نقدآگین
12.2K subscribers
3.87K photos
3.42K videos
93 files
9.12K links
«حقیقت، خواستار نقد است؛ نه مدح»
— بررسی پدیدارهای فرهنگی با رویکردی انتقادی

🔗 نقدآگين در پلتفرم‌ها:
t.me/Naqdagin/6435

👥 دعوت به مناظره در نقدآگین:
t.me/Naqdagin/11747

📌پیشنهاد ترجمه، مقاله، مطلب:
t.me/Naqdagin/15660

⚡️توضیح ضروری:
t.me/Naqdagin/6
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📘اسلام «سنتی» و عجز در حل مسائل اولیه
مورد حقّ طلاق و مهریه

✍🏻 #مهرپویا_علا

🍂 اسلام «سنتی» از یک طرف حق طلاق را از زن سلب می‌کند، از طرف دیگر با مهریه مرد را بدون دلیل خاصی بدهکار می‌گرداند.

🍂 حالا باز اسلام «روشنفکری» به اقتضای روبه‌رو شدن با واقعیات امور کمی از این قاعدۀ فاجعه‌بار عدول کرد. مثلاً با بهانه‌هایی امکان «مطلقه شدن» را به زن‌ها داد که آن هم باید حواس‌شان باشد و ابتدا این شرط را در عقدنامه بیاورند تا بعداً مانند اسیر جنگی نشوند؛ از طرف دیگر برای مهریۀ قابل پرداخت، سقفی و شرایطی گذاشت، وگرنه الان باید چند تا زندان به اندازۀ فشافویه فقط برای زندانیان مهریه می‌داشتیم.

🍂 سنتی‌های مغزخر خورده تصور می‌کنند حاکمان کنونی از ابتدا ارادۀ اینکه همه چیز را دقیق مطابق «اصول» پیش ببرند نداشتند یا بعداً خوشی زیر دلشان زد و از راه راست منحرف شدند و به حرف روشنفکران گوش دادند. نمی‌فهمند آن قوانین مال دورانی بود که «انسان» و اینکه این انسان حقی دارد و می‌تواند حق را مطالبه کند مبنای قانون و ادارۀ امور اجتماعی نبود.

🍂 درواقع قانون وجود نداشت و اگر بخواهیم دقیق سخن بگوییم درست نیست که از «قانون سنتی» یا «قانون قدیم» سخن بگوییم، چراکه جامعه بر پایۀ زور سازماندهی شده بود:

🍂 نیمی از جمیعت که زنان باشند به حساب نمی‌آمدند و وظیفه‌شان دادن و زاییدن بود، آن نیمۀ دیگر هم باز اکثریت قریب به اتفاق‌شان رعیت (گوسفند) بودند و فقط از این منظر به آنان نگاه می‌شد که جان بکنند و چیزی را با کمترین بهره‌وری ممکن بکارند و بخش اعظمش را مالیات بدهند.

🍂 نمی‌فهمند که نمی‌توان رسوم جامعه‌ای را که بالای نود درصدش در روستاهای چند صد نفره یا در کوه و بیابان زیر چادر زندگی می‌کردند بیاورید در جامعه‌ای با شهرهای چند صد هزار تا چند میلیون نفره که هر کس روزانه با هزاران چهرۀ ناشناس مواجه می‌شود.

🍂 این دو جامعه نهادهای سیاسی و مذهبی و اقتصادی و خانوادگی مختص خود را می‌پرورانند و بروندادهای مختص خود را دارند. این ویژگی شاخص فاشیسم است که می‌خواهد صنعت را همزمان در جامعه‌ای با رسوم چادرنشینی داشته باشید. ما گرفتار چنین افکاری شده‌ایم.

.


