نقدآگین
12.2K subscribers
3.82K photos
3.36K videos
93 files
9.05K links
«حقیقت، خواستار نقد است؛ نه مدح»
— بررسی پدیدارهای فرهنگی با رویکردی انتقادی

🔗 نقدآگين در پلتفرم‌ها:
t.me/Naqdagin/6435

👥 دعوت به مناظره در نقدآگین:
t.me/Naqdagin/11747

📌پیشنهاد ترجمه، مقاله، مطلب:
t.me/Naqdagin/15660

⚡️توضیح ضروری:
t.me/Naqdagin/6
Download Telegram
📘موج سیاه: عربستان سعودی، ایران، و چهل سال رقابت

✍🏻 #آرمین_امید

🔻در سال ۱۹۷۹ سه رویداد خاورمیانه را دگرگون کرد:

1️⃣ رویداد نخست، وقوع انقلاب اسلامی در ایران بود که به مدرنیزاسیون آمرانه‌ی سلسله‌ی پهلوی در این کشور پایان داد.

2️⃣ در دومین رویداد، افراد مسلح به رهبری گروهی از بنیادگرایان در عربستان سعودی به مسجد‌الحرام، قلب جهان اسلام، حمله کردند.

3️⃣ رویداد سوم اشغال افغانستان توسط نیروهای شوروی بود؛ اقدامی که در پشتیبانی از دولت کمونیست جمهوری دموکراتیک افغانستان صورت گرفت و به جنگی نه ساله با حدود یک میلیون کشته و بیش از پنج میلیون مهاجر و آواره انجامید.

🔻هرچند این سه رویداد به ظاهر ارتباطی با یکدیگر نداشتند اما کنار هم قرار گرفتن‌شان به وضعیتی فاجعه‌بار انجامید.

1️⃣ سرنگونی شاه ایران که در ابتدا توسط اسلام‌گرایان مدرن و گروه‌های چپ‌گرا نیز حمایت می‌شد، در نهایت سبب شد که حامیان تئوکراسی شیعی قدرت را به دست گیرند.

2️⃣ یورش به مکه به سود افراط‌گرایانی تمام شد که خاندان آل سعود را خائن به آموزه‌های اسلام وهابی می‌دانستند.

3️⃣ حمله به افغانستان این کشور را به نخستین آوردگاه جهاد فراملیتی در دوران مدرن بدل کرد.

🔺پس از گذشت چهار دهه، کیم غطاس در #کتاب اخیر خود، «موج سیاه: عربستان سعودی، ایران، و چهل سال رقابت که فرهنگ، دین و خاطره‌ی جمعی در خاورمیانه را از هم گسیخت»، این سه رویداد را در کنار روایاتی از تاریخ هفت کشور منطقه ــ از پاکستان تا مصر ــ قرار داده تا بتواند پاسخی برای این پرسش بیابد: «چه اتفاقی برای ما افتاد؟».

🍂 برای نویسنده‌ای که کودکی خود را در لبنان سپری کرده و هنوز هم دست‌کم به شکل پاره‌وقت در این کشور سکونت دارد این پرسش از اهمیتی شخصی نیز برخوردار است. او خود در این‌باره می‌گوید:
«من این کتاب را برای مخاطبانی از سراسر جهان نوشته‌ام...اما شاید بیش از همه برای نسلی از جوانان منطقه که نمی‌خواهند با ارواح سال ۱۹۷۹، با ارواح گذشته‌مان، زندگی کنند».

🍂 غطاس خبرنگار رادیو و تلویزیون بی‌بی‌سی است. او پیش از این کتابی با عنوان «وزیر: سفری با هیلاری کلینتون از بیروت تا کانون قدرت آمریکا» نگاشته و بعنوان خبرنگار خاورمیانه سابقه‌ی همکاری با روزنامه‌ی «فایننشال تایمز» را در کارنامه دارد؛ پیشینه‌ی موفقی که در پرداخت خواندنی او به تاریخ و سیاست منطقه به خوبی مشهود است.

🍂 تکیه بر روایات قربانیان خشونت در خاورمیانه، همراه با ظرافت ادبی غطاس در پرداختن به جزئیات، ویژگی خاصی به کتاب او بخشیده و آن را از انبوه پژوهش‌های دانشگاهی که تاریخ این منطقه را موضوع کار خود قرار داده‌اند متمایز کرده‌است.

🍂 غطاس می‌گوید تلاش کرده گام‌های ما را به عقب و تا دورانی دنبال کند که کمتر خشونت‌بار و کمتر فرقه‌گرایانه بوده است.
«این به ما کمک می‌کند بفهمیم چرا به جایی که اکنون در آن قرار داریم رسیده‌ایم. اگر پاسخ این پرسش را در دست داشته باشید، می‌توانید راهی بهتر به سوی آینده بیابید».

🔻او در مقدمه‌ در توصیف این گذشته می‌نویسد:
«برای ما، گذشته کشوری بیگانه است؛ کشوری که در منجلاب وحشت از کشتارهای فرقه‌ای فرو نرفته؛ مکانی سرزنده‌تر، بدون نارواداری درهم‌کوبنده‌ی متعصبان مذهبی و بدون جنگ‌های ظاهراً بی‌پایان و بی‌شکل. البته در گذشته نیز کودتا‌ها و جنگ‌هایی رخ می‌داد اما آن‌ها محدود به زمان و مکان بودند و آینده هنوز بسیار نویدبخش بود. "چه اتفاقی برای ما افتاد؟" پرسشی است که شاید به ذهن کسانی خطور نکند که جوان‌تر از آن‌اند که دنیای متفاوتی را به یاد آورند: کسانی که والدین‌شان به آنان از دوران جوانی‌ای نگفته‌اند که به شعرخوانی در پیشاور، بحث کردن درباره‌ی مارکسیسم تا نیمه‌های شب در میخانه‌های بیروت، یا دوچرخه‌سواری در مسیر پیک نیک در کناره‌های رود دجله‌ در بغداد گذشته است. این پرسش همچنین می‌تواند غربی‌هایی را شگفت‌زده کند که گمان می‌کنند افراطی‌گری و خونریزی کنونی، وضعیتی همواره رایج بوده است».


🔻نخستین سطرهای کتاب به طنز تلخی اشاره دارد که به باور نویسنده در بطن انقلاب ایران نهفته است:
«طنز ماجرا این‌جاست که ایرانِ آیت‌الله‌های بنیادگرا، آخرین دردهای زایمان خود را وام‌دار شهرهای گناه و آزادی است: بیروت، پایتخت مدرنیته‌ی عربی که زمانی پاریس خاورمیانه خوانده می‌شد؛ و پاریس، زادگاه عصر روشنگری. اگر آزادی‌های پذیرفته‌شده‌ی این دو شهر نبود، آیت‌الله روح‌الله خمینی ــ مردی صبور و زیرک ــ شاید در یک خانه‌ی دوطبقه‌ی خشتی در انتهای بن‌بستی در شهر مقدس نجف در عراق می‌مرد و به فراموشی سپرده می‌شد».


🌐 مطالعۀ ادامۀ متن
زمان مطالعه: ۹ دقیقه
🔖 ۱۷۸۶ واژه


🌾 @Naqdagin