📘اندیشمندِ هنرمند

✍🏻 #رضا_زمان

🍂 #داریوش_مهرجویی را باید یک اندیشمندِ هنرمند دید و شناخت. بدون تعارف، بدون تملّق، مهرجویی اندیشمند بود، متفکّر بود، معرفت‌اندیش و معرفت‌گرا بود، روشن‌فکر راستین بود. لقبِ «فیلسوفِ سینما»، سزای اوست.

🍂 به معنای دقیق کلمه، می‌اندیشید و فکر می‌کرد، عقلش را در شناخت به کار می‌گرفت و از معرفتِ فلسفی و علمی بهره می‌بُرد. به تعبیر کانتی جرأت اندیشیدن داشت. و این اندیشیدن، نگاه و نگرشِ سیّال او را به جهان، انسان، طبیعت، اجتماع، دین و خدا، شکل داد.

🍂 دلمشغولی‌های فلسفی و فکری بسیار داشت؛ در باب زندگی و معنا، مرگ و نیستی. پُر بود از دغدغه‌های وجودی و اگزیستانسیال. در هنرش نیز اندیشمند بود. در هنر سینمایی او، نه فقط احساسِ آفرینش‌گر و قوّهٔ خلّاق، که عقلِ نظرورز نیز فعّال و دخیل بود. از افکارش و نگاهش، تا دلمشغولی‌های فکری و دغدغه‌های وجودی‌اش در سینمایش جاری و ساری بود. او در این وادی وام‌دار بسیاری هم بود: از رازی و هدایت و شایگان و سروش، تا کی‌یرکگور و یونگ و نیچه و حتّی هیدگر و ویتگنشتاین.

🍂 «هامون» شاهکار درخشانِ مهرجویی است، این را بسیاری از مخاطبان سینما بر رویش توافق دارند. این اثر، فلسفی‌ترین فیلم سینمای مهرجویی و از فلسفی‌ترین آثار در سینمای ایران است.

🍂 «هامون» فقط در قدّ و قامتِ هنری و فکریِ مهرجویی بود؛ فقط از ذهن و ضمیر او برمی‌آمد، فقط از دست او ساخته بود. کسی جز او نمی‌توانست «هامون» را بسازد. از این حیث، اصیل‌ترین اثر مهرجویی است که آن را از خودش وام گرفته است. هرچند بسیاری از آثار مهرجویی،مثل «گاو» و «آقای هالو» و «لیلا» و «سنتوری»، روایت‌گر «انسان در بحران و آشفتگی» است و از «اضطرار انسان» می‌گوید، امّا «هامون» از این نظر ویژه است که به قول خود مهرجویی «حدیث نفس» است (هرچند از بوف کور نام برده) و البته، یک انتخاب بسیار اساسی دارد: روشنفکری از طبقهٔ متوسّط.

🍂 «هامون» از این لحاظ هم متمایز است و اوج فلسفه‌ورزی و نظرورزی مهرجویی است که از کیرکگور تا یونگ را در خود دارد و از دغدغه‌های او، از فلسفی تا اقتصادی، حکایت می‌کند. این اثر یک شاهکار است در سینمای ما، هم در وجه فلسفی و هم از حیث اجتماعی. نظرورزی مهرجویی را در آثاری که ظاهر سرگرم‌کننده و کمیک داشته باشند، می‌توان دید مثل «اجاره‌نشین‌ها» که صبغهٔ اجتماعی و وجودی دارد.

🍂 مهرجویی دستی در قلم هم داشت. «برزخ ژوری» به گمان آخرین داستان مهرجویی باشد، یک رمان فلسفی است. نظرورزی عمیق او را می‌توان در این اثر دید: از معرفت و شناخت تا احساس و عاطفه، از الحاد تا ایمان، از کفریّات تا معنویّات. داستان پُر ارجاعی‌ست که از مولوی و بوعلی تا راسل و ویتگنشتاین روایت می‌کند. گاهی عارف است و گاهی کافر، گاهی خوش است و گاهی ناخوش. او دستی در ترجمه هم داشت. خدمتِ فرهنگی مهرجویی، نه فقط در سینما که در داستان و ترجمه هم بود. هرچند هیچ‌کدام به اندازهٔ خدمت سینمایی او نبودند.

🍂 البته که مهرجویی عصمت نداشت، هنر او هم مقدّس نبود. امّا نمی‌توان جایگاه هنری او را انکار کرد، نمی‌توان اندیشهٔ او را کتمان کرد. او نه تاریک‌فکری مثل چریک‌های چپ رادیکال بود، و نه کاسبِ سرمایه‌سالار. می‌توان کارنامه‌اش را نقد کرد، بی‌آنکه دشمنی کرد.

🍂 انکارپذیر نیست که سینمای مهرجویی در آخرین سال‌هایش رمق و اعتبار گذشته را نداشت، چندان هم تماشایی نبود مثل گذشته. دیگر خبری از «هامون» و «اجاره‌نشین‌ها» و «مهمان مامان» و «سنتوری» نبود. اما حتی در آخرین آثارش هم نشانی از اندیشیدن را می‌توان دید. او همیشه و هماره مرد اندیشه بود. هیچ بعید و بدیع نیست که چنین روشن‌فکر و اندیشمندی طعمهٔ ترور و قتل #حکومت_اسلامی شده باشد؛ عجیب نیست که قتل‌های زنجیره‌ای احیا شده باشد. یادش گرامی.


