دکتر حسن باقری‌نیا، استاد اخراج‌شده دانشگاه، در این ویدیو به این سوالات پاسخ می‌دهد که «دین خوئی یعنی چه؟» و «اگر دیندار هستیم چه کنیم که «دین‌خو» نشویم؟»

آرامش دوستدار، فیلسوف ایرانی، در کتاب خود تحت عنوان «امتناع تفکر در فرهنگ دینی» از دین خویی سخن می‌گوید.
فرد دین خو وابستگی شدید به باورها و آداب مذهبی دارد و از تفکر انتقادی گریزان است.
او از چالش‌های فکری و فلسفی گریزان است و هیچگاه پرسش‌های بنیادین مطرح نمی‌کند و از هرگونه تجربه جدید نیز نگران و ناامن می‌شود.
دوستدار می‌گوید فرد دین خو هیچگاه پرسش طرح نمی‌کند بلکه در بهترین حالت در جستجوی خبر«استخبار» است.
دیندارانی که دین را به مثابه فرهنگ در نظر می‌گیرند و به دنبال اثبات حقانیت دین خود نیستند و ارزش‌های انسانی را از دین برتر می‌دانند، گرفتار دین خویی نخواهند شد.
همچنین برگزیدن هویت‌های چندگانه می‌تواند راهکارهای مناسبی برای پرهیز از دین خویی باشد.
برای پرهیز از دین‌خویی شما چه پیشنهادی به نظرتان می‌رسد؟


مرتبط:
آرامش دوستدار؛ تفلسف یک ذهن عاصی
https://tavaana.org/about_aramesh_dustdar/

#حسن_باقری_نیا #دین_خوئی #آرامش_دوستدار #تفکر_انتقادی #گفتگو_توانا


@Dialogue1402

آیا معلمان گاهی ناخواسته به استبداد کمک می‌کنند؟ آموزش تاریخ علم و سیر تحولات علمی چگونه از جزم‌اندیشی و مطلق گرایی جلوگیری می‌کند؟

دکتر حسن باقری‌نیا، می‌گوید:
«مطلق گرایی و استبداد دو روی یک سکه هستند،
وقتی شاگردان، علم (که فهم بشر از پدیده‌ها هست) را قطعی و غیر قابل تغییر تصور کنند آنگاه مطلوب این حاکمان خواهند بود، چرا که در یک نظام استبدادی نباید شک و تردید وجود داشته باشد؛ به ویژه که ایدئولوژی مورد نظر آنها به عنوان حقیقتی مسلم به مردم القا می‌شود.»


مرتبط:

دوره آموزشی، دموکراسی در کلاس درس:
https://tavaana.org/session-1-introduction-a-look-at-the-history-of-education-in-the-world-and-iran/

دوره آموزشی آموزش لیبرال:
https://tavaana.org/advocating_liberal_education_1/

تدریس دموکراسی:
https://tavaana.org/teachingdemocracy_textbook/

دموکراسی در آموزش:
https://tavaana.org/democracy-in-education/

آموزش مردم‌سالاری: راهنمایی برای آموزگاران، اثر ماتیو هیبرت
https://tavaana.org/education-for-democracy/

#تاریخ_علم
#تفکر_انتقادی
#استبداد #حسن_باقری_نیا
#یاری_مدنی_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

💢 سالی توأم با آرامش، شادی و نشاط، همراه با آزادی برای تک‌تک ایرانیان آرزو می‌کنم

✍ ایرج رهنما، فعال صنفی معلمان فارس

در سال‌های ١۴۰١ و ١۴۰٢، کشور ما بهترین جوانان و عزیزانش را از دست داد؛
کسانی که دل‌هایشان پر از آرزو بود؛ آرزوهای قشنگ، آرزوهایی که هیچ‌گاه به آن‌ها دست نیافتند.
این، نتیجه‌ی سقوط اخلاق در جامعه است؛ جامعه‌ای که طی سالیان، ناچار به تمرین بی‌اخلاقی شد.
بی‌اخلاقی‌ای که نتیجه‌اش، بر باد رفتن سرمایه‌های زیربنایی کشور بود: آب، زمین، معادن، منابع انسانی...
بهترین سرمایه‌های ما، که در سال‌های گذشته از دست رفتند و همچنان در حال از دست رفتن‌اند.
بی‌اخلاقی فقط به زبان نیست، بلکه در رفتار ماست؛ رفتاری که باعث کج‌روی‌ها در هر شکل و سطحی می‌شود، و ما را وادار به هنجارشکنی می‌کند.
ما، به‌عنوان فردی از جامعه، در سال پیش‌ِ رو وظیفه‌ای سنگین بر دوش داریم.
پس کوشش کنیم با تصحیح رفتارهای اخلاقی، جامعه را رو به جلو ببریم.
خواه‌ناخواه، جامعه وجود دارد و عمر خود را سپری می‌کند. چه بهتر که ما برای اصلاح آن کوشش کنیم.

