نقدآگین
12.2K subscribers
3.82K photos
3.36K videos
93 files
9.05K links
«حقیقت، خواستار نقد است؛ نه مدح»
— بررسی پدیدارهای فرهنگی با رویکردی انتقادی

🔗 نقدآگين در پلتفرم‌ها:
t.me/Naqdagin/6435

👥 دعوت به مناظره در نقدآگین:
t.me/Naqdagin/11747

📌پیشنهاد ترجمه، مقاله، مطلب:
t.me/Naqdagin/15660

⚡️توضیح ضروری:
t.me/Naqdagin/6
Download Telegram
#نقد_قرآن #بازاندیشی

📘 «بگو پناه می‌بریم به او، از آنچه او آفریده است»...
سوره‌های فلق و ناس در قرآن و نسبت‌شان با تعویذات و‌ طلسم‌ها در دوران باستان متأخر

🖋 #مجید_سلیمانی

🍂 عموم کتب، مجموعه‌ها، و مصحف‌ها مقدمه و مؤخره‌ای دارند مرتبط به مضمونِ آن کتاب یا مناسکِ مرتبط با تلاوت آن. در خصوص متون مقدس، این متن‌ها می‌توانند بسیار کوتاه و ساده باشند، از مقوله‌ی ستایش و سپاس، دعا، طلب آمرزش و برکت، یا از آن سو، پناه و ایمنی‌جستن در مقابل اهریمن و دیگر نیروهای شرور.

🍂 مشهور است، یعنی ابن ندیم در «الفهرست» می‌گوید، که قرآنِ ابن مسعود، سوره‌ی فاتحه و دو سوره پایانی قرآنِ عثمانی، یعنی فلق و ناس، را نداشت. از منظر پژوهش‌های تاریخی–انتقادی، در خصوص سوره‌ی فاتحه، با توجه به مضمون و جایگاه آن در ترتیب سُوَر قرآنی، کمتر اختلافی هست که به واقع دعای گشایش کتاب است: «فاتحة الکتاب». از آن سو امّا، در خصوص دو سوره‌ی نهایی، یعنی سوره‌های فلق و ناس، این شهرت کمتر است که به نوعی دعا یا اوراد «خاتمة الکتاب» باشند.

🍂 از «قُل» آغازین که بگذریم، هر دو سوره با «اعوذ» آغاز می‌شوند، پناه بردن به خداوند از شرّ شیطان و دیگر نیروها یا اعمال اهریمنی چون ظلمت، زنان دمنده در گره‌ها، حسد حسودان. این «اعوذ» و پناه بردن به «رب» در پایان مصحف را مقایسه کنید با «اعوذ بالله من الشیطان الرجیم» که حتی امروزه هم به هنگام گشایش مصحف خوانده می‌شود. هر دو سوره هم از قدیم تحت عنوان «مُعَوِّذَتَان» به هم پیوسته بوده‌اند. در متن هر دو سوره، «رب»، که نام کهن‌ترِ خداوند است، نسبت به الله، غلبه دارد. از منظر ترتیب بلندی، این دو سوره کوتاه‌ترین نیستند و به واقع می‌توانستند در این ترتیب پیش‌تر ظاهر شوند و به مثال سوره‌ی اخلاص پس از آن‌ها بیاید و با مضمون خاص خود خاتمه‌ی کتاب باشد.

🍂 یک دیدگاه آن است که این دو سوره (که شاید هم یکی بوده‌اند)، یک نوع انجامه، ترقیمه، یا دعای پایانی مصحف بوده‌اند که کاتبان مصحف، بنا به سنتی مرسوم، به متن افزوده‌اند و بعد در برخی مصاحف (و نه، به مثال، در مصحف ابن مسعود)، به بخشی از متن اصلی تبدیل شده‌اند. در نسخ کهن ادبی هم نمونه‌هایی دیده می‌شود که گاه دعای پایانی کاتب، بعدها بخشی از متن اصلی تلقی شده است.

🍂 دیدگاهی دیگر بر آن است که موضوع تعویذ، نه کاتب یا خواننده، که خود متن قرآنی بوده است، یعنی دعا بلکه اوراد که جمع‌کنندگان قرآن، بنا به سنّتی قدیمی، در خصوص حفظ این مصحف نوجمع‌شده در پایان آن آورده‌اند. خواندن ورد یا دعا جهت حفظ کلام الهی، که خود بعدها نقش طلسم و تعویذ را داشته است، به نظر غریب می‌آید ولی ممکن است، یادآور آنچه مولانا از قول ملائک آورده است:
انبیا با دشمنان برمی‌تنند / پس ملائک ربِّ سلِّم می‌زنند
کاین چراغی را که هست او نورْکار / از پُف و دَم‌های دزدان دور دار...
نزدیکی «دَم‌های دزدان» و «نفّاثات» هم قابل توجه است امّا اینجا نظر به اصل دعاست، در حفظ پیامی الهی.