#نقد_روشنفکران #نقد_فیلم

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @shahrvand_sabz

📘هامون در برابر فاشیسم مذهبی

✍🏻 #رضا_زمان

🍂 «هامون»، شاهکار داریوش مهرجویی، در زمان خودش، فاشیسم مذهبی را خشمگین کرد و حرصِ فاشیست‌ها را درآورد. «هامون» انسانِ مُعاصرِ مضطرّ و پریشانی است که در میانهٔ مدرنیته و سُنت سیر می‌کند؛ روشن‌فکری شکاک از طبقهٔ متوسّط شهری که زندگیِ اینجایی و دنیایی دارد؛ عاشقِ زمینی که عشقِ الهی و ایمانِ دینی را به پرسش می‌گیرد؛ سالکِ مُدرنی*ست که معنویت و حقیقت را جست‌وجو می‌کند، اما نه دیانتِ رسمی و کلاسیک راضی‌اش می‌کند و نه به فیزیکالیسمِ ماده‌باورِ تکنولوژیک تن می‌دهد.

🍂 «هامون» پژوهندهٔ پرسش‌گر که با عقلِ زمینی در منابع متکثر به دنبال پاسخ است، از مذهب بریده و بی‌اعتقاد، اما در طلب ایمان و معجزه است. در هامون مدرنیت او، روشن‌فکری او، شکاکیت او، پرسش‌گری او و زمینی بودن او برای فاشیسم مذهبی، شکنجه‌آور بود.

🍂 در آن روزگار، مرتضی آوینی، به یک تعبیر، نماینده و وکیلِ فاشیسم مذهبی در هنر و سینمای ایران بود. الحق که دانش خوبی در سینما و هنر هم داشت. آوینی نقدی تند و گزنده بر «هامون» نوشت. مؤلف را به استهزاء گرفت و اثر را تحقیر کرد. فیلم را از اساس نهیلیستی دید و از فرای «هامون» به روشن‌فکری تاخت. در این تاخت و تاز، «هامون» اجنبی بود، غرب‌زده بود، نادان و التقاطی، بی‌ایمان و بی‌خدا، و البته سطحی بود. آوینی تمام این امراض را برای مهرجویی هم صادق می‌دانست.

🍂 اما لُبّ لباب نقد آوینی به «هامون» در این بود: غرب‌پسندی. «هامون» به دنبال «کپسولِ عرفان» است؛ کپسولی که در دست مُرادش (علی عابدینی) است که او نیز عارفِ «قارچ مسلک» است! غرب به دنبالِ «کوچه معنویتی‌ست که به یک هیچ‌آبادِ بی‌ضرر و بی‌خطر» ختم می‌شود؛ یعنی یک معنویت سبک، پوچ و بی‌آزار که در غرب هضم می‌شود.

🍂 «هامون» که در خطّ فرهنگِ جهانیِ غرب است، همین کوچهٔ هیچ‌آباد را نشان می‌دهد؛ عرفان و معنویتِ هامون، برای غرب و غربی‌ها پسندیده است، زود-هضم است، بی‌خطر است، منفعل است. این عرفان، با غرب جمع می‌شود، با مدرنیته آشتی می‌کند، اما با دین نه.

🍂 علی عابدینی، الگوی عرفانی در فیلم، همان عارفی است که خوش‌آیند «تاراج‌گرانِ ازرق چشمِ موطلایی» است. «هامون» معنا و عرفان را در چارچوب مدرنیته و حدود روشن‌فکری و قلمروی غرب می‌خواهد و این است که «غرب‌پسند» و «غرب‌زده» است.

🍂 اما عرفانِ فاشیسمِ مذهبی، در برابر غرب و مدرنیسم «عرفانِ ستیهنده» است، «شمشیر به دست» است، نافی و مبارز است. نه فقط در غرب هضم نمی‎شود، بل هماوردِ غرب در میدانِ نبردِ تمدنی‌ست؛ عرفانِ واحدی که فقط با شریعتِ ناب جمع می‌شود؛ نه غرب‌زده و غرب‌پسند، که سراسر غرب‌ستیز است؛ با «اسلامِ آمریکایی» سر سازش ندارد؛ عرفانِ اسلامِ محمّدی است.

🍂 هامون نه فقط نمی‌تواند به آغوش این عرفان درآید، بلکه به سبب روشن‌فکر بودنش، توان ادراک این عرفان را هم ندارد. عرفانِ راستین، برای آوینی، قبل از پرسش و شک، ایمان می‌آورد. ابراهیم سر اسماعیل را بُرید، چون ایمان داشت؛ پس، آنکه از ابراهیم می‌پرسد، باید نخست ایمان بیاورد. وقتی ایمان به خدا آمد، دیگر جایی برای پرسش و شک نمی‌ماند. آری، عرفانِ آوینی، یعنی عرفانِ فاشیسمِ مذهبی، همان عرفانِ خمینی است که در ولایت فقیه ظهور کرد. عرفانِ ستیزه‌گر با غرب، شمشیر به دست، نافی و مبارز. عرفانِ خمینی، اصلاً عرفانِ هامون را برنمی‌تابد، عرفانِ عابدینی را تحمل نمی‌کند.

* سالک مُدرن را از #سروش_دباغ وام گرفته‌ام.