🔸 ما معلمان؛ ما که به‌عنوان قشری پیشرو و اندیشمند، وظیفه‌ی آگاه‌سازی را بر دوش داریم، نباید اجازه دهیم جامعه بیش از این به سمت سقوط پیش رود.
حکومت‌ها طی عمر بشر آمده‌اند و رفته‌اند، اما این «انسان» و «انسانیت» است که ماندگار بوده و می‌ماند.
پس باید تلاش کنیم تا از سقوط اخلاقی جامعه جلوگیری کنیم.
جامعه‌ای که از صفات خوب اخلاقی تهی شده، نتیجه‌ی وجود حاکمانی کارنابلد است؛
حاکمانی که پایبند به اصول انسانی نیستند.
و در مقابل، جامعه‌ای که از درون دچار سردرگمی و تزلزل شده، خود بر حاکمیت نیز اثر می‌گذارد.

🔸 حاکمیتی که با شهروندانش برخوردی مناسب نداشته باشد، نتیجه‌ی متقابل آن را خواهد دید.
و این وضعیت را به‌وفور در کشور خودمان می‌بینیم.
در چنین شرایطی، وظیفه‌ی آموزگار سنگین‌تر خواهد شد؛
او باید دانش‌آموز را پرسشگر بار بیاورد،
تا حاکمان، ناچار به پاسخ‌گویی به کنش‌های جامعه شوند.
فقط در این صورت است که جامعه روی آرامش و سعادت خواهد دید.
آینده، در هر صورت، متعلق به مردم و نسل پیش‌روست.
پس چه خوب است در سال جدید، برای پیشبرد آرزوهایمان تلاش کنیم و آگاهانه بجنگیم.
آرزوی من برای همه‌ی ملت: آزادی، استقلال، زندگی شرافتمندانه در کنار خانواده و تک‌تک هم‌میهنان است.
امیدوارم در سال جدید، همه‌چیز برای وطن بهتر شود.
آغاز سال ١۴۰۴ خورشیدی»


ـ این مطلب در کانال تلگرام انجمن صنفی معلمان فارس منتشر شده است.

ـ آقای رهنما، از معلمان بازنشسته‌ای است که در سال ۱۴۰۲ به پنج سال حبس تعزیری محکوم شد، و تا ۲۳ بهمن ماه همان سال در زندان بود و از آن روز در حبس خانگی با پابند الکترونیکی بقیه دوران محکومیت را طی می‌کند.

مرتبط:

دوره آموزشی، دموکراسی در کلاس درس:
https://tavaana.org/session-1-introduction-a-look-at-the-history-of-education-in-the-world-and-iran/

دوره آموزشی آموزش لیبرال:
https://tavaana.org/advocating_liberal_education_1/

تدریس دموکراسی:
https://tavaana.org/teachingdemocracy_textbook/

دموکراسی در آموزش:
https://tavaana.org/democracy-in-education/

آموزش مردم‌سالاری: راهنمایی برای آموزگاران، اثر ماتیو هیبرت
https://tavaana.org/education-for-democracy/

#معلم #تفکر_انتقادی #یاری_مدنی_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

«به نظرم رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، هم فرصت‌اند هم تهدید. فرصت از این نظر که دیگه صداها محدود به چهار تا تریبون رسمی نیست؛ هرکسی می‌تونه روایت خودش از ظلم، از مقاومت، از امید رو پخش کنه. ولی تهدید از این نظر که اگه بدون دقت و مسئولیت استفاده بشن، می‌شن ابزار دست همون‌هایی که نمی‌خوان ما متحد بشیم.

این روزها، پر شده از کلیپ‌های تقطیع‌شده، روایت‌های ناقص، فورواردهای بی‌منبع. گاهی یه توییتِ پر از دروغ، یا یه استوریِ جهت‌دار، بیشتر از هزار باتوم آسیب می‌زنه. چون اعتماد رو می‌کشه. چون باعث می‌شه ما به‌جای اینکه کنار هم بایستیم، روبه‌روی هم قرار بگیریم.
از طرف دیگه، سایبری‌ها با حساب‌های قلابی، میان فحاشی می‌کنن، شک می‌ندازن، ناامیدی پخش می‌کنن. یا میان آدم‌ها رو به جون هم می‌ندازن. اگه بلد نباشیم چطور با این حمله‌ها مواجه بشیم، بازی رو بهشون واگذار کردیم.
ما باید یاد بگیریم که: دروغ رو نشر ندیم،
ویدیوهای نصفه‌نیمه رو بی‌منبع بازنشر نکنیم،
در برابر فحش و تخریب، مرعوب یا تحریک نشیم،
و هر چی می‌شنویم، رو با دقت و انصاف بررسی کنیم.
همبستگی با صداقت ساخته می‌شه، نه با هیجان‌زدگی و شتاب.»

