نقدآگین

This media is not supported in your browser

1.57K viewsAshkan, 18:35

📘تضاد آزادی لیبرالی با دولت اسلامی

✍🏻 #اشکان

⚫️ دولت اسلامی خود را مجری اراده‌ی خداوند می‌داند، یعنی آمده که اراده ملکوتی را بر جامعه حکم فرما کند، در چنین دولتی، حق و قانون نمی‌تواند محصول عقل و خواست‌ جمعیِ شهروندان باشند، بلکه در وضعیتی قدسی و ربّانی قرار گرفته‌اند که از طریق وحی یا شرع به حکومت ابلاغ می‌شوند. به قول آقای خمینی که در کتاب ولایت فقیه خود می‌نویسد: دولت اسلامی«حکومت قانون الهی بر مردم» است. از این رو، حاکمان در دولت اسلامی صرفا «مجری» حکم خداوندند، نه نماینده‌ی اراده‌ی شهروندان، و مشروعیت حاکمان نه از خواست ملی شهروندان بلکه رسالتی از جناب غیب است که به آنها محول شده. بی‌شک در چنین وضعیتی که به ملکوت گره خورده، آزادی به قیدهای فراوان مقید می‌شود. اما ببینیم هایک آزادی را چگونه‌ تعریف می‌کند، و تقابل آن با نگاه دولت اسلامی چیست؟

🔻هایک آزادی را چنین تعریف می‌کند:

آزادی یعنی نبود سلطه‌ی اراده‌ی دل‌بخواهی دیگران؛ یعنی هر فرد بتواند طبق نقشه‌ی خودش زندگی کند، مادامی که به آزادی دیگران آسیب نمی‌زند.

🔴 هایک آزادی را صرفا در این می‌بیند که انسان تابع اراده‌ی خودسرانه‌ی دیگران نباشد و بتواند بر اساس طرح‌ها و شناخت خود تصمیم بگیرد، حتی زمانی که در فقر زندگی می‌کند یا اشتباهاتی مرتکب می‌شود.

🔻مسئله ای که هایک دارد را می‌توان در یک داستان خلاصه کرد:

تصور کنید که شهری زندگی می‌کنید و هر روز از خانه خارج می‌شود تا به سر سر کار بروید ، خرید می‌کنید ، کتاب مطالعه می‌کنید، موسیقی گوش می‌دهید، زمانی را با دوستان سپری می‌کنید، همه‌ی این کارها را بر اساس تصمیمات خودتان می‌گیرید. نه شهردار، نه رئیس‌جمهور، نه یک روحانی، و نه حتی همسایه‌ شما، در کارتان دخالت نمی‌کنند. آنها به شما نمی‌گویند که چه چیزی باید بخورید، با چه کسی باید حرف بزنید ، یا چه زمانی بخوابید.

🔺🔻وضعیت مد نظر هایک از آزادی چنین چیزی‌ست. حالا فرض کنید که از فردا قانونی گذاشته شود:

✔️ حق ندارید به آهنگ غم‌انگیز گوش دهید ، چون سبب افسردگی می‌شود.
✔️ باید هر روز ۶ صبح ورزش کنید، زیرا برای سلامتی‌ شما مهم است.
✔️ از هفته‌ی بعد باید فقط لباس خاکستری بپوشید، چون رنگای تند مردم رو تحریک می‌کند.

🔘 هرچند ممکن است که این قوانین به نفع شهروندان باشد، اما افراد دیگری به جای شما تصمیم گرفته‌اند. در لیبرالیسم به‌ویژه‌ فلسفه‌ی هایک، شهروندان با وضع چنین قوانینی، آزادی‌ خود را از دست داده‌اند. زیرا در مسائل خصوصی، فرد باید بتواند خودش تصمیم بگیرد، بدون اینکه دیگری بتواند با سلیقه شخصی خود، کسی را مجبور کند.

🟣 حال، دولت اسلامی بر این فرض بنا شده که «خیر» از قبل معلوم است و حاکم (فقیه، عالم، یا امام) موظف است مردم را به آن خیر برساند؛ حتی اگر مردم نخواهند به آن تن دهند. به عبارتی، رسالت حاکمان این است که شهروندان را به بهشت ببرند چه بخواهند چه نخواهند. در چنین نظامی، آزادی دیگر فقط تهدید نمی‌شود، بلکه اساسأ نفی می‌شود. باید توجه داشت که خطرناک‌ترین شکل اجبار و زور، آن است که خود را در لباس خیرخواهی معرفی کند.

🔻ثورو می‌گفت:

" خدا ما را از آن مصلح بی‌ریا که می‌داند خیر ما در چیست و چه بخواهید و نخواهیم ما را به انجام آن ناچار می‌کند، حفظ کند"

🔺در چنین وضعی، فرد آزاد نیست که اشتباه کند، آزاد نیست باور دیگری داشته باشد و همچنین آزاد نیست سبک زندگی متفاوتی برگزیند. حتی اگر رفتاری داشته باشد که به دیگران آسیبی نزند (مثلاً گوش دادن به موسیقی یا انتخاب نوع پوشش)، باز هم دولت اسلامی می‌تواند آن را ممنوع کند، زیرا اصل بر هدایت افراد است و این رفتار با هدایت در ناسازگاری‌ به سر می‌برد.

🟡 هایک در بخش دوم منشور آزادی اشاره می‌کند:

هیچ انسانی نمی‌تواند از پیش بداند چه چیزی برای دیگری بهتر است؛ پس باید به همه اجازه داد خودشان مسیرشان را پیدا کنند.

😀 او می‌گوید:

باور ما به آزادی نباید آمیخته به این باشد که اگر افراد آزاد باشند رفتار درست را انجام می‌دهند. در وضعیت آزادی احتمال اینکه ما از رفتارِ آزاد افراد آزرده شویم، بسیار زیاد است.

🔺اما در دولت اسلامی کنشِ آزاد شهروندان باید در راستای قوانین شریعت باشد، نه قوانین اساسی که مبتنی بر عدالت و آزادی‌اند و از دل نظم خودانگیخته اجتماعی، همراه با آزمون و خطا پدید آمدند.

🔺 خلاصه آنکه، اساس وضعیت انسان در دولت اسلامی همانگونه که در سوره احزاب آیه ۳۶ آمده بر «تسلیم، تکلیف و تبعیت» از اراده‌ی فراانسانی استوار است. اما وضعیت افراد در دولت لیبرال زندگی بر پایه اراده و معرفت خویش تن است:

و هيچ مرد و زن مؤمنى را نرسد كه چون خدا و فرستاده‌اش به كارى فرمان دهند، براى آنان در كارشان اختيارى باشد؛ و هر كس خدا و فرستاده‌اش را نافرمانى كند قطعاً دچار گمراهى آشكارى گرديده است.

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

Please open Telegram to view this post

VIEW IN TELEGRAM

3.03K viewsAshkan, edited 18:36