#نقد_فیلم #نقد_روشنفکران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @shahrvand_sabz

📘جشن «آبجوخوری» اکتبر هر سال در يک دهکدۀ فلسطينی در کرانۀ غربی برگزار می‌شود

🍂 جشن آبجوخوری اکتبر یا همان اکتبِر فِست، اما نه در آلمان، بلکه در یک دهکدۀ کوچک فلسطینی.

🍂 دهکدۀ مسیحی‌نشینِ طیبه، هر سال میزبان جشنی دو روزه است که بازدیدکنندگانی هم از راه های دور، مثل آمریکا، ژاپن، و استرالیا، دارد.

🍂 طیبه، دهکدۀ عمدتا مسیحی‌نشین فلسطینی کوچکی‌ست، که در منطقه‌ای با اکثریت مسلمان و تحت کنترل اسراییل قرار گرفته. این دهکدۀ مسیحی کوچک، شش سال است که میزبان جشن آبجوخوری اکتبر است. برگزارکنندگان جشن می‌گویند جشن آنها، هر سال بزرگ‌تر و بهتر می‌شود.

🍂 اکتبرفست، یا همان جشن اُکتبر، مراسم تاریخی آبجوخوری است که هر سال در ماه اکتبر، در آلمان برگزار می‌شود.

🍂 جشن اکتبر این دهکده فلسطینی، شنبه گذشته شروع شد. در این جشن، آبجوی مخصوص طیبه به همراه غذاهای فلسطینی، سرو می‌شود.

🍂 ندیم خوری، مدیرکارخانه آبجوسازی، از روند پیشرفت جشن، راضی است. او می‌گوید هر ساله مردم بیشتری در این جشن شرکت میکنند، برنامه ریزی مرتب تر می‌شود، گروه‌های موسیقی زیادی در اینجا حضور دارند، و خیلی خوش میگذرد.

🍂 اين دهکدۀ فلسطینی، یک آبجوی مخصوص هم دارد به همین نام «طیبه»، که عسلی رنگ‌ست. هزاران فلسطینی، به همراه گروه کوچکی از اسراییلیها، در این جشن شرکت میکنند.

🍂 بعد از سالها خشونت بین این دو گروه، این جشن آبجوخوری، فرصتی است برای خوش و بش کردن که بعضی‌ها از آن استقبال می‌کنند.

🍂 سالها قبل، خانواده‌های یهودی، آخر هفته ها، برای خرید اجناس ارزان قیمت و غذاهای خوشمزه، به دهکده‌های فلسطینی می‌آمدند. اما این گردش‌ها از ده سال پیش پس از قیام فلسطینیان علیه اسرايیل متوقف شد.

🍂 امروز، اعمال تدابیر امنیتی از سوی اسراییل، و مقابله شدید تشکیلات خودگردان فلسطینی با قانون‌شکنی، باعث شده خشونت‌ها در کرانۀ باختری رود اردن به‌شدت کاهش یابد و امنیت و رفاه، نسبت به سالهای اخیر، در منطقه افزایش یابد.

🍂 اما هنوز تعداد زیادی از اسراییلی‌ها به این منطقه نمی‌آیند. برگزارکنندگان جشن اکتبر می‌گویند تعداد اسراییلی‌ها بیشتر و بیشتر می‌شود، اما در مقایسه با هزاران فلسطینی، تعدادشان هنوز خیلی کم است.

🍂 بیش از ۱۰ هزار لیتر آبجو در این جشن که شرکت کنندگانی از نقاط مختلف دنیا دارد، مصرف می‌شود. آبجوی مخصوص طیبه، در کرانه باختری و اسراییل فروخته و به چند کشور هم به میزان کم صادر می‌شود.

🍂 یک گردشگر استرالیایی می‌گوید که آبجوی «طیبه» را در استرالیا امتحان کرده و بعد از آن کنجکاو شده که در جشن اکتبر در این منطقه شرکت کند. او می‌گوید این اولین محصولی بوده که او رویش برچسب «ساخت فلسطین» را دیده‌است.

🍂 یک شرکت‌کننده عرب-اسراییلی که از حیفا آمده‌است، جشن اکتبر طیبه را به جشن اکتبر آلمان، ترجیح میدهد. او می گوید این جشن فلسطینی است، کشورم است، مردمش صمیمی‌ترند، و من همه را میشناسم.

🍂 به نظر می‌رسد طیبه، با نوار غزه بخش دیگری از سرزمینهای فلسطینی، یک دنیا فاصله دارد. در غزه، گروه حماس مصرف الکل را ممنوع کرده‌است، حجاب زنان جدی گرفته می‌شود، و زن و مرد در مکان‌های عمومی، با هم معاشرت نمی‌کنند.

🍂 مسلمانان فلسطینی ساکن کرانه باختری هم، سنتی هستند و با مصرف الکل مخالفند، اما اتفاقا جشن اکتبر طیبه، توسط استاندار منطقه ای مسلمان نشین، افتتاح شده‌است.

🍂 ندیم خوری، که شهردار طیبه هست، می گوید این فستیوال، فرصتی‌ست برای به نتیجه رسیدن زحمات شهروندان و نمایانگر موفقیت ماست در تولیدات محلی. او متعهد به صلح است و معتقد است این جشن، نوعی مبارزه با اشغال نیم‌قرنۀ کرانه باختری توسط اسراییل، است. او میگوید ما محصولی با کیفیت خوب تولید می‌کنیم که مشتری دارد و به دنیا نشان می‌دهیم که می‌توانیم با همسایه‌هایمان در صلح زندگی کنیم.