ـ به نظر شما، چطور می‌توان شبکه‌های اجتماعی را به نفع اتحاد و آزادی به‌کار گرفت؟
نظراتتان را برای ما بفرستید.

#سواد_رسانه_ای
#نه_به_دروغ
#تفکر_انتقادی
#نه_به_جمهوری_اسلامی
#یاری_مدنی_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

دکتر حسن باقری‌نیا، تحلیل‌گر اجتماعی و استاد دانشگاه اخراج‌شده، در این ویدیو با معرفی فیلم سینمایی «موج» (The Wave)، به واکاوی بازتولید استبداد در محیط‌های آموزشی می‌پردازد.

او می‌گوید: «اگر شما هم مثل من در یک نظام آموزشی استبدادی درس خوانده باشید، با جملاتی مثل "دست‌به‌سینه بنشینید، بدون اجازه حرف نزنید، معلم را با اسم کوچک صدا نزنید" بیگانه نیستید.»

او اضافه می‌کند: «در این فیلم، معلمی برای اثبات این‌که جامعه همیشه مستعد بازگشت به دیکتاتوری‌ست، یک آزمایش یک‌هفته‌ای روی دانش‌آموزان انجام می‌دهد. ابتدا با انضباط سخت شروع می‌کند، سپس با ایجاد هویت گروهی، تعصب، دشمن‌سازی و سرکوب فردیت، کلاس را به یک پادگان ایدئولوژیک تبدیل می‌کند.»

در انتها، دکتر باقری‌نیا تأکید می‌کند که پایان فیلم، تلخ و هشداردهنده است: «قرار بود این فقط یک تمرین درسی باشد، اما دانش‌آموزان دیگر نمی‌توانند از نقش خود بیرون بیایند. ما هم در زندگی واقعی، چنین تجربه‌هایی را از سر گذرانده‌ایم؛ از صبحگاه‌های اجباری تا شعارهای تکراری…»


فیلم را با زیرنویس فارسی در کانال خانه آگاهی ببینید:
https://t.me/Khaneh_Agahi6/75


دکتر باقری‌نیا به زودی در صفحه اینستاگرام زیر درباره این فیلم با دکتر واعظ برنامه لایو خواهند داشت:
@diverse_secular_education

مرتبط:

دوره آموزشی، دموکراسی در کلاس درس:
https://tavaana.org/session-1-introduction-a-look-at-the-history-of-education-in-the-world-and-iran/

دوره آموزشی آموزش لیبرال:
https://tavaana.org/advocating_liberal_education_1/

تدریس دموکراسی:
https://tavaana.org/teachingdemocracy_textbook/

دموکراسی در آموزش:
https://tavaana.org/democracy-in-education/

آموزش مردم‌سالاری: راهنمایی برای آموزگاران، اثر ماتیو هیبرت
https://tavaana.org/education-for-democracy/

#معلم #مدرسه #استبداد #نظام_آموزشی #فاشیسم #تعصب #فرقه #تفکر_انتقادی #یاری_مدنی_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

بخش دوم معرفی فیلم موج از زاویه تحلیل روانی

کیش شخصیت چگونه به وجود می‌آید؟

در ناخودآگاه جمعی برخی از جوامع تمایلی به کیش شخصیت وجود دارد، همچنین انسان‌ها گاهی برای غلبه بر ترس و اضطراب با تکیه بر مکانیزم‌های دفاع روانی به کیش شخصیت متمایل می‌شوند رهبران نیز در این میان با دشمن سازی به کیش شخصیت دامن می‌زنند. ویژگی‌های معلم و دانش آموز نیز در قوت گرفتن کیش شخصیت نقش دارد؛ معلمانی که نیاز به تایید دارند و دانش آموزانی که از اعتماد به نفس پایین برخورد دارند باعث پدیدآیی کیش شخصیت می‌شوند و بالاخره اینکه کیش شخصیت در حالات والد سرزنشگر و بالغ آلوده به والد بیشتر دیده می‌شود.