🍂 در این نوع تحقیقات، که سابقه‌اش به خود نولدِکِه می‌رسد، مشکل اصلی فقدان متون کهن‌تر عربی است که فرضیات را با شواهد بیشتر و بهتری پشتیبانی کند. با این مقدمه، پُل نُیِنْکِرچِن، از محققان قرآن‌پژوهِ فرانسوی–انگلیسی، پژوهش جالبی انجام داده و سعی کرده است تا ساختار و شباهت این نوع تعویذات، و عبارات رایج آن را، در متون سُریانی کهن و همچنین در ظرف‌ها، طلسم‌ها، و دیگر متون رفعِ بلا که در منطقه‌ی شام تا خوزستان و میان سده‌های چهارم تا هشتم میلادی پیدا شده است نشان دهد، شواهدی تاریخی در فرهنگ و زبانی نزدیک به قرآن.

——————
✍️ #زهیر_میرکریمی

🍂 سخنرانی پُل نُیِنْکِرچِن با عنوان «اشیاء سحرآمیزِ دوران باستان متأخر و شکل‌گیریِ قرآن» در همایش «سوریه‌ی امَوی: بافتاری برای قرآن؟» به تاریخ ۲۰ مِی ۲۰۲۱ میلادی در اینجا در دسترس است. ۳۳ دقیقه‌ی نخست معرفی مقاله و سخنان نُیِنْکِرچِن است و سپس پرسش‌و‌پاسخ. جز چند دقیقه‌ی ابتدایی که به زبان فرانسوی است، بقیه‌ی سخنرانی و پرسش‌وپاسخ به زبان انگلیسی است.

🍂 نیِنْکِرچِن در این مقاله اشیاء باستان‌شناختی و ظروفی را از دوران باستان متأخر در مناطق شمال عربستان، شام و میان‌رودان نشان می‌دهد که در آن‌ها تعویذات و طلسم‌هایی به آرامی و سریانی و عِبری نگاشته شده‌اند که هم ساختار و هم عباراتی بسیار مشابه عبارات سوره‌های فلق و ناس دارند.

📗 برای دسترسی به سخنرانی بنگرید به:
Paul Neuenkirchen, “Late Antique Magical Objects and the Shaping of the Qur'ān” in La Syrie omeyyade, un contexte pour le Coran ?, 2021/05/20.

@anqanotes


اینستاگرام |یوتیوب |پادكست

🌾@Naqdagin
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔸وقتی تاریخ اسلام را فقط از دل متون اسلامی بخوانیم، چیزی را می‌بینیم که قرن‌ها بعد نوشته شده است. در جلسه‌ی مقدماتی «قرآن مورخان» در ناکجا، مجید سلیمانی توضیح می‌دهد چرا بخش بزرگی از منابع ما درباره آغاز اسلام، نه‌تنها «تاریخی» نیستند، بلکه در زمان‌ها و مکان‌هایی کاملاً متفاوت از فضای صدر اسلام نوشته شده‌اند؛ دو قرن بعد از به‌ظاهر آغاز ماجرا.

🔸اما امروز، با داده‌های جدیدی مثل باستان‌شناسی، زبان‌شناسی تاریخی و تحلیل متنی، می‌توانیم تصویر تازه‌ای از آغاز اسلام و بافت اجتماعی-فرهنگی عربستانِ پیش از اسلام ترسیم کنیم.

🔸این موضوع و بسیاری دیگر از پرسش‌های بنیادین درباره‌ی شکل‌گیری قرآن و تاریخ صدر اسلام، در چهار جلسه‌ی تابستانی قرآن مورخان در کتابفروشی ناکجا با حضور #محمدعلی_امیرمعزی و #مجید_سلیمانی بررسی خواهد شد.

📍 کتابفروشی ناکجا – پاریس
📅 تابستان ۲۰۲۵
📩 ثبت‌نام باز است. به اینستاگرامِ ناکجا رجوع کنید.

.