منبع


#گزارش #حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📗علی مانده و حوضش

✍🏻#علیرضاموثق

🍂 حکومت ولایت فقیه، به‌دلیل اتلاف منابع، ورشکست شد. این حاکمان تنبل و بی‌سواد، از خون امام حسین و شهدا گرفته تا نفت، آب، جنگل و منابع انسانی، آنقدر بی‌رویه و مسرفانه خوردند که تمام شد؛ آنها تمام منابع را اتلاف و کفران کردند؛ از جمله منبع «زمان» را.

🍂 چونان کالیگولا، نرون و چنگیز، از حزب توده و چریک‌های فدایی خلقِ نامسلمان گرفته تا نهضت آزادیِ نجیب و مسلمان و مسالمت‌جو را سرکوب کردند و گیوتین‌صفتی و آدم‌خواری را به خودی‌هایی چون منتظری، موسوی، کروبی و خاتمی رساندند و به جهتِ حجم توهم و تفرعن، در لسان خودشان، سنن الهی را فقط برای غیرخودی‌ها دیدند و احساسِ «پسر خالهٔ خدا بودن» کردند.

🍂 یوم‌الله را فقط در آنجا دیدند که مردم، فوج‌فوج قدرت سیاسی را به ایشان تقدیم کردند‌، اما ندیدند که استبداد و ناکارآمدی چون ام‌الرذایل، سیاه و منفورشان خواهد کرد و مردم را فوج‌فوج علیه‌شان خواهد شوراند.

🍂 آن زمان که ابلهانه، از کاسهٔ آشِ یاسر عرفاتِ «فلسطینی-چریک»، داغ‌تر شدند، ندانستند که تحققِ آرمانِ امام راحل‌شان، مبنی بر حذف اسرائیل، هزینه دارد و با این رویه، چون کرهٔ شمالی، مردم را به علف خوردن می‌اندازند.

🍂 پس از انقلاب ۵۷ یک فاجعه در ایران اتفاق افتاد؛ اینکه یک عده آخوندِ روضه‌خوان و نامتفکر و خرافاتی؛ چون جنتی و علم‌الهدی، شدند جبههٔ حق و نمایندهٔ الله (حال، دلیلش چیست؟ خدا عالم است)، اما ندانستند که در جهان جدید، اگر حتی خود الله بیاید و بشود حاکم سیاسی، عموم مردم از او «کاهش تورم و اشتغال و امنیت و نظم و حفاظت از محیط زیست و امثالهم» را مطالبه می‌کنند و اگر موفق نبود، باید تشریف ببرد و جایش را به شخص دیگری بدهد.

🍂 دلیلِ شکست و فلاکتِ استبداد دینی، روشن و معادله، ساده است: ما چگونه برای تصدی مناصب سیاسی و مدیریتی، انسان‌هایی پیدا کنیم که از یک طرف، متفکر و فرهیخته باشند و از طرف دیگر، «مسلمان» و «شیعهٔ ۱۲ امامی و معتقد به خرافهٔ امام زمان ۱۲٠٠ ساله» و «طرفدار تئوری ولایت مطلقهٔ فقیه» و «ملتزم به مصداقش» و نیز «انقلابی»؟ چگونه «عقلانیت و عدالت» را با این امور جمع کنیم؟

🍂 وفق ساختار حکومت اسلامی-آخوندی، حتی اگر عالم‌ترین و اخلاقی‌ترین انسانِ جهان، ایرانی باشد، اما مسلمان و شیعهٔ ۱۲ امامی و معتقد به ولایتِ مطلقهٔ فقیه (که از اصول و حتا فروع دین نیست) نباشد، نمی‌تواند وارد کثیری از مناصب سیاسی و مدیریتی شود؛ لذا به طور طبیعی، قحط‌الرجال ایجاد شده‌است و حکومت را کوتوله‌های فکری-وجودی، اشغال کرده‌اند. برای تقریب به ذهن، مثالی می‌زنم: اگر شخص مجردی گفت همسری می‌خواهد که هم دکتر باشد و هم پولدار و هم زیبا و چشم آبی و قد بلند و هم مسلط به سه زبان دنیا و هم تک فرزند، باید فوراً او را به تيمارستان برد! چرا؟ چون، این چنین شیری خدا خود نافرید.

🍂 #حکومت_اسلامی ایران ذاتاً بیمار است؛ روان‌پریش است؛ متوهم است؛ منگول است؛ خرافات‌بنیان است؛ تبعیض ساختاری دارد؛ هماهنگ با واقعیات انسانی و اجتماعی و جهانی، تکوین نیافته‌است.

🍂 حکومت دموکراتیک سکولار (سکولار به معنی فرادینی و نه ضد دینی)، توانِ جذب حداکثری دارد، اما این نظام سیاسی، به خاطر مقتضیاتِ وجودیش، تنها توان دفع حداکثری دارد.

🍂 کار به طور طبیعی و به اقتضایِ ساختار استبداد دینی، از سرکوبِ غیرخودی‌ها گذشت و به دفعِ نایب ولی فقیه و موسوی و کروبی و خاتمی و جبههٔ مشارکت و مجاهدین انقلاب اسلامی و امثالهم رسید تا آنکه در ادامهٔ مسیرِ گیوتین‌صفتی و آدم‌خواری، نهایتاً علی مانده و حوضش و نیز باتوم و سرنیزه؛ علی مانده و «جنتی و رسایی و ازغدی و پناهیان و علم‌الهدی»؛ علی مانده و یکسری روضه‌خوان و مداحِ هفت‌تیر کش و مذهبیِ خام و عامی.