دکتر حسن باقری‌نیا، پیشتر در ویدیویی در معرفی فیلم سینمایی «موج» (The Wave)، به واکاوی بازتولید استبداد در محیط‌های آموزشی پرداخته بود.
آن ویدیو را اینجا ببینید:
https://t.me/Tavaana_TavaanaTech/91342


فیلم را با زیرنویس فارسی در کانال خانه آگاهی ببینید:
https://t.me/Khaneh_Agahi6/75

@diverse_secular_education

مرتبط:

دوره آموزشی، دموکراسی در کلاس درس:
https://tavaana.org/session-1-introduction-a-look-at-the-history-of-education-in-the-world-and-iran/

دوره آموزشی آموزش لیبرال:
https://tavaana.org/advocating_liberal_education_1/

تدریس دموکراسی:
https://tavaana.org/teachingdemocracy_textbook/

دموکراسی در آموزش:
https://tavaana.org/democracy-in-education/

آموزش مردم‌سالاری: راهنمایی برای آموزگاران، اثر ماتیو هیبرت
https://tavaana.org/education-for-democracy/

#معلم #مدرسه #استبداد #نظام_آموزشی #فاشیسم #تعصب #فرقه #تفکر_انتقادی #یاری_مدنی_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

‌
باروخ اسپینوزا، صدای مخالف در برابر جزم‌اندیشی

باروخ اسپینوزا، فیلسوف بزرگ هلندی، با نگاهی نقادانه به دین سازمان‌یافته، بر اهمیت عقل و تجربه تاکید کرد.

او معتقد بود که همه چیز از یک منبع واحد نشأت می‌گیرد و همه چیز به هم مرتبط است. این ایده، به نام پانتئیسم شناخته می‌شود.

اسپینوزا با جسارت، باورهای رایج مذهبی را به چالش کشید و بر تفکر انتقادی و آزاداندیشی تاکید کرد.

او نشان داد که می‌توان به جهان و هستی، بدون توسل به باورهای سنتی، نگاهی عقلانی داشت. اسپینوزا با آثارش، راه را برای فلسفه مدرن و عصر روشنگری هموار کرد.

#باروخ_اسپینوزا #فلسفه #نقد_دین #تفکر_انتقادی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

کارل ساگان (Carl Sagan)، اخترشناس، کیهان‌شناس و نویسنده‌ی علمی برجسته، با نگاهی علمی، شک‌گرایانه و در عین حال شاعرانه به جهان هستی می‌نگریست. او یکی از مدافعان سرسخت روش علمی و تفکر نقادانه بود و باور داشت که حقیقت باید از مسیر تجربه، شواهد و آزمایش عبور کند، نه از ایمان یا سنت. ساگان به جای آنکه مستقیماً دین را دشمن علم بداند، بیشتر نگران آن بود که باورهای دینی غیرقابل اثبات، مانع کنجکاوی علمی و درک واقع‌گرایانه از کیهان شوند.

در آثارش، از جمله کتاب معروف «جهانی آکنده از شیاطین» (The Demon-Haunted World)، ساگان به نقد باورهای خرافی، ادعاهای ماوراءالطبیعه و روایت‌های غیرعلمی از خدا و دین می‌پردازد. او می‌نویسد که بسیاری از این روایت‌ها، پاسخ‌های ساده‌انگارانه به پرسش‌های عمیق انسان درباره‌ی هستی‌اند، در حالی که علم، هرچند دشوارتر، اما راهی قابل اعتمادتر برای رسیدن به حقیقت ارائه می‌دهد. ساگان دین را به عنوان پدیده‌ای فرهنگی و روانی می‌فهمید که می‌تواند هم نیرویی برای تسلی‌بخشی باشد و هم ابزاری برای کنترل.

با این حال، ساگان برخوردی خصمانه با دین نداشت؛ او حتی در آثارش، جنبه‌هایی از حس شگفتی و احترام نسبت به رمز و رازهای کیهان را به نمایش می‌گذارد که شباهت‌هایی با حس دینی دارد. به باور او، علم نه تنها با دین در تضاد نیست، بلکه می‌تواند جایگزینی خردمندانه و فروتنانه برای روایت‌های دینی باشد؛ روایتی که به جای «پاسخ‌های قطعی»، با «پرسش‌های بی‌پایان» زنده است. نگاه ساگان به خدا، بیشتر یک پرسش باز و یک استعاره‌ی شاعرانه بود تا یک واقعیت اثبات‌پذیر.

#کارل_ساگان #تفکر_انتقادی #شک_گرایی #نقد_دین #خرافه #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

قربانیان آموزش ایدئولوژیک

«آموزش مذهبی و ترسوندن بچه‌ها از شش-هفت سالگی از “آتیش جهنم” و “خشم خدا” و “اجبار به حجاب” و “چادر” و “انجام امور دینی” – مخصوصا در مدارس دخترانه – مصداق بارز کودک‌آزاری‌ست. به عنوان یک دهه‌هفتادی عرض می‌کنم که واقعا روح و روانم از این آموزش‌ها آسیب دیده بود. »

این روایتی است که یکی از مخاطبان آموزشکده توانا چندی پیش در صفحه اینستاگرام این آموزشکده بیان کرده بود و در گزارشی با عنوان «خشم خدا در مدارس ایران» در این آموزشکده بازتاب یافت.

