نقدآگین

📘نقدی بر یک نقد

🔻#علی‌_صاحب‌الحواشی

اینکه مطهرنیا می‌گوید و غیر از غرب در هیچ‌جای جهان نیست، عمقش کرامت‌فرد انسانی است که غیر از غرب، در هیچ‌جای جهان نیست.

همین هم از عمده علت‌هایی‌ست که هر شرقی اگر بخواهد از کشورش مهاجرت بکند، به هیچ شرقی نمی‌رود، به غرب می‌رود؛ شکوفایی اقتصادی و این‌قبیل‌ها هم هست، ولی اصل ترجیح‌اش همان کرامت‌انسان است که در غیر غرب نیست.

پیامدهای این کرامت‌ فردانسانی نیز فقط آزادی بیان نیست، سامان‌حقوقی آنجا، و کم‌رنگی تا بی‌رنگی فرهنگی و خویشتنداری مردم هم هست تا مثلا یک هندی به‌راحتی بتواند انگلستان یا آمریکا را وطن خودش بکند، اما برای او چین یا ایران یا مصر یا امارات متحده عربی هرگز قابل وطن‌شدن نیست.

این‌ها چندان مربوط به حکومت‌ها نیست؛ وجود کرامت‌فرد انسانی در غرب، و نبود آن در شرق، امری ملی است. یعنی در ذهن تک‌تک ما مثلا ایرانیان و چینیان و مصریان است. مثلا فراوانند ایرانیانی که وقتی بخواهند خمینیِ سراپا عیب و تقصیر تا گناه و جنایت را تحقیر بکنند، هندی‌بودن پدرانش را پیش می‌کشند!

چون‌نیک‌ نظر کرد، پَر خویش در آن دید
گفتا ز چه نالیم که از ماست که برماست!

این منظر که دنبال نقد فرهنگیِ منِ ایرانی (در ظاهر جزء شرقیان) است و مساله را در لایه‌هایی فراسوی سیاست و نظام حقوقی می‌جوید، بنظر از نوعی کلیشه تبعیت می‌کند که از نویسندۀ کتاب زردِ «جامعه‌شناسی خودمانی» تا سریع‌القلم (که حکومت ایدئولوژیک شیعه را غیرایدئولوژیک و تابعِ فرهنگِ مزور ایرانیان دانست)، و دیگر اصلاح‌طلبان، از جمله عبدالکریمی (که مسالۀ سلطۀ اقلیت بنیادگرا را به جنگ دو ملت در ایران تحریف کرد و هرگونه سقوط سیاسی را به جنگِ داخلی و تجزیه و زمین‌سوخته‌شدنِ ایران پیوند زد)، رنانی (که اخیرا کوسِ رسوایی‌اش افتاد و به کورتکسِ ایرانیان و تفاوتش با غربی‌ها ارجاع داد، و همو بود که از ضرورتِ صبوری برای اصلاحاتِ تدریجی و طولانی‌مدت می‌گفت) و سروش (که در مدحِ سلیمانی و وعدۀ صادق شعر می‌سراید و در بزنگاه‌ها به دادِ حکومت‌ دینی می‌رسد و هرگونه تغییر انقلابی جز انقلابِ خمینی را به‌مصلحت نمی‌داند؛ خصوصا اگر احتمالِ برگشتِ پهلویِ ملعون به ایران باشد و علیه مردم خود، که مثل او دچار ذهنیتِ فلسطینیزه‌ نیستند، سخن‌سرایی می‌کند)، تکرار شده.

مساله در غرب عمیقا سیاسی - اقتصادی‌ست. غرب نیازمند نیروی کار و متخصصان جهان است، و از این جهت امکانِ مهاجرپذیری را فراهم کرده و برای آنکه مهاجران حسّ در وطن بودن و در عین حال ذوب‌شدن با فرهنگِ کشور نو را بکنند، انواع لوازم را فراهم کرده؛ هرچند مواجهه‌های نژادپرستانۀ میانِ غربی‌ها هم اندک و قابل انکار نیست. اینکه ایرانی‌ای که از جهات متعدد، خود نیز درجۀ چند حساب می‌شود، برای مثال نسبت به مهاجرانِ غیرقانونیِ و بی‌حساب کشور همسایه، نه نسبت به مثلا مهاجر و توریستی که دستش به جیبش می‌رسد، نوعی واکنش را نشان می‌دهد که نظیرش را در بهترین دموکراسی‌های لیبرال نیز می‌بینیم، دلیل بر ستیزشِ ایرانیان با دیگری‌ها نیست، و البته که حکومتِ ج.ا و دیگر کشورهای شرقی، سیاستِ مهاجرپذیری غرب در علوم و اقتصاد را ندارند، و این نیز تفاوت‌هایی ایجاد می‌کند.

اما مورد خاصی که مرا به نوشتنِ این سیاهه وادار کرد، تمسک به مثالِ خمینی بود. اینکه ایرانیان در مواجهه با تسلطِ سیاسی مذهبی مبتنی بر پرستشِ ژنی خاص، که به ۱۴ معصوم و خدای زمینی هم بسنده نکرده، و هزاران امام‌زاده را نیز افزوده‌است، به شعار «ما ایرانی هستیم، عرب نمی‌پرستیم» تمسک می‌جویند، همان‌قدر موجه است و برای یک عقلِ عرفیِ غیرایدئولوژیک قابل فهم، که وقتی به مثلا سرانِ مملکت و بنیان‌گذاران نظامی امت‌گرا، که افتخار می‌کنند به اینکه تعلقِ خاطری به ایران ندارند و عربیت و امتِ عربی (یا مثلا سوریه را بر حفظ فلان بخشِ ایران) را ترجیح می‌دهند، انگِ عرب‌‌پرستی یا نجف‌زادگی یا عراقی‌زادگی یا عرب‌بودگی یا هندی‌زاده بودگی می‌زنند.

شما وقتی کانتکستِ مواضع و رویکردهای کلانِ رهبرانِ سیاسی (از خمینی و خامنه‌ای تا لاریجانی و خلخالی و...) را نادیده بگیری، دچار این تب می‌شوی که مواجهۀ معقولِ یک ملت با عده‌ای وطن‌ستیز و بدونِ ریشه‌های عمیقِ هویتی - تاریخی را، نوعی بیگانه‌ستیزی و فاشیسم و قومیت‌گرایی و... بفهمی.

مشخص است اگر در ایران نظامی لیبرال دموکرات مثل انگلستان حاکم بود که ایرانیِ لائیک و زرتشتی و مسیحی و یهودی و بهایی و سنی و... می‌توانستند بسادگی به مقاماتِ عالیِ سیاسی برسند یا رسانه داشته‌باشند، یا پیشرفت اقتصادی کنند و اموال‌شان ناگهان مصادرۀ انقلابی نشود، و مقاماتِ کشوری بجایِ ستایشِ اسلام با کوبیدنِ ایران و تاریخ و نمادهایش، جولان نمی‌دادند، کسی ذره‌ای به تبارِ هندیِ یا عراقی‌زادگیِ توجه نمی‌کرد؛ و بطور عکس، اگر نظیر این وضعیت در فرانسه هم بود، مواجهه‌های مشابهی را شاهد بودیم.

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

1.47K viewsedited 07:16