🍂 با چنین وضعی، وقتی مستبدی بی‌خرد، توأمان در حال جنگ با نیمی از مردم خودش (شامل کثیری از روشنفکران و هنرمندان و دانشگاهیان و بخش مدرن جامعه) و نیز نیمی از جهان (آمریکا و اروپا) است، نمی‌تواند اقتصاد را رونق، و جامعه را سامان بخشد.

🍂 دغدغه‌مندانِ آزادی با دغدغه‌مندانِ نان، به یک وجه مشترک رسیده‌اند و آن خودآگاهی نسبت به این امر است که استبدادِ دینی و حکومت اسلامی-آخوندی، «دین و دنیا و اقتصاد و اخلاق و آزادی و عدالت» را باهم به باد می‌دهد‌‌.

🍂 دوران «بزن در رو» تمام شده‌است و ولی امر مسلمین جهان، دیگر نمی‌تواند عللِ تمامِ مشکلات را به این و آن ربط دهد و رندانه از مسئولیت‌پذیری و نیز از نواقص ساختاری حکومت دینی فرار کند.

🍂 ابزارِ «دوژمن» (یعنی دشمن و اولین کلمه‌ای که خامنه‌ای در هنگام تولد، پس از لفظ یاعلی به کار برد) نیز از فرطِ استفاده و مغالطه، مستهلک شده‌است.

🍂 اینک کودکانِ بازی‌گوش، لختی پادشاه را فریاد می‌زنند. نایب امام زمان و نمایندهٔ الله، متناسب با سطح قدرتش، سهم و مسئولیتِ مهمی در مشکلات کشورمان دارد.

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🎧 اشارت آشوب
— افغان‌ها، فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها: آشوب در ایران زمین و چشم‌اندازی از آینده‌اش

🎙 دکتر #شروین_وکیلی


#تفکر_انتقادی #حکومت_اسلامی #نقد_فرهنگ #ایران

➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @sherwin_vakili

🍂 فهم مفهوم «توکل» و باورهای خرافی حول آن، کمک خواهد کرد که متعجب از جشن و پایکوبی روزهای اول حملۀ حماس به اسراییل و نظاره‌گر امروز اعلان عزای عمومی بابت کشته‌شدن صدها و بلکه هزاران انسان نباشیم.

🍂 چه جای تعجب است؟ انسان باورمند به «اثرگذاری توکل» و معتقد به‌درستی «اقدام بر اساس باور ایمانی»، صاحب شجاعتی شگفت‌آور خواهد شد و همین که به خیالش، در مسیر حق ایستاده باشد را دلیلی خواهد دانست برای اقدام، بدون توجه به عواقب اقدام موصوف؛‌ غافل از اینکه به گواه تاریخ، خداوند در این‌گونه موارد، نقشی ایفا ننموده و دخالت نخواهد کرد.

🍂 وانگهی‌، در نمونه‌ی داخلی در سرزمین ایران، خداوند که قاعدتا روح‌الله خمینی را خیلی دوست می‌داشته، او را از فاجعۀ انجام عملیات «کربلای چهار» (که منجر به کشته و مفقود شدن ۳ هزار نفر از فرزندان ایران‌زمین شد) مطلع ننموده، و یا دستکم، به‌شکلی غیبی، کاری نکرده که محسن رضایی بواسطۀ سکته‌ای یا چیزی دیگر، از زندگی ساقط شده و نتواند دستور آن حملۀ مرگبار را صادر کند. احتمالا برای بخشی از افراد معتقد به توکل، مسلم است که فلسطینی‌ها، حماس، حزب‌الله و رهبرانشان، نزد خدا، از روح‌الله خمینی ما، بزرگتر و محبوب‌تر نیستند.

🍂 لذا با بهره جستن حداقلی از عقلانیت و تجارب تاریخی، پیش‌بینی این عزای عمومی، در همان روز جشن و پایکوبی، کار صعبی نبود.

🍂 آنچه اوجب واجبات است، مطالعۀ تاریخ است. وحشیگری به حیوانی‌ترین شکل ممکن، همیشه و همیشه بوده‌است؛ برنده میدان‌های نبرد هم همیشه، قوی‌ترها، مکارترها و وحشی‌ترها بوده‌اند. از توحش قبیلۀ دوران مایاهاو فراعنه و غارت‌گری وای‌کینگ‌ها بگیرید، تا اسکندر و چنگیز و...، خداوند در هیچ‌یک از این جنگ‌های خونین، نقش قابل ذکری ایفا نکرده و مشخصا کاری ننموده که بخواهد مانع از کشته‌شدن انسان‌ها بشود.

🍂 در موارد متعدد هم خودِ «ادعای ارتباط با خدا»، ابزاری شده برای توحش و کشتار بیشتر؛ تاریخ جنگ‌های نهاوند و قادسیه و ذات‌السلاسل را بخوانید. ببینید اعراب مسلمان، در این جنگ‌ها با ایرانی‌ها چه کردند! واقعا کارشان بدتر از کار امروز اسرائیل با فلسطینی‌ها نبوده؟ تازه آن هم بدون داشتن امکانات و سلاح های کشنده و مرگبار امروزی، که اگر می‌بود و می داشتند؛ شاید شاهد خونین‌ترین نسل‌کشی تاریخ می‌بودیم.

