📘لائیسیته چیست؟
و نقدی بر نظریه‌پردازی‌های ایرانی درباره لائیسیته و سکولاریسم

✍️#شیدان_وثیق


🔶۲ قسمت: ۲ فایل فشرده mp3 (+ +)

⏰ ۸ ساعت #کتاب_صوتی


🔻لائیسیته مفهومی سیاسی است که بر حسب آن، از یکسو، دولت که شامل سه قوای مقننه، اجرایی و قضائی می‌شود از هیچ دینی پیروی نمی‌کنند و از سوی دیگر، دین، با برخورداری از همه‌ی آزادی‌ها در جامعه‌ی مدنی، هیچ قدرت سیاسی‌ای اعمال نمی‌کند.

#لائیسیته از زبان یونانی گرفته شده‌است. اگر بخواهیم تعریفی از آن ارائه دهیم می‌توان گفت:

دولت (در معنای بالا) که از هیچ دینی پیروی نمی‌کند و دین در جامعه مدنی آزادانه به فعالیت می‌پردازد اما دین در سیاست هیچ‌گونه قدرتی اعمال نمی‌کند.

این مفهوم ریشه در نوشتارهای روشنگرانی مانند دنیس دیدرو، ولتر، جان لاک، پدران بنیانگذار ایالات متحده مانند جیمز مدیسون، توماس جفرسون، #توماس_پین و در فرانسه از طریق قانون‌های ژول فری و در نوشتارهای آزاداندیشان، ندانم‌گرایان و ناباوران مدرن دارد.



مدیای و یادداشت مرتبط:
🎧 چرا لائیسیته آری، و سکولاریسم نه؟ (از منظر اخلاقی-حقوقی)
📘سکولاریسم و لائیسیته

➖➖➖

🌾@Naqdagin

📘فرانسۀ انقلابی، معضل حق حاکمیت و انتخاب‌ناپذیری «چوپان»

✍️#مهرپویا_علا

🍂 #ادموند_برک پدر محافظه‌کاری مدرن در رسالۀ انتقادی سال ۱۷۹۰ خود پیرامون انقلاب فرانسه و در کوران وقایع آن، از هم‌میهنان انگلیسی خود که رویدادهای آن زمان فرانسه را ستایش می‌کردند، چنین ایراد گرفت که این سخنِ تحت لوای تمجید که طبق آن، «شاه انگلیس مورد تأیید مردم است»، خطاست و این حرف نه تنها ستایش نیست، بلکه باید آن را تعرض به «حق حاکمیت شاه» در نظر گرفت. به اعتقاد برک، هیچ‌یک از پادشاهان انگلیس، پادشاهی خود را از «رضایت مردم» نگرفته‌اند.

🍂 با جهت‌گیری فکری برک و اندیشۀ محافظه‌کاری به طور کلی می‌توان مخالفت کرد، ولی اینکه عده‌ای در فضای سیاسی و روشنفکری امروز ایران، خود را «محافظه‌کار» و همزمان «ملی‌گرا» و هوادار «سامانۀ(!) پادشاهی» می‌دانند، جای شگفتی بسیار دارد. به راستی در دانشکده‌ها و گروه‌های موسوم به «علوم سیاسی» چه می‌گذرد؟

‏🍂 هیچ شاهی ‌و هیچ نظام پادشاهی، حق حاکمیت خود را از «ملت» نمی‌گیرد و در «انتخابات» شرکت نمی‌کند. حق حاکمیت پادشاه، همیشه با ارجاع به مفاهیم «متافیزیکی و مذهبی» توجیه می‌شد. در فرانسه انقلابی وقتی بحث «حاکمیت ملت» را مطرح کردند، ابتدا دربار لویی شانزدهم در برابر آن مقاومت کرد. ‏دلیل آن مقاومت هم روشن بود: «حاکمیت ملی» منطقاً نفی «حاکمیت شاه» بود. اگر قرار است «ملت» حاکم باشد پس «شاه» چه می‌کند؟ آیا شاه «نمایندۀ» ملت است؟ اگر پاسخ مثبت است پس ریاست جمهوری چیست؟

🍂 با این حال پس از تصرف دژ باستیل، دربار فرانسه دیگر در موقعیتی نبود که بخواهد در برابر خواسته‌های «صنف سوم۱» یعنی ۹۸ درصد جمعیت ۲۵ میلیونی آن زمان فرانسه، مقاومت کند. از طرف دیگر در مراحل اولیۀ انقلاب هنوز بحث ساقط کردن شاه هم مطرح نبود؛ ‏بنابراین آمدند و به گمان خودشان مسئله را این‌گونه حل کردند که پادشاه، حق حاکمیت خود را از «ملت» می‌گیرد؛ انگار روی سر رئیس‌جمهور تاج بگذارند! «لویی شانزدهم» عملاً «جرج واشنگتن» شده بود. راه‌حل فرانسویان البته به فاصلۀ دو سال میوه خود را داد: با حمله و تصرف کاخ تویلری توسط توده پاریسی، بقایای پادشاهی برافتاد. لویی شانزدهم را با عنوان «شهروند لویی کاپت۲» محاکمه و با رأی‌گیری در کنوانسیون، به مرگ محکوم کردند. حکم اعدام با گیوتین در ژانویه ۱۷۹۳ (سال یک بنا بر تقویم جدید انقلابی!) و در حضور جمعیت اجرا شد.