اما این محدود به یک روایت یا دو روایت خاص نیست یا محدود به دانش‌آموزان نیست. چنان‌که چندی پیش در صفحه اینستاگرام «گفت‌وشنود»، روایتی بسیار کوتاه از یک آموزگار آزاداندیش بازتاب یافت که برای گردانندگان این صفحه نوشته بود:

«به دلیل باور متفاوت و تشویق دانش‌آموزان به مطالعه، اخراج و تهدید به برخورد قضایی شدم.»

فرض بگیریم که حتی این نوع سیاست‌گذاری موفق به تاثیرگذاری بر این کودکان شود. آیا آنان افرادی اهل مفاهمه بار می‌آیند؟

متن کامل را می‌توانید در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید:
https://dialog.tavaana.org/victims-of-ideology-education-iran/

لینک یوتیوب:
https://youtu.be/mtZ-pk9GF30

لینک ساندکلاد:
https://on.soundcloud.com/QW2Z6ShFCRMuQ6ug6

#گفتگو_توانا #قربانیان_آموزش #آموزش_ایدئولوژیک #حقوق_بشر #تفکر_انتقادی

@dialogue1402

«عبد صالح یا انسان آزاد؟»

در این ویدیو دکتر باقری‌نیا، استاد دانشگاه اخراج.شده، با نگاهی انتقادی به نظام آموزش‌و‌پرورش جمهوری اسلامی، سند «تحول بنیادین آموزش‌و‌پرورش» را محور بررسی خود قرار داده و پرسشی اساسی را مطرح می‌کند: آیا هدف این نظام، پرورش انسان آزاد، خلاق و اندیشمند است یا ساختن شهروندی مطیع و وفادار به یک ایدئولوژی خاص؟

او با اشاره به تکرار عبارت «حیات طیبه» در سند مذکور، توضیح می‌دهد که هدف نهایی آموزش در این الگو، رساندن دانش‌آموز به سبک زندگی دینی و آرمانی مورد نظر نظام جمهوری اسلامی است؛ جایی که دانش‌آموز تراز، «عبد صالح، مؤمن، انقلابی و ولایت‌مدار» تعریف می‌شود.

باقری‌نیا با استناد به سخنان علی خامنه‌ای در اردیبهشت ۱۴۰۲ که گفته بود باید «نسلی مؤمن، انقلابی، جهادگر و اهل عمل» تربیت کرد، تأکید می‌کند که آموزش رسمی کشور نه تنها به دنبال آموزش مهارت‌های زندگی یا تربیت شهروندانی مسئول و مستقل نیست، بلکه آشکارا در خدمت بازتولید سیاسی نظام حاکم قرار گرفته است.

او در ادامه با ارجاعی فلسفی، این نگاه را با نظریه «تبارشناسی اخلاق» نیچه پیوند می‌زند و می‌گوید آنچه در مدارس ایران پرورش می‌یابد، نه اخلاق اربابان که اخلاق بردگان است: انسان‌هایی فاقد اراده مستقل، که به‌جای انتخاب آگاهانه، صرفاً مطیع و تابع‌اند.

به گفته او، تفکر انتقادی، آموزش برای همزیستی در جامعه متنوع، شناخت حقوق فردی و آمادگی برای مشارکت اجتماعی، جایی در این سند ندارند. در مقابل، مفاهیمی چون اطاعت، جهاد و شهادت برجسته شده‌اند.

باقری‌نیا در پایان، سند تحول جمهوری اسلامی را در تضاد آشکار با اسناد بین‌المللی آموزش مانند سند ۲۰۳۰ یونسکو می‌داند؛ جایی که هدف آموزش، تربیت انسان‌های آزاد، مشارکت‌جو و عدالت‌خواه است، نه سربازان ایدئولوژیک برای تحقق تمدن خاص اسلامی.


مرتبط:

دوره آموزشی، دموکراسی در کلاس درس:
https://tavaana.org/session-1-introduction-a-look-at-the-history-of-education-in-the-world-and-iran/

دوره آموزشی آموزش لیبرال:
https://tavaana.org/advocating_liberal_education_1/

تدریس دموکراسی:
https://tavaana.org/teachingdemocracy_textbook/

دموکراسی در آموزش:
https://tavaana.org/democracy-in-education/

آموزش مردم‌سالاری: راهنمایی برای آموزگاران، اثر ماتیو هیبرت
https://tavaana.org/education-for-democracy/

#مدرسه #استبداد #نظام_آموزشی  #تفکر_انتقادی #یاری_مدنی_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

دکتر حسن باقری‌نیا در سخنانی، با اشاره به پدیده «تجربه‌های نزدیک به مرگ» (Near Death Experience) آن را نه شواهدی از جهان پس از مرگ، بلکه بازتابی از واکنش مغز در شرایط بحرانی دانست. وی گفت: «وقتی مغز در شوک یا کمبود اکسیژن قرار می‌گیرد، مواد شیمیایی خاصی ترشح می‌شود که می‌تواند توهماتی از نور، صدا یا خروج از بدن ایجاد کند. این تجربه‌ها اغلب بر اساس پیش‌زمینه فرهنگی و باورهای فرد شکل می‌گیرند؛ برای مثال، یک مسلمان ممکن است امامان را ببیند، درحالی‌که یک مسیحی حضرت عیسی را.»