🍂 خداوند حتی در ماجرای جنایات آلمان نازی و هولوکاست نیز برای جلوگیری از کشتار یهودی‌ها و اسلاف همین اسرائیلی‌های امروز، کار خاصی انجام نداده و دخالت معناداری ننموده‌است.

🍂 خلاصه که تا بوده، همین بوده و آنچه امروز سیاست نامیده می‌شود، تعیین می‌کرده که کدام کشتار بد است، و کدام کشتار خوب(!)، و مورد تأیید خدا یا خدایانِ زمینی/آسمانی.


#نقد_ادیان
➖➖➖

🌾 @Naqdagin | @UtopiaDialogue

📗الگویِ «جام زهر»
(۱/۲)
✍🏻#علیرضاموثق

1️⃣ آرنولد توین‌بی (فیلسوف شهیر تاریخ) معتقد است که تمدن‌ها با چالش به وجود می‌آیند،‌ با چالش رشد می‌کنند و با چالش نابود می‌شوند، اما چالش، تنها دلیل نابودی آنها نیست؛ بلکه پاسخ‌های نابهنگام و نامناسب و ناموفق و غیرخلاقانه به چالش‌ها، عامل نابودیِ تمدن‌هاست و اگر تمدنی نتواند تضادهایِ درونی و بیرونی‌اش را حل کند و در پیکار با چالش‌هایِ درونی و بیرونیِ خویش ناکام شود و اقلیتِ خلاق، تحتِ سیطرۀ اکثریتِ غیرخلاق، به محاق برود و پاسخ های سنجیده و صحیح و روزآمد به چالش‌هایِ متنوع و فرارویش ندهد، محکوم به انحطاط و فروپاشی و متلاشی شدن است.

🍂 ۲۶ مهر امسال (۱۴۰۲)، موعد نهایی انجام وعده‌های برجامی و اجرای تعهدات همۀ طرف‌ها به توافقی بود که هشت سال پیش، میان گروه «پنج به علاوه یک» امضاء شد. قاعدتا، مطابق با برجام، در این روز (روز انتقال)، اروپا و امریکا باید به «رفع تحریم‌های موشکی» و اقداماتی دیگر دست می‌زدند و ایران هم «پروتکل الحاقی» را تصویب می‌کرد. هیچ‌کدام از طرفین، به این اقدامات نزدیک هم نشدند و این یعنی «مرگ عملی برجام». کشورهای اروپایی در بیانیه‌ای تاکید کرده‌اند که با توجه به اینکه ایران، به تعهدات خود ذیل برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل عمل نمی‌کند، اروپا هم همچنان تحریم‌های خود در حوزه منع اشاعه و تسلیحاتی را فعال نگه می‌دارد.

🍂 حال، به نظر می‌رسد که بررسیِ الگویِ «چالش-پاسخ»، می‌تواند به‌عنوانِ یک ابزارِ مفهومی و نظری، به تحلیل و بررسیِ وضعیتِ جمهوریِ اسلامی به ما کمک کند. جمهوریِ اسلامی پس از انقلابِ ۵۷، با اصنافِ چالش‌هایِ درونی و بیرونی و مادی و غیرمادی و تئوریک و غیرتئوریک مواجه بوده‌است:

◾️از چالش با نیروهایی که در انقلاب مشارکت داشتند تا چالش با هسته‌هایِ قدرت در منطقه و جهان و اشغالِ سفارتِ یک ابرقدرت و جنگِ هشت ساله با عراق؛

◾️از چالش با رشدِ جمعیت و سیلِ جوانانِ جویایِ کار و تحصیلکرده تا چالش با محیط زیست و بحرانِ آب و هوا و معضلِ زباله و نخاله؛

◾️از چالشِ تئوریک در بنیان‌هایش با مدرنیسم و عالمیتِ جدید تا چالش با جذبِ نیروهایِ نخبه در یک سیستمِ بسته و ایدئولوژیک و موانعِ عبور از هفت‌خوانِ رستمِ گزینش‌هایِ اداری و سیاسی؛

◾️از چالشِ اخلاقی و فساد اداری و اقتصاد دولتی و رسوخِ ایدئولوژیِ چپِ مارکسیستی و کمونیستی در انقلاب ۵۷ و در سیاست و بینش و منش و مفروضات و روش‌ها و غایات و ارزش‌ها و ادبیات و قوانینِ نظامِ سیاسی، تا فروپاشیِ شوروی و مرگ کلان‌روایت ها و به محاق رفتنِ ایدئولوژی‌های متصلب و جزمی و مطلق‌نگر که متوهمانه، در پیِ شکافتنِ سقف عالم و درانداختنِ عالم و آدمی جدید بودند و سودایِ خدایی کردن و ساختنِ بهشت بر رویِ زمین با زور و انقلاب و یا سودایِ به بهشت بردنِ مردم با شلاق را در خیالِ خام خویش می‌پختند؛

◾️از چالش با تغییرِ سبک زندگیِ مردم و به ته دیگ خوردنِ منابعِ سنت اسلامی و ناتوانی در رقابت با فلسفه و علم و هنر غرب تا چالشِ ورشستگیِ روحانیون و اضمحلالِ مرجعیتِ آنها در جامعه و...