🍂 معنای سخنم این نیست که مفهوم «حاکمیت ملی» را درست و بدون مغلطه می‌دانم. حق حاکمیت اساساً متعلق به فرد است. من بر «بدن خود» و «حاصل کار بدن خود» حاکمیت دارم؛ وقتی ملکی را در معامله‌ای صحیح می‌خرم، بر آن هم حاکمیت دارم. هیچ‌کس مشروعیت تعرض به «بدن یا زمین یا مغازۀ من» را ندارد.

🍂 مطابق این تفکر، آنچه «حکومت۳» ترجمه کرده‌اند، حق حاکمیت ندارد، بلکه تنها سازمانی‌ست که در ازای «دریافت مالیات»، بعضی خدمات مانند «قضاوت و امنیت» را ارائه می‌دهد. اگر میان من و همسایه‌ام مسئله‌ای حاکمیتی پیش آید، این سازمان که حکومت می‌نامیم، وارد می‌شود تا قضیه را فیصله دهد.

🍂 در اینجا فقط می‌خواهم بگویم که مفهوم «حاکمیت ملی»، صرف‌نظر از آنکه دیدگاه‌مان نسبت به آن چه باشد، «نفی مفهوم حاکمیت شاه» و یک «مفهوم انقلابی» است. شاه اگر واقعاً شاه باشد، حق حاکمیت خود را از خدا(یان) می‌گیرد. در کتیبه‌های ساسانی، اهورامزدا که در صورت انسانی ترسیم می‌شود، شخصاً «حلقه» را که نماد «حکومت» است تحویل شاه می‌دهد.

🍂 کوتاه سخن آنکه «شاه بدون مذهب معنی ندارد». شاه ایران در مجموعه‌ای از مناسبات اجتماعی می‌توانست حضور داشته باشد که «تشیع جزو جدایی‌ناپذیر آن بود». صرف‌نظر از آنکه دیدگاه‌مان نسبت به مذهب یا نسبت به سنت سیاسی در ایران چه باشد، ولی «شاه غیرمذهبی» معجونی فرآوردۀ سقوط نظام پادشاهی ایران در ۱۳۰۴ است.

🌐 مطالعه ادامه و متن کامل
⏰ زمان مطالعه: ۹ دقیقه
🔖 ۱۸۷۷ واژه


#اپوزیشنقد #نقد_روشنفکران #فلسفیدن
#توماس_پین #ادموند_برک

➖➖➖

🌾 @Naqdagin |  @Alamehrpouia

📅 هجدهم خرداد
— رام: روزشمار ایرانی معنادار

🗓 مهم‌ترین مناسبت هجدهم خردادماه آن است که (طبق تاریخ‌نگاری سنتی) پیامبر اسلام #در_چنین_روزی به سال یازدهم هجری خورشیدی درگذشته و بنابراین تاریخ انتخاب شدن ابوبکر به خلافت نیز در همین روز قرار می‌‌گیرد.

🗓 در تاریخ معاصر ایران‌زمین، این روز با چند رخداد فرعی قرین است.

🗓روز جمعه هجدهم فروردین سال ۱۲۷۹ میرزا علی‌محمدخان کاشانی نخستین شماره از روزنامه‌ی پرورش را منتشر کرد که در جریان مشروطه‌خواهی نفوذ و تأثیر فراوان داشت و این به روزگار سلطنت مظفرالدین‌شاه بود.

🗓هشت سال بعد، در عصر محمدعلی‌شاه، روز دوشنبه هجدهم خرداد ۱۲۸۷ اعلامیه‌ای از طرف شاه صادر شد و مجلس را تهدید کرد و در نتیجه صف‌آرایی سیاسی‌ای شکل‌ گرفت که مستبدین و مشروطه‌خواهان را از هم جدا می‌ساخت.

📅 مناسبت‌های جهانی
- روز جهانی آگاهی از تومور مغزی
- روز جهانی اقیانوس‌ها
- روز توماس پین و روز آزاداندیشان: کمی بیشتر درباره او در متن ادامهٔ رام بخوانید. برخی مباحث نظری او پیرامون تعارض پادشاهی و برابری انسان‌ها، توسط ایمان سلیمانی در سلسله جلساتی طرح شده که با دنبال کردن هشتگ #توماس_پین قابل دسترس است.

🌐 مطالعهٔ ادامۀ «رام» امروز


🗄 پست مرتبط:
📺محمد؛ تاریخ یا افسانه؟
📺 کدام محمد؟ (ابن اسحاق دجال)
📺 محمد هاجری یا محمد واقعی-تاریخی
📺 مستند «آیا محمد وجود تاریخی داشته است؟
📺 کنفرانس «محمد؛ تاریخ یا افسانه؟» (ج ۱ | ج ۲)
📻 ۲/۱۶) محمد انسانی تاریخی، یا شخصیتی برساختۀ مسیحیان ایرانی؟
📻 اسلام‌پژوهی مدرن و نقد تاریخ اسلام

➖➖➖

🌾 @Naqdagin| @ReadAllAboutMemories