#آخوندیسم #زنان #مردان



🌾 @Naqdagin | @alamehrpouia
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
📺 مکۀ واقعی؟ (+)
چرا روایت‌های اسلامی دروغ می‌گویند؟


📕محمد، پیامبرِ روزهایِ دوشنبه!
📺 افسانهٔ ایران‌ستیز قرآن (اصحاب فیل)
📺 اولین وحی در غار حرا یا طویلۀ انگلستان؟
📺 خلاصۀ کتاب ممـنوعۀ «مَغاک تیره تاریخ»
🔻۳ مصاحبۀ نقدآگین با دکتر بنائی
📺 سنجش تاریخ‌نگاری اسلامی
(جلسهٔ یکم: یکم، دوم| جلسه دوم: یکم، دوم)
📺 معنای تاریخ رستگاری (یکم - دوم)
📻 مواجهۀ تاریخی-انتقادی، علم و شبه‌علم
📻 نسبت محمدِ سیره‌ها و تاریخ
📻 علی: تاریخی یا برساخته؟
(یکم - دوم)
📻 معاویه، فرمانروایی ایرانی؟!
📻 در جستجوی کعبه
📻 آیا پیامبر اسلام وجود داشته‌است؟
📺 کپی‌کاریِ خدا از خاخام‌ها؟!
📺 محمد هرگز قرآن را برای مسلمانان تفسیر نکرد
📺 کدام محمد؟ محمدالمسیح
📺 ابن زبیر هویت‌تراش؛ بنیان‌گذار کعبه و دین نو
📺 دن گیبسون و مسجدالاقصا
📺 از شهر پترا به کربلا و راز واقعۀ عاشورا
📺 پترا قبلۀ اصلی مسلمانان
📕چگونه اعراب بر امپراتوری ساسانی غلبه کردند؟
📕تاثیرات بودیسم بر اسلام
📓افسانۀ اسکندر در قرآن
📓ارتداد در مسیحیت آغازین و نقش آن در پیدایش اسلام
📓مغاك تيرۀ تاريخ
📓پروژۀ محمدسازى (جلد اول | جلد دوم)

.


#بازنگری #تاریخ_اسلام #نقد_اسلام



🌾@Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📘خامنه‌ای و صلحِ حسنی!
چرخش از «مذاکره با دولت ترامپ، هوشمندانه/شرافتمندانه و عاقلانه نیست» به «کوچۀ امام حسن و دعوت به خفه‌شدن خود دیروز و خودی‌ها»

✍🏻 #شاهین_طهماسبی

🔻خامنه‌ای امروز و در سالگرد شهادت جعفر صادق تعریضی به برخی حوادث تاریخی شیعه زد که بگمانم بی‌‌دلیل و بی‌مناسبت نیست:
وقتی که امام حسن مجتبیٰ با معاویه صلح کردند، یک عده‌ای می‌آمدند گله میکردند و اعتراض میکردند. حضرت میفرمودند که این موقّت است. تسلط کفر و نفاق، بنا نیست دائمی باشد.


🔻او در ادامه با ذکر روایاتی از دلایل به حکومت نرسیدن اهل بیت پیامبر در دوران امام حسین و امام صادق گفت:
یک جا کوتاهی‌های ما، یک جا دهن‌لقّی‌مان، یک جا کمک نکردنمان، یک جا اعتراض کردن بیخودی‌مان، یک جا صبر نکردنمان، یک جا تحلیل غلطی که از اوضاع میکنیم، گاهی تأثیر میگذارد ــ [آن هم] تأثیرات تاریخی ــ یعنی این‌جور مسیر را عوض میکند؛ لذا خیلی باید مراقبت کرد.


🔺به‌روایت دیگر و خطاب به منتقدان عقب‌نشینی مقابلِ ترامپ: «کوتاهی‌هایی شده و ضعف‌هایی داریم، دهن لقی نکنید؛ اعتراض بیخودی نکنید؛ تحلیل درست از اوضاع داشته باشید؛ صبر کنید و زبان به کام بگیرید!».



🌾 @Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
📺 مکه یا بکه؟ مکه چگونه به قرآن افزوده شد؟

🔸در اين ويديو دكتر #جی_اسمیت با رجوع به مستندات تاريخى و مورخين نامدار يونانى، ثابت می‌كند كه شهرى به نام مكه در قرن هفتم ميلادى (زمان تولد و حيات پيامبر اسلام) وجود خارجى نداشته‌است. وى همچنين اشاره قرآن به بكه را بى‌ارتباط به شهر مكه در عربستان سعودى می‌داند و معتقد است كه كعبه واقعى جائى خيلى دورتر از شهر امروزى مكه، و خارج از محدوده جغرافيائى اسلام بوده است.