او هشدار داد: «در بسیاری از جوامع استبدادی با حکومت دینی، این تجربه‌ها توسط حاکمان مصادره می‌شود تا ترس و ایمان مذهبی را به نفع خود تقویت کنند. آن‌ها با القای این‌که بهشت دیده‌شده در تجربه‌ها همان بهشتی است که وعده‌اش را می‌دهند، مردم را از پرسشگری دور و به فرمانبرداری احساسی سوق می‌دهند.»

وی در پایان تأکید کرد: «نقد این سوءاستفاده به معنای نفی معنویت نیست، بلکه دعوتی است به آگاهی، تفکر، و زیستن با چشمانی باز—نه از سر ترس از آخرت، بلکه برای ارتقاء اخلاقی و انسانی.»


#تجربه_مرگ #استبداد_دینی #باور_دینی #تفکر_علمی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402

میراث سقراط، کابوس حکومت‌های ایدئولوژیک

دکتر حسن باقری‌نیا، استاد دانشگاه و پژوهشگر، در این ویدئو با اشاره به میراث فکری سقراط، به نقد آموزش اخلاق در نظام‌های استبدادی پرداخته است. او تأکید می‌کند که سقراط معتقد بود زندگی بدون بررسی و تأمل، ارزش زیستن ندارد و اخلاق را باید از طریق پرسش، اندیشیدن و شک کردن کشف کرد، نه از طریق تحمیل و تلقین.

دکتر باقری‌نیا روش سقراط را «دیالکتیک» یا گفت‌وگوی انتقادی توصیف می‌کند؛ گفت‌وگویی دوسویه و مبتنی بر پرسش، با هدف رسیدن به درکی عمیق‌تر، نه برای غلبه بر طرف مقابل. او این روش را در تضاد کامل با ساختارهای استبدادی می‌داند که اخلاق را ابزاری برای کنترل می‌بینند و نه بستر رشد انسانی.

وی خاطرنشان می‌کند که در نظام‌های استبدادی، اخلاق از طریق تلقین، احساسات، تبلیغات یک‌سویه و تحمیل دینی آموزش داده می‌شود. در این فضا، شک کردن بی‌ادبی تلقی می‌شود و پرسیدن نشانه گمراهی. نتیجه، شکل‌گیری جامعه‌ای مطیع، بی‌سؤال و بی‌تفکر است.

دکتر باقری‌نیا در پایان تأکید می‌کند که امروز بیش از همیشه به روش سقراط نیاز داریم؛ نه فقط در کلاس‌های فلسفه، بلکه در خانه‌ها، روابط و حتی در نقد قدرت. گفت‌وگو، شک و شنیدن نظر مخالف ابزار رشد ما هستند، نه تهدید.

#حسن_باقری_نیا #استبداد_دینی #تفکر_انتقادی #تفکر #گفتگو #پرسشگری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
به چی فکر می‌کنی؟!

طرح از رضا جوزانی

جمهوری اسلامی، از همه ابزار و حتی زور برای ترویج باورها و سبک زندگی مطلوب خود استفاده می‌کند و تلاش می‌کند بر سر دسترسی مردم به اندیشه‌های دیگر مانع ایجاد کند.

#تفکر_اجباری #تحجر #نه_به_جمهوری_اسلامی #نه_به_دیکتاتور #انقلاب #دیکتاتور #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
وقتی ایمان زیر ذره‌بین واقعیت‌های اجتماعی می‌رود…
در مناظره‌ای داغ در حیاط دانشگاه، کشیش کلیف ناکتل از وجود خدا می‌پرسد، اما دانشجوی جوان پاسخ را به سطحی بالاتر می‌برد: «موضوع فقط خدا نیست؛ مسئله اینه که نهادهای دینی چه نقشی در رنج و سکوت جوامع ایفا می‌کنن.»
بحثی صریح درباره نقش کلیسا(نهادهای مذهبی)، سرکوب، دعا، اطاعت… و این سؤال مهم:

آیا دین به بهبود زندگی مردم کمک کرده، یا فقط آن‌ها را به تحمل وضع موجود دعوت کرده؟

شما چه فکر می‌کنید؟

#مناظره #دین_و_جامعه #کلیسا #الهیات #خداناباور #ناباورمند #باورمند #کلیف_ناکتل #مذهب_و_قدرت #نقش_دین_در_جامعه #تفکر_نقادانه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402

‌
در برابر شست‌وشوی مغزی در مدارس چه می‌توان کرد؟

سیستم آموزشی نظام اسلامی ساخته شده تا فرزندان را از همان کودکی در قالب اعتقادی خاصی فرم دهد.

