📕بی‌طرفی در زمان قتل‌عام؛ نامِ مؤدبانه‌ی خیانت

✍️قربان عباسی

امروز مسئله روشن است و جای ابهام ندارد. در برابر ما یک واقعیت عریان ایستاده: دولتی که بقای خود را با سرکوب سیستماتیک، شلیک به بدن‌های بی‌دفاع و تبدیل خیابان به میدان شکار تثبیت می‌کند. در چنین صحنه‌ای، هر سخن از «اما و اگر»، هر بازی با اعداد، و هر ژست اخلاقیِ بی‌هزینه، نه تحلیل است و نه احتیاط؛ همدستی است. دودوزه‌بازی، در لحظه‌ای که خون هنوز گرم است، شکل نرم‌افزاریِ همان باتومی است که سخت‌افزارش بر سر مردم فرود می‌آید.

چپ‌های استالینیِ امروز ـ این مومیایی‌های فکری ـ هنوز در سردخانه تاریخ زندگی می‌کنند. زبان‌شان زبان قرن بیستم است، اما بدن‌هایی که امروز بر زمین می‌افتند متعلق به اکنون‌اند. اینان به جای مواجهه با واقعیت زنده، به کالبدشکافی عددیِ جنازه‌ها مشغول‌اند: چند نفر؟ کجا؟ با چه منبعی؟ گویی اگر عدد به حد نصاب ذهنی‌شان نرسد، گلوله مشروع می‌شود. این نه شک‌گرایی معرفتی است و نه وسواس علمی؛ این انکار اخلاقی است. وقتی اصلِ جنایت بدیهی است، چانه‌زدن بر سر کمیت، همان تطهیر کیفیِ جنایت است.

گروه دیگری با ژست «میانه‌روی» ظاهر می‌شوند؛ یکی به میخ می‌زنند و یکی به نعل. در کلام، کشتار را محکوم می‌کنند، اما در عمل هر امکانی را که بتواند توازن قوا را علیه ماشین سرکوب تغییر دهد، «خیانت» می‌نامند. بدون ارائه هیچ راه‌حل عملی، بدون پذیرش هیچ هزینه‌ای، بدون حضور در میدان. این اخلاقِ امنِ پشت‌میزنشینی است؛ اخلاقی که تنها کارکردش شستن دست‌ها در تشت واژگان است. وقتی مردمِ بی‌سلاح زیر آتش‌اند، مطالبه «پاکی مطلق» از قربانی، وقاحت نظری است.

امروز نمی‌توان هم‌زمان با رژیم کشتار بود و با قربانی. این دوگانه، منطقی و اخلاقی، غیرقابل جمع است. هرکس می‌کوشد این تضاد را با بازی‌های لفظی حل کند، در حال پاک‌کردن صورت‌مسئله است. استمداد مردمِ در محاصره از هر نیرویی که بتواند موازنه خشونت دولتی را برهم بزند، «دعوت از متجاوز» نیست؛ توصیف وضعیت اضطراری است. در سیاست، همان‌قدر که در پزشکی، وقتی بیمار در حال مرگ است، نسخه‌های آرمانیِ بلندمدت کنار می‌روند و اقدامِ فوری در اولویت قرار می‌گیرد. اخلاقِ وضعیت اضطراری، اخلاقِ انتخاب‌های سخت است، نه پناه‌گرفتن پشت کلیات انتزاعی.

دودوزه‌بازان از «استقلال» می‌گویند، اما استقلالِ گورستانی را تبلیغ می‌کنند. از «مردم» حرف می‌زنند، اما به مردم توصیه می‌کنند بمیرند تا روایت‌ها خالص بماند. از «ضد‌امپریالیسم» سخن می‌رانند، اما بزرگ‌ترین امپریالیسمِ بالفعل ـ یعنی اشغال بدن و زندگی شهروند توسط دولت سرکوبگر ـ را نادیده می‌گیرند. این وارونگی مفهومی، اتفاقی نیست؛ مکانیسم دفاعیِ کسانی است که از تصمیم می‌ترسند. بی‌تصمیمی را فضیلت می‌نامند تا ترس خود را اخلاقی جلوه دهند.

میانه‌بازی در لحظه جنایت، سیاست نیست؛ فرار است. سیاست یعنی تعیین صف، پذیرش پیامد، و ترجیح جانِ انسانِ اکنون بر سازگاریِ نظری. هر جریانی که مردم را به «صبر»، «خویشتن‌داری» و «خودبسندگیِ محض» فرامی‌خواند، بی‌آنکه ابزار عملیِ بقا ارائه دهد، در واقع به تداوم کشتار رأی می‌دهد. بی‌طرفی در موقعیت نامتقارن، دروغی آراسته است؛ چون بی‌طرفی فقط به نفع طرفِ مسلح عمل می‌کند.

این نقد تند است، چون وضعیت تند است. زبان نرم، واقعیت را نرم نمی‌کند. امروز معیار، شفاف است: یا با قربانی‌ای که زیر آتش است می‌ایستی، یا با ساختاری که آتش می‌ریزد. هر راه سومی که وعده داده می‌شود، یا تعویق مسئولیت است یا بزک جنایت. تاریخ با دودوزه‌بازان مهربان نبوده است؛ نام‌شان نه در کنار آزادی‌خواهان که در حاشیه توجیه‌گران ثبت می‌شود.

سخن آخر ساده است و غیرقابل معامله: در زمان کشتار، میانه وجود ندارد. هر کس هنوز به دنبال «تعادل لفظی» است، عملاً توازن واقعی را به نفع سرکوب حفظ می‌کند. این نه تحلیل است، نه اخلاق؛ این شراکت است.

.

➖➖➖

🌾 @Naqdagin