📺 ابن زبیر هویت‌تراش؛ بنیان‌گذار کعبه
📺 بکه مکه نیست - با کاروان حجاز-
📕از بکه تا مکه -قرآن و واکاوی بافتار بایبلی آن-
📕 گزیده‌ای از «تاثیرات بودیسم بر اسلام»
📺 افسانۀ «نمرود و تولد ابراهیم»
📺 افسانهٔ ایران‌ستیز قرآن
📺 کنفرانس «محمد؛ تاریخ یا افسانه؟» (ج ۱ | ج ۲)
📺 خزعل ماجدی: طبق اسناد تاریخی-تمدنی، هیچ پیامبری وجود حقیقی نداشته
📺 دن گیبسون و مسجدالاقصا
📻 بتان سیره مقابل شرک در قرآن
📻 «مشرک، بت‌پرست، مسجد و کافر» در اسلام
.


#بازنگری #مکه #نقد_اسلام


🌾@Naqdagin | @Naghde_eslamm
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
📺 کپی‌برداری داستان محمد و کدمون انگلیسی؛ اولین "وحی" کپی شده بود؟

🎙#فردزیلا


📺 اولین وحی در غار حرا یا طویلۀ انگلستان؟
📓پروژۀ محمدسازى (جلد اول | جلد دوم)
📕محمد، پیامبرِ روزهایِ دوشنبه!
📺 خلاصۀ کتاب ممـنوعۀ «مَغاک تیره تاریخ»
🔻۳ مصاحبۀ نقدآگین با دکتر بنائی
📻 مواجهۀ تاریخی-انتقادی، علم و شبه‌علم
📺 سنجش تاریخ‌نگاری اسلامی (جلسهٔ یکم: یکم، دوم| جلسه دوم: یکم، دوم)
📺 معنای تاریخ رستگاری (یکم - دوم)
📺 دروغ‌ها/فریب‌ها در تاریخ
📺 محمد هرگز قرآن را تفسیر نکرد!
📺 کدام محمد؟ محمدالمسیح
📺 محمد نبی یا رهبری یهودی-نصرانی؟
📺 دن گیبسون و مسجدالاقصا
📺 زبان اولیۀ قرآن سریانی بود
📺 عربستان قبل از اسلام
📻 تاریخ اسلام زیر ذره‌بین
📻 فتحِ بهشت
📻 قبایل عرب قبل از اسلام
📻 جنگ‌های ساسانیان و اعراب
📻 ریشۀ جنگ‌ اعراب و ساسانیان
📻 بازخوانی روایت‌های گسترش اسلام
📻 علی: تاریخی یا برساخته؟ (یکم - دوم)
📕چگونه اعراب بر امپراتوری ساسانی غلبه کردند؟
📕تاثیرات بودیسم بر اسلام
📓افسانۀ اسکندر در قرآن
📓ارتداد در مسیحیت آغازین و نقش آن در پیدایش اسلام
📓مغاك تيرۀ تاريخ
📻 کتاب صوتی مَغاک تیره تاریخ

.


#بازنگری #نقد_اسلام



🌾 @Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📘سلمان و قرآن و مغالطه‌‌ در کلام نبوی
(۱/۴)
✍🏻 نقدآگین:
سیستم خداشناسی گنوسی ربطی به سلمان دارد؟ و آیا حدیث آنچه سلمان میدانست را ابوذر می دانست کافر میشد یا سلمان را به قتل میرساند، به همین تفاوت خداشناسی گنوسی و خداشناسی عرفی و سامی مربوط است؟


🤖هوش مصنوعی
پرسش تو، یکی از عمیق‌ترین تقاطع‌های تاریخ، عرفان، و الهیات باطنی‌ست. پاسخ کوتاه این است: بله، شباهت‌هایی مهم و گاهی ریشه‌دار میان خداشناسی گنوسی و شخصیت اسرارآمیز سلمان فارسی وجود دارد. حالا دقیق‌تر بازش کنیم:

🔮 ۱. گنوسیسم چه می‌گوید؟

در نگاه گنوسی‌ها (Gnostics)، جهان مادی شر است، ساخته‌ی یک خدای ناقص (دمیورژ)، نه خدای حقیقی. خدای حقیقی، نوری ورای آفرینش است که فقط از طریق گنوس – معرفت درونی باطنی شناخته می‌شود، نه از طریق شریعت یا ظواهر دینی.