#بازنگری #خبر_نقدآگین #قرآن_مورخان #محمدعلی_امیرمعزی #مطالعات_اسلامی #تاریخ_قرآن #پژوهش_تاریخی #تاریخ_اسلام



🌾 @Naqdagin
📘شریعت قانون فرانسه است!
(۱/۲)
✍🏻 #مجید_سلیمانی

🍂 چند روز پیش محکومیت #طارق_رمضان در خصوص اتّهام تجاوز در سویس نهایی شد. هنوز پرونده‌های فرانسه باز است.

🍂 تا چند سال پیش طارق رمضان مشهورترین روشنفکر اسلامی در فرانسه بلکه دنیای غرب بود. زبان و بیان روان، نزدیک به سی کتاب به فرانسوی و انگلیسی، حضور فعال در عموم رسانه‌ها، مناظره‌های داغ با فیلسوفان، روشنفکران و سیاستمداران فرانسوی... و این بود تا آن اتهام‌های تجاوز و آزار جنسی از چند سو آغاز شد.

🍂 تجاوز که بحثش جداست منتهی روابط نهانی و زندگی‌های دوگانه برای ما و شاید هیچ کس اهمّیتی نداشت اگر از سوی کسی نبود که شب و روز تبلیغ زهد و تقوا و اخلاق می‌کند و افسوس بر عدم امکان اجرای شریعت در فرانسه، و در خلوت آن کار دیگر. در یکی از جلسات دفاع، به قصد اثبات این که نوع رابطه‌اش با شاکی سوم با رضایت او بوده، سیصد ویدیو و عکس تحویل داده است! چه کسی از یک رابطه جنسی خود این همه تصویر می‌گیرد و نگاه می‌دارد؟ خصوصا که این حرص شدید را به حدّی از خشونت می‌رسانده که به نوعی تجاوز بوده‌است.

🍂 در این میان، بسیاری از این زنان عموما مسلمان که به او نزدیک می‌شده‌اند، به واقع از او کمک می‌خواسته‌اند. از این رهبر روشنفکر خوش‌بیان مدرن اخلاقی و روحانی که از آنان دستگیری کند. یکی از سلفی‌گری بازگشته، یکی از روسپی‌گری، آن دیگری گمگشته روحی و فکری بوده... بعد این آقا وقت می‌گذاشته و دلبری می‌کرده است، البته تا آن جایی که فرصت کند خشونت جنسی مردانه خود را نشان دهد. میان کنفرانس‌ها، برنامه‌ریزی کند که این شهر این را ببیند و در آن شهر دیگری را و بعد این همه پیام‌های اروتیک تند و تیز و عریان برای این و آن ضبط کند و بفرستد و این قدر هم حزم نداشته باشد که نداند به هر حال این‌ها از جایی بیرون می‌زند، آن هم با این همه زخمی که زده و رفته.
چون زند شهوت در این وادی دهل،
چیست عقل تو؟ فجل بن فجل!


🍂 این که اسلام‌ستیزان بر این آتش نفت بریزند، واقعی است، رسانه فرانسوی هم در این خصوص موضع دارد، از منظر حساسیت به خشونت و در سایه دعوای اسلام‌گرایی و لائیسیته. این که برخی از مدعیان هم در سایه قربانیان واقعی، فرصتی می‌یابند تا از این میان شهرت و پولی به دست آورند و داستان بفروشند هم، امّا اصل نکته سر جای خودش است و قابل انکار نیست.

(ادامه دارد)


🌾 @Naqdagin
📘شریعت قانون فرانسه است!
(۲/۲)
✍🏻 #مجید_سلیمانی

🍂 در مقابل این اخبار، جامعۀ شیوخ مسلمان چه واکنشی داشته؟ عبرت‌آموز! بر سر منبر می‌گفتند:
«گناهکار یا بی‌گناه، طارق برادر ماست...»

🔻و شما نگاه کنید این تفکر قبیله‌ای و بلکه مافیایی را...، وقتی در زندان بود، می‌گفتند که:
طارق در موقعیت «اضطرار» است و هیچ حرفش حجّت نیست.

🔻 بعد که دیدند آش خیلی شور شد، و او هم دوباره کلاس‌های قرآن خود را رایج کرده، گفتند که:
حضور او به «صلاح» نیست.

🔻برخی از شیوخ در همین قضیه:
به حکایت یوسف و کید زنان اشاره کرده‌ بودند

که انعکاس بدی هم داشت.

🍂 طارق رمضان، مدیر پژوهش‌های اخلاق اسلامی یکی از مراکز اسلامی بود و فقط ماهی ۳۵ هزار یورو از قطر می‌گرفته که می‌گوید خرج مسلمانان می‌کردم. کدام مسلمان؟! فقط بیست و چند هزار یورو چند سال پیش به یکی از همین زنان حق السکوت داده و باز دست برنداشته است. حزم نبْود، طمع طاعون آورد!