◾️اما از میانِ همۀ این چالش‌ها، آنچه باعث شد تا نظام سیاسی، چون غریق به خاشاکِ «استخراج و استنباطِ علوم تجربی از قرآن و اسلام»، آویزان شود و دامنۀ دشمن را از «ضدانقلاب و ضدولایتِ‌فقیه و معاند و منافق و ملحد و فتنه‌گر و نفوذی و غربزده و استکبار و آخوندِ آمریکایی و بی‌حجاب و بدحجاب و شلوارِ جین و ساز موسیقی و قر کمر و آواز زنان و آب‌بازیِ جوانان و امثالهم»، حتی به «علوم انسانی» نیز بسط دهد، همانا دود شدن و به هوا رفتنِ بنیان‌ها و خاستگاه تئوریکش بود که همچون خانه‌ای بر رویِ آب، به «خرافات و امام زمان و غیب شدنِ یک انسان و نمایندگی از الله و فقه صفوی و بدوی» اتکاء می‌کرد و لذا، چالش با بسطِ مدرنیسم و عقلانیتِ مدرن و استدلال‌گرایی و گسترشِ علوم انسانی و «راز-زدایی» از عالم، و نیز انفجارِ اطلاعات و انقلابِ ارتباطات از اهمّ چالش‌هایِ جمهوریِ اسلامی بود.

🔺به‌عبارتی دیگر، ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کار شدند تا اینترنت و ماهواره و موبایل و ساینس و بسط تکنولوژی، چون بسم الله در مقابلِ جنِ استبداد دینی ظاهر شود.

2️⃣ در خصوص نحوۀ پاسخ‌های ما به چالش‌ها، الگویِ «جام زهر» در کنار الگویِ «نوش‌دارو پس از مرگ سهراب»، در فرهنگِ ما ریشه‌ای کهن و تاریخی دارد؛ بدین معنی که ما در مواجهه با چالش‌ها، معمولاً یا پاسخ‌هایِ به‌هنگام و مناسب و موفق و خلاقانه نمی‌دهیم و نهایتاً، پس از مرگ سهراب و فرصت‌سوزی و شکستِ مطلق، به فکرِ نوش‌دارو می‌افتیم و یا در دقیقۀ نود و پس از پرداختِ هزینه‌هایِ غیرضروری و اجتناب‌پذیر و گزاف، پاسخی نامتناسب با وضعیت موجود می‌دهیم:

(ادامه دارد)
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📗الگویِ «جام زهر»
(۲/۲)
✍🏻#علیرضاموثق

◾️به‌نحو معمول، یا مطلقاً به اهدافِ خویش نمی‌رسیم و یا بسیار پرهزینه و گران (نه با کمترین هزینۀ ممکن، بلکه با بیشترین هزینۀ ممکن) به اهدافِ خویش می‌رسیم؛

◾️یا نعمت‌ها و مطلوب‌های موردِ نظرِ خویش را مطلقاً به دست نمی‌آوریم و یا پرهزینه و گران به دست می‌آوریم و نیز پس از به دست آوردن، مراقبت و تدبیرِ لازم را در حفظ و حراست از آن نداریم؛

◾️عموماً بهینه و فرصت‌شناسانه عمل نمی‌کنیم؛ بی‌جهت خود را در بلا می‌اندازیم و آنقدر در بیابانِ بی‌آب و علف، راه می‌رویم که مجبور به خوردنِ گوشتِ میت از بابِ اضطرار شویم!

🍂 در این میان، رفتار و عملکرد جمهوری اسلامی و حاکمان و مسئولان کشوری و لشکریِ ما در طول این چهل سال را نیز به اقتفای این الگوهای تاریخی-سنتی، عموماً و قاعدتاً، می‌توان در یکی از این دو الگوی مذکور قرار داد و با استقرای گذشته، رفتار و عملکرد آنها در آینده را نیز تا حدودی حدس زد.

◾️در انجامِ یک عملِ مقتضی و ساده، در خصوصِ «دو میلیارد دلار» پولِ این مردمِ بدبخت، آنقدر اهمال و درنگ و تنبلی و سوء مدیریت کردند که آمریکا، مثل یک هلویِ پوست‌کنده و خوشگل، آن را هپل-هپو کرد و خورد و بعد، مثل سگ و گربه به جان هم افتادند و تقصیر کار را به گردنِ یکدیگر می‌انداختند و «کی بود کی بود، من نبودم!» تحویلِ خلق‌الله می‌دادند؛ یعنی طبقِ الگوی «نوش‌دارو پس از مرگ سهراب» عمل کردند و فرصت و نعمت و مطلوب به کلی از دست رفت (اگر هم بتوان آن را پس گرفت، الگویِ «جام زهر» مصداقِ مفهومی پیدا خواهد کرد)؛

◾️در جنگِ هشت ساله، پس از آزادسازی خرمشهر، آنقدر قضیه را کش دادند تا مجبور به خوردن «جام زهر» شدند و با هزینه‌هایِ غیرضروری و گزافِ مادی و مالی و جانی، جنگ پایان یافت؛

◾️در مقابلِ ورودِ زنان به استادیوم، آنقدر مقاومت شد تا با خودسوزیِ دختر مردم، جهانیان با حیرت فریاد برآوردند و فیفا نیز فشار آورد تا باز پاسخِ مقتضی با الگویِ «جام زهر» داده شد؛