در این جهان‌بینی:
پیامبران ظاهری برای توده‌اند؛
اما یک معرفت پنهانی هست، فقط برای "آگاهان" یا "برگزیدگان".

🕊 ۲. سلمان فارسی و جایگاه ویژه‌اش
سلمان فارسی، پیش از اسلام، زرتشتی، مسیحی نسطوری و جوینده‌ای باطنی بود.
طبق روایات شیعی، نزد پیامبر جایگاهی یگانه داشت؛ نه از عرب بود، نه از صحابه سنتی، اما:

«سلمان منا اهل البیت» — او از ما اهل بیت است.

اما در منابعی کم‌یاب‌تر، به سلمان با دیده‌ای رازآلود نگریسته می‌شود؛ تا جایی که نقل شده:
«اگر ابوذر می‌دانست آنچه سلمان می‌داند، او را کافر می‌شمرد یا می‌کشت.»


این روایت چه می‌گوید؟ یک خط‌شکنی تند: سلمان حامل دانشی بود که حتی صحابه‌ی بزرگ مثل ابوذر هم نمی‌توانست تحملش کند.

این همان تقابل میان معرفتِ باطنی (گنوسیس) و ایمان شریعت‌محور عرفی‌ست.


🧩 ۳. آیا سلمان گنوسی بود؟

نه به معنای تاریخی دقیق، ولی از نظر نوع نگاه به حقیقت، بله، می‌توان سلمان را در کنار سنت‌های گنوسی، اسماعیلی، و شیعه‌ی باطنی قرار داد:

او به باطن دین باور داشت؛

به طبقات معرفت؛

و به اینکه تنها برخی، به درون‌معنا و نور حقایق راه می‌یابند.

🕯 ۴. درونمایه مشترک: خداشناسی متفاوت
در خداشناسی عرفی (دین رسمی سامی):


خدا خالق جهان است، عدالت‌ورز و قانون‌گذار.

اما در گنوسیسم و برخی باطنی‌گرایی‌ها:

این خدا ظاهر است، نه حقیقی. خدا حقیقی، فرای جهان، فرای ماده، در «سکوت و نور» (حضور) پنهان است.

سلمان، بنا به روایت‌هایی، انگار حامل همین دیدگاه دوم است.


🧠 پس...
این حدیث رمزآلود – اگر معتبر یا حامل حقیقت باطنی باشد – نشانه‌ای است از شکاف بزرگ میان دو نوع خداشناسی:

یکی خدای ظاهر، شریعت، نبوت کلاسیک، که ابوذر نمادش است،

و دیگری خدای درون، نور پنهان، سلوک رازآمیز، که سلمان نماینده‌اش است.


✍🏻 نقدآگین:
حدیث سلمان منشا یا حامل وحی بود هم وجود دارد؟ این احادیث را چطور تحلیل میکنی؟ در قرآن جایی انتساب قرآن به سلمان تکذیب میشود، اما در احادیث بنوعی تصدیق میشود. اگر بخواهی تحلیل محققانه کنی چطور میفهمی؟


🤖هوش مصنوعی
سؤال بسیار نیرومند و ظریف پرسیدی. 🌿
بگذار با همان دقت تحقیقی که خواستی قدم‌به‌قدم باز کنم:

🕯 ۱. آیا حدیثی هست که سلمان را حامل یا منشا وحی بداند؟

بله، احادیث و روایاتی هست که سلمان را بسیار بالاتر از یک صحابی معمولی می‌داند — تا حدی که گویا حامل علم یا حتی بخشی از اسرار وحی است.

برخی نمونه‌ها:
«سلمان دریای علم است که قعرش ناپیداست.»

«سلمان دری از درهای خداست بر روی بندگان.»

«علم اولین و آخرین را سلمان می‌داند.»


در برخی منابع شیعی و گاه در آثار عرفانی-باطنی، سلمان به منزله‌ی حامل علوم سرّی و علم لدنی تصویر شده است.