🔻چندی پیش مصاحبه‌ای داشت. طرف پرسید که:
به فرض تجاوز نبوده و همه‌چیز از سر رضایت بوده، چرا این همه «رابطه‌ی موازی همزمان» را انکار کردید؟

🔻گفت:
برای حفاظت از خانواده‌ام.

پنج رابطه هم‌زمان را خودش قبول کرده و همسرش هم که گرفتار مسایل او شد مسیحیِ مسلمان‌شده بود.

🔻چند پرسش دیگر هم از این نوع، خصوصا در باب «خشونت در رابطه جنسی». پرسید:
با آن مواضعی که داشتید، ما شما را چه بنامیم؟ ریاکار، ضعیف، فریبکار؟

🔻می‌گفت:
نه، من آدمی هستم، مثل همه شما، که تناقض‌های خاص خودم را دارم و گاه در مقابل برخی اصول خودم رفتار کرده‌ام، اینک هم از خدا و خانواده و جامعه مسلمین عذرخواهی کرده‌ام!


🔺بله تناقض در آدمی هست امّا حرف درویشان بدزدد مرد دون... این‌که آدمی چنین جلوت و خلوت متضادّی داشته باشد و رسما، ده‌ها سال، هر روز در جمع‌های چند هزارنفره سخنرانی‌های تند داشته باشد و از آن جامعه اخلاقی متعالی بگوید که از فرانسه رخت بربسته، به این بهانه وجوهی بگیرد و بعد هر شب در این و آن هتل با این و آن قرار بگذارد، و نه عشق‌ورزی، بلکه رفتاری داشته‌باشد که به قول سعدی، اعادت ذکر آن ناکردن اولی، دیگر نامش تناقض‌های دل و روح نیست، ریاکاری و شیادی است.

🔻از او پرسیدند:
شما همیشه از احکام شریعت دفاع کرده‌اید، اینک حکم شما مطابق همان شریعت چیست؟

🔻 گفت من می‌گویم:
«شریعت در فرانسه، قانون فرانسه است»!


🔺این روزها فعّالیت اخوان المسلمین در اروپا در صدر اخبار بوده است. طارق رمضان نوهٔ حسن البنّا موسّس جنبش اخوان المسلمین است.


🔷 پی‌نوشت نقدآگین:

🔻جماعت اخوان المسلمین سیاست را بخشی جدایی‌ناپذیر از اسلام می‌داند و بر این باور است که اسلام هم دین است و هم دولت. این جنبش به دنبال ایجاد جامعه‌ای اسلامی است که در آن، قرآن و سنت منبع اصلی قانون‌گذاری و حکومت باشند. به طور خلاصه، اعتقادات کلیدی آن‌ها در مورد سیاست عبارتند از:

🏴‍☠️ وحدت دین و سیاست
اخوان المسلمین به جدایی دین از سیاست اعتقادی ندارد. آن‌ها معتقدند که قوانین شریعت باید نه تنها در زندگی فردی، بلکه در تمام جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی یک کشور اجرا شود.

🏴‍☠️ احیای خلافت اسلامی
اگرچه به صورت علنی کمتر مطرح می‌شود، اما یکی از اهداف اصلی و بلندمدت اخوان، احیای دوباره خلافت اسلامی است. آن‌ها این خلافت را به عنوان یک چارچوب ایده‌آل برای اتحاد امت اسلامی و حکومت بر اساس شریعت می‌دانند.

🏴‍☠️ تغییر از طریق اصلاحات تدریجی
روش اخوان برای رسیدن به اهداف سیاسی‌شان، معمولاً بر اصلاحات تدریجی و مشارکت در نظام سیاسی از طریق انتخابات، تأسیس احزاب و فعالیت‌های اجتماعی متمرکز است. این رویکرد آن‌ها را از گروه‌هایی که به دنبال تغییرات ناگهانی و خشونت‌آمیز هستند، متمایز می‌کند.

📺 راه برخورد با مردی که صیغه میکنه؟!
📺 از تعهد مسیحیت تا هرج‌ومرجِ جنسی اسلام
📕چرا خدای اسلام و خدای قبلی‌ها یکی نیست؟
📕رابطۀ احکام اسلامی و عفاف! (۱)
📺 نقد و بررسیِ «دربارۀ محمد و بودا»
📺 متعه تمام گناهان را پاک می‌کند!

.


#حکومت_اسلامی #آخوندیسم



🌾 @Naqdagin