نقدآگین

📘عبدالکریمی؛ از فلسفه تا خطابه‌های بازاری

✍🏻 دکتر #قربان_عباسی

🍂 گفتگوی اخیر بیژن عبدالکریمی با صادق زیبا‌کلام، نه تنها صحنه‌ای برای گفت‌وگوی روشنفکرانه نبود، بلکه به یک نمایش تمام‌عیار از سطحی‌نگری، هذیان‌گویی و مغلطه‌های پی‌درپی بدل شد. اگر قرار بود دو نفر از کوچه و بازار، بی‌هیچ پشتوانه علمی و فلسفی، درباره‌ی «استکبار جهانی» و «نئولیبرالیسم» داد سخن بدهند، احتمالاً گفت‌وگویی پخته‌تر و صادقانه‌تر شکل می‌گرفت. اما وقتی کسی که خود را فیلسوف می‌نامد، به سطح عوامانه‌ترین کلیشه‌های تبلیغاتی سقوط می‌کند، تنها نتیجه‌اش رسوایی اندیشه است.

🍂 زبان عبدالکریمی در این گفتگو بیش از آنکه رنگی از فلسفه داشته باشد، به زبان خطابه‌های رسمی و پروپاگاندای حکومتی شبیه است. واژه‌ها به جای آنکه حامل معنا و دقت باشند، همچون گلوله‌هایی بی‌هدف پرتاب می‌شوند: «استکبار»، «نئولیبرالیسم»، «غرب‌زدگی»، «جبهه مقاومت». این واژه‌ها نه برای توضیح، بلکه برای تهییج به کار گرفته می‌شوند؛ ابزاری برای القای احساسات، نه ابزار فهم. فیلسوفی که باید با دقت مفهومی سخن بگوید، به بازاریِ سیاست بدل می‌شود و بر منطق و روش تحلیلی پشت پا می‌زند.

🍂 مغلطه‌های او نیز کمیک و در عین حال خطرناک‌اند. او سیاست‌های تعدیل اقتصادی دولت هاشمی را «پیشتازی نئولیبرالیسم» می‌خواند، بی‌آنکه ساختار رانتی–نظامی و اقتصاد دولتی–خودیاری جمهوری اسلامی را به رسمیت بشناسد. چنین ساده‌سازی‌ای، چیزی جز تحریف عامدانه تاریخ اقتصادی کشور نیست. عبدالکریمی با این کار، تقصیر بحران‌های ساختاری را از شانه‌های نظام برمی‌دارد و راحت آن را بر گردن «نئولیبرالیسم» می‌اندازد؛ واژه‌ای که برای او نه یک مکتب اقتصادی دقیق، بلکه مترادف «هرچه بد است» است.

🍂 از همه فاجعه‌بارتر، موضع‌گیری جنگ‌طلبانه او در دفاع از «جبهه مقاومت» و «مبارزه با استکبار» است. عبدالکریمی آشکارا خود را در همان صفی می‌نشاند که چهار دهه است ایران را در چرخه‌ی بی‌پایان بحران، انزوا و تحریم نگه داشته. او بی‌اعتنا به واقعیت فروپاشی اقتصاد، گسترش فقر، مهاجرت نخبگان و نابودی سرمایه اجتماعی، همچنان رؤیای نبرد آخرالزمانی با «غرب» را تکرار می‌کند. این نه تحلیل سیاسی است و نه فلسفه؛ این صرفاً همان ایدئولوژی جنگ‌افروزانه‌ای است که به زبان یک دانشگاهی بازنشر می‌شود تا مشروعیتی کاذب برای ویرانگری‌های قدرت فراهم آورد.

🍂 عبدالکریمی در این گفتگو عملاً به جای فلسفه، مشغول فرافکنی است. به جای پرسش از «علل ساختاری بحران»، انگشت اتهام را به سوی دولت‌های اصلاحات یا «پیشتازی نئولیبرالیسم» می‌گیرد؛ گویی کل ساختار جمهوری اسلامی، با نهادهای نظامی–امنیتی، با شورای نگهبان، با بیت رهبری، با سپاه پاسداران و امپراتوری اقتصادی‌اش، هیچ نقشی در سرنوشت کشور نداشته است. این نوع استدلال نه تنها نادرست، بلکه توهین به شعور جامعه است؛ زیرا مردم به وضوح می‌بینند که مراکز واقعی قدرت کجا قرار دارند.

🍂 بزرگ‌ترین رسوایی اما سقوط یک مدعی «فلسفه» به سطح «خطابه تبلیغاتی» است. فیلسوف کسی است که با دقت مفهومی، با پرسشگری و با نقد بی‌امان حقیقت را بجوید. اما عبدالکریمی با تسلیم شدن در برابر زبان ایدئولوژیک، از فیلسوف به خطیب دولتی بدل شده است. او همان مغلطه‌ها و همان برساخته‌های گفتمان رسمی را، با لحنی کمی دانشگاهی‌تر، بازتولید می‌کند. این خیانت به فلسفه است: به جای روشن کردن ذهن، تاریکی را عمیق‌تر می‌کند.

🍂 اگر فلسفه در معنای کلاسیک آن، دعوت به اندیشیدن آزاد است، آنچه عبدالکریمی ارائه می‌دهد دقیقاً ضد فلسفه است: دعوت به تسلیم در برابر کلیشه‌ها، دعوت به پذیرش دشمن‌تراشی دائمی، دعوت به جنگ بی‌پایان با «دیگری». چنین گفتاری نه تنها فکری نمی‌آفریند، بلکه بر بحران می‌افزاید؛ زیرا به جای نقد قدرت، توجیه‌گر آن می‌شود.

🍂 بنابراین نقد رادیکال بر عبدالکریمی این است: او نه تنها فیلسوف نیست بلکه فلسفه دان هم نیست، زبان و مشی او بازتولیدکننده همان زبان قدرت است؛ زبانی مغشوش، هیجانی و پر از مغلطه. اگر فلسفه در ایران به چنین ابتذالی فروکاسته شود، دیگر جایی برای شرم باقی نمی‌ماند. عبدالکریمی با دفاع تمام‌قد از گفتمان جنگ‌افروز و با تحریف بحران‌های ساختاری، تنها یک چیز را نشان می‌دهد: سقوط اندیشه به سطحی که حتی یک گفتگوی بازاری می‌تواند از آن پربارتر باشد. این، نهایت فاجعه‌ی روشنفکری وابسته است

📻 فلسفه در خدمت استبداد
📻 عبدالکریمی و جعل تاریخ در جامۀ تفکر
📕از بی‌سوادی سیاسی تا بی‌وجدانی اخلاقی
📺 آدرس غلط یا رساییِ سه‌‌تیغ‌کرده
📕وقتی ایران گروگانِ ایدئولوژی‌پردازان می‌شود
📕سُقراطُ الوِلاية
📕«اصغر لجن و علی گاوکش» در دانشگاه
📺کاریکاتوری بدبو از شریعتی
📕گورکنان ایران یا چپِ همیشه طلبکار
📕سارق فلاسفه و تطهیر «نظام سلطۀ» اسلامی
📺 مقاومت می‌کنیم ولو ببازیم!

.

#استمرارطالبان #چپ_ایرانی

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

2.44K viewsedited 20:35