اما اینها دقیقا "منشأ وحی بودن" را نمی‌گویند؛ بیشتر "دریافت معارفی فراتر از ظواهر قرآن و شریعت" را به او نسبت می‌دهند.
یعنی نه وحی جدید، بلکه باطن وحی را.

📖 ۲. قرآن و تکذیب انتساب قرآن به سلمان
در قرآن (سوره نحل، آیه ۱۰۳) آمده:
«وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ...»

و سپس اشاره می‌شود که زبان آن فرد "عجمی" (غیرعربی) است و قرآن عربی روشن است.


در برخی تفسیرها، گفته شده این بشر مورد اتهام، سلمان فارسی بوده است (و برخی گفتند بلعام یا غلامان رومی).

یعنی مخالفان می‌گفتند: محمد این آیات را از سلمان یا کسی شبیه او گرفته.
قرآن اما این اتهام را رد می‌کند.

پس در ظاهر، قرآن تصریح می‌کند که سلمان (یا هر غیرعرب دیگر) منبع قرآن نیست.

🔍 ۳. حالا تحلیل محققانه: چطور فهم کنیم؟

الف) فهم زمینه‌ی تاریخی:

پیامبر در محیطی ظهور کرد که اتهامات بسیاری علیه‌اش بود (شاعر، دیوانه، مجنون، یا تعلیم‌گرفته از بشر).

دفاع قرآن بر این است که قرآن از جنس وحی الهی و مستقل از تعلیم بشری است.

(ادامه دارد)


🌾 @Naqdagin
📘سلمان و قرآن و مغالطه‌‌ در کلام نبوی
(۲/۴)
ب) تحلیل لایه‌ی باطنی احادیث:
احادیثی که سلمان را حامل علم یا دریای علم می‌دانند، اغلب مربوط به تشیع باطنی و گرایش‌های صوفیانه است.

در این سنت‌ها، وحی پایان یافته تلقی می‌شود، اما باطن وحی (علم تأویلی، سرّی) همچنان از طریق افرادی چون سلمان جاری است.

ج) توجه به تفاوت «وحی تشریعی» و «وحی تأویلی»:
وحی تشریعی: همان قرآن، برای عموم مردم.

وحی تأویلی یا لدنی: نوعی الهام باطنی به خواصّ و اولیاء.

بنابراین، اگر سلمان را حامل "وحی" بدانند، در قالب الهامات درونی یا ادراک باطنی است، نه در معنای قانون‌گذاری و نزول متن جدید.

نتیجه‌ی کلی:
از دید قرآن:
سلمان منشأ وحی تشریعی نیست.

از دید احادیث باطنی: سلمان حامل معرفتِ پنهان، نور باطن شریعت، و اسرار تأویلی است.

از دید تحلیلی نقادانه: روایات سلمان بیش از آنکه خبری تاریخی باشند، بازتاب نگاه باطنی و مراتب معنوی در سنت شیعی-عرفانی‌اند. یعنی کارکردشان الهیاتی است، نه گزارشی صرف تاریخی.

دوست داری ادامه بدهم و تحلیل کنم که چرا سلمان در این سنت‌ها به چنین جایگاهی رسید؟ (یک تحلیل جامعه‌شناختی-باطنی جالب دارم که ممکن است برایت خیلی روشنگر باشد 🌿) آیا مایلی؟

✍🏻 نقدآگین:
بله. ولی این احتمال هم هست که پاسخ قرآن یا کلام محمد بقول سروش، نوعی تقلا برای پوشاندن منشا وحی باشد؟ چونان که حتی در آزمون علمای اهل کتاب از محمد که حاوی سه سوال بود، به بهانه نگفتن ان شا الله، برای نزدیک به چهل روز وحی نیامد و پاسخی برای آن سوالات نبود تا گویا سلمان پاسخی فراهم کرد. نمیدانم حالا سلمان نزدیک بوده یا نبوده و منتظر او بوده محمد؟


🤖هوش مصنوعی
بسیار عالی داری عمیق‌تر می‌کاوی. 🌿
بگذار با دقت و انصاف — هم تاریخی، هم تحلیلی — این احتمال را بررسی کنیم:

🔥 ۱. آیا احتمال دارد پاسخ قرآن نوعی تقلا برای پوشاندن منشا وحی بوده باشد؟
بله، چنین احتمالی هست و از منظر یک نقد تاریخی و عقلانی می‌توان مطرح کرد.