◾️کثیری از متفکرینِ دلسوز و مصلح در این کشور، خیرخواهانه به سید علی خامنه‌ای، لزوم اعلامِ «آشتی ملی» (و تن دادن به ملزومات و لوازم آن) را برایِ ایجاد امید و اعتماد و ترمیمِ شکافِ حکومت با مردم و برایِ تعدیلِ دوقطبیِ ایرانیانِ سنتی و مدرن در جامعه، متذکر شدند، اما ایشان با تفرعن و تبختر و پوزخند، پاسخ داد که «مگر مردم ما با یکدیگر قهرند؟!!!» و بعد، آنقدر در پاسخِ مناسب به این چالش درنگ شد تا ده‌ها شهر، به‌نحو بی‌سابقه، طغیان کردند و صدها بانک و مراکزِ دولتی در آتشِ خشم و نفرتِ معترضین سوخت و باز، تنها هنر و خلاقیتِ رهبر این مملکت، تقلیلِ فاجعه به «فتنه و دشمن و نفوذی» بود؛ یعنی احتمالاً یا پاسخِ مناسب در این خصوص از الگویِ «جام زهر» پیروی خواهد کرد و یا آنقدر مقاومت خواهد شد که (وفق سرنوشتِ نظام سیاسیِ سابق و به اقتفایِ تبعیت از الگویِ رفتاریِ محمدرضا پهلوی)، سهرابِ آقایان بمیرد و نظام سیاسی، متلاشی شود؛

◾️قضیۀ آمریکا و اسرائیل نیز همین است؛ حتی ویتنام توانسته با آمریکا مشکلاتش را حل کند، اما آقایان چون در بین حدود دویست کشور دنیا، تخم دو زردۀ خداوندِ عالم هستند(!)، و چون بقیۀ کشورهای جهان غیر از کرۀ شمالی، همگی نوکر و ذلیلِ آمریکا هستند(!)، و چون فقط اینها معنیِ استقلال و عزت را می‌فهمند(!)، طیِ چهل سال حکومت و زعامت، هنوز نتوانسته‌اند مانند کثیری از کشورها، راهی برایِ تعامل و تفاهم و بازیِ برد-برد بیابند و بعد، همچنان می‌خواهند، همزمان با نیمی از مردم خودشان و نیمی از ملت‌-دولت‌های جهان بجنگند و به رشد اقتصادی نیز برسند!

◾️آقایان از تمامِ کشورهایِ اسلامی، فلسطین-دوست‌تر و از پیغمبر و قوم و خویشش در میانِ اعراب، مسلمان‌تر شده‌اند(!) و مآلاً، مردم مستضعفِ ما باید یک‌تنه، هزینۀ نجاتِ مستضعفانِ فلسطینی و لبنانی و یمنی و سوری و عراقی و امثالهم را بدهند. اگر در این قضیۀ اخیرِ انفجارِ بیمارستان غزه، با شواهد متعدد نقیض (+ + + +)، در برداشت غالب و اولیۀ افکار عمومی، ترک‌های جدی ایجاد نمی‌شد، ممکن بود با یقه‌درانی فردین‌‌وار خود، ایران را نیز وارد مهلکۀ جنگی خانمان‌برانداز کنند؛

◾️در زمان خروج آمریکا (ترامپ) از برجام، از چند ماه جلوتر می دانستند که ترامپ از برجام خارج خواهد شد، اما پاسخِ مقتضی و مناسب و بهنگام برایِ تنظیم بازار ارز داده نشد؛

◾️در مواجهه با چالشِ افزایشِ بی‌رویۀ مصرف حامل‌هایِ انرژی و کمبودِ منابع، به‌جایِ پاسخ مناسب و بهنگام و افزایشِ پلکانیِ قیمت‌ها، کار را در موردِ بنزین به‌جایی رساندند که علاوه بر «جام زهر»، «جام خون» نیز سر کشیدند و... .


#حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin

📺 با افراطیون مذهبی چه باید کرد؟
— گفت‌وگوی ویژه بی‌بی‌سی با #یووال_نوح_هراری، فیلسوف و مورخ

🍂 یووال نوح هراری، مهمان این گفت‌و‌گوی ویژه، یکی از اندیشمندان بنام جهان حاضر و نویسنده معروف کتاب پرفروش انسان خردمند و ۲۱ درس برای قرن ۲۱ و شماری دیگر از کتاب‌های تاریخی با نگرش فلسفی‌ست.

🍂 او اسرائیل را در کنار حماس (بعنوان گروهی بنیادگرا و یهودی‌ستیز)، از عوامل مهمّ توقف فرآیند صلح برای دورانی طولانی می‌داند.

🍂 او حملۀ اخیر حماس را با باورهای مذهبیون تندرو مرتبط می‌داند: «باور آنها (مذهبیون تندرو) بر زندگی پس از مرگ متمرکز است. آنها حاضرند این جهان را به آتش بکشند و مسبب رنج میلیون‌ها نفر بشوند تا به خوشبختی ابدی پس از مرگ برسند»؛ همچنین او تأکید می‌کند که مشابه چنین باورهایی در تندروهای مذهبی اسرائیلی نیز وجود دارد.

🍂 این فیلسوف که از منتقدان سرسخت سیاست‌های نتانیاهو، نخست‌وزیر آن کشور است، در گفت‌وگو با فرناز قاضی‌زاده می‌گوید: «خیلی دلم می‌خواست که نتانیاهو درباره شکافی که در جامعه اسرائیل ایجاد کرد و ما را در معرض این حمله قرار داد، مسئولیت می پذیرفت».


#نقد_فرهنگ #حکومت_اسلامی
➖➖➖

🌾 @Naqdagin