌کنه. و این یعنی غیرمستقیم به مساله‌اش نگاه می‌کنیم و جرأت رو-در-رو شدن باهاش رو نداریم؛ لذا این خبر هم زیادی عجیب نیست.


#نقد_فرهنگ #جامعه
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📘تاریخِ ذهنیاتِ «بغی و محاربه» در اسلام

✍🏻#نگار_ذيلابی

🍂 یکی از لوازم فهم دقیق مفاهیم، بررسی تاریخ شکل‌گیری آنها در سیاق فرهنگی مربوط است. مفاهیم و احکام فقهی هم به‌مثابه پدیدارهای فرهنگیِ زمان‌مند و مکان‌مند، و نه ازلی و ابدی، مستثنا نیستند و با بررسیِ هر مفهوم با رویکرد تاریخِ فرهنگی جدید، می‌توان تا حد زیادی، تحولات کارکردی آنها را فهمید.

🍂 دربارۀ مفهوم «بغی و محاربه» که در حال حاضر در فقه شیعی به‌معنای «قیام مسلحانه علیه امام معصوم و نائب او» درک می‌شود، ماجرا به روزگاری بس دورتر از شکل‌گیری فقه شیعی برمی‌گردد:

🍂 از سده‌ی اول میلادی، بیشترِ جوامعِ ساکنِ فلسطینِ قدیم و نواحیِ اطرافِ آن، تا منطقۀ فرهنگی بین‌النهرین، انقیاد و فرمانبرداری از پادشاه یا امپراطور را از اصول اولیه‌ی مذهبی و از لوازم ایمان تلقی می‌کردند.

🍂 در واقع، نهاد قدرت به‌سرعت و به بدوی‌ترین شکل فهمید که ساده‌ترین، مؤثرترین و سهل‌الوصول‌ترین شیوه‌ی مقابله با مخالفان و شورشیان و کارآمدترین راه ارعاب خلق، این است که مخالفت آنها را یک‌راست با ستیز علیه دین و خدا و امر قدسی پیوند زند.

🍂 در حکومت‌های اسلامی هم تقریبا همین الگوی ذهنیت فرهنگی تداوم یافت. در زمان خلفای راشدون، هنوز این موضوع به‌طور کامل تئوریزه نشده‌بود و کشته‌شدن خلفای سوم و چهارم و حتی بعد، قیام بی‌محابای حسین‌بن‌علی علیه خلیفه، هنوز در برهه‌ای بود که امر عرفی حکومت و نیز معارضه و قیام علیه آن، در ذهنیات عمومی در حکمِ «قیام علیه امر قدسی» فهمیده نمی‌شد.

🍂 اما از همین نیمه‌های سدۀ اول هجری، به‌تدریج، با قوام‌گرفتنِ نهاد خلافت، این هم‌داستانی خدا و خلیفه هم نضج گرفت، تا اینکه در دورۀ خلفای عباسی، نظریۀ منسجم‌تری از آن، به‌ویژه از جانبِ نویسندگانِ کتب فقهیِ موسوم به "احکام‌السلطانیه" مدون شد. چنان‌که خلیفه بعنوان شخصی که بر کرسی نبی تکیه زده، «لازم‌الاطاعه» دانسته و عصیان در برابر او، به‌مثابه تمرد در برابر خدا و نبی خدا انگاشته‌شد.

🍂 علمای حکومتی که‌ عمدتا منبع ارتزاقشان به خزانه‌ی خلیفه متصل بود، به‌سرعت در تراز نظریه‌پردازان فقه سیاسی قرار گرفتند که در کتاب‌هایشان بر «لازم‌الاطاعه‌بودن» خلفا تأکید می‌کردند.

🍂 عمده‌ی فقها و حتی کسانی چون غزالی، ابن‌تیمیه، ابن‌جماعه، تفتازاتی و ... تا آنجا پیش رفتند که قاعده‌ی «امر به معروف و نهی از منکر» را از معنایِ کهنِ «انتقاد علیه حاکمان»، به مفهومِ عکس آن، یعنی «کنترل‌گریِ حاکمان درباره مردم/ رعایا» تغییر دادند. این نظریه‌پردازان حتی «اطاعت از امام جائر، جاهل و فاسق» را هم «واجب» می‌دانستند و بر آن بودند که این ویژگی‌ها، مشروعیت آنها را از بین نمی‌برد‌؛ مفاهیمی مثل «ظل‌اللهیِ» سلطان هم ذیل همین نگرش تداوم یافت.

🍂 این مفاهیم بیشتر در سیاق فرهنگی خلافت تداوم یافت و بعدها که شیعیان در نهاد قدرت استیلا یافتند، از صفویه گرفته تا جمهوری اسلامی، همان بهره‌برداریِ سابق از این مفاهیم را قرین منفعت یافتند. در این حکومت‌ها، مصادیقِ «بغی»، «محاربه»، «فسق»، «فساد»، «الحاد»، «زندقه»، «خروج»، «اباحی‌گری جنسی»، «بدمذهبی» و انبوهی از این قبیل اتهامات، ساده‌ترین شیوه‌ بود برای از بین‌بردنِ خطرناک‌ترینِ دشمنان و سرسخت‌ترینِ منتقدان و نيز ترساندنِ مخالفان و به استيصال كشاندن جامعه‌، تا جرأتی برای اعتراض باقی نماند.

🍂 کتب تاریخی آکنده از قیام‌هایی‌ست که «شورش» خوانده شده‌اند و سران آن‌ها «باغی و طاغی و یاغی و کافر و ملحد و زندیق» و اقسام رنگ‌رنگِ اتهاماتِ سنگینِ مرگ‌محور! و تکثرِ فرق و نحله‌های مذهبی و سیاسی از سنی و شیعه و اشعری‌مسلک و خسروانی‌اندیش و ... در این نقطه‌ی اشتراک، تقریبا بی‌تأثیر بود. چنان‌که شگفت‌زده می‌شویم وقتی که مثلا استدلالِ ابن‌تیمیه در «عدمِ جواز خروج رعایا علیه سلطان» را از زبان «تحلیل‌گری حکومتی» یا «خطیب جمعه» یا حتی «روشنفکری دانشگاهی» در تهران و مشهد و قم امروز می‌شنویم!

🍂 این سیطره و تداومِ ذهنیاتِ کهن در جوامع مسلمانِ امروزی، پدیده‌ای‌ست که باید زیرِ تیغِ پژوهش‌های دقیق، کالبدشکافی گردد. برای گذر از وضع فعلی به ایرانِ آزاد و آبادِ فردا، لازم است یکایکِ این مفاهیم «تبارشناسی» شوند و ضمنِ خلاصی از یوغِ هزاران‌ساله‌ی این دلالت‌های ضدانسانی، طبقِ قوانین و ارزش‌های انسان‌مدار سکولار مدرن، در تمامِ این ساحت‌ها بازنگری‌ انجام گیرد و «حقوق جدید» فارغ از تنگ‌نظری‌های «فقه سنتی و ذهنیات رسوب‌یافته از تاریخ استبدادیِ مألوفِ بومی» بازنگاری گردد.


#نواندیشی_دینی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | تاریخ و تمدن