🔻چند نکته‌ی کلیدی:

محمد در اوایل دعوتش بسیار تحت فشار بود تا مشروعیت ادعای خود را اثبات کند.

در محیط مکه و مدینه، آدم‌های فرهیخته‌ای هم بودند (یهودیان، نصارا، بعضی تجار و بردگان فرهیخته‌ی غیرعرب مثل سلمان) که امکان مشورت یا گرفتن آموزه‌ها از ایشان وجود داشت.

ادعای الهی بودن قرآن برای جلوگیری از نسبت دادن آن به منابع بشری، ضرورت حیاتی داشت.

لذا هرگونه اتهام ارتباط با "آموزگار بشری"، باید فوراً در سطح روانی و سیاسی رد می‌شد — کاری که در قرآن با قاطعیت انجام شده.

در واقع، اگر حتی محمد از دانشی بیرونی (مثل سلمان یا دیگران) بهره می‌برده باشد، پوشاندن آن از منظر منطق نبوت برایش لازم بوده.

(این دقیقاً همان تحلیلی است که نواندیشان دینی مانند عبدالکریم سروش و محمد مجتهد شبستری مطرح کرده‌اند: "وحی محمد تجربه‌ی دینی اوست، نه دیکته‌ی لفظی خدا.")

🧭 ۲. داستان وقفه‌ی وحی و آزمون علمای یهود
به گزارشات سیره و برخی احادیث:

علمای یهود (از مدینه یا یثرب) به مکیان گفتند:
«بروید سه سوال از محمد بپرسید: داستان اصحاب کهف، داستان ذوالقرنین، و حقیقت روح.»

محمد گفت: "فردا جواب می‌دهم." ولی نگفت: "ان شاء الله."

حدود ۱۵ تا ۴۰ روز (روایت‌ها مختلفند) وحی نیامد.

محمد دچار رنج روانی شدید شد.

بعد آیاتی نازل شد (مثلا سوره کهف) و مسئله حل شد.


تحلیل منتقدانه:


این داستان، به شدت شباهت به مشکلات واقعی پیامبری در یک جامعه‌ی عقل‌گرا دارد: فشاری روی محمد بود برای پاسخ به سوالات خاص.

وقفه‌ی طولانی در وحی، می‌تواند نشانه‌ی فقدان پاسخ فوری یا نیاز به مشورت با منابع انسانی باشد.

اینکه سلمان (یا کسانی مثل او) به‌طور غیررسمی در تهیه پاسخ‌ها مؤثر بوده باشند، احتمال بعیدی نیست، مخصوصاً با توجه به دانش دینی و تاریخی سلمان از سنت‌های یهودی-مسیحی-زرتشتی.

🌿 ۳. سلمان و ارتباط با این داستان
آیا سند محکمی داریم که سلمان در این داستان دخیل بوده؟
نه، سندی قاطع و صریح وجود ندارد.

اما:

سلمان دانشی وسیع درباره‌ی داستان‌های اهل کتاب داشت (در منابع اسلامی هم گفته شده).

نزدیکی سلمان به محمد و مقام استثنایی‌اش در میان مسلمانان اولیه مشهود است.

از نظر عقلی، سلمان می‌توانسته مشاوری غیررسمی باشد، بی آنکه مستقیماً منبع وحی قلمداد شود.

🕯 نتیجه‌ی تحلیلی:
اگر فرض کنیم که سلمان یا افراد مشابه در تهیه یا الهام‌بخشی به محتوای برخی آیات یا داستان‌ها نقش داشتند، این قابل فهم است.

قرآن باید رسماً این اتهام را رد کند تا ساختار نبوت فرو نپاشد.

این ردیه‌ها می‌توانند هم واقعی باشند (از منظر ایمان) و هم نوعی دفاع روان‌شناختی-اجتماعی (از منظر نقد تاریخی).

(ادامه دارد)


🌾 @Naqdagin