بخش بزرگی از این قالب اعتقادی، دشمنی و دگرستیزی است. در این سیستم چیزهایی مانند نفرت و کینه یا انتقام‌جویی از مهم‌ترین ارزش‌ها محسوب می‌شوند. انسان مطلوب از نگر این سیستم فردی همواره خشمگین و عبوس است که آرزو و شعار مرگ و نابودی برای دیگران را آموخته است. کتاب‌های درسی، مراسم صبحگاهی، شعارهای روی دیوارها، و بعضی معلمین گزینش‌شده، همه در خدمت این هدف‌اند. در مقابل جایگاه اندیشه مستقل، هنر و موسیقی، دگرپذیری و همزیستی مسالمت‌آمیز، و پرورش شخصیت سالم در مدارس ایران خالی است.

اما این پایان کار نیست. خانه می‌تواند پادزهر تلقین‌های اعتقادی و مذهبی در مدرسه باشد. پدر و مادر می‌توانند با گفتگو، پرسشگری و معرفی روایت‌های گوناگون، ذهن کودک را از یک‌صدایی رسمی بیرون بکشند. کودک می‌تواند بیاموزد که انسان‌ها می‌توانند راه زندگی خود را بر اساس اصول عقلی و اخلاقی که خود برگزیده‌اند انتخاب کنند.

راه دیگر، شبکه‌های غیررسمی یادگیری است: کتاب، فیلم، موسیقی و فضای مجازی. حتی شکل‌های تازه‌ای از آموزش خانگی خصوصی یا جمعی میان دوستان و خانواده‌ها می‌تواند امکان یادگیری سالم‌تر را فراهم کند، جایی که کودکان در فضایی امن با ارزش‌های همزیستی و آزاداندیشی آشنا شوند.

خانه و جمع‌های دوستانه می‌توانند جایی باشند که کودک با روایت‌های گوناگون آشنا شود و بیاموزد که ارزش او یادیگران به عنوان یک انسان به عقائد دینی‌شان گره نخورده است، بلکه هر انسانی، از جمله او دارای ارزش ذاتی و است و حق دارد در امنیت و خوشبختی زندگی کند. وقتی او از کودکی تجربه گفت‌وگو میان ایده‌ها را داشته باشد، به جای تعصب، به همزیستی و مدارا خو می‌گیرد.

فرقه‌ها می‌کوشند ذهن کودک را در یک صدا محصور کنند. راه چاره این است: گشودن پنجره‌ها به صداهای دیگر، و پرورش نسلی که از تفاوت نهراسد، بلکه آن را فرصتی برای شناخت و بهزیستی بداند.

#شستشوی_مغزی #دگماتیسم #آموزش_ایدئولوژیک #آزاد_اندیشی #تفکر_انتقادی #پرسشگری #گفتگو_توانا

@Dualogue1402

‌
در جمهوری اسلامی، بهره‌گیری از روایت‌های ماورایی و نسبت دادن قدرت‌های مافوق بشری به روحانیون یا چهره‌های مذهبی، به ابزاری کارآمد برای تثبیت اقتدار دینی و سیاسی تبدیل شده است.

این روایت‌ها ــ که اغلب بر پایه‌ داستان‌های تخیلی، کرامات غیرقابل‌باور و معجزات ساختگی بنا می‌شوند ــ نه تنها عقلانیت و نقدپذیری را تضعیف می‌کنند، بلکه با ایجاد نوعی هاله‌ قدسی پیرامون افراد، آنها را از دایره‌ پرسش و پاسخگویی خارج می‌سازند.
چنین رویکردی، در عمل نوعی مهندسی ذهنی جامعه است؛ زیرا به‌جای دعوت مردم به تفکر، بر ترس، تسلیم و ایمان کور تکیه دارد.
این سازوکار قدسی‌سازی، نه دین را تقویت می‌کند و نه معنویت می‌سازد، بلکه اعتماد عمومی را از میان می‌برد و زمینه را برای تداوم استبداد فکری و سیاسی هموار می‌سازد.

#قدسی_سازی #جعل_روایت #خرافه #کرامات #معجزه #خردگرایی #جزم_اندیشی #تفکر_انتقادی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
بهرام مشیری، نویسنده، پژوهشگر تاریخ، و از روشنفکران برجسته و منتقد دین و دیکتاتوری درگذشت. او شب یک‌شنبه ۹ نوامبر ۲۰۲۵ (برابر با دوشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۴ به وقت تهران) در بیمارستان هوگ ارواین در ایالت کالیفرنیا، بر اثر خونریزی مغزی چشم از جهان فروبست.

مشیری که متولد ۲ فروردین ۱۳۲۶ بود، سال‌ها با تولید و اجرای برنامه‌هایی چون «سرزمین جاوید» در رسانه‌های برون‌مرزی، به نقد خرافات، دین‌سالاری و استبداد پرداخت. سخنان تند و صریح او در نقد ساختارهای فکری و فرهنگی سنتی، نقشی مهم در شکستن تابوهای ذهنی و دینی در میان بسیاری از مخاطبان فارسی‌زبان داشت.

او با نگاه نقادانه‌اش به تاریخ و دین، از جمله چهره‌هایی بود که در فضای فکری ایرانیان خارج از کشور، بر گسترش گفت‌وگوهای آزاد درباره‌ اندیشه، تاریخ و انسان‌گرایی تأثیری چشمگیر گذاشت. به همین دلیل، همواره مورد غضب حکومت جمهوری اسلامی قرار داشت و در مقاطعی نیز با تهدیدهای جانی و سوءقصد روبه‌رو شد.

تلویزیون «سرزمین جاوید»، رسانه‌ای که سال‌ها پایگاه اندیشه و فعالیت مشیری بود، با انتشار اطلاعیه‌ای درگذشت او را چنین اعلام کرد:

«با اندوهی ژرف و دلی آکنده از غم، درگذشت استاد بهرام مشیری – نویسنده، روشنفکر، تاریخ‌شناس، منتقد دین و استبداد، آزادی‌خواه، برنامه‌ساز سرزمین جاوید، و از پیشگامان اندیشه‌ آزادی، را به آگاهی عموم می‌رسانیم... نام و یاد استاد بهرام مشیری، این اندیشمند آزاده و فرزند راستین ایران‌زمین، در تاریخ فرهنگ و آزادی‌خواهی ایران جاودان خواهد ماند.»

درگذشت بهرام مشیری، بی‌تردید رویدادی تلخ و جبران‌ناپذیر برای جامعه‌ روشنفکران، کنشگران آزادی‌خواه، و دوستداران اندیشه‌ نقادانه است. میراث او در دفاع از خرد، آزادی، و روشنگری، همچنان الهام‌بخش نسل‌هایی از ایرانیان خواهد بود.

#بهرام_مشیری #تفکر_نقاد #نقد_دین #آزاداندیش #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
وقتی ایمان زیر ذره‌بین واقعیت‌های اجتماعی می‌رود…

در مناظره‌ای داغ در حیاط دانشگاه، کشیش کلیف ناکتل از وجود خدا می‌پرسد، اما دانشجوی جوان پاسخ را به سطحی بالاتر می‌برد: «موضوع فقط خدا نیست؛ مسئله اینه که نهادهای دینی چه نقشی در رنج و سکوت جوامع ایفا می‌کنن.»

بحثی صریح درباره نقش کلیسا(نهادهای مذهبی)، سرکوب، دعا، اطاعت… و این سؤال مهم:

آیا دین به بهبود زندگی مردم کمک کرده، یا فقط آن‌ها را به تحمل وضع موجود دعوت کرده؟

شما چه فکر می‌کنید؟

#مناظره #دین_و_جامعه #کلیسا #الهیات #خداناباور #ناباورمند #باورمند #کلیف_ناکتل #مذهب_و_قدرت #نقش_دین_در_جامعه #تفکر_نقادانه #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

‌
🔹️عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، استاد سابق دانشگاه مفید و حوزه علمیه قم که اخیراً اظهارات بحث‌برانگیزی داشته، در واکنش به انتقادات سید محمد خاتمی و دیگر بزرگان اصلاحات تأکید کرد: «من عضو هیچ جریان سیاسی از جمله اصلاح‌طلبان نیستم و از هیچ شخصیتی تبعیت نمی‌کنم.»

🔸️اعتراض خاتمی‌ به سخنان اردستانی
محمدعلی ابطحی در این باره نوشت: آقای خاتمی بحث سخنان آقای اردستانی را پیش کشید. اعتراض داشت که چرا این مباحث را و این ادبیات را در این شرایط به کار گرفته است. دوستان جلسه که دوستان آقای اردستانی هم بودند نیز گلایه داشتند که محتوا و ادبیات آقای اردستانی بیشتر از هر چیز به تفکر آرام نواندیشی دینی، آسیب زده می‌زند.

🔹️همچنین پس از تهدید و واکنش‌های منفی از سوی مداحان حکومتی و برخی معمم‌های تندرو، اردستانی در پیامی در کانال تلگرامی خود خبر داد:
تا اطلاع ثانوی جلسات هفتگی به صورت عمومی برگزار نخواهد شد.

#سلیمانی_اردستانی #آزاداندیش #تفکر_انتقادی #حکومت